Bijlage 2 Jaarrekening 2020.pdf

• •

•

corona zorgen voor vertraging. De verdere concretisering van verbeterpunten staat in de steigers en zal in 2021 voortvarend worden opgepakt door de werkgroepen; Over de Ondersteuner Jeugd en Gezin (OJG) kunt u lezen in programma 4.2.2: Specialistische zorgvoorzieningen; In 2020 werden er diverse kennisateliers georganiseerd met wetenschappers van de RUG en het UMCG in het kader van de Aletta Jacobs School of Public Health. De samenwerking centreert zich vanaf 2020 rond de thema’s Armoede, Gezonde leefomgeving, Sociale Basis en Positief Opgroeien; Het gemeentelijk rookbeleid was reeds in 2019 herijkt en uitgevoerd. In 2020 zijn alle schoolpleinen in de gemeente rookvrij gemaakt en zijn diverse andere plekken waar kinderen komen rookvrij.

Conclusie In 2020 is uitvoering gegeven aan de beleidsnota 'Groningen Gezond' en aan de visie op Healthy Ageing.

4.1.6 Sociale basisvoorzieningen In de transformatie van het brede sociaal domein spelen sociale basisvoorzieningen een sleutelfunctie. Het werken aan een optimale benutting van sociale basisvoorzieningen is namelijk een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle transformatie. Basisvoorzieningen worden (wijk)breed aangeboden, door een divers aantal partijen. Gedacht kan worden aan de vrijwilligersprojecten van Humanitas, of aan het brede aanbod aan activiteiten vanuit de verschillende buurtaccommodaties. Voor een nauwkeuriger omschrijving van onze interventies in de sociale basis verwijzen we naar de beleidsvelden 4.1.1: Actief burgerschap en bewonersinitiatieven en 4.1.2: Bevorderen van samenredzaamheid, sociale samenhang en leefbaarheid in de wijken. De interventies die in dit deelprogramma centraal staan hebben betrekking op WIJ Groningen. WIJ Groningen heeft namelijk een sleutelpositie waar het gaat om het benutten van sociale basisvoorzieningen. WIJ Groningen geeft uitvoering aan een groot aantal gemeentelijke taken en verantwoordelijkheden op grond van de Jeugdwet en de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het geheel aan taken richt zich in belangrijke mate op (collectieve) preventie en individuele ondersteuning voor onze inwoners. WIJ Groningen heeft een faciliterende taak richting de basisvoorzieningen in de wijk.

Deze basisvoorzieningen zijn van groot belang voor de leefbaarheid en de sociale samenhang in de wijken. WIJ Groningen zet zich daarom in op het zo goed mogelijk benutten van de mogelijkheden die in deze sociale basis aanwezig zijn. Hierbij kan worden gedacht aan basisvoorzieningen op het gebied van welzijn, sport, onderwijs, cultuur, werk & inkomen en gezondheid. Deze voorzieningen dragen eraan bij dat mensen zich kunnen ontwikkelen, problemen kunnen voorkomen en/of deze zo veel mogelijk zelf en met hun naaste omgeving kunnen aanpakken. Daarnaast speelt WIJ Groningen een ondersteunende en faciliterende rol in het kader van verschillende vormen van vrijwillige inzet: bijvoorbeeld in mantelzorg voor familieleden, in vrijwillige zorg voor vrienden en bekenden, in initiatieven voor algemene en basisvoorzieningen in buurten en dorpen die ruimte bieden aan ondersteunende activiteiten. Vrijwillige inzet en maatschappelijke initiatieven verbinden mensen met elkaar en voegen iets toe aan het leven van alle betrokkenen. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje.

Prestatie-indicatoren % inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft (wel eens) gehoord te hebben van WIJ-Groningen % inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft (redelijk of goed) bekend te zijn met de dienstverlening van WIJ-Groningen (van % dat gehoord heeft van WIJ)

79

Behaald 2019 78%

Beoogd 2020 Toename

Behaald 2020 79%

66%

Toename

64%

% inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft in de afgelopen 12 maanden (wel eens) contact te hebben gehad met WIJ-Groningen (van % dat bekend is met WIJ) % inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft in de afgelopen 12 maanden (wel eens) geholpen te zijn met een hulpvraag door WIJ-Groningen (van % dat contact heeft met WIJ) % inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft te weten waar te moeten zijn met een hulpvraag (van % dat geholpen is door WIJ) % inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft het gemakkelijk te vinden om bij WIJ-Groningen naar binnen te lopen (van % dat geholpen is door WIJ) Aantal geregistreerde meldingen entree WIJ Groningen % Meldingen WIJ Groningen dat is afgehandeld met inzet van een basisvoorziening en/of informele ondersteuning % Meldingen WIJ Groningen dat is doorgezet naar een wettelijke melding

30%

-

28%

86%

-

90%

72%

Toename

71%

72%

Toename

69%

39.579

Toename

30.916 Ca. 37%

Afname

Ca. 56%

Wat wilden we bereiken in 2020? Ten behoeve van de sociale basis(voorzieningen) en met het oog op (collectieve) preventie werken de WIJteams, in opdracht van de gemeente Groningen, aan de volgende resultaten: • De eigen kracht en de gezamenlijke kracht van inwoners is versterkt door bij voorkeur gebruik te maken van sociale (pedagogische) netwerken en basisvoorzieningen; • Kinderen en jongeren ontwikkelen zich optimaal en groeien gezond en veilig op; • Inwoners hebben invloed op en zeggenschap over de door Stichting WIJ Groningen geïnitieerde initiatieven en voorzieningen in hun wijk; • Inwoners en maatschappelijke partners weten waarvoor ze Stichting WIJ Groningen kunnen benaderen en ervaren het WIJ-team als laagdrempelig en inwoner-vriendelijk; • Huisartspraktijken kennen en vertrouwen de expertise van WIJ Groningen en verwijzen inwoners door naar WIJ Groningen. In 2020 heeft WIJ Groningen binnen deze relatief brede opdracht focus aangebracht. Zo is er met betrekking tot de samenwerking met huisartspraktijken nadrukkelijk ingezet op de positionering en inzet van OJG-ers (Ondersteuner Jeugd en Gezin) met als doel om het aantal verwijzingen naar specialistische jeugdhulp te doen afnemen.

Tevens is met project 'Leefwereld aan zet' ingezet op het zo effectief mogelijk gebruik maken van de inzet van het netwerk van inwoners met ondersteuningsbehoefte, met een beoogde afname van ondersteuning via beroepskrachten. Beide interventies moeten bijdragen aan de noodzakelijke transformatie. Wat hebben we hier voor gedaan? WIJ Groningen is nu enkele jaren operationeel en inmiddels is het merendeel van de inwoners bekend met de WIJ-teams. In 2020 had 79% van de inwoners van 18 jaar en ouder wel eens gehoord van WIJ Groningen. Dit percentage bedroeg in 2016, weliswaar in de voormalige gemeente Groningen, nog 54%. Er heeft de afgelopen jaren dus een behoorlijke toename plaatsgevonden voor wat betreft bekendheid. Deze curve vlakt de laatste twee jaren echter af. Ten opzichte van 2019 heeft met betrekking tot de bekendheid min of meer een stabilisatie opgetreden, gezien de stijging met één procent. De beoogde toename is gerealiseerd, maar zal naar ons inzicht de komende jaren steeds meer stabiliseren. Een vergelijkbare stabilisering constateren we waar het de bekendheid met de dienstverlening van WIJ Groningen betreft. Waar van de groep inwoners die wel eens van WIJ Groningen heeft gehoord in 2019 66% redelijk tot goed bekend was met de door de WIJ-teams geboden dienstverlening, constateerden we in 2020 een lichte afname: 64%.

De door ons beoogde toename hebben we daarmee niet gerealiseerd. Vooralsnog hebben

80

we geen duidelijke verklaring voor deze lichte daling, buiten mogelijke effecten als gevolg van de maatregelen rondom de beheersing van het corona virus. Ongeveer 28% van de inwoners die (enigszins) bekend zijn met de dienstverlening van stichting WIJ Groningen gaf in 2020 aan in de afgelopen 12 maanden ook daadwerkelijk contact te hebben gehad met een medewerker van een WIJ-team. Bij de overgrote meerderheid (circa 90%) heeft het contact geleid tot een vorm van ondersteuning c.q. dienstverlening. Deze percentages zijn vergelijkbaar met die van 2019. Het bieden van informatie vanwege een hulpvraag (35%) of het ondersteunen bij het aanvragen van een voorziening in het kader van de Wmo of de Jeugdwet (25%) kwamen hierbij als meest genoemd naar voren. Van de groep personen die op enigerwijze zijn geholpen bij een hulpvraag gaf circa 71% van aan dat zij de weg naar ondersteuning (redelijk) goed wisten te vinden. Een vergelijkbaar percentage (69%) vond het makkelijk om bij een WIJ-locatie naar binnen te gaan of contact te leggen met een WIJ-team, met inachtneming van de situatie rondom corona. Ten aanzien van de laatstgenoemde indicatoren zien we de afgelopen jaren een redelijk stabiel beeld. Conclusie We constateren dat WIJ Groningen al een aantal jaren als naam en organisatie een bekend begrip is onder een groot deel van de inwoners van onze gemeente.

Ook onder het merendeel van de inwoners, die niet of nauwelijks hulpbehoevend zijn. Het daadwerkelijke bereik van de WIJ-teams is eveneens stabiel, na een aantal jaren van groei. De aard en intensiteit van dit contact is uiteenlopend. Het betreft zowel hulpvragen of initiatief vanuit inwoners, als het outreachend en actief verbinding leggen vanuit WIJ-Groningen zelf. Een ruime meerderheid van de inwoners die contact over en/of ondersteuning vanwege een hulpvraag heeft gehad, geeft aan de weg hier naartoe relatief gemakkelijk te vinden en de entree van WIJ Groningen als laagdrempelig te ervaren. Kijkend over de afgelopen vier jaren zien we op deze aspecten behoorlijk stabiele uitkomsten.

Deelprogramma 4.2: Passende ondersteuning en zorg In het deelprogramma passende ondersteuning en zorg staat het verlenen van (al dan niet tijdelijke) ondersteuning en zorg centraal, gericht op het herstel en de bevordering van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners. De zorg en ondersteuning kent in principe een preventief karakter, gaat uit van (herstel van) eigen regie en staat in het teken van het voorkomen van escalaties. Indien hiervan toch sprake is, bieden we een doelmatig vangnet (bijvoorbeeld in de vorm van maatschappelijke opvang) en werken we vanuit dat perspectief aan het herstel van regie. In situaties waarbij de zelfredzaamheid van onze inwoners onder voortdurende druk staat en het risico op terugval aan de orde van de dag is, is de ondersteuning primair gericht op het stabiliseren. Soms is sprake van zware, complexe problematiek, waarbij crisisinterventies aan de orde kunnen zijn. De geboden ondersteuning moet passend en op maat zijn bij de behoefte van de vrager, en tegelijkertijd doelmatig. Daarbij dient de ondersteuning aanvullend te zijn op de eigen kracht en mogelijkheden van onze inwoners. De maatschappelijke effecten die we met de interventies voor ogen hebben zijn erop gericht dat de situatie voor inwoners die te maken hebben met complexe en hardnekkige problematiek primair zoveel mogelijk stabiliseert.

Vanuit deze situatie wordt gewerkt aan een zoveel mogelijk duurzaam herstel van zelfredzaamheid en aan het mogelijk maken van participatie, aansluitend op de behoefte, talenten en mogelijkheden van onze inwoners. Beleidsvelden • Ondersteuningsstructuur WIJ-Groningen • Specialistische zorgvoorzieningen • Interventies Veilig opgroeien • Beschermd wonen, opvang en huiselijk geweld • Vluchtelingen en asielzoekers 81

Met de volgende indicatoren is de werking van ons beleid in dit deelprogramma gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of eenmaal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Effectindicator(en): Lichamelijk en psychosociaal functioneren (indicatie van mentaal welbevinden) % bewoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft (zeer) tevreden te zijn met de kwaliteit van leven % bewoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft een (zeer) goede gezondheid te ervaren % bewoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft zich in de afgelopen 2 weken (zeer) gelukkig te hebben gevoeld % bewoners (18 jaar e.o.) met een goede psychische gezondheid (geen of laag risico op angststoornis of depressie)

Behaald 2019 -

Beoogd 2020 Toename

Behaald 2020 74%

-

Toename

80%

-

Toename

71%

-

Toename

(n.n.b.)

Effectindicator(en): Opgroeien (indicatie van positief opgroeien in relatie tot pijler gezondheid) % jongeren (groepen 2 en 4 VO) met psychosociale problemen (* betrekking op gemeente Groningen oud) % jongeren (groepen 2 en 4 VO) dat aangeeft een (zeer) goede gezondheid te ervaren % jongeren (groepen 2 en 4 VO) dat aangeeft zich gelukkig te voelen (o.b.v. de afgelopen 4 weken) % jongeren (groepen 2 en 4 VO) dat zich onvoldoende weerbaar voelt

Behaald 2019 25% *

Beoogd 2020 -

Behaald 2020 -

86%

-

-

82%

-

-

10%

-

-

Effectindicator(en): Eigen kracht, weerbaarheid en regie (indicatie ten aanzien van mate van zelfredzaamheid) % bewoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft zich (zeer) belemmerd te voelen in het dagelijks functioneren door lichamelijke en/of mentale gezondheidsproblemen % bewoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft in de afgelopen 12 maanden hulp te hebben gehad vanwege gezondheidsproblemen of andere beperkingen % bewoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft het gevoel te hebben weinig te kunnen doen om de belangrijke dingen in het leven te kunnen veranderen (% oneens + neutraal) % bewoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft het gevoel te hebben (bijna) alles te kunnen doen waar men de zinnen op heeft gezet

Behaald 2019 -

Beoogd 2020 Afname

Behaald 2020 37%

-

Afname

27%

-

Toename

86%

-

Toename

-*

* De onderliggende vraag voor deze enquête is komen te vervallen en heeft plaatsgemaakt voor een 2-tal andere vragen (zie ook: Begroting 2021); '% inwoners dat aangeeft de draad op te kunnen pakken bij tegenslag (eens + neutraal: 91%)' en '% inwoners dat aangeeft zelf hulp te kunnen organiseren als dat nodig is (eens + neutraal: 90%)'.

4.2.1 Ondersteunende voorzieningen Ondersteunende voorzieningen hebben een sleutelfunctie tussen de sociale basisvoorzieningen in spoor één en de zorgvoorzieningen in spoor drie. Ondersteunende voorzieningen zijn gericht op de totstandbrenging van een goede vraaganalyse en een daaruit eventueel volgend ondersteuningsplan voor inwoners. Het ondersteuningsplan bestaat uit interventies die een collectief en/of individueel karakter hebben. De ondersteunende voorzieningen maken onderdeel uit van de integrale aanpak van WIJ Groningen. Naast het bieden van collectieve preventieve ondersteuning gericht op de sociale basis, voert Stichting WIJ Groningen taken uit op het gebied van individuele ondersteuning. Deze ondersteuning richt zich op inwoners/gezinnen die, al dan niet tijdelijk, verminderd zelfredzaam zijn, met een ondersteuningsbehoefte op 82

één of meerdere leefgebieden. Met het oog op deze ondersteuning vormt een brede, op de ondersteuningsvraag toegespitste vraaganalyse een belangrijke basis. Deze vraaganalyse vormt het vertrekpunt voor de opstelling van een ondersteuningsplan, door de betrokken persoon/personen en Stichting WIJ Groningen gezamenlijk. Bij het zoeken naar duurzame oplossingen voor ondersteuningsvragen, worden zoveel mogelijk de eigen mogelijkheden van een huishouden, alsmede de beschikbare mogelijkheden in de wijk voor zover dit basisvoorzieningen betreffen, benut. Op de uitvoering van het ondersteuningsplan voert Stichting WIJ Groningen vervolgens, vanuit het uitgangspunt van ‘één regisseur per huishouden’, samen met onze inwoners regie. Indien sprake is van langdurige professionele ondersteuning wordt het ondersteuningsplan overgedragen aan het gebiedsondersteuningsnetwerk (GON). Het GON geeft hier vervolgens uitvoering aan. Om aanbesteding technische redenen zal WIJ Haren met ingang van 2022 aansluiten bij het GON. Voor een nadere toelichting op het GON verwijzen wij naar beleidsveld 4.2.2: Specialistische zorgvoorzieningen. De ondersteuning die Stichting WIJ Groningen zelf biedt is zoveel mogelijk passend bij de ondersteuningsvraag en sluit aan op de eigen kracht en mogelijkheden van onze inwoners, hun sociale omgeving en de beschikbare (informele) voorzieningen in de wijk.

Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren % inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft dat de geboden ondersteuning past bij de hulpvraag (van % dat geholpen is door WIJ) % inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft dat de kwaliteit van de geboden ondersteuning goed is (van % dat geholpen is door WIJ) % hulpvragen dat door de WIJ-teams is verwezen naar sociale basisvoorzieningen % hulpvragen dat door de WIJ-teams is toegeleid naar specialistische zorgvoorzieningen % inwoners dat (een gedeelte van) het ondersteuningsplan zelf of met behulp van informele ondersteuning (waaronder sociaal netwerk, vrijwilligers) uitvoert

Behaald 2019 68%

Beoogd 2020 Toename

Behaald 2020 69%

63%

Toename

63%

61% -

Wat wilden we bereiken in 2020? Ten behoeve van de ondersteunende voorzieningen werken de WIJ-teams, in opdracht van de gemeente Groningen, aan de volgende resultaten: • De inwoner voert maximaal de regie over zijn eigen leven; • Het onderzoek (vraagverheldering en opstelling ondersteuningsplan) en de daaruit voortkomende ondersteuning is passend bij de ondersteuningsvraag en sluit aan op de eigen kracht van inwoners; • Jeugd en hun ouders/verzorgers die met een hulpvraag bij de huisarts komen ontvangen passende ondersteuning; • Inwoners zijn in de gelegenheid om hun ervaringen over het contact met Stichting WIJ Groningen te delen; • Gezinnen met zware, complexe problematiek worden adequaat ondersteund; • Kwetsbare doelgroepen en inwoners die niet ontvankelijk zijn voor ondersteuning (zoals veroorzakers van overlast of zorgmijders) zijn onder de aandacht en ontvangen passende ondersteuning; • Klachten zijn zorgvuldig behandeld en afgehandeld en leiden aantoonbaar tot verbetering; • De door de aanbieder geboden ondersteuning sluit aan op de doelen uit het ondersteuningsplan; • De resultaten van de ondersteuning zijn integraal, met alle bij de ondersteuning betrokken partijen, geëvalueerd en acties zijn uitgezet conform de uitkomsten van de evaluatie;

83

•

De ontwikkeling van de zorguitgaven ((maatwerk)voorzieningen en jeugdhulp) is transparant en passende beheersmaatregelen zijn getroffen.

In 2020 heeft WIJ Groningen binnen deze relatief brede opdracht focus aangebracht. De meest prioritaire interventie in dit kader was de aanpak voor de zogenaamde domeinstapelaars. Stap voor stap is voor deze groep ingezet op het verbeteren van de (kwaliteit van de) ondersteuning, tegen lagere kosten. Een interventie die volledig in lijn is met de noodzakelijke transformatie. Wat hebben we hier voor gedaan? Uit het Omnibus onderzoek 2020 met betrekking tot WIJ Groningen komt naar voren dat in 2020 circa 69% van de personen die op enigerwijze door een WIJ-team zijn ondersteund, deze ondersteuning (volledig) passend vonden bij hun ondersteuningsvraag. De beoogde toename van de waardering over de ‘passendheid’ van de geboden ondersteuning is daarmee behaald, ware het niet dat het percentage in 2019 68 bedroeg, wat een betrekkelijk stabiel beeld geeft. Uit het onderzoek blijkt aanvullend dat een relatief groot deel van de ondervraagden (25%) neutraal is in de eigen opvatting. Ongeveer 6% ervaart de geboden ondersteuning daadwerkelijk als niet-passend. De mate van passendheid van de ondersteuning blijft daarmee onverminderd onze aandacht behouden. Eenzelfde beeld valt op te tekenen waar het gaat om de ervaren kwaliteit van de ondersteuning.

Het percentage inwoners dat de ondersteuning naar aanleiding van een hulpvraag als goed heeft ervaren is 63% en blijft daarmee stabiel ten opzichte van 2019. Ook hier is overigens sprake van een relatief grote groep die hier een neutraal standpunt over heeft ingenomen. Zo'n 28% van de ondervraagden bleef neutraal in de eigen opvatting (en vond daarmee de ondersteuning niet uitgesproken goed of slecht). Ongeveer 9% van de ondervraagden was daadwerkelijk ontevreden over de kwaliteit van de geboden ondersteuning. Met betrekking tot de ondersteuning van inwoners die hiervoor in beginsel niet ontvankelijk zijn (zogenaamde bemoeizorg) wordt al een aantal jaren ervaring opgedaan met een nieuwe werkwijze tussen de hierbij betrokken partijen. WIJ Groningen neemt in het kader van bemoeizorg een regisserende rol op zich en betrekt waar nodig de expertise vanuit de ggz en verslavingszorg. Deze nieuwe werkwijze, die op WIJ-team gebiedsniveau plaatsvindt, wordt door de betrokken partners als een verbetering ervaren. WIJ Groningen heeft verder ingezet op het versnellen van een aantal kerninterventies, gericht op het meer in controle komen van de zorguitgaven. Zo is onder meer intensiever gezocht naar mogelijkheden tot benutting van het voorliggend veld, bij ondersteuningsvragen.

Daarnaast is door de Ondersteuners Jeugd en Gezin waar mogelijk ingezet op preventieve interventies op het terrein van jeugdhulp, ter voorkoming van specialistische zorg. Tevens is, via project 'stapeling sociaal domein' gewerkt aan maatwerk voor huishoudens met een stapeling van hulp en ondersteuning vanuit verschillende gemeentelijke regelingen (Jeugd, Wmo, Werk en Participatie, Inkomen en Schuldhulpverlening). Daarbij gaan we uit van het perspectief van de inwoner en kijken we samen hoe we de ondersteuning beter en efficiënter kunnen organiseren. We werken met de doorbraakmethodiek van het Instituut voor Publieke Waarden (IPW). In 2020 zijn we op deze manier met ruim 50 huishoudens tot integraal maatwerk gekomen. Tevens hebben we een lerende omgeving gecreëerd waar we knelpunten bespreken, oplossen en/of opschalen. Op deze manier gebruiken we de ervaringen om de integrale dienstverlening aan huishoudens met gestapelde vormen van hulp en ondersteuning te verbeteren. Conclusie Er kan gesteld worden dat het merendeel van de inwoners de dienstverlening van WIJ Groningen positief waardeert of, anders gesteld, niet als negatief beoordeelt. Dit geldt zowel voor de passendheid van de geboden ondersteuning in relatie tot de hulpvraag als voor de waardering van de kwaliteit van de geboden ondersteuning.

84

Daarnaast heeft een aantal kerninterventies dat is ingezet in het kader van een versnelling in de transformatieopdracht in 2020 tot eerste resultaten geleid. Er is echter een lange adem nodig om een significante omslag te kunnen bewerkstelligen in het substitueren van professionele ondersteuning in alternatieve vormen die zowel effectief als kostenbesparend zijn. Nog niet op alle onderdelen zijn we dan ook waar we willen zijn. Het is van belang om te blijven investeren in het verbeteren van de dienstverlening en in de ondersteuning van inwoners en in de gezamenlijke inspanning hiervoor met partners in het sociaal domein.

4.2.2 Specialistische zorgvoorzieningen Onder specialistische zorgvoorzieningen verstaan wij geïndiceerde zorg en ondersteuning voor kortdurende of complexe interventies. De opgave bij het realiseren van het doel van de transformatie is om zoveel als mogelijk vragen van inwoners laagdrempelig op te lossen met gebruikmaking van het eigen netwerk aangevuld met basisvoorzieningen (zie beleidsveld 4.1.6: Sociale basisvoorzieningen) en ondersteunende voorzieningen (zie beleidsveld 4.2.1: Ondersteunende voorzieningen) met als doel dat daarmee minder een beroep wordt gedaan op specialistische zorgvoorzieningen. Deze vraagstukken pakken we integraal op, door breed te kijken naar alle aspecten in het leven van onze inwoners, en de vraag van de inwoners centraal te stellen. Transformatie Doel van de transformatie van het sociaal domein is een inclusieve samenleving waarin iedereen naar vermogen mee kan doen. Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) hebben we de wettelijke opdracht om daar waar nodig mensen te ondersteunen in hun zelfredzaamheid en participatie. Daarbij gaan we uit van de volgende inrichting van het sociale domein: een samenleving met een sterke sociale basis bestaande uit informele sociale verbanden en de sociale inzet van alle vrijwilligers, ondernemers, stichtingen en verenigingen die de gemeente rijk is (spoor 1).

(Basis)voorzieningen die openstaan voor alle bewoners (spoor 1). Ondersteuning dichtbij huis die aansluit op de behoefte en mogelijkheden van de inwoners en hun netwerk. Het gaat hierbij met name om langdurige ondersteuning in het alledaagse (spoor 2). Geïndiceerde hulp voor kortdurende of complexe interventies (spoor 3). De opgave bij het realiseren van het doel van de transformatie is om zoveel als mogelijk vragen van inwoners laagdrempelig op te lossen met gebruikmaking van spoor 1 en 2 en daardoor het beroep te doen op voorzieningen van spoor 3 te verminderen. Jeugdhulp We bieden jeugdhulp daar waar kind en gezin dit nodig hebben bij het opgroeien en opvoeden, het vergroten van de zelfredzaamheid of maatschappelijk participatie. In de gemeente Groningen: • Gaan we uit van de vraag van de inwoner en de door hen aangegeven oplossingsrichtingen; • Versterken we de opvoedkracht van ouders en de zelfredzaamheid van jeugdigen zodat ze eventuele problemen zoveel mogelijk zelf en binnen het eigen netwerk zelf kunnen oplossen; • Stimuleren we dat jeugdigen zo thuis mogelijk opgroeien en deelnemen aan het gewone leven; • Bieden we ondersteuning in en zo dicht mogelijk bij huis.

Hiertoe transformeren we samen met onze partners in het veld het jeugdstelsel; • Zorgen we dat kind en gezin de begeleiding en ondersteuning krijgt die nodig is, en waar ze tevreden over zijn; • Streven we naar minder inzet van intensieve specialistische jeugdhulp en het voorkomen van terugval. De school is één van de plekken om problemen vroeg te signaleren. Gemeenten en scholen hebben daarbij ieder een eigen verantwoordelijkheid, deze verantwoordelijkheden grenzen aan elkaar en overlappen elkaar deels. Gezamenlijk gaan we uit van: één kind, één gezin, één plan, één regisseur en één integrale benadering op het gebied van gezondheid, onderwijs, maatschappelijke ondersteuning en werk & inkomen. Daarom werken we 85

lokaal en regionaal samen met gemeenten, (jeugdhulp)aanbieders, cliëntorganisaties, Gecertificeerde Instellingen, huisartsen en onderwijs. Eén van de manieren om substitutie in de jeugdhulp te realiseren en de jeugdhulp dichter bij jeugd en gezinnen te brengen, is de invoering van de Ondersteuner Jeugd en Gezin. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Indicatoren

Behaald 2019 82%

Beoogd 2020 Toename

Behaald 2020 -*

% cliënten Wmo (18 jaar e.o.) dat aangeeft door de geboden ondersteuning de dingen die men wil beter te kunnen doen (eigen regie) % cliënten Wmo (18 jaar e.o.) dat aangeeft 82% Toename -* door de geboden ondersteuning zich beter te kunnen redden (zelfredzaamheid) % cliënten Wmo (18 jaar e.o.) dat aangeeft 77% Toename -* door de geboden ondersteuning een betere kwaliteit van leven te hebben gekregen % cliënten Wmo (18 jaar e.o.) dat aangeeft dat 85% Toename -* de geboden ondersteuning past bij de hulpvraag % cliënten Wmo (18 jaar e.o.) dat aangeeft dat 84% Toename -* de kwaliteit van de geboden ondersteuning goed is Aantal geïndiceerde vervoer- en 14.823 14.134 woonvoorzieningen (8.867 pers) (8.488 pers.) Aantal geïndiceerde maatwerk voorzieningen 2.518 2.309 individuele ondersteuning (2.395 pers) (2.235 pers.) Aantal geïndiceerde maatwerk voorzieningen 1.228 1.085 groepsgerichte ondersteuning (933 pers) (844 pers.) Aantal geïndiceerde maatwerk voorzieningen 10 9 kortdurend verblijf (10 Pers) (9 pers.) * In 2020 is, als gevolg van corona, op een alternatieve wijze onderzoek gedaan naar de ervaringen van Wmo cliënten. Hierover is de raad geïnformeerd. De aard en vorm van dit alternatief hebben echter wel tot gevolg dat de resultaten van dit alternatieve onderzoek niet kunnen worden benut ten behoeve van de huidige in de begroting/rekening opgenomen indicatoren.

Wat wilden we bereiken in 2020? Met de nieuwe wijze van bekostiging van de individuele en groepsgerichte begeleiding en kortdurend verblijf wilden we een versnelling van de transformatie van de ondersteuning bewerkstelligen, beheersing van de kosten en een verbinding realiseren met de Participatiewet. Om die reden is ook Sociale Activering onderdeel geweest van de aanbesteding. De vier geselecteerde hoofdaanbieders hebben zich verbonden aan de transformatieopgave en traden daarmee op als partners bij het anders organiseren en innoveren van de ondersteuning. In 2020 is het totale budget verkleind, waarmee de aanbieders uitgedaagd werden na te denken over innovatieve wijzen om de ondersteuning te kunnen bieden. Zij ontvingen aanvullend budget voor deze innovatie. In 2020 hoopten we ook de eerste resultaten te kunnen presenteren van het zogenaamde ‘doorbraakproject’ in Ten Boer. Binnen dit project zijn (zo mogelijk) alle budgetten in het sociaal domein van Ten Boer gebundeld in een ondersteuningsfonds. Het betrof de toenmalige lasten Wmo, Jeugd, schuldhulpverlening, bijzondere bijstand, welzijnswerk, statushouders en armoede. Door inzet van dit fonds moest de ondersteuning van de inwoners van voormalig gemeente Ten Boer zo integraal mogelijk georganiseerd worden.

86

We wilden waar mogelijk ondersteuning en zorg dichtbij bieden en aansluiten bij de behoefte en oplossingsrichtingen van de inwoners zelf. Hiermee wilden wij aansluiten bij de leefwereld en meer substitutie van zwaardere intensieve zorgvormen realiseren. Doel is dat onze jeugdige inwoners zoveel mogelijk zelf de regie in handen houden en in hun eigen omgeving opgroeien en zich ontwikkelen, en deelnemen aan het gewone leven. De Ondersteuner Jeugd en Gezin is hierin een belangrijk instrument. Het verminderen van de zorgkosten was een achterliggend doel. Wat hebben we hier voor gedaan? Wmo De focus van zowel de gemeente als de gecontracteerde zorgaanbieders heeft in 2020 vooral gelegen op de effecten van corona. Er werd minder gebruik gemaakt van het Wmo vervoer; begeleiding of huishoudelijke hulp kon niet altijd bij de inwoner thuis plaatsvinden. Bij de Wmo begeleiding had het coronavirus vooral bij de dagbesteding/ontmoetingsplekken veel impact. Af en toe was het nodig de dag-bestedingen te sluiten. De impact van alle maatregelen was en is ook merkbaar bij gebruikers en hun mantelzorgers. Vooral bij inwoners met een psychische beperking is het ontbreken van regelmaat en structuur moeilijk. Dit heeft intensievere ondersteuningsvragen als gevolg.

Dit heeft geleid tot de volgende acties: • Alle hoofdaanbieders van de Wmo begeleiding hadden regelmatig onderling overleg over de afstemming van noodzakelijke maatregelen en eenduidige communicatie richting de onderaannemers. Waar nodig werd afgestemd met de gemeente; • Veel (onder)aanbieders bleken in staat om op een alternatieve en creatieve wijze de dagbesteding voor de inwoners voort te zetten. Bijvoorbeeld dagbesteding op andere locaties (zoals leegstaande scholen), wandelingen in de buitenlucht, het organiseren van (creatieve) activiteiten die inwoners thuis konden doen en (beeld)bellen om in contact te blijven; • Het beeldbellen met inwoners heeft door het coronavirus een flinke impuls gekregen. Toch blijft (ook bij individuele begeleiding) fysiek contact en/of ontmoeting belangrijk, waardoor aanbieders dit zo gauw als mogelijk oppakten; • We hebben alle aanbieders (begeleiding, huishoudelijke hulp, vervoer) ondersteund om de door corona gederfde inkomsten te compenseren via het noodpakket van het rijk; • Er is een start gemaakt aan een drietal aanbestedingen om een verdere impuls te kunnen geven aan de Wmo-taken, maar door corona hebben deze vertraging opgelopen. De aanbestedingen van de cliëntondersteuning, hulpmiddelen en de Wmo begeleiding in de voormalige gemeente Haren staan nu gepland voor 1-1-2022.

Het bovenstaande vroeg de nodige extra energie en tijd voor alle betrokkenen. Hierdoor kon de transformatie van de ondersteuning minder voortvarend worden opgepakt als beoogd. Desondanks hebben alle hoofdaanbieders nieuwe algemene voorzieningen gerealiseerd of voorbereid. Jeugdhulp Onze activiteiten op het gebied van jeugdhulp stonden in 2020 voor het grootste deel in het teken van twee zaken: de voorbereiding van de nieuwe inkoop jeugdhulp met ingang van 1 juli 2022 en corona. Corona heeft de druk op de jeugdhulp vergroot. Wij hebben op hoofdlijnen de volgende activiteiten uitgevoerd: • Wij hebben in de eerste helft van 2020 in het Koersdocument inkoop jeugdhulp de kaders voor de nieuwe inkoop met ingang van 1 juli 2022 beschreven. In de 2e helft van 2020 hebben wij een start gemaakt met de operationalisering hiervan, waarbij wij ook voor afstemming met de regio zorgen. De ontwikkeling van de nieuwe inkoop jeugdhulp vindt plaats in nauwe samenwerking en afstemming met de andere Groninger gemeenten: de Norm voor Opdrachtgeverschap;

87

•

In gezamenlijke inspanning met de Stichting WIJ hebben wij met alle huisartspraktijken in de gemeente contact hebben gehad over de OJG en is 62% van de huisartsen in onze gemeente eind 2020 voorzien van een OJG'er (50 praktijken in de gemeente Groningen). Met 13% van de huisartsen zijn we nog in gesprek over de OJG, een aantal huisartsen heeft aangegeven voor hun praktijk geen meerwaarde te zien. Financieel zijn er nog geen goede resultaten te geven omdat we eerst de registratie bij WIJ Groningen en bij de verwijzers moeten verbeteren om betrouwbare cijfers te krijgen. In 2021 moet dit zodanig ingericht zijn dat we ook de financiële resultaten kunnen meten. Hier werken we hard aan. Ook is een start gemaakt met een pilot OJG op school; • Wij hebben een nieuwe verordening en nadere regels jeugdhulp vastgesteld. Hiermee is voor burgers, Stichting WIJ, andere toewijzers een vernieuwd inhoudelijk kader voor het aanvragen en verstrekken van jeugdhulp beschikbaar gekomen.

In regionaal verband: • Heeft de RIGG heeft in 2020 in onze opdracht afspraken gemaakt met de jeugdhulpaanbieders over corona-gerelateerde maatregelen; • Is op 1 juli de nieuwe crisisorganisatie Spoed voor Jeugd van start gegaan; • Is een bestuurlijke opdracht geformuleerd voor de transformatie van de jeugdhulp plus; • Zijn afspraken gemaakt met de Gecertificeerde Instellingen over het verbeterplan en aangepaste tarieven; • En participeren wij in het Transformatieprogramma jeugdhulp. Voor onze activiteiten op het gebied van de afstemming jeugdhulp en onderwijs verwijzen wij naar Programma 3.2.3: Passend onderwijs. Voor de resultaten van het Doorbraakproject Ten Boer verwijzen wij naar programma 1.1.3: Maatschappelijke participatie. Conclusie Wmo Vanaf 2019 hebben we een gesloten financiering voor de Wmo begeleiding om meer grip te krijgen op deze zorgkosten. Voor de Wmo hulpmiddelen geldt dat we meer beschikking hebben gekregen over data en we hebben een nieuwe werkwijze van indicatiestelling door specialisten sinds begin 2020. Het is daarbij de vraag welk aandeel de gewijzigde werkwijze heeft op de daling van de kosten van Wmo hulpmiddelen en wat de effecten van corona zijn. Mogelijk dat door corona er tijdelijk minder een beroep is gedaan op de Wmo, waarbij het ook afwachten is wat hiervan de neveneffecten gaan zijn voor 2021.

Jeugdhulp We zijn met de transitie en transformatie jeugdhulp inmiddels 6 jaar onderweg. Veel gaat goed: er wordt minder residentiële jeugdhulp verstrekt, de WIJ-teams zijn goed ingebed in de wijken en scholen waardoor veel problematiek vroeg kan worden onderkent en escalaties kunnen worden voorkomen. De samenwerking met de huisartsen is door de invoering van de OJG verbeterd, er lopen mooie en veelbelovende pilots en we worden steeds beter in samenwerking tussen verschillende specialismen van jeugdhulp. We zien echter ook dat jeugdigen en gezinnen soms nog te lang op passende ondersteuning wachten en dat sommige werkwijzen star, complex en tijdrovend zijn. De echte transformatie van de zorg moet nog op gang komen. We constateren dat problematiek van jeugd en gezinnen complexer en zwaarder wordt en dat de jeugdhulpkosten stijgen, bij een stabiel blijvend aantal jeugdigen in zorg. We zijn gestart met het wegwerken van de wachtlijsten, tegelijkertijd moeten we constateren dat deze door Corona hier en daar weer zijn ontstaan.

4.2.3 Interventies veilig opgroeien Ouders hebben in de opvoeding de eerste verantwoordelijkheid. Maar ook familieleden, leerkrachten, vrienden, buren en sportbegeleiders spelen een rol. Samen zorgen ze voor 'opvoedkracht'. Waar nodig en mogelijk bieden we ondersteuning. Dat doen we zo vroeg mogelijk waarbij het gezin en de jeugdige in het dagelijks leven centraal staan. Hierbij werken wij aan preventie door zowel vroegsignalering te bevorderen als voorwaarden te creëren 88

die bijdragen aan een positieve leefomgeving. Daar waar onveilige situaties toch ontstaan plegen wij effectieve interventies in het kader van onze aanpak Kindermishandeling. Met ingang van 1 januari 2015 is met de transformatie van de jeugdhulp de verantwoordelijkheid voor de aanpak van kindermishandeling volledig op gemeentelijk niveau neergelegd. In Groningen geven we deze aanpak hoge prioriteit, want alle kinderen hebben recht op een veilige leefomgeving. Tevens merken we hierbij op dat kindermishandeling hoge maatschappelijke kosten met zich meebrengt, want slachtoffers doen een groter beroep op gezondheidszorg en hulpverlening en lopen een sterk verhoogd risico om later opnieuw slachtoffer of pleger te worden van huiselijk geweld. De veiligheid van kinderen is daarom voor ons een thema met grote maatschappelijke urgentie en we willen op verschillende niveaus op de kwaliteit van de aanpak sturen, zowel preventief als curatief. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren Aantal meldingen bij Veilig Thuis kindermishandeling gemeente * Aantal kinderen dat uit huis geplaatst wordt ** Aantal onderzoeken op de wachtlijst Veilig Thuis ***

Behaald 2019 826 59 79

Beoogd 2020 >700 <70 <10

Behaald 2020 821 99 123

Aantal beschermingsonderzoeken door de Raad voor de 156 <150 148 Kinderbescherming rondom opvoedingsproblemen *Dit is het totaal aantal meldingen over gezinnen. Dit zijn dus geen unieke meldingen; er kunnen meerdere meldingen zijn over één gezin vanuit verschillende bronnen. Het aantal meldingen over 2019 is achteraf door Veilig Thuis gecorrigeerd van 796 naar 826. Door de invoering van een nieuw registratiesysteem in 2019 had Veilig Thuis begin 2020 nog onvoldoende zicht op de verschillende ‘soorten’ meldingen huiselijk geweld en werden in de jaarrekening de eerder aangeleverde cijfers gecorrigeerd. **Aantal uithuisplaatsingen: dit betreft het aantal kinderen waarvoor de rechter aan een van de gecertificeerde instellingen een machtiging tot uithuisplaatsing heeft afgegeven. De problematiek heeft niet alleen betrekking op onveiligheid, maar ook op bijv. verslaving en/of psychische problematiek. De stijging ten opzichte van 2019 is in lijn met de stijging van het aantal OTS’en (onder toezicht stellingen). De oorzaak van deze stijgingen is op dit moment niet helder. We onderzoeken op dit moment samen met de GI's en WIJ de oorzaak hiervan. *** Het aantal is een gemiddelde over het hele jaar voor de hele regio. Een werkvoorraad van 10 zaken is gebruikelijk; bij meer dan 10 zaken spreken we van een wachtlijst.

In dit aantal zitten sinds 2019 ook de zaken van de nieuwe dienst Voorwaarden&Vervolg.

Wat wilden we bereiken in 2020? Het bevorderen van een veilige leefomgeving voor kinderen heeft voor ons grote prioriteit. Samen met alle betrokken partijen vanuit zorg en veiligheid realiseren we een duurzame aanpak, die we gezamenlijk gaan ontwikkelen in het regionale actieplan Geweld hoort nergens thuis. Daarin formuleren we maatregelen die enerzijds gericht zijn op signalering en melding van kindermishandeling en anderzijds op een effectieve aanpak. Wat hebben we hier voor gedaan? Zie ook beleidsveld 4.1.3: Positief opgroeien De Groninger gemeenten faciliteren gezamenlijk: • Veilig Thuis Groningen; • Intensief casemanagement bij huisverboden (zie ook beleidsveld 4.2.4). Aan de betrokken kinderen als getuige van huiselijk geweld wordt expliciet aandacht besteed door de inzet van kind-hulpverleners. De beschikbare middelen voor de Aanpak Kindermishandeling zijn ingezet op preventieve activiteiten, gericht op signalering en melding van kindermishandeling zodat passende hulpverlening georganiseerd kan worden: • De gemeentelijke aandachtsfunctionaris kindermishandeling verzorgt intern en extern voorlichtingen en trainingen over de meldcode. Daarnaast trainingen gespreksvaardigheden voor onderwijs en 89

•

kinderopvang en een online webinar voor gastouders. In 2020 hebben we vanwege corona helaas minder netwerkbijeenkomsten, voorlichtingen en workshops kunnen organiseren dan voorgaande jaren. De trainingen die uitgesteld moesten worden zullen zo veel mogelijk in 2021 alsnog ingepland worden; Publiekscampagne tegen kindermishandeling met daarbij lancering van deel II van de film Schaduwkanten van Ouderschap, waar we vanuit de gemeente een financiële bijdrage aan hebben geleverd.

Verder hebben we geparticipeerd in de regionale pilot multidisciplinaire aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling (MDA++) en hebben we een bijdrage geleverd aan de uitvoering van het regionaal actieprogramma Geweld Hoort Nergens Thuis. Conclusie We zien dat het aantal meldingen (en adviezen) kindermishandeling bij Veilig Thuis ten opzichte van 2019 ongeveer gelijk is gebleven. De wachtlijst die in 2019 was ontstaan bij Veilig Thuis is in 2020 weggewerkt, maar in 2020 is opnieuw een wachtlijst ontstaan. Deze wachtlijst werd veroorzaakt door blijvend hoge instroom bij Veilig Thuis en een afnemende productiviteit vanwege de beperkingen als gevolg van de corona maatregelen, alsmede door vertragingen als gevolg van het inwerken nieuwe medewerkers. Veilig Thuis verwacht deze vooralsnog op te kunnen lossen door efficiency maatregelen en snellere overdracht naar lokale teams. Vanaf 2020 hebben gemeenten structureel extra rijksmiddelen beschikbaar voor Veilig Thuis; deze zijn volledig ingezet. We merken op dat de huidige cijfers waarschijnlijk geen goed beeld geven van de werkelijkheid en dat de onveiligheid in gezinnen vermoedelijk groter is naar aanleiding van de maatregelen met betrekking tot de coronacrisis.

Dit is een vraagstuk dat op landelijk niveau opgepakt moet worden, maar dat betekent wel dat onze inzet op preventie en signalering van onveiligheid in gezinnen nog steeds van groot belang is.

4.2.4 Beschermd wonen, opvang en huiselijk geweld De Gemeente Groningen vervult op de beleidsterreinen Beschermd Wonen en Opvang de rol als Centrumgemeente. Het budget is per 1 januari 2019 voor 12 Groninger gemeenten en wordt beheerd door de centrumgemeente Groningen conform de Centrumregeling. We willen als gezamenlijke Groninger gemeenten iedere inwoner in staat stellen de eigen regie te voeren in het licht van de (sociale, fysieke en emotionele) uitdagingen van het leven. We hebben daarin ook de verantwoordelijkheid om kwetsbare inwoners, zoals daken thuislozen, verslaafden en ex-gedetineerden, zo kort als mogelijk en zolang als nodig, onderdak en begeleiding te bieden gericht op zelf rehabilitatie en duurzaam herstel. De voorzieningen Beschermd wonen en Opvang bieden opvang van inwoners in de provincie Groningen bij crisissituaties én opvang en begeleiding aan inwoners die vanwege psychiatrische aandoening of psychosociale problematiek aangewezen zijn op een niet (geheel) zelfstandige woonvoorziening. Daarnaast richten we ons op het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld. Hieronder verstaan we (ex-)partner-, ouderen- en kindermishandeling. We willen geweld in afhankelijkheidsrelaties zoveel mogelijk voorkomen en duurzaam beëindigen en als het zich voordoet adequaat optreden en opvang bieden.

Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren

Behaald 2019

Percentage personen dat in 2 weken tenminste 3x of vaker per week gebruik maakt van de nachtopvang Percentage personen dat na crisisopvang duurzaam rehabiliteert met een eigen woonplek c.q. woonadres Aantal huisverboden Aantal betrokken kinderen bij huisverboden Aantal casussen intensief casemanagement bij Veilig Thuis regio

90

-

Beoogd 2020 < 40%

Behaald 2020 64%

-

> 30%

61%

28 25 85

> 40 > 40 > 100

45 27 108

Gemiddelde duur van de opnameperiode van vrouwen (in maanden) Aantal vrouwen dat niet in de opvang kan worden opgenomen vanwege maximale bezetting Aantal geïndiceerde voorzieningen Beschermd Wonen

9,4

<12

9,6

30

0

70

1.600 pers.

Aantal geregistreerde daklozen dat gebruik maakt van opvangvoorzieningen Aantal unieke personen dat gebruikmaakt van de nachtopvang Aantal unieke personen dat gebruikmaakt van de crisisopvang Aantal unieke personen dat gebruikmaakt van de dagopvang Aantal vrouwen (18 jaar of ouder) in de vrouwenopvang Aantal kinderen in de vrouwenopvang Aantal meldingen Veilig Thuis in het kader van huiselijk geweld *

494

480

2.139 (1.694 pers.) 402

292

270

214

157

180

159

724

700

565

134 168 1.131

< 200 < 250 > 700

148 339 1.193

* Het aantal meldingen huiselijk geweld over 2019 is achteraf door Veilig Thuis gecorrigeerd van 746 naar 1131. Door de invoering van een nieuw registratiesysteem in 2019 had Veilig Thuis begin 2020 nog onvoldoende zicht op de verschillende ‘soorten’ meldingen huiselijk geweld en werden de eerder aangeleverde cijfers later in de jaarrekening gecorrigeerd. Wat wilden we bereiken in 2020? Onverkort streven wij ernaar te voorkomen dat mensen op straat belanden. Mocht dit wel zo zijn dan kunnen zij rekenen op Opvang. Dit doen we door: • Mensen zoveel mogelijk lokaal, in de eigen regio en omgeving, in een vroeg stadium ondersteuning bieden zodat verdere afhankelijkheid van zwaardere zorg wordt voorkomen; • Voorbereidende activiteiten uit te voeren op overheveling van taken en middelen in 2021 naar elke afzonderlijke Groninger gemeente in de uitvoering van beschermd wonen; • Meer gemeentelijke sturing op adequate ondersteuning van cliënten door beschikbaarheid van een Sociale Kaart en een oproepbaar dashboard met registratiegegevens voor elke gemeente; • Betere en snellere uitstroom van cliënten door verbeterde samenwerking tussen aanbieders, gemeenten en corporaties; • Vrouwenopvang: verminderen instroom en bevorderen van de door- en uitstroom; • Verbetering aanpak van huiselijk geweld; • Doorontwikkeling van Veilig Thuis, gericht op verbeterde samenwerking met lokale teams en de

nieuwe radarfunctie naar aanleiding van de aanscherping van de Wet meldcode. Wat hebben we hier voor gedaan? De uitbraak van het corona-virus heeft voor de kwetsbare doelgroep van beschermd wonen en opvang, maar ook de ondersteuners van de instellingen, een grote impact gehad. In de prestatie-indicatoren krijgt dit ook een vertaalslag. De nachtopvang is vanaf maart op een andere manier georganiseerd; daklozen worden sindsdien 24 uur per dag opgevangen. Dit verklaart onder andere het relatief hoge percentage van meerdere opvangdagen. Daarnaast heeft de dagopvang -uit veiligheidsoverwegingen in verband met corona- minder mensen toegelaten. Zo zijn mensen, die een onderdak hadden, gevraagd niet naar de dagopvang te komen. Vandaar dat het gebruik behoorlijk is afgenomen. De veranderingen voor de nachtopvang vormde ook de aanleiding een traject te starten om met alle gemeenten, partners en cliënten te gaan verkennen hoe een toekomstbestendige opvangvoorziening in (heel) Groningen er uit zou kunnen zien. 91

Voor taken op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang (BWMO) zijn stappen gezet deze zoveel mogelijk te decentraliseren van Centrumgemeente naar elke individuele gemeente. De belangrijkste stap daarbij is om de toegang van beschermd wonen onder te brengen bij alle individuele gemeenten. Binnen de regio zijn afspraken gemaakt over hoe we gezamenlijk in een gedecentraliseerde situatie financieel willen sturen op beschermd wonen. De afspraken zijn vastgelegd in een convenant beschermd wonen en opvang en in een centrumregeling. Om de uitstroom naar zelfstandige huisvesting vanuit een instelling voor beschermd wonen en maatschappelijk opvang te bevorderen is begin 2020 een stuurgroep 'implementatie convenant' geformeerd die acties daartoe uitzet. In het kader van de aanpak huiselijk geweld hebben we de volgende activiteiten uitgevoerd: • Faciliteren Vrouwenopvang en Veilig Thuis; • Faciliteren Intensief Casemanagement bij huisverboden; • Participeren in de tweede pilot multidisciplinaire aanpak van complexe casuïstiek huiselijk geweld/kindermishandeling (MDA++). Deze pilot zal in 2021 worden geëvalueerd; • Uitvoering gegeven aan het regionale actieprogramma Geweld hoort nergens thuis. Conclusie De corona-perikelen heeft voor de zorg aan de meest kwetsbare groep ook gevolgen gehad.

Hoewel dit niet altijd even makkelijk was, is op een zeer constructieve wijze met zorgaanbieders naar alternatieven en oplossingen gezocht ten behoeve van een adequate zorgverlening. Tegelijkertijd is met alle gemeenten hard gewerkt aan de voorbereiding van de decentralisatie en vernieuwing van beschermd wonen. De samenwerking met de Groninger gemeenten is vastgelegd in een convenant en door de colleges vastgesteld. Tevens is er een uitgewerkt programmaplan met transformatieproces provinciaal vastgesteld. Hierin zijn de individuele opgaven van de gemeenten benoemd wat kan helpen als randvoorwaarde voor het beheersbaar houden van zorg(vraag). Ten aanzien van huiselijk geweld constateren we een verdere stijging van het aantal meldingen huiselijk geweld bij Veilig Thuis, met name door de wijziging van de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. De wachtlijsten die hierdoor in 2019 zijn ontstaan bij Veilig Thuis zijn in 2020 weg gewerkt, maar door de hoge instroom is in 2020 opnieuw een wachtlijst ontstaan. Veilig Thuis verwacht deze vooralsnog op te kunnen lossen door efficiency maatregelen en snellere overdracht naar lokale teams. Vanaf 2020 hebben gemeenten structureel extra rijksmiddelen beschikbaar voor Veilig Thuis; deze zijn volledig ingezet.

We constateren verder een grote stijging van het aantal vrouwen dat niet kon worden opgenomen in de vrouwenopvang van het Kopland vanwege plaatsgebrek. In alle gevallen werd een andere oplossing gevonden (bij een andere opvang of binnen eigen netwerk) en we hebben met Het Kopland de afspraak dat eventueel gebruik kan worden gemaakt van tijdelijke opvang in een vakantiewoning. Uit onderzoek is gebleken dat ook landelijk de druk op de vrouwenopvang toeneemt. Vanuit het ministerie van VWS zijn daarom eind 2020 extra rijksmiddelen beschikbaar gesteld voor extra plekken crisisopvang; Het Kopland gaat deze plekken in 2021 realiseren. Daarbij willen we ook de ambulante ondersteuning verder ontwikkelen.

4.2.5 Vluchtelingen en asielzoekers Wij nemen onze verantwoordelijkheid bij het huisvesten, integreren en participeren van asielzoekers en statushouders. Gezamenlijk concentreren we ons op een versnelling waarbij we de inspanningen voor asielzoekers en vluchtelingen eerst en voornamelijk richten op huisvesting. Voor de vergunninghouders richten we ons vervolgens op taalverwerving, opleiding, participatie, werk en gezondheid.

92

We bieden maatschappelijke begeleiding voor de groep inburgering-plichtige vergunninghouders. We gaan door met het afnemen van een assessment bij vergunninghouders en maken op basis daarvan met de betrokkene een persoonlijk trajectplan. Daarbij zoeken we actief naar het ‘verborgen talent’ van individuen. Hiermee willen we voorkomen dat deze nieuwkomers langdurig aan de maatschappelijke zijlijn komen te staan. Alles is erop gericht om een snelle verbinding tot stand te brengen tussen asielzoeker, vergunninghouder en de Groningse samenleving. Met de inzet van het coördinatiepunt vergunninghouders ‘Thuis in 050’, binnen de Directie Werk en Participatie zorgen we voor intensivering van het contact met vergunninghouders in onze gemeente. ‘Met Thuis in 050’ en de inzet vanuit de Directie Maatschappelijke ontwikkeling werken we aan goede samenwerking en gecoördineerde aanpak met al onze partners in de stad en regio. We willen in Groningen voorkomen dat asielzoekers en vluchtelingen zonder voorzieningen op straat belanden, met criminaliteit in aanraking komen of een gevaar voor de volksgezondheid vormen. We willen dat deze kwetsbare nieuwkomers in onze stad toekomstperspectief hebben, dan wel op respectvolle wijze toewerken naar een toekomstperspectief in het land van herkomst. Dit doen wij vanuit de pilot Landelijke Vreemdelingen voorziening (LVV).

De activiteiten binnen het beleidsveld Vluchtelingen en asielzoekers vallen binnen programma1: Werk en inkomen, programma 3: Onderwijs, en programma 8: Wonen. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren Aantal gehuisveste vergunninghouders Aantal mensen in bed-bad-brood voorziening Aantal personen in noodopvang (exclusief personen in bed-bad-brood voorziening) Aantal personen dat in maatschappelijke begeleiding is genomen Aantal ex-alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) met leefgeld

Behaald 2019 168 230

Beoogd 2020 200* 270

Behaald 2020 151 204

-

18

14

175

130

164

16

15

12

*Bij het opstellen van de begroting was dit de omvang van de taakstelling huisvesting vergunning-houders die wij verwachtten. De taakstelling bleek naderhand lager uit te vallen, namelijk op 157 te huisvesten vergunninghouders.

Wat wilden we bereiken in 2020? Ook in 2020 willen we voldoen aan de taakstelling voor de huisvesting van vergunninghouders en zetten we in op integratie en participatie. Daarnaast wilden we zorgen voor huisvesting van Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV’s) vanaf het moment dat zij 18 jaar worden. Vanaf het moment van koppeling aan de gemeente bieden we praktische hulp en ondersteuning door het aanbod van de maatschappelijke begeleiding voor vergunninghouders. We willen bereiken dat meer vergunninghouders de inburgering met succes afronden en actief participeren in de Nederlandse samenleving. Daarbij willen we elke vergunninghouder op maat de passende ondersteuning bieden. Om dat te realiseren willen we beschikken over een ruim aanbod aan (parallelle) trajecten. De GGD wil alle kinderen tot 18 jaar van asielzoekers en vergunninghouders goed in beeld te hebben, jeugdgezondheidszorg aanbieden en bij bedreigingen van de gezondheid of ontwikkeling de juiste ondersteuning en zorg inschakelen. Voor alle asielzoekers en vergunninghouders geldt dat de GGD vanuit haar taken publieke

93

gezondheid deze doelgroep zo goed mogelijk wil bereiken om de gezondheidsrisico's zo veel mogelijk te beperken. Samenwerking met alle partners op het gebied van zorg en welzijn zijn essentieel om tijdig passende zorg te bieden. Onverkort streven wij ernaar te voorkomen dat mensen zonder voorzieningen op straat belanden. Daartoe bieden we opvang en begeleiding gericht op het vinden van een bestendige oplossing. Wat hebben we hier voor gedaan? Realiseren van de taakstelling huisvesting vergunninghouders Bieden van maatschappelijke begeleiding • In samenwerking met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers en de woningcorporaties in Groningen zorgen we voor het huisvesten van vergunninghouders. In 2020 hebben wij in totaal 151 vergunninghouders gehuisvest op een taakstelling van 157 te huisvesten; vergunninghouders. Daarmee hebben we een nagenoeg voldaan aan de taakstelling voor 2020. • Maatschappelijke begeleiding van vergunninghouders wordt voor de gemeente Groningen uitgevoerd door Humanitas. Ook zorgt Humanitas voor het aanbieden van workshops voor de participatieverklaring; • In 2020 zijn 95 inburgeringsplichtige vergunninghouders in maatschappelijke begeleiding genomen. Daarnaast krijgt ook een aantal niet-inburgeringsplichtigen maatschappelijke begeleiding. Dit zijn veelal mensen die door het NIDOS of INLIA worden aangemeld voor maatschappelijke begeleiding.

Kinderen meegeteld krijgen 164 mensen maatschappelijke begeleiding. Trajectbegeleiding en parallelle trajecten • Om (weer) meer zicht te krijgen op de vergunninghouder en hem beter te kunnen begeleiden naar participatie zijn we binnen de gemeente gestart met een nieuw werkproces. Nieuwkomers krijgen zo snel mogelijk een intake en indien mogelijk een assessment, waarmee hun mogelijkheden en wensen op gebied van werk en participatie in beeld worden gebracht. De uitkomsten worden gebruikt om gezamenlijk een individueel trajectplan op te stellen. Door nu al alle inburgeraars in kaart te brengen anticiperen we op de nieuwe Wet inburgering, die naar verwachting in januari 2022 in werking treedt; • Per 1 januari 2021 waren 500 vergunninghouders met een bijstandsuitkering bekend bij Thuis in 050. Dit is een aantal dat fluctueert. De nieuwe aanpak met meer en intensievere begeleiding van vergunninghouders werpt nog steeds vruchten af ook al moeten we rekening houden met een lager resultaat vanwege de corona crisis: in 2020 zijn in totaal 95 mensen uitgestroomd, waarvan 20 naar betaald werk en 43 naar regulier onderwijs met studiefinanciering. 24 statushouders hebben parttime inkomsten gekregen. Van de 500 statushouders hebben 470 een intake gehad; • Gezamenlijk met het Alfacollege, Noorderpoort, de Hanzehogeschool, WerkPro en Iederz hebben we parallelle trajecten uitgevoerd.

Dit om duurzame integratie te bevorderen. Daarbij kunnen (taal)stages, opleidingen, werkervaringsplekken of (vrijwilligers)werk ingezet worden; • Vanaf juni 2019 bekostigen we verlengde pleegzorg voor Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV’s) die in pleeggezinnen wonen. Ondersteuning van afgewezen vreemdelingen • Asielzoekers die rechtmatig in Nederland verblijven maar niet in aanmerking komen voor opvang door het Rijk, bieden wij materiële ondersteuning via het fonds Knelpunten noodopvang. Er zijn ook mensen die niet rechtmatig in Nederland verblijven maar wel actief meewerken aan het verkrijgen van (reis)documenten. Ook zij komen voor ondersteuning in aanmerking. Het fonds Knelpunten noodopvang gebruiken we eveneens om de eigen bijdrage te vergoeden van medicatie voor onverzekerbare vreemdelingen. In noodgevallen worden ook noodzakelijke tandartskosten uit dit fonds vergoed; • Wij verstrekken subsidie aan Vluchtelingenwerk Noord Nederland voor het bieden van maatschappelijkeen juridische ondersteuning aan ex-Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (ex-AMV's). Ex-AMV's die

94

•

actief meewerken aan het krijgen van een helder toekomstperspectief komen in aanmerking voor materiële ondersteuning in de vorm van leefgeld; De pilot-LVV (Landelijke Vreemdelingen Voorziening) is in 2020 verder doorontwikkeld. We voeren de pilot uit in nauwe samenwerking met uitvoeringsorganisatie INLIA en de Rijkspartners IND, de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en de vreemdelingenpolitie. In 2020 is de samenwerking succesvol versterkt en geïntensiveerd. Oplossingsgericht casusoverleg vindt elke twee weken plaats. Momenteel verblijven ruim 200 mensen in de LVV.

Gezondheidsbevordering Statushouders • De GGD heeft ervoor gezorgd dat alle kinderen tot 18 jaar van asielzoekers en vergunninghouders goed in beeld zijn; • We zorgen voor jeugdgezondheidszorg en zorgen voorde juiste ondersteuning bij bedreigingen van de gezondheid of ontwikkeling; • Om tijdig passende zorg te bieden zorgen we voor samenwerking met alle partners op het gebied van zorg en welzijn. Voorbereiding op nieuwe Wet inburgering • In 2020 hebben wij stappen gezet in de voorbereiding op de nieuwe Wet inburgering, die naar verwachting per 1 januari 2022 in werking treedt. In de nieuwe wet komt de regie op de uitvoering weer meer bij de gemeente te liggen. Conclusie De taakstelling huisvesting vergunninghouders hebben wij in 2020 op een haar na gehaald. Alle inburgeringsplichtige vergunninghouders krijgen maatschappelijke begeleiding. Ook de participatieverklaring is, rekening houdend met de corona maatregelen, zo goed mogelijk uitgevoerd. Wij zijn doorgegaan met het afnemen van een brede intake en waar mogelijk een assessment bij vergunninghouders, op basis waarvan een gezamenlijk trajectplan wordt opgesteld. Met de inzet vanuit 'Thuis in 050' boeken we concrete resultaten als het gaat om het realiseren van uitstroom naar opleiding en werk. De parallelle trajecten die we aanbieden, hebben we ook in 2020 gecontinueerd.