Bijlage 2 Jaarrekening 2020.pdf

In 2021 zal worden bezien op welke wijze hiervoor een inhaalslag gemaakt kan worden; • We controleren aan de poort; • Aandacht voor fraude-alertheid in het primair proces; • We geven voorlichting over regels en sancties; • Deelname en uitvoeren van adressencontroles in verband met Landelijke Aanpak Adreskwaliteit; de coronacrisis was hierin een belemmerende factor; • Informatie gestuurd handhaven; betreft een pilot in samenwerking met afdeling Onderzoek, Informatie & Statistiek om met interne en externe gegevensbronnen gekwalificeerde fraudesignalen te genereren met een hoge hit-ratio. Doel is met dit voorspellend model zowel de instroom te beperken als in het proces efficiënt fraude te detecteren. Conclusie • Het aantal beëindigde uitkeringen is gedaald. Door de coronacrisis is het vanaf maart 2020 bijvoorbeeld niet meer mogelijk geweest om op huisbezoek te gaan om de woonsituatie te beoordelen. Hierdoor kon het recht op uitkering in een aantal gevallen niet worden vastgesteld. In geval van twijfel werd de uitkering toch verstrekt en werden uitkeringen niet beëindigd; • Het percentage toegekende aanvragen is gedaald van 58% naar 57%; • Het aantal opgelegde boetes P-wet en Inburgeraars is gedaald; • In samenspraak met WIJ en overige partners continueren wij vaker uitkeringen omwille van een sociaal belang en/of vanuit een belang voor de openbare orde of veiligheid.

1.2.4 Schuldhulpverlening Problematische schulden ontnemen mensen elk perspectief. Via de Groningse Kredietbank (GKB) bieden we alomvattende schuldhulpverlening: we zoeken naar een oplossing voor de financiële problemen en tegelijk pakken we de oorzaken aan. Ook proberen we te voorkomen dat er (opnieuw) schulden ontstaan door vroegsignalering in het kader van de nieuwe wet op schuldhulpverlening, preventie en nazorg. We werken intensief samen met de WIJ-teams, maatschappelijke partners en relevante schuldeisers. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje.

23

Prestatie-indicatoren

Behaald 2019

Beoogd 2020

Behaald 2020

2.695

2.000

2.487

481

500

416

Aantal burgers in budgetbeheer

2.964

2.950

3.264

Aantal burgers in beschermingsbewind

1.049

1.200

1.184

Aantal aanvragen sociale kredieten

488

400

635

% geslaagde minnelijke regelingen

78%

66%

84%

Aantal aanmeldingen schuldhulpverlening Aantal inschrijvingen schuldregeling

Wat wilden we bereiken in 2020? We wilden schuldhulpverlening bieden aan degenen die dat nodig hadden. We wilden (problematische) schuldsituaties van inwoners stabiliseren en waar mogelijk oplossen. Daarnaast richtten we ons op vroegsignalering en preventie: voorkomen van (problematische) schulden bij burgers en het bevorderen van hun financiële zelfredzaamheid. We wilden als gemeente voorop blijven lopen met onze integrale aanpak van schuldhulpverlening (waaronder de euro-coaching van jongeren met (dreigende) schulden) en preventie. We gingen door met innovatieve aanpakken van schuldhulpverlening en zochten daarbij de grenzen van wet- en regelgeving op zodat we mensen meer perspectief konden bieden. We probeerden het slagingspercentage minnelijke schuldregelingen dat in 2019 boven het landelijk gemiddelde lag, minimaal te evenaren. Onze kwaliteit van dienstverlening wilden we borgen door te voldoen aan de door de branchevereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren (NVVK) en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) gestelde eisen. We wilden de samenwerking met de WIJ-teams uitbreiden. We kozen er voor om het beschermingsbewind bij inwoners die dat nodig hebben zoveel mogelijk als gemeente zelf uit te voeren. De inwoners van Ten Boer werden al bediend door de GKB en vanaf 2020 wilden we ook de inwoners van Haren schuldhulpverlening van de GKB bieden.

Wat hebben we hier voor gedaan? • Uitvoeren van schuldhulpverlening (budgetbeheer, -coaching en schuldregeling). De GKB heeft inwoners met financiële problemen geholpen met gerichte informatie, advies, bemiddeling, cursus of crisisinterventie en indien inwoners werden geïndiceerd voor een schuldregeling (schuldbemiddeling of saneringskrediet), budgetbeheer, duurzame financiële dienstverlening, budget-coaching of beschermingsbewind dan werden ze doorgeleid naar de backoffice van de GKB. De inwoners van Ten Boer werden al bediend door de GKB en vanaf 2020 ontvingen ook de inwoners van Haren schuldhulpverlening van de GKB; • Ondersteunen van jongeren met (dreigende) schulden door de inzet van euro-coaches. Voor jongeren van 18 - 25 jaar met schulden hebben we de euro-coach-aanpak ingezet. We hebben 405 nieuwe aanmeldingen en 1.084 budgetgesprekken met jongeren gevoerd. Eind 2020 liepen 298 budgetbeheertrajecten voor jongeren via de euro-coaches; • Organiseren van preventie-activiteiten samen met scholen, vrijwilligers, relevante schuldeisers en maatschappelijke instellingen. We poogden schulden bij inwoners te voorkomen en hun financiële vaardigheid te bevorderen. We zochten daarbij de samenwerking met scholen, vrijwilligers, maatschappelijke en hulpinstellingen, maar ook met schuldeisers zoals deurwaarders en woningcorporaties.

We hebben veel aandacht geschonken aan financiële educatie in het onderwijs (in brede zin: van basis- tot universitair onderwijs). Door onder andere (tijdelijke) sluiting van scholen in verband met corona konden we minder activiteiten ondernemen dan we van plan waren; • Ontwikkelen van vroeg-signaleringsmethodieken. Medio 2020 zijn we gestart met het project Eerste hulp bij geldzaken. Hierbij kreeg de gemeente signalen van betalingsachterstanden van lokale en landelijke vaste lasten partijen, waarna we inwoners pro-actief konden benaderen met een hulpaanbod. Samen met

24

de woningcorporaties zetten we de Voorzieningenwijzer in. Ook werd in voorkomende gevallen gebruik gemaakt van de noodstopprocedure van het CJIB. Eind 2020 zijn we aangesloten bij het Landelijk convenant vroegsignalering en hebben we ons voorbereid op de nieuwe wettelijke taak vroegsignalering; •

Met schuldhulpverlening aansluiten bij de wijkgerichte aanpak. We sloten zoveel mogelijk aan bij de wijkgerichte aanpak bij ons aanbod van producten als informatie, advies, vroeg signalering en preventieactiviteiten. De consulenten van de GKB werkten samen met én in de WIJ-teams, onder andere door middel van fysieke aanwezigheid in de wijk en vaste contactpersonen. Hierdoor zochten burgers eerder schuldhulp. Zie ook paragraaf 1: Integraal gebiedsgericht werken;

•

Intensiveren van de samenwerking tussen de GKB en de WIJ-teams. Door (tijdelijke) sluiting van WIJlocaties in verband met corona werd de fysieke inzet in de WIJ-teams gehinderd, maar werd wel digitaal zo goed mogelijk samengewerkt bij de hulp aan inwoners in financiële problemen. Zie ook paragraaf 1: Integraal gebiedsgericht werken; Ontwikkelen van innovatieve aanpakken schuldhulpverlening en werken met individuele maatwerkplannen. We hebben een vervolg gegeven aan de werkwijze innovatieve schuldhulpverlening. We bekeken samen met de burger met schuldproblemen hoe deze (al dan niet met behulp van zijn sociale netwerk) greep kon krijgen op het eigen leven. Het ging er daarbij om dat het nemen van initiatief door de burger (gedragsverandering) moest lonen, ook op de korte termijn. Voorop stond het handelen vanuit het eigen maatwerkplan van de burger. We richtten ons in de aanpak met name op jongeren en gezinnen met kinderen; Beschermingsbewind zoveel mogelijk door de gemeente zelf uitvoeren. We boden (conform het in 2018 vastgestelde beleid) het beschermingsbewind door de gemeente Groningen kosteloos aan onze inwoners met een minimuminkomen. Als gemeentelijke bewindvoerder boden we de vereiste kwaliteit voor beschermingsbewind, waarbij we bovendien gebruik konden maken van een integraal aanbod van (schuldhulp)ondersteuning.

Hierdoor konden we tijdig de noodzaak van beschermingsbewind (her)beoordelen en bij inwoners die ondersteuning nodig hebben het best passende instrument inzetten.

•

•

Conclusie De vraag naar schuldhulpverlening was in 2020 groot. Het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening was in 2020 echter wel minder dan in 2019. In verband met corona en inkomensondersteunende voorzieningen van het rijk meldden zich waarschijnlijk minder inwoners voor schuldhulp. De schulddienstverlening werd bemoeilijkt door de coronamaatregelen en was bewerkelijker, maar ging zo goed mogelijk door. Er was een groot deel van 2020 geen dagelijks inloopspreekuur, maar inwoners konden voor gesprekken wel terecht op het Harm Buiterplein. De fysieke aanwezigheid van GKB-consulenten in de WIJ-teams werd tijdelijk gehinderd door de sluiting van WIJ-locaties. Daar staat tegenover dat we in het project vroeg signalering sneller inwoners met betalingsachterstanden bereikten. Ook jongeren bleken ons in coronatijd goed te kunnen vinden. Het aantal inschrijvingen voor een schuldregeling was in 2020 iets lager dan verwacht. Het percentage geslaagde minnelijke schuldregelingen lag onder meer door de inzet op saneringskredieten boven het landelijk gemiddelde en zelfs boven het percentage van 2019. Indien de minnelijke schuldregeling niet mogelijk bleek, volgde in nagenoeg alle gevallen succesvolle toelating tot de wettelijk schuldsanering.

Het aantal budgetbeheertrajecten is aanmerkelijk toegenomen ten opzichte van 2019 en ook het aantal burgers in beschermingsbewind is door ons nieuwe beleid volgens de verwachting toegenomen. Bovendien zijn reeds voor tientallen burgers aanvragen beschermingsbewind bij de rechtbank ingediend. Door een innovatieve aanpak en door te werken met individuele maatwerkplannen konden we voor tientallen inwoners (juridische) belemmeringen wegnemen en in het kader van de reguliere dienstverlening onmogelijk geachte schuldhulp-trajecten inzetten. Het aantal aanvragen sociale kredieten (waar onder saneringskredieten) is vergeleken met vorig jaar ten slotte ook toegenomen. De druk op de schuldhulpverlening was groot en zal naar verwachting de komende tijd toenemen in verband met de gevolgen van de coronacrisis (toename aanmeldingen voor schuldhulp en dienstverlening aan nieuwe doelgroepen als ZZP'ers) en de verdere implementatie van de nieuwe wettelijke taak vroeg signalering.

25

Bijdrage verbonden partijen Thermiek BV Relevante beleidsinformatie

Beleidsrisico Stichting WeerWerk Groningen Relevante beleidsinformatie

Beleidsrisico

Het doel is re-integratie van personen met een achterstand op de arbeidsmarkt of arbeidsbeperking door een arbeidscontract. De werknemers worden gedetacheerd in de markt- en overheidssector. De doelgroep betreft mensen die voorheen vielen onder de Wet Sociale Werkvoorziening, de Wet Werk en Bijstand (WWB) en de Participatiewet. Geen.

Het doel is het aanbieden van re-integratievoorzieningen aan personen die onder de doelgroep van de WWB vielen. Deze zogeheten ‘gesubsidieerde arbeid’ is inmiddels afgebouwd (raadsbesluit 30 november 2011). Momenteel is nog één persoon in dienst van de stichting. Nadat deze persoon bij een andere organisatie in dienst is getreden zal de stichting worden opgeheven (naar verwachting in 2021). Geen.

Voor meer informatie over de verbonden partijen zie Paragraaf 6: Verbonden partijen.

Wat heeft het gekost? In dit onderdeel geven wij per deelprogramma een toelichting op de afwijking in de baten en de lasten > 250 duizend euro. Deelprogramma (bedragen x 1.000 euro) Lasten

Primitieve begroting

Actuele begroting

Rekening 2020

Verschil

01.1 Werk en activering

68.681

74.373

66.971

7.402

01.1.1 Regionaal arbeidsmarktbeleid

8.566

8.599

6.295

2.304

01.1.2 Werk

42.495

46.186

43.082

3.104

01.1.3 Maatschappelijke participatie

17.620

19.588

17.594

1.994

01.2 Inkomen en armoedeverlichting

200.148

227.043

230.621

-3.578

01.2.1 Uitkeringen

175.101

201.961

205.676

-3.716

01.2.2 Armoede- en minimabeleid

17.864

16.865

16.849

16

01.2.3 Handhaving

1.530

1.530

1.232

298

01.2.4 Schuldhulpverlening

5.653

6.687

6.863

-176

268.828

301.416

297.592

3.824

01.1 Werk en activering

17.477

11.554

12.574

1.019

01.1.1 Regionaal arbeidsmarktbeleid

8.525

2.367

3.777

1.410

01.1.2 Werk

4.425

6.801

6.472

-329

01.1.3 Maatschappelijke participatie

4.528

2.386

2.325

-61

01.2 Inkomen en armoedeverlichting

157.415

183.473

190.533

7.059

01.2.1 Uitkeringen

156.202

182.260

189.233

6.972

396

396

359

-37

Totaal Lasten Baten

01.2.2 Armoede- en minimabeleid

26

01.2.3 Handhaving

67

67

45

-22

01.2.4 Schuldhulpverlening

750

750

895

146

Totaal Baten

174.892

195.028

203.106

8.079

Totaal Saldo voor bestemming

93.936

106.388

94.486

11.902

Totaal toevoegingen

0

1.000

1.000

0

Totaal onttrekkingen

0

890

890

0

93.936

106.498

94.596

11.902

Reserve mutaties

Totaal saldo na bestemming

Financiële toelichting 1.1 Werk en activering

Lasten

Baten

Saldo

(Bedragen x 1.000 euro)

7.402

1.019

8.421

Resultaat sociale werkvoorziening (V 2,2 miljoen euro) We realiseren per saldo een voordeel op het resultaat sociale werkvoorziening (SW) van 2,2 miljoen euro. Dit resultaat bestaat uit een subsidiecomponent SW, een component Nieuw Beschut (NB) en een uitvoeringscomponent (SW en NB). Subsidieresultaat sociale werkvoorziening (V 249 duizend euro) De loonkosten SW laten een positieve afwijking zien. Dit wordt vooral veroorzaakt door een verhoging van het SW budget met 1,028 miljoen euro. Dit is 397 duizend euro hoger dan de werkelijke loonindexatie van 631 duizend euro. Dit komt doordat de gemeente Groningen een lagere uitstroom van SW medewerkers heeft dan het landelijk gemiddelde en daardoor een groter aandeel van het landelijke budget ontvangt. Daarnaast valt de uitstroom van de SW iets hoger uit dan begroot, dit levert een voordeel op van 189 duizend euro. In 2020 hebben we de afrekening van het UWV ontvangen over de ingediende claims voor transitievergoedingen over de jaren 2015 t/m 2019, dit heeft geleid tot een nadeel van 154 duizend euro. Een ander nadeel betreft de lagere bijdrage in het subsidietekort van buitengemeenten, we hebben 215 duizend euro minder ontvangen dan begroot. Een voordeel van 32 duizend euro op begeleid werken (als gevolg van lagere personeelskosten) brengt het positieve saldo van het subsidieresultaat SW op 249 duizend euro.

Resultaat Nieuw Beschut (V 247 duizend euro) De extra bonus over 2019 voor beschutte werkplekken zou in eerste instantie in 2021 uitgekeerd worden, echter deze bonus is al in 2020 uitgekeerd. Dit geeft een voordeel van 283 duizend euro. Door de coronacrisis was er minder instroom in Nieuw beschut (NB). We hebben 97 medewerkers van de doelgroep NB aan het werk in plaats van de eerder verwachtte 119 (quotum). Dit geeft een voordeel op de personeelskosten van 91 duizend euro. Aan de andere kant vallen de kosten van coaching en begeleiding Nieuw beschut in de Markt 95 duizend euro hoger uit omdat we in de begroting geen rekening hadden gehouden met deze kosten. En hebben we een nadeel van 32 duizend euro op de begeleidingsvergoeding. Uitvoeringsresultaat sociale werkvoorziening SW en NB (V 1,7 miljoen euro). Door de coronacrisis mist Iederz dit jaar een groot deel van haar omzet. Na een aantal weken volledig gesloten geweest te zijn, is de productie weer opgestart maar met 1,5 meter maatregelen. Dit betekent dat niet direct alle medewerkers weer (volledig) aan de slag konden. Dit heeft geresulteerd in een negatieve afwijking van 894 duizend euro. Ook de omzet van de detacheringen blijft door de coronacrisis achter op de begroting, het nadeel bedraagt 653 duizend euro.

Daarentegen hebben we dit jaar, mede als gevolg van de coronacrisis, 1,14 miljoen euro minder aan bedrijfsvoerings- en overige kosten SW gemaakt. We zien dat de opleidingskosten en de reiskostenvergoedingen van de SW en de onderhoud- en energiekosten achter blijven op de begroting. Ook bij de ambtelijke salarislasten is een voordeel ontstaan. Dit voordeel komt omdat nog niet alle sleutelfunctionarissen zijn vervangen en doordat een aantal vacatures wat langer hebben opengestaan dan verwacht. Aan de andere kant hebben we ook extra uitvoeringskosten gehad vanwege corona, zoals huur extra ruimte, extra voorzieningen,

27

spatschermen e.d. en extra kosten inhuur (langere inhuur financial en extra corona begeleiders).Van het Rijk hebben we voor de gemiste omzet en de extra kosten een corona-compensatie ontvangen van 2,1 miljoen euro. ESF subsidie (V 1,4 miljoen euro) De definitieve subsidie-beschikking van de ESF subsidie 2015-2019 verwachten we begin 2021. Omdat het zeker is dat wij de reeds ontvangen gelden volledig toegekend krijgen, nemen wij het resultaat in 2020. Het aandeel van de gemeente Groningen hierin is 2,4 miljoen euro. Conform het in december 2020 vastgestelde raadsvoorstel ‘Resultaat Europees Sociaal Fonds ESF 20214-2020’ is reeds 1 miljoen euro gedoteerd aan de ESF reserve, waardoor een resultaat van 1,4 miljoen euro resteert. Werkprogramma (V 428 duizend euro; programma 13 V 1,2 miljoen euro) Het Werkprogramma heeft als doel om extra inzet te plegen om mensen te ondersteunen bij het vinden van werk of participatieactiviteiten. Door de coronapandemie zijn veel activiteiten (gedeeltelijk) stil komen te liggen of ernstig vertraagd. Hierdoor hebben we in 2020 niet alle middelen in kunnen zetten. Participatiebudget (V 281 duizend euro) De realisatie van de kosten voor trajecten/projecten blijven achter op de begroting. Ongeveer de helft hiervan is het gevolg van de genomen coronamaatregelen.

Programma Werk in Zicht (V 3,6 miljoen euro; programma 13 V 549 duizend euro) Werk in Zicht (WIZ) is een regionaal samenwerkingsverband voor de arbeidsmarktregio Groningen. Gemeente Groningen is centrumgemeente voor de regionale samenwerking en voor de subregio Centraal. Binnen dit samenwerkingsverband worden diverse projecten uitgevoerd. In de meicirculaire 2020 is in totaal 3,0 miljoen euro aan extra middelen toegekend. Deze gelden worden niet volledig in 2020 ingezet. Voor WIZ geldt voor diverse projecten dat ze meerjarig zijn en dat een deel van de middelen conform afspraken in de komende jaren ingezet gaat worden (bijvoorbeeld het '1000-banen plan' en ‘Perspectief op Werk’). De arbeidsmarktregio heeft in de decembercirculaire 549 duizend euro aan extra middelen ontvangen voor crisisdienstverlening. Deze middelen konden in 2020 niet meer worden ingezet. Deze middelen hebben we verantwoord op programma 13. Basisbaan (V 366 duizend euro) Bij het opstellen van de begroting 2020 gingen we er van uit dat we het maximale aantal basisbanen begin 2020 zouden realiseren (40 basisbanen). Het project heeft enige vertraging opgelopen. De eerste basisbanen zijn per 1 maart 2020 gestart. Vervolgens heeft het coronavirus tot verdere vertraging geleid. Eind december 2020 waren er 23 mensen actief op een basisbaan in tegenstelling tot de geplande 40.

Daarnaast is een voordeel ontstaan doordat een deel van de mensen met een basisbaan een doelgroepverklaring heeft gekregen, waarmee ze in aanmerking komen voor loonkostensubsidie (LKS). Extra re-integratiemiddelen In de decembercirculaire hebben we voor 2020 ruim 1,2 miljoen euro aan extra middelen ontvangen voor een aanvullend pakket re-integratie. De middelen hadden we niet voorzien en konden in 2020 niet meer worden ingezet. Deze middelen hebben we verantwoord op programma 13. Overige verschillen (V 146 duizend euro) De overige verschillen tellen op tot een voordeel van 146 duizend euro. 1.2 Inkomen en armoedebestrijding

Lasten

Baten

Saldo

(Bedragen x 1.000 euro)

-3.578

7.059

3.481

BUIG (V 851 duizend euro) In 2020 is een tekort op de BUIG gerealiseerd van 13,5 miljoen euro. Ten opzichte van het begroot tekort van 14,4 miljoen euro is dit 0,9 miljoen euro minder negatief. Het verschil wordt verklaard door een hoger BUIG-budget (7,9 miljoen euro voordeel), hogere netto bijstandsuitgaven (5,0 miljoen euro nadeel) en een lagere vangnetuitkering (2,0 miljoen euro nadeel). Het hoger BUIG-budget houdt verband met de bijstelling door het Rijk van de raming voor het aantal bijstandsuitkeringen naar aanleiding van de Corona-crisis. Door versoepelingen in de zomermaanden in combinatie met de steunmaatregelen die het kabinet heeft genomen is de toename van het aantal uitkeringen

28

uitgebleven. Doordat de netto bijstandslasten minder stegen dan het BUIG-budget resulteerde een lager tekort. Hierdoor zal de vangnetuitkering lager zijn dan begroot. In de begroting is uitgegaan van een vangnetuitkering van 3,6 miljoen euro, in de rekening is deze uitgekomen op 1,6 miljoen euro. Verbetering van het saldo op de BUIG met 2,9 miljoen euro leidt tot een voordelige afwijking van 851 duizend euro ten opzichte van de actuele begroting 2020. Uitvoeringskosten Tozo (V 1,3 miljoen euro) Er zijn afspraken gemaakt tussen Rijk en gemeenten over de compensatie voor de uitvoeringskosten Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo 1, 2 en 3). Per afgegeven beschikking levensonderhoud of bedrijfskrediet ontvangen we een vergoeding van respectievelijk 450 en 800 euro. We hebben totaal 3,4 miljoen aan rijksvergoeding ontvangen, hiervan hebben we 1,2 miljoen euro gereserveerd voor de komende drie uitvoeringsjaren van Tozo 1,2 en 3 en 0,9 miljoen euro in 2020 besteed. In het kader van de drie Tozo-regelingen hebben we in totaal 26,6 miljoen euro in 2020 aan zelfstandige ondernemers verstrekt. Bijstand voor zelfstandigen, Bbz (V 469 duizend euro) Voordat er wordt overgegaan tot het verstrekken van een bedrijfskrediet en/of een uitkering levensonderhoud vindt er een levensvatbaarheidsonderzoek plaats.

In 2020 hebben minder zelfstandigen een beroep gedaan op de Bbz, vanwege de steunmaatregel TOZO. Hierdoor is een voordeel van 168 duizend euro ontstaan. Daarnaast hebben we van het rijk voor de voormalige gemeenten Haren en Ten Boer nog een bedrag van 213 duizend euro over oude jaren ontvangen. Ons voordeel op (terug)ontvangsten verstrekte bedrijfskredieten van voor 1 januari 2020 bedraagt 64 duizend euro. De overige verschillen Bbz tellen op tot een voordeel van 24 duizend euro. Bedrijfsvoeringskosten (V 627 duizend euro) Het voordeel op de bedrijfsvoeringskosten is vooral ontstaan door latere invulling van vacatures en door minder inzet van externe deskundigen. Extra inzet als gevolg van de coronacrisis (N 317 duizend euro) Door de coronacrisis hebben we bijdragen geleverd voor onder meer de voedselbank en de tijdelijke ondersteuning sekswerkers. Daarnaast hebben we extra noodgelden en bonnen voor warenhuizen verstrekt. Boven op de inzet vanuit reguliere budgetten is sprake van een nadeel van 317 duizend euro. Programma VASD (V 225 duizend euro) Het meerjarig project 'Vernieuwing applicaties sociaal domein (VASD)' heeft in 2020 enige vertraging opgelopen waardoor niet alle voor 2020 begrote uitgaven zijn gerealiseerd.

Bijzondere bijstand (V 152 duizend euro) Het voordeel wordt vooral veroorzaakt door lagere lasten individuele en collectieve bijstand (386 duizend euro), onder andere als gevolg van lagere verstrekkingen individuele studietoeslag en minder bijzondere bijstand in de rubriek overig. Daarnaast zien we kleine voordelen op de individuele inkomenstoeslag (39 duizend euro) en vergoedingen in het kader van de kinderopvang (31 duizend euro). Aan de andere kant hebben we een nadeel van 152 duizend euro bij de aanvullende bijstand voor jongeren jonger dan 21 jaar. Deze aanvullende bijstand werd voornamelijk verstrekt aan jonge asielzoekers. Echter door de coronacrisis doen ook autochtone jongeren een beroep op deze vorm van bijzondere bijstand, omdat er voor hun minder werk is. De 118 duizend euro die beschikbaar is gesteld in de decembercirculaire 2020 (zie programma 13) wordt hiervoor ingezet. Daarnaast zien we hogere kosten beschermingsbewind (152 duizend euro), onder andere vanwege een groep klanten die onder de hardheidsclausule vallen en niet overgaan naar de GKB. Corona compensatie extra kosten Algemeen gemeentelijk schuldenbeleid (Geen afwijking; programma 13 V 336 duizend euro) In de decembercirculaire hebben we 336 duizend euro ontvangen ter dekking van extra inzet personeel bij schuldhulpverlening door corona. Deze middelen hebben we in 2020 niet in gezet.

De middelen zijn verantwoord bij programma 13.

29

Overige verschillen (V 174 duizend euro) De overige verschillen tellen op tot een voordeel van 174 duizend euro.

Financiële risico's & ontwikkelingen Risico's Voor een totaal overzicht van de risico's zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Ontwikkelingen Voor een totaal overzicht van de ontwikkelingen zie Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

30

Programma 2: Economie en werkgelegenheid De gemeente staat voor een economie die bijdraagt aan welvaart en welzijn van haar inwoners. Een goed functionerende economie biedt inwoners werk en inkomen. Daarmee is er een werkend perspectief op een blijvende brede welvaart en welzijn voor de inwoners. Een baan geeft financiële zekerheid, zorgt voor sociale contacten en leidt tot positieve eigenwaarde. Het gaat om een beleving van welvaart die niet alleen gewaardeerd wordt op wat inwoners nu belangrijk vinden (zoals gezondheid, onderwijsniveau, gevoel van veiligheid, toegankelijkheid voorzieningen, economie en inkomen). Maar ook zodanig dat volgende generaties van eenzelfde niveau van welvaart kunnen genieten als de huidige generatie. Niet alleen vanuit het programma economie werken we hieraan, juist de samenhang tussen de programma's is van groot belang. Gezamenlijk streven we naar een gezond, groen en gelukkig Groningen. De ambitie van het college om 5.000 extra banen te creëren in de gemeente Groningen in deze collegeperiode (2019-2022) is door de gevolgen van de coronacrisis niet meer realistisch. De ambities zijn verschoven naar het behouden van werkgelegenheid en het voorkomen van verlies van werkgelegenheid.

Doelstelling en relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Economische Agenda 2020-2022 Strategische agenda Akkoord van Groningen 2018-2022 Meerjarenprogramma Stadsontwikkeling 2021-2024 Omgevingsvisie 'The Next City' (2018) Centrumvisie Haren (juni 2018) Nieuwe aanpak arbeidsmarktbeleid (2017) Watervisie - Koersen op Water (april 2017) Toekomstvisie Koopmansplein (Ten Boer, 2017) Binnenstadsvisie Bestemming Binnenstad (februari 2016) Groningen geeft energie (juli 2015) Vaststelling visie werklocaties “Rode Loper” en de “Beleidsnotitie Westpoort” (september 2014) Strategisch evenementenbeleid (oktober 2014) Structuurvisie Detailhandel 2011-2020 (januari 2011) Structuurvisie Kantoren 2010-2020 (november 2010)

Relevante ontwikkelingen Het coronavirus Het coronavirus en de daaraan gerelateerde overheidsmaatregelen hebben grote impact op onze economie. Het bruto binnenlands product (bbp) is in Nederland in het derde kwartaal van 2020 desondanks met 7,8 procent gegroeid ten opzichte van het tweede kwartaal van 2020. Deze groei in het derde kwartaal van 2020 weegt echter niet op tegen de daling van respectievelijk 1,7 procent in het eerste kwartaal en 8,5 procent in het tweede kwartaal van 2020. Ten opzichte van een jaar eerder kromp de economie in het derde kwartaal met 2,5 procent. In november 2020 hebben consumenten 6,5 procent minder besteed dan in november 2019. Het consumentenvertrouwen ligt met een daling van 19 in januari 2021 ver onder het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar (-7). De restricties die het coronavirus op vooral fysieke activiteiten heeft gelegd maakte het moeilijker om netwerken te ontwikkelen en onderhouden. Daarentegen heeft het speerpunt 'energie' niets aan urgentie ingeboet. Sterker, de slechte economische vooruitzichten als gevolg van het coronavirus worden door Europese en nationale overheden tegengegaan door anticyclisch investeren in maatschappelijke doelstellingen zoals klimaat. Met name

31

in de lobby is gebruik gemaakt van de lokale koploper-positie in de energietransitie en de ontwikkeling van een waterstofeconomie om deze investeringen voor de regio zeker te stellen. Het coronavirus heeft met name veel invloed op ons speerpunt ‘arbeidsmarkt’. Binnen een jaar is de focus binnen dit thema verschoven van baancreatie naar baanbehoud. Het stimuleren van werken aan skills binnen je baan, het behoud van talent en omscholing zijn nóg belangrijker worden. Deze accentverschuivingen zijn terug te vinden in de gerealiseerde (en ondersteunde) projecten van afgelopen jaar. Het speerpunt ‘gezondheidseconomie’ is onverminderd belangrijk voor onze samenleving en economische kansen. Door het coronavirus is dat nog meer tot uiting gekomen. Alle reden om als overheid nauw samen te werken met deze sector, die tevens één van de grootste werkgevers is. De invloed van het coronavirus op het speerpunt ‘digitalisering’ is eveneens groot. In korte tijd zijn we massaal overgeschakeld op online, in allerlei aspecten, zowel privé als zakelijk. De invloed op de IT-sector is sterk gedifferentieerd. Waar sommige bedrijven vrijwel hun hele omzet hebben verloren (gekoppeld aan de vliegbranche of evenementensector), hebben anderen veel profijt (zoals webwinkels). Voor consultancybedrijven was het in het begin van het jaar moeilijk, maar dat trok later bij.

Voor (nieuwe) onlinedienstverlening, zoals online-koopplatforms en online evenementenplatforms, bood het coronavirus juist kansen. Door het coronavirus vielen de opdrachten binnen ons speerpunt 'creatieve industrie' voor vrijwel de gehele sector weg, van evenementen en podiumkunsten tot vormgevingsopdrachten. Wij hebben ons in 2020 hard gemaakt voor het verenigen van de versnipperde sector, het inzetten op ondernemerschap en het initiëren van betaalde opdrachten, waar we in 2021 een vervolg aan geven. Werkgelegenheid In de laatste maand van 2020 is de werkloosheid in ons land opnieuw gedaald. In december 2020 zat 3,9 procent van de beroepsbevolking werkloos thuis, in november was dat nog 4 procent en in augustus 4,6 procent. Dat er nu veel minder werklozen zijn, betekent niet dat het effect van de coronacrisis op de arbeidsmarkt alweer helemaal teniet is gedaan. In januari 2020 was de werkloosheid met 284.000 werklozen nog een stuk lager. In de gemeente Groningen is de werkgelegenheid in 2020 afgenomen met 947 banen naar een totaal van 155.872 banen (156.819 banen in 2019). De gemeente Groningen telde 22.495 vestigingen in 2020. Dat is een toename van 1120 vestigingen vergeleken met 2019 (21.375).

Deelprogramma 2.1: Groningen Kennisstad Kennis en innovatie blijft een belangrijke pijler voor de Groningse economie. Door de aanwezigheid van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), de Hanzehogeschool, de MBO-instellingen, het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en kennisintensieve bedrijven heeft Groningen toegang tot innovatieve kennis. Dat biedt kansen voor nieuwe kennisintensieve bedrijvigheid die we willen benutten. Als gemeente bevorderen we de samenwerking en kennisdeling tussen de verschillende partijen en ondersteunen we nieuwe initiatieven. Hier nemen we het middelbaar beroepsonderwijs nadrukkelijk in mee. Ook communiceren we actief en internationaal over de kwaliteiten van Groningen als kennisstad. Beleidsvelden • Samenwerken met kennisinstellingen • Faciliteren van gezamenlijke (internationale) kennis- en innovatieprojecten • Samenwerken versterken gericht op kennis en innovatie • (Inter)nationaal promoten van onze kennissectoren • Talent en bedrijfsleven koppelen • Huisvesten van kenniseconomie

32

Met de volgende indicatoren is de werking van ons beleid in dit deelprogramma gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of eenmaal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Effectindicator(en) Het aantal werkzame personen in onze Speerpuntsectoren

Behaald 2019 58.503

Beoogd 2020 51.000

Behaald 2020 57.602*

* Het beoogde aantal werkzame persoon is per abuis te laag ingeschat voor 2020. Het aantal werkzame personen in onze speerpuntsectoren was in 2019 58.503. Dat is een daling van 901 banen in 2020. De ICT-sector en de sector Toerisme en Recreatie zijn de grootste dalers.

2.1.1 Samenwerken met kennisinstellingen We willen dat kennisinstellingen, bedrijven en overheden samen optrekken en een belangrijke bijdrage leveren aan (nieuwe) innovatieve werkgelegenheid. Daartoe werken we in het ‘Het Akkoord van Groningen’ samen met de Rijksuniversiteit Groningen, het Universitair Medisch Centrum Groningen, de Hanzehogeschool Groningen, het Alfa-College, Noorderpoort en de provincie Groningen. Gezamenlijk zetten we Groningen steviger neer als internationale kennisstad en centrum van innovatie op het gebied van energie, gezondheid en digitalisering. RUG, UMCG, Hanzehogeschool, provincie en gemeente werken samen om Campus Groningen verder te ontwikkelen.

Wat wilden we bereiken in 2020? De belangrijkste doelen van het Akkoord van Groningen in 2020 zijn: • Het aantrekken van nieuwe bedrijven en studenten door middel van promotie van Groningen; • Het verblijfsklimaat voor internationals in de gemeente verbeteren (zie beleidsveld 2.1.4: (Inter)nationaal Promoten van onze kennissectoren; • Het verhogen van de kenniscirculatie tussen kennisinstellingen, overheid en burgers door het ontwikkelen van proeftuinen, innovatiewerkplaatsen en masterclasses; • De MBO-instellingen betrekken en betrokken houden op relevante thema’s en projecten; • Vergroten van de inzetbaarheid van studenten voor de Noordelijke arbeidsmarkt; • De samenwerking van de Groningse Healthy Ageing Agenda versterken Zie ook programma 4.1.5: Lokaal gezondheidsbeleid.

Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben in de zomer van 2020 een welkomstcampagne gevoerd en een ‘virtual game’ ontwikkeld voor internationale studenten, die door de pandemie niet kennis konden maken met Groningen; • Ingezet op de ontwikkeling van één online toegangspoort voor internationale studenten op www.groningen.nl, met doorverwijspagina’s naar andere relevante platforms voor deze doelgroep; • De strategische speerpunten van het Akkoord van Groningen (Energie, Healthy Ageing, Digitalisering, Internationalisering, Innovatieklimaat en Binding van Talent) versterkt door het uitvoeren van gezamenlijke projecten en programma’s; • Deelname van de MBO-instellingen gerealiseerd waardoor nu de hele onderwijsketen in beeld gebracht kan worden op bovengenoemde speerpunten, hetgeen de profilering van Groningen kan versterken; • De inzetbaarheid van studenten voor de Noordelijke arbeidsmarkt gestimuleerd met digitale carrièreevenementen, onderzoek naar talent in de regio en monitoring daarvan en de ondersteuning van netwerken als Talentweb Groningen; • Het nieuwe strategische plan voor Campus Groningen 2020 – 2025 opgesteld. Conclusie Ondanks de gevolgen van het coronavirus heeft het Akkoord van Groningen gerealiseerd dat Groningen zich ook in 2020 heeft kunnen profileren als internationale kennisstad. Niet alle 33

activiteiten konden doorgang vinden, maar daarvoor zijn snel alternatieven bedacht en uitgevoerd. We hebben een stevigere basis kunnen leggen voor toekomstige profilering op de thema’s Healthy Ageing, Energie en Digitalisering. Daarnaast zijn onderzoek en projecten op de randvoorwaardelijke thema’s Talent in de Regio, Innovatieklimaat en Internationalisering voortgezet. Tevens is er in 2020, naast gezamenlijke inzet op marketing en lobby, ook een afstemmingsoverleg coronavirus georganiseerd. Deze samenwerking resulteert in gezamenlijke concrete projecten en gezamenlijke beleidsontwikkeling. Groningen heeft alles in huis om verder te groeien op het gebied van kennis en innovatie.

2.1.2 Faciliteren van gezamenlijke (internationale) kennis en innovatie projecten Samen met het bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere overheden nemen we deel aan (Europese/internationale) samenwerkingsprojecten op het gebied van kennisontwikkeling en innovatie. Daarmee versterken we onze kennisinfrastructuur en proberen we andere partijen te laten investeren in de Noordelijke economie. Groningen speelt binnen de energietransitie een voorlopersrol in Europa. Het speelt volop in op de kansen die Europese en nationale klimaat- en energiedoelstellingen bieden om projecten te realiseren en businesscases te ontwikkelen. Groningen vormt het centrum van de ontwikkeling van een aardgas- naar een waterstofeconomie. Wat wilden we bereiken in 2020? We willen (de ontwikkeling van) gezamenlijke projecten en activiteiten op het gebied van kennis en innovatie nationaal en internationaal ondersteunen en faciliteren.

Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben verschillende Europese samenwerkingsprojecten opgezet, onder andere in de programma's H2020 en INTERREG; • De stuurgroep Noorden Digitaal, een breed samenwerkingsverband van overheden, onderwijs- en kennisinstellingen en bedrijven in Noord-Nederland, heeft samen met het Rijk de landelijke Conferentie Nederland Digitaal voorbereid (staat nu gepland voor februari 2021); • We hebben de samenwerking gecontinueerd met (innovatie)werkplaatsen voor studenten en bedrijven zoals Groninger Digital Business Centre (RUG), Digital Society Hub (Hanzehogeschool), Kasteel.Gro/Werkplaats voor Digitaal Vakmanschap (Noorderpoort) en de Werkplaats Online Ondernemen (Hanzehogeschool, RUG); • Binnen verschillenden (internationale) gremia is de koppositie van Groningen binnen de energietransitie uitgedragen. De bekendheid van Groningen als energie- en waterstofstad wordt steeds groter; • Groningen versterkt haar invloed op nationaal en Europees klimaat- en energiebeleid. De internationale samenwerking en bestuurlijke contacten zijn geïntensiveerd. (Strategische) accounts zijn aangeboord en onderhouden. Projecten zijn gesubsidieerd; • Bedrijven worden gestimuleerd in het identificeren van kansen die de energietransitie biedt.

Onderzoek, onderwijs en (om)scholing wordt bevorderd ten behoeve van een voorname internationale kennispositie en een kundig en geschikt arbeidspotentieel. Conclusie Groningen beschikt over sterke kennisclusters, een goed vertegenwoordigd en gretig midden- en kleinbedrijf en een cultuur van samenwerking met alle belanghebbenden. De kennisinstellingen zijn van groot belang als werkgever, kennismakelaar en magneet voor talent in alle opleidingsniveaus. Ook internationaal is kennisontwikkeling van groot belang. We hebben het afgelopen jaar onze inzet op Europese projectverwerving verstevigd en meerdere (internationale) kennisprojecten ondersteund.

34

2.1.3 Samenwerken versterken gericht op kennis en innovatie Samenwerken in de regio en over de grenzen vormt de basis voor het economische beleid. We willen een sterkere positie van de Groningse regio bereiken in landelijke en Europese netwerken, onder meer om het Groningse innovatie- en kennispotentieel voor het voetlicht te brengen en de kansen op externe subsidies en investeringen te vergroten. We verbinden mensen, bedrijven, kennisinstellingen en samenwerkingspartners uit de gemeente met de regio en slaan ook bestuurlijk de handen ineen richting Den Haag en Brussel. Wat wilden we bereiken in 2020? Het behouden van bestaande werkgelegenheid, het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid en bevorderen van investeringen in onze bedrijven en in ons gebied. In 2020 continueren we de samenwerking in Noordelijk verband, zowel op gemeentelijk niveau (NG4), in de regio (Regio Groningen-Assen), als op provinciaal niveau (3 noordelijke provincies).

Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben in samenwerking met kennisinstellingen en bedrijfsleven in zes nieuwe cross-over projecten geïnvesteerd binnen het speerpunt Gezondheidseconomie, gekoppeld aan digitaal en techniek; • We hebben het onderzoeksprogramma cybersecurity en initiatieven voor autonoom vervoer (HIVE.mobility) ondersteund; • We hebben strategische plannen gemaakt voor meer regionale samenwerking rondom innovatieve kansen binnen de cross-overs; • De Digital Smart Industry Hub Noord-Nederland is geopend; • Er is een kwartiermaker aangesteld op het gebied van AI (Artificial Intelligence: kunstmatige intelligentie); • In het najaar is voor de 4e keer op rij de jaarlijkse Odyssey Hackathon (Momentum) georganiseerd met ruim 2.000 deelnemers vanuit de hele wereld; • In 2020 is de routekaart circulaire economie vastgesteld door de raad. Hierin is de ambitie voor circulair opgenomen, namelijk circulair in 2050, en zijn de sporen waarlangs dit moet gebeuren aangewezen; • Het koploperstraject is opgestart; een project binnen circulaire economie waarbij ondernemers met elkaar aan de slag zijn gegaan om de Sustainable Development Goals toe te passen in hun bedrijf. Conclusie In 2020 hebben we de samenwerking in Noordelijk verband gecontinueerd, zowel op gemeentelijk niveau (NG4), in de regio (Regio Groningen-Assen), als op provinciaal niveau (3 noordelijke provincies).

Daarnaast zijn we gezamenlijk opgetrokken richting Brussel en Den Haag. Noord-Nederland is voor de derde keer door de EU uitgeroepen tot Top Reference Site op het terrein van healthy ageing met een maximale score van 4 sterren. Deze onderscheiding wordt uitgereikt aan regio’s met de beste healthy ageing strategieën. Onze stad en regio is daarin uniek vanwege onze integrale aanpak. Het uitbouwen en promoten van deze positie is belangrijk voor de economische structuur. Ook het stimuleren van activiteiten binnen cross-overs op thema’s als ICT, healthy ageing, energie en creatief blijft belangrijk.

2.1.4 (Inter)nationaal Promoten van onze kennissectoren Met onze kennisinstellingen en de aanwezige kennisintensieve en innovatieve bedrijven bouwen we Groningen verder als economische regio van betekenis in het Europa van nu en straks. Dat vraagt om meer internationaal georiënteerde activiteit en een scherpe profilering. Wat wilden we bereiken in 2020? Marketing Groningen heeft in 2019 een propositie ontwikkeld om het economisch profiel van Groningen samen met onze partners verder en beter uit te dragen. In 2020 wilden we hiermee verdergaan. Ten aanzien van internationalisering vanuit economisch perspectief wilden we onze krachten bundelen met onze partners en (nog) meer vraaggericht werken. International Welcome Center North (IWCN) wilde zich onder andere meer 35

richten op MKB, het aanjagen van het Make it in the North project, en het verbeteren van het internationale startupklimaat. Wat hebben we hier voor gedaan? • Er zijn een aantal succesvolle lobby’s opgezet en uitgevoerd om te komen tot nieuwe (Europese) fondsen voor innovatieve projecten, zoals het Just Transition Fund (JTF); • We hebben intensiever samengewerkt met de Noord-Duitse steden en vertegenwoordigers van de Scandinavische landen om samenwerkingen op te kunnen zetten rondom de kenniseconomie, onder andere rondom het thema waterstof; • In samenwerking met onder andere de akkoordpartners, IWCN, Koninklijke Metaalunie en VNONCW is het Make it in the North project verder opgezet voor Noord-Nederland met Engelstalige banen, informatie en online careerevents; • In 2020 is het programma Startup Visa Groningen opgezet om innovatieve startups naar Groningen krijgen; • De nieuwe Brexit office heeft 3.500 Britten een werk- en verblijfsvergunning verstrekt in NoordNederland; • Landelijk werken Groningen en Leeuwarden samen om Noord-Nederland beter op de kaart te zetten. Hiervoor is onder andere gestart met Nederlandse branding voor talent, een pilot carrièrebeurs voor talent in Boston en is gestart met het opzetten van een platform voor internationaal talent, dat regionale invulling en verbinding krijgt.

Conclusie In 2020 zijn een aantal samenwerking- en profileringsprojecten ontwikkeld en uitgevoerd op het gebied van kennis en innovatie, veelal op internationaal niveau. Voor het aantrekken en behouden van internationale bedrijven en talenten worden volop activiteiten uitgevoerd, wat resulteert in een toename van internationalisering van bedrijven, leefomgeving en de daarvoor benodigde faciliteiten. Het welkomstbeleid kent verschillende effectieve projecten, zoals IWCN en Make it in the North, maar ook nieuwe projecten zoals de virtual Groningen game en een landelijke aansluiting met de NL Talent Coalition. IWCN werkt inmiddels voor 245 klantbedrijven, geeft support aan circa 6.000 online bezoekers en geeft jaarlijks 2.000 werk- en verblijfsvergunningen uit. De gevolgen van het coronavirus hebben behoorlijk veel invloed gehad op Marketing Groningen doordat veel campagnes niet of in aangepast vorm doorgingen, en er minder opdrachten kwamen. Dit betekent voor Marketing Groningen dat ze hebben moeten bezuinigen. Het economisch profiel wordt verder uitgewerkt, maar heeft hierdoor ook vertraging opgelopen.

2.1.5 Talent en bedrijfsleven koppelen De beschikbaarheid van hoogwaardig, passend en goed opgeleide werknemers is een cruciaal voor economische groei. Het innovatieve klimaat, de kennisinstellingen en kennisintensieve bedrijvigheid in Groningen maken dat er een grote behoefte is aan talent. Om aan deze vraag te voldoen is het belangrijk om voor alle niveaus talent aan te trekken, op te leiden, te ontwikkelen en te behouden. Belangrijker nog is om dit talent beschikbaar te maken voor het bedrijfsleven. We bevorderen daarom de samenwerking tussen middelbaar- en hoger onderwijs en het bedrijfsleven, en brengen aankomende professionals in contact met werkgevers in de regio. Wat wilden we bereiken in 2020? We willen initiatieven ondersteunen die de samenwerking tussen het hoger- en middelbaar onderwijs en het bedrijfsleven bevorderen. Ook willen we kennisdeling tussen onderwijs en bedrijfsleven stimuleren (incl. MKB). Daarnaast willen we voldoende en goed gekwalificeerde arbeidskrachten in de Groningse regio opleiden, behouden en aantrekken.

36

Wat hebben we hier voor gedaan? • Een strategie voor huisvesting van onze start-ups en broedplaatsen opgesteld; • Samen met onder andere IWCN en Campus Groningen hebben we een aantal online (inter)nationale career events georganiseerd om het bedrijfsleven te verbinden met potentiële werknemers op (MBO, HBO en WO niveau). Events op het gebied van Zorg en Energie trokken tussen de 300-400 bezoekers, waarvan tussen de 60 -70 bedrijven; • Het project Business Reboost financieel ondersteund. Dat is een online platform waar ZZP’ers hulp krijgen bij het upgraden van hun website, gekoppeld worden aan een coach en geholpen worden met financiële vraagstukken; • Het project JINC financieel ondersteund.

Dat is een project waarin jongeren met sociaaleconomische achterstand worden gekoppeld aan kansrijke, toekomstbestendige beroepen; • Het event ‘Samen sterker uit de crisis’ georganiseerd om ondernemers te helpen in tijden van het coronavirus; • Het traineeship Vonk ondersteund, mede gefinancierd door de provincie en het SNN, waarin toptalent van de RUG gekoppeld wordt aan het lokale bedrijfsleven in de vorm van een roulerend traineeship; • We hebben stichting Ondernemers Trefpunt (OTP) gesubsidieerd en ondersteund; • Samen met Werk& Participatie, onderwijsinstellingen, Life Cooperative, OTP en zorginstellingen zijn we gestart met de uitdagingen rondom de personeelsvraagstukken binnen de zorgsector. • Om de werkgelegenheid voor vakkrachten in de detailhandel en horeca te behouden hebben we deze sectoren ondersteund door onder andere het verruimen van terrassen, belastingmaatregelen en ondersteuning bij ondernemerschap; • We hebben werkzoekenden tot en met MBO-niveau ondersteund in het vinden van een baan door middel van banenborrels en leercarrousels (OTP). Conclusie Veel evenementen konden door het coronavirus niet of slechts in aangepaste vorm doorgaan. In 2020 hebben we onze inzet op het verbinden van onderwijs en arbeidsmarkt aangepast aan de door het coronavirus ontstane situatie. Tegelijkertijd zorgde het coronavirus voor een veranderde vraag en aanbod op de arbeidsmarkt.

Als reactie daarop hebben we onder meer gesprekken gevoerd met bedrijven en bedrijvenverenigingen om de behoeftes in kaart te brengen en de organisatie van events aangepast.

2.1.6 Huisvesten van kenniseconomie Campus Groningen is het knooppunt van kennis en bedrijvigheid in Groningen. Daar is de afgelopen jaren impact gecreëerd door te investeren in gezamenlijke maatschappelijke doelstellingen binnen thema’s als Healthy Ageing, Sustainable Society, Energietransitie en Ondernemerschap. De Campus is een unieke concentratie van kennisinstellingen (UMCG, RUG en Hanzehogeschool) en bedrijven waar dagelijks meer dan 65.000 mensen (online) samen komen om te leren, werken, onderzoeken, ontwikkelen en zorg te verlenen. Dit geheel vormt een ecosysteem met internationaal aanzien en bereik. Samen met de kennisinstellingen en het bedrijfsleven op Zernike en Healthy Ageing Campus werken we aan het versterken van de kenniseconomie door het scheppen van de juiste randvoorwaarden voor economische groei. Dit doen we op het gebied van drie programmalijnen: Campus community en een gezamenlijke brand, integraal gebiedsmanagement en Campus Services met focus op shared facilities. Wat wilden we bereiken in 2020? We willen de samenwerking met kennisinstellingen en bedrijfsleven, en de kennis die hieruit ontstaat, verder benutten en ontwikkelen. Een belangrijke randvoorwaarde voor de groei van de kenniseconomie is de doorontwikkeling van kennis en de verdere internationalisering van de campus.

37

Wat hebben we hier voor gedaan? • Het Campus Community Fund is tot stand gekomen voor de verdere ontwikkeling van de Campus; • We zijn gestart met de bouw van locaties met faciliteiten en ruimte voor samenwerking, R&D, innovatie en startups (multi-tenant gebouwen) zoals innovatiecentrum Chemie & Engineering en Plus Ultra Groningen; • Er zijn ontwikkellocaties vastgesteld voor wonen op Zernike inclusief randvoorwaarden (shared services als horeca, conferencing, flexwerkplekken) ter verbetering van de Campus; • Door samenwerking binnen de Healthy Ageing Campus faciliteren we de verdere ontwikkeling van het Gezondheidscluster rondom en binnen het UMCG; • We zijn gestart op het opstellen van een nieuwe gebiedsvisie Corpus den Hoorn Zuid, waar het Martini ziekenhuis een belangrijk onderdeel in is. Conclusie Ondanks de gevolgen van het coronavirus gaat het goed met de ontwikkelingen binnen Campus Groningen en zijn veel projecten van de grond gekomen. Er is nieuwe bedrijvigheid ontstaan met de komst van startup Hercules, spin-off SG Papertronics van de RUG en Van Wijhe Verf, die voor haar R&D bewust heeft gekozen voor Campus Groningen. Door samenwerking en het leggen van de juiste verbindingen, bijvoorbeeld door het aantrekken van multi-tenant faciliteiten, wordt de kans op kennisdeling en innovatie versterkt.

Hiermee versterken we het ecosysteem op de Campus en wordt de concurrentiepositie van Groningen en NoordNederland als geheel versterkt.

Deelprogramma 2.2: Aantrekkelijke stad In dit deelprogramma bundelen we ons beleid voor het versterken van de economische en toeristische betekenis van de gemeente. We willen een aantrekkelijke en gastvrije gemeente zijn, die bezoekers, toeristen, talenten, kenniswerkers en nieuwe bedrijvigheid trekt en bestaande aan zich bindt. We investeren fors in de binnenstad. We richten ons op de ontwikkeling en organisatie van winkels, horeca en vermaak in de binnenstad en daarbuiten. We versterken de toeristische sector door het stimuleren en faciliteren van aantrekkelijke activiteiten en evenementen. In het buitengebied zetten we in op verbinding en ondersteuning van de toeristisch ondernemers en aan projecten zoals toeristische wandelroutes. We sluiten aan bij initiatieven, kansen in de gemeente en wensen van ondernemers. Het streven is om ondernemers onderling met elkaar verbinden, maar ook met de gemeente. We richten ons op kleinschalig toerisme gezien de omvang en het aanbod in het buitengebied. Daarbij focussen wij ons op dagjesmensen. Met het Routebureau Groningen wordt samengewerkt aan verbetering van wandel-, fiets -en vaarroutes. Wij zien kansen en mogelijkheden in (de productie van) lokaal voedsel. Daarnaast kunnen projecten en evenementen de aantrekkingskracht van het buitengebied doen toenemen.

Beleidsvelden • Samenwerken met binnenstadondernemers • Bevorderen toerisme • Binnenstadontwikkeling • Winkels buiten de binnenstad • Warenmarkten en standplaatsen Met de volgende indicatoren is de werking van ons beleid in dit deelprogramma gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of eenmaal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Effectindicator(en)

Behaald 2019 19.5-21,5

Aantal binnenstadbezoekers (in miljoenen)

38

Beoogd 2020 21-24

Behaald 2020 -*

Bezoekerswaardering binnenstad

8,0

6,9

8,0**

Aantal toeristische overnachtingen

609.250

>555.000

-***

*In de jaarrekening 2019 is aangegeven dat wij zijn gestopt met de specifieke telgegevens waardoor het aantal bezoekers aan de binnenstad als geheel niet goed vast te stellen is. ** We hebben de detailhandelsmonitor uitgebreid naar een binnenstadmonitor. De bezoekerswaardering wordt vanaf 2019 op een andere wijze berekend. De volgende aspecten zijn toegevoegd; aanbod horeca, markt, aanbod culturele voorzieningen, aanbod evenementen, bewegwijzering, aanbod toeristische dag-attracties en aanbod verblijfsaccommodaties. Met deze nieuwe wijze geven bezoekers in 2019 Groningen een waardering van 8.0, dit komt overeen met een 7.2 op de oude wijze. *** Vanwege de coronapandemie zijn de aangifteformulieren logiesbelasting 2019 pas verstuurd in het laatste kwartaal van 2020. Het aantal toeristische overnachtingen in 2019 hebben wij nog niet kunnen vaststellen.

2.2.1 Samenwerken met binnenstadondernemers We willen de levendigheid van de gemeente bevorderen en daarmee meer bezoekers trekken. Samen met de binnenstadondernemers streven we naar een aantrekkelijk aanbod van winkels, horeca, markten, evenementen, festivals, congressen, gastvrijheidsacties en verrassende (winkel- en horeca-) concepten. Voor bezoekers is levendigheid en beleving steeds belangrijker. Ondernemers spelen hier goed op in door steeds gerichter publiek aan te trekken, waardoor de programmering steeds verder naar ondernemers verschuift. Wij moedigen hen daarin aan, betalen voor een deel mee en blijven verantwoordelijk voor de grote lijnen en de beleidskaders. Ondernemers en gemeente werken samen en stemmen af in het overlegplatform 'Binnenstadmanagement’ en met andere partners zoals de Groningen City Club (GCC), Koninklijke Horeca Nederland (KHN), Ambulante handel en Marketing Groningen. Wat wilden we bereiken in 2020? In de begroting 2020 schreven we dat levendigheid en beleving steeds belangrijker zijn voor de bezoeker. Samen met de binnenstadondernemers streven we naar een aantrekkelijk aanbod aan winkels, horeca, markten, evenementen, festivals, congressen, gastvrijheidsacties en verrassende (winkel- en horeca) concepten.

Het ultieme doel, geformuleerd door de partijen van het programma Gastvrij Groningen, is dat Groningen de meest aantrekkelijke stad van Nederland wordt. Sinds de uitbraak van het coronavirus begin 2020 is de samenwerking met de binnenstadondernemers in een ander daglicht komen te staan. Daar waar we aanvankelijk meer reuring wilden om meer bezoekers (en daarmee geldstromen) aan te trekken, werd veiligheid ineens topprioriteit. In onze brief ‘Impact coronavirus op onze economie’ van november 2020 informeerden wij de gemeenteraad daarover. Wat hebben we hier voor gedaan? • In samenwerking met stakeholders zoals de GCC, KHN en politie hebben we geanticipeerd op het op- en afschalen van maatregelen die het openbare leven beperken. Een voorbeeld is de manier waarop we de toegang tot de winkelgebieden in de binnenstad hebben gereguleerd met loopstromen (loopstrepen en stewards), fietsroutes en het terugdringen van obstakels (geparkeerde fietsen, uitstallingen); • We hebben het ‘anderhalve-meter loket’ in het leven geroepen om zo goed mogelijk met horecaondernemers mee te denken binnen de mogelijkheden van de verleende vergunningen.

Terrassen kregen tijdelijk extra ruimte in de openbare ruimte en horecabedrijven met meerdere zalen kregen toestemming om onder voorwaarden per zaal dertig personen te ontvangen; • We boden financiële ondersteuning door tien lokale maatregelen waaronder het gedeeltelijk kwijtschelden van precario voor terrassen en het bieden van maatwerk bij uitstel van betaling bij huurovereenkomsten; • We hebben een tijdelijk budget beschikbaar gesteld om nieuwe verdienmodellen, initiatieven en noodmaatregelen mogelijk te maken;

39

•

•

Om te veel drukte te voorkomen hebben we gekozen voor een sobere winterprogrammering. Zo heeft Winter Welvaart een virtuele uitwerking gekregen. In de zomer hebben we met de Groningse zomer een programmatische aanpak gehanteerd gericht op het spreiden van bezoekers; We hebben het online Warenhuis Groningen een sterke (financiële) impuls gegeven, het initiatief van de GCC in samenwerking met Zupr en Dropper. Voor ondernemers de kans zich online te profileren en hun producten online te verkopen.

Conclusie De doelen zoals beschreven in de Gemeentebegroting 2020 hebben we gedeeltelijk behaald. We hebben ondernemers ondersteund in het opzetten van projecten en activiteiten, maar dan vanuit een volledig ander perspectief. Het ging daarbij niet langer om het stimuleren van meer binnenstadbezoek, meer levendigheid, beleving en reuring, maar om lokale activiteiten die noodzakelijk en/of mogelijk waren tegen de achtergrond van de gevolgen van het coronavirus. Overigens is het winkellandschap (met name in de binnenstad) al langere tijd aan het veranderen. We zagen dat het coronavirus een aantal bestaande trends versnelt. We noemen hier marges die onder druk staan, concurrentie met fast fashion ketens en de toename van internetaankopen. Verwacht wordt dat het aantal bedrijfsbeëindigingen en faillissementen in de binnenstad zal toenemen, met leegstand tot gevolg. Door de dempende maatregelen van het kabinet is dit vooralsnog niet zichtbaar in de cijfers.

2.2.2 Bevorderen toerisme We willen meer bezoekers naar de gemeente trekken die langer verblijven en meer geld uitgeven. We kunnen hierin grofweg twee hoofddoelgroepen onderscheiden. Het gaat hier om de stadsbezoekers en de toeristen die vooral afkomen op de gezellige binnenstad met interessante evenementen en activiteiten. Ook de bezoeker die een ander aanbod van vrijetijdsbesteding zoekt, zoals wandelen en fietsen in het bijzondere natuur- en cultuurhistorisch landschap, of recreëren op of aan de meren hebben wij veel te bieden. De afgelopen decennia hebben we sterk ingezet op het recreatief toerisme. De komende jaren willen we ons ook meer gaan richten op de zakelijke bezoeker. Dit betekent dat we samen met Marketing Groningen en de diverse organisaties die zich met congressen bezighouden, gaan kijken hoe we aantrekkelijke proposities gaan uitwerken in 2021 en verder. Wat wilden we bereiken in 2020? Samen met onze partners en ondernemers werken we aan een aantrekkelijke en gastvrije binnenstad en gemeente, aan een gevarieerd evenementenaanbod (programma 'Bruisende Binnenstad') en aan de promotie ervan. We willen verbindingen maken tussen de opgaven van onder andere het Routebureau, Geopark, Drentse Aa en Regio Groningen-Assen die gericht zijn op een gezamenlijke aanpak met als doel landschappelijke kwaliteit te verbinden met economische activiteit.

Ook willen we een veilige en vlotte doorstroming van het weg- en scheepvaartverkeer voortzetten. Daarbij ligt onze focus bij het reduceren van het risico op ongevallen bij de bediening van onze bruggen op afstand, zowel voor gebruikers van onze bruggen (weg, water) als voor onze brugoperators. Wat hebben we hier voor gedaan? • In 2020 is het Kaderdocument Overnachtingenmarkt en short stay 2020 vastgesteld. Met de vaststelling is een aantal uitgangspunten vastgelegd. Twee daarvan worden in 2021 verder uitgewerkt in regelgeving en beleid, toeristisch verhuur van woonruimte en ‘short stay’ voor specifieke doelgroepen; • Er heeft een nadere uitwerking in beleidsaanbevelingen van het onderzoek van Horwath plaatsgevonden. Dit zal in 2021 onder andere resulteren in een geactualiseerde hotelkaart, hotelprofielen en voorkeurslocaties; 40

•

•

In 2020 hebben we een verkennend onderzoek naar de kansen en toekomstpotentie van de congresmarkt uitgevoerd. De resultaten zijn begin 2021 bekend en vormen input voor programma's in diverse gebiedsontwikkelingen en nieuwbouw/renovatie van bestaande voorzieningen zoals Martiniplaza/ Martinitradepark en het Stationsgebied. We hebben met onze brugbediening het zo ingericht en uitgevoerd dat we een goede balans hebben gevonden tussen een veilige en vlotte doorstroming van het wegverkeer en de doorvaart van het scheepvaartverkeer.