Bijlage 2 Jaarrekening 2020.pdf
Tekst van het document
Jaarrekening 2020
2
Algemeen
3
Inhoudsopgave Algemeen............................................................................................................................................................ 3 Inleiding .............................................................................................................................................................. 6 Kerngegevens ..................................................................................................................................................... 8
Programma's....................................................................................................................................................... 9 Programma 1: Werk en inkomen ...................................................................................................................... 10 Programma 2: Economie en werkgelegenheid .................................................................................................. 31 Programma 3: Onderwijs .................................................................................................................................. 55 Programma 4: Welzijn, gezondheid en zorg ...................................................................................................... 69 Programma 5: Sport en bewegen .................................................................................................................... 102 Programma 6: Cultuur..................................................................................................................................... 113 Programma 7: Verkeer .................................................................................................................................... 126 Programma 8: Wonen .....................................................................................................................................
155 Programma 9: Kwaliteit van de leefomgeving ................................................................................................. 180 Programma 10: Veiligheid ............................................................................................................................... 196 Programma 11: Dienstverlening ...................................................................................................................... 219 Programma 12: College, raad en gebiedsgericht werken................................................................................. 227 Programma 13: Algemene inkomsten en post onvoorzien ............................................................................. 234 Programma 14: Overhead en ondersteuning organisatie ................................................................................ 239
Paragrafen ...................................................................................................................................................... 243 Paragraaf 1: Integraal gebiedsgericht werken ................................................................................................. 244 Paragraaf 2: Duurzaamheid ............................................................................................................................ 263 Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 280 Paragraaf 4: Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 316 Paragraaf 5: Financiering ................................................................................................................................ 323 Paragraaf 6: Verbonden partijen ..................................................................................................................... 330 Paragraaf 7: Grondbeleid ................................................................................................................................ 349 Paragraaf 8: Lokale heffingen .........................................................................................................................
362 Paragraaf 9: Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 376 Paragraaf 10. Herindeling ............................................................................................................................... 385
Jaarrekening 2020 ........................................................................................................................................... 386 Financieel beeld .............................................................................................................................................. 387 Financiële knelpunten ..................................................................................................................................... 405 Hervormingen ................................................................................................................................................. 407 Investeringen .................................................................................................................................................. 410 4
Reserves ......................................................................................................................................................... 412 Voorzieningen ................................................................................................................................................. 425 Baten en lasten in de jaarrekening .................................................................................................................. 431 Balans ............................................................................................................................................................. 444 Emu saldo ....................................................................................................................................................... 464
Overzichten .................................................................................................................................................... 465 1. Jaarrekening op taakveld ............................................................................................................................ 466 2. Subsidies en inkomensoverdrachten ........................................................................................................... 471 3. Staat B ........................................................................................................................................................ 473 4. Begrotingsoverschrijdingen ......................................................................................................................... 474 5. Investeringen .............................................................................................................................................. 476 6. Staat P......................................................................................................................................................... 483 7. Totaal overzicht Intensiveringen ................................................................................................................. 485 8.
Samenwerkingsverbanden .......................................................................................................................... 489 9. Incidentele middelen gemeentefonds ......................................................................................................... 490 10. Overzicht meerjarige exploitatieprojecten ................................................................................................ 492 11. SIF middelen ............................................................................................................................................. 493 12. Kapitaallasten ........................................................................................................................................... 494 13. Sisabijlage ................................................................................................................................................. 495 14. Vennootschapsbelasting (VPB).................................................................................................................. 525 15. Wettelijke indicatoren .............................................................................................................................. 527
Bestuur ........................................................................................................................................................... 529
5
Inleiding Vanwege corona was 2020 een uitzonderlijk jaar voor veel mensen in onze gemeente. Een deel van de geplande activiteiten en projecten kon geen doorgang vinden of heeft vertraging opgelopen. We sloten 2020 financieel gezien af met een resultaat van 6,5 miljoen euro positief. Het bruto resultaat is 59,9 miljoen euro positief, maar dit bedrag is grotendeels niet vrij besteedbaar waardoor er 53,4 miljoen euro beschikbaar blijft voor het oorspronkelijke bestedingsdoel. Dit gaat bijvoorbeeld om meerjarige projecten, bijzondere resultaten en samenwerkingsverbanden. De coronacrisis is ook een belangrijke oorzaak van het positieve resultaat. Vanuit het Rijk hebben we op diverse terreinen financiële coronacompensatie ontvangen. We hebben met zorgaanbieders naar alternatieven en oplossingen gezocht om noodzakelijke zorg te kunnen blijven leveren. De druk op de jeugdzorg nam toe terwijl reële compensatie vanuit het Rijk nog steeds uitblijft. In 2020 is verder de uitrol van Toekomst met perspectief van start gegaan, een belangrijke stap richting het doorbreken van generatiearmoede. Ook werd extra ingezet op maatschappelijke opvang. We presenteerde in 2020 ons integrale Groenplan Vitamine G en het uitvoeringsplan Groen. We werkten aan een leefbare openbare ruimte in wijken en dorpen en centra. Het is ondanks corona gelukt het onderhoudsniveau van groen op pijl te houden.
We hebben ook gewerkt aan de harmonisatie van ons afvalbeleid en verduurzaming. We inventariseerden in het kader van klimaatadaptatie ook wateroverlastlocaties en organiseerden de klimaatweek. We hebben ons werkprogramma ‘coronabestendig’ gemaakt en via Werk in Zicht ingezet op online opleiden en via de innovatieve Scholingsalliantie Noord op omscholing en talentbinding in de regio. Bovendien zijn er nu 23 mensen met een basisbaan. De coronacrisis had in 2020 nog geen effect op de woningmarkt. De woningnood is nog steeds groot. We stelden daarom een nieuwe woonvisie 'Een thuis voor iedereen' vast. De netto voorraad-ontwikkeling was plus 2.366 woningen. In 2020 zijn de eerste grote ingrepen gedaan van de wijk- en dorpsvernieuwing, die hand in hand gaat met de energietransitie, waarin we landelijk voorop blijven lopen. In de regio stelden we in 2020 de conceptversie van de Regionale Energiestrategie vast. Economisch gezien is de focus verschoven van banengroei naar banenbehoud. We hebben zoveel mogelijk onze economische agenda doorgezet en dat gecombineerd met steun waar die het hardst nodig was door bijvoorbeeld uitstel van betaling van belastingen te geven of leges terug te betalen. In 2020 hebben wij samen met het primair onderwijs en de kinderopvang het Maatschappelijk Akkoord voor sociale inclusie in het onderwijs ondertekend.
Daarnaast hebben we een nieuwe onderwijsagenda vastgesteld. We begonnen ook met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan. In november 2020 is de nieuwe Sport- en Beweegvisie 'Sportief kapitaal voor iedere Groninger' vastgesteld en is gestart met de ontwikkeling van een nieuw Meerjarenprogramma. We levereden ook sport en beweegplekken op in de openbare ruimte. De coronamaatregelen hebben een enorme impact gehad op de cultuur- en evenementensector. Met het gemeentelijke steunpakket van juli 2020, dat we in december nog bijstelden, hebben we grote en kleine culturele instellingen in de cultuurnota ondersteund.
6
We begonnen in 2020 met het werken aan een nieuwe mobiliteitsvisie en we hebben het gebied van betaald parkeren vergroot. In de openbare ruimte die we daarmee winnen, kunnen we de andere functies van de straat een plek geven. Door corona is de druk op veiligheids- en handhavingsprofessionals vergroot. Vroegsignalering werd er door ook bemoeilijkt en we zien een verschuiving van high impact crimes naar ondermijning. We stelden een nieuw beleidskader Veiligheid op met onze partners. Ondanks de coronacrisis hebben we de gemeentelijke dienstverlening beschikbaar kunnen houden voor onze inwoners. De investeringen in digitale dienstverlening zijn in de pandemie van grote waarde geweest. Dit heeft geleid tot een versnelde professionaliseringsslag ten aanzien van onze digitale producten en diensten.
7
Kerngegevens De peildatum van alle kerngegevens is 31 december van het betreffende jaar. Een streepje betekent dat het betreffende cijfer nog niet bekend is. Rekening
Rekening
Begroting
Rekening
2018
2019
2020
2020
229.899
231.903
236.730
233.265
Jongeren (0 t/m 19 jaar)
19,1%
19,0%
19,3%
18,3%
Middengroep (20 t/m 64 jaar)
66,4%
66,3%
65,8%
66,7%
Ouderen (65 jaar en ouder)
14,4%
14,6%
14,8%
15,0%
Rekening
Rekening
Begroting
Rekening
2018
2019
2020
2020
19.793
19.795
19.795
19.975
Inwoners Sociaal Aantal inwoners
Ruimtelijke kerngegevens Oppervlakte gemeente (in ha) % binnenwater
6,40%
9,40%
9,40%
9,40%
% Functiemenging
57,90%
57,80%
57,80%
-
829
898
1.215
1.215
Rekening
Rekening
Begroting
Rekening
2018
2019
2020
2020
Aantal woningen
112.922
114.730
116.396
116.445
% Huurwoningen
57,4%
58,1%
57,8%
58,2%
% koopwoningen
14,7%
41,9%
42,2%
41,8%
178.000
193.262
211.425
239.500
Rekening 2019
Begroting 2020
Rekening 2020
1.098.670.000
1.195.667.000
1.125.299.000
Rekeningresultaat
42.236.000
0
59.900.000
Omvang algemene reserve (AR)
Lengte van de wegen (km)
Woningvoorraad
Gemiddelde WOZ-waarde (euro's) Financieel in euro's Totaal lasten
29.031.000
32.757.000
55.853.000
Ratio weerstandsvermogen
106%
103%
105%
Inkomsten gemeentefonds
554.703.000
550.655.000
592.178.000
Opbrengst belastingen (totaal)
97.830.000
104.803.382
105.623.000
Opbrengst onroerendezaakbelasting (OZB)
81.042.000
87.257.000
89.312.000
Opbrengst roerende zaakbelasting (RZB)
119.000
81.000
129.000
Opbrengst hondenbelasting
997.000
1.034.000
1.040.000
Opbrengst logiesbelasting
2.003.000
2.274.273
1.731.000
Opbrengst precariobelasting
1.211.000
1.12.582
870.000
Opbrengst parkeerbelasting
12.438.000
13.024.661
12.546.000
8
Programma's 1.
Werk en inkomen
2.
Economie en werkgelegenheid
3.
Onderwijs
4.
Welzijn gezondheid en zorg
5.
Sport en bewegen
6.
Cultuur
7.
Verkeer
8.
Wonen
9.
Kwaliteit van de leefomgeving
10.
Veiligheid
11.
Dienstverlening
12.
College, Raad en gebiedsgericht werken
13.
Algemene inkomsten en post onvoorzien
14.
Overhead en ondersteuning organisatie
9
Programma 1: Werk en inkomen In het programma Werk en inkomen richten we ons vooral op mensen in de beroepsbevolking en hun gezinnen. En op jongeren die binnenkort op de arbeidsmarkt komen. Wij vinden het belangrijk dat iedereen die dat kan actief is. Bij voorkeur in een betaalde baan of anders als vrijwilliger, in een participatiebaan, basisbaan of activeringstraject. Aan inwoners die er niet in slagen op eigen kracht een minimuminkomen te verwerven bieden we inkomensondersteuning. Door corona hebben we te maken gekregen met een nieuwe werkelijkheid. We hebben uitvoering gegeven aan een heel pakket aan steunmaatregelen om de gevolgen voor onze bedrijven en mensen te verkleinen.
Doelstelling en relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Werkprogramma 2020-2022 (2020) Toekomst met perspectief ontwikkelplan (2019) Beleidsregels bijzondere bijstand en tarieven beschermingsbewind (2018) Realisatie en stand van zaken afspraakbanen (2018) Experiment Bijstand op maat (2017) Nieuwe aanpak arbeidsmarktbeleid (2017) Stand van zaken Aanpak Jeugdwerkloosheid (2017) Eindrapportage project Aanpak Jeugdwerkloosheid 2015-2017 (2017) Een vertrouwd gezicht (2016) Plan schuldhulpverlening 2016-2020 (2016) Mee(r)doen in Stad (2015) Invoering Participatiewet in de gemeente Groningen (2014) Beleidsplan vernieuwing sociaal domein (2014) Met elkaar, voor elkaar (2014) Handhavingsbeleidsplan sociale zekerheid 2014 (2014) Dienstverlening Werk & Participatie (2013) (Re)-visie zicht op werk & participatie in Stad (2012)
Relevante ontwikkelingen Begin 2020 floreerde de economie en was de arbeidsmarkt krap. Daarna heeft het coronavirus huisgehouden met grote gevolgen en onzekerheden voor onze economie en werkgelegenheid. Hoewel de ontwikkeling van een vaccin hoop en perspectief dichterbij heeft gebracht, vormen mutaties van het virus een nieuwe bedreiging. Nadat de economie in het voorjaar van 2020 op slot heeft gezeten en er daarna sprake is geweest van herstel, zaten we eind 2020 opnieuw in een lockdown. Het contrast is direct terug te vinden in deze rekening. De doelen, indicatoren, beleid en activiteiten van de begroting 2020 dateren nog van voor de uitbraak. Het afgelopen jaar hebben we ingezet om hetgeen we gepland hadden zoveel mogelijk door te zetten. Daar is het opvangen van de gevolgen van de crisis bijgekomen. Van de een op de andere dag hebben we fysieke contacten om moeten zetten naar een digitale dienstverlening en zijn we erin geslaagd om veel extra aanvragen (bijvoorbeeld van de Tozo) af te handelen. Voor onder andere de schuldhulpverlening konden inwoners al snel weer terecht op het Harm Buiterplein voor een fysiek gesprek.
10
Ondanks de coronadrempel hebben we nagenoeg alle mensen en ondernemers die in de problemen zijn gekomen kunnen helpen. Onze dienstverlening is ook in coronaperiode op hetzelfde niveau gebleven. Noodmaatregelen en gevolgen voor de werkloosheid Naast regelingen via de WW en de Participatiewet heeft het kabinet noodmaatregelen getroffen met de NOW (Tegemoetkoming in de loonkosten), de TOZO (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers), de TOFA (Tijdelijke overbruggingsregeling flexibele arbeidskrachten) en de TVL (Tegemoetkoming vaste lasten). Deze noodpakketten zijn bedoeld om mensen en ondernemers te helpen de crisis te overbruggen en de werkgelegenheid te beschermen. Ondanks de steunmaatregelen is de instroom in de WW en de bijstand gestegen maar niet in de aantallen die je zou verwachten. Eind 2020 hadden 3.976 inwoners in de gemeente Groningen een WW-uitkering (+ 882 meer dan in 2019) en 10.127 inwoners een bijstandsuitkering (+ 169 meer dan in 2019). Met name flexwerkers, ZZP'ers en jongeren verloren hun werk en bepaalde sectoren zijn fors geraakt. Toch hebben mensen, waaronder veel jongeren ook weer nieuw werk gevonden en zijn er sectoren geweest die juist zijn gegroeid. Daarnaast hebben de steunpakketten een deel van de werkloosheid voorkomen en is het aantal faillissementen historisch laag geweest.
De werkelijke schade zit vermoedelijk nog verborgen en gaan we op termijn ervaren. Gevolgen voor de arbeidsmarkt De coronacrisis stelt ons voor grote uitdagingen op de arbeidsmarkt. Verschillende rapporten zoals het betere werk, De nieuwe maatschappelijke opdracht, Wetenschappelijke Raad voor regeringsbeleid, 2020, In wat voor land willen wij werken, Commissie Regulering van werk, jan 2020 en Eindevaluatie van de P-wet, sociaal cultureel planbureau nov 2019 hebben deze uitdagingen al blootgelegd. Door corona zijn deze verder uitvergroot zoals de onzekere positie van flexwerkers en ZZP'ers, de kwetsbaarheid van jongeren, arbeidsgehandicapten en mensen met een beperking. Maar ook de mismatch is duidelijker dan ooit met grote tekorten aan personeel in de zorg, de ICT, het onderwijs en de techniek, terwijl een deel van ons arbeidspotentieel niet aan het werk komt. Dit zijn maar enkele uitdagingen die we in 2020 zijn aangegaan. Aanpassen en uitvoering Werkprogramma We hebben ingezet op het werkprogramma (een programma gericht om mensen uit te laten stromen naar werk) en dit ‘coronaproof’ gemaakt, waarmee we een extra impuls hebben gegeven om de instroom te beperken en de door- en uitstroom te bevorderen.
Daarmee hebben we extra aandacht voor de mensen die vanwege corona hun baan/bedrijf verliezen of dreigen te verliezen en tegelijk houden we voldoende aandacht voor het (meer kwetsbare) zittende bestand. De ervaring leert dat hoe korter iemand in de bijstand zit, des te beter dit is voor de zelfredzaamheid van het individu en dus voor het vinden van werk. Met de invoering van de uitstroompremie op werk stimuleren we mensen die langdurig zijn aangewezen op een uitkering om toch de stap naar werk te kunnen maken. Ze worden hierbij gesteund met financieel advies en begeleiding. Ook zijn we gestart met de basisbaan waar nu 25 mensen werkzaam zijn. Via ons accountteam hebben we mensen aan werk geholpen. Hoewel we door de lockdown voor Kansen in Kaart minder mensen fysiek hebben kunnen bereiken, zijn we bezig om dit in te halen. Ook hebben we uitvoering gegeven aan de doorontwikkeling van de Participatiebaan en zullen we dit onder de aandacht brengen zodra dat mogelijk is. Verder zijn we doorgegaan met Pilot Oost om de dienstverlening te ontschotten en iedereen te voorzien van een integraal plan en één coach. Arbeidsmarkt in de regio Via Werk in Zicht (WIZ) en haar samenwerkingspartners hebben we ingezet op het stimuleren van werk naar werk en mogelijkheden voor online opleiden.
Naast het voortzetten van het 1000-banenplan, kansrijk beroep, de afspraakbanen en Social Return on Investment (SROI), zijn we bezig om de regionale samenwerking nog verder te verstevigen. Via de Scholingsalliantie Noord hebben we ingezet op het benutten en ontwikkelen van noordelijk talent, door het bundelen van krachten, om de mogelijkheden voor scholing en ontwikkeling van 11
mensen te vergroten. Via WIZ hebben we een verregaande vorm van regionale samenwerking waardoor we goed zijn voorbereid op de nieuwe Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk (SUWI) per 1 januari 2021. De basis staat. De bestrijding van de crisis vraagt om een goede samenwerking. Deze basis komt goed van pas bij het opzetten van de crisisdienstverlening, zoals het inrichten van compensatiepakketten en het mobiliteitsteam om mensen van werk(loosheid) naar werk te begeleiden. Armoede In 2020 is de uitrol van Toekomst met perspectief van start gegaan om generatiearmoede te doorbreken. Binnen alle zes perspectieflijnen zijn acties ingezet en resultaten bereikt. Tegelijkertijd is er ook extra financiële en personele inzet geweest in verband met de coronacrisis. Er zijn laptops verstrekt aan schoolkinderen uit arme gezinnen en andere kwetsbare personen, maatschappelijke partijen zoals de Voedsel- en kledingbanken zijn ondersteund en er zijn tal van initiatieven ontwikkeld en ondersteund via Omarm Groningen. Daarnaast is in samenwerking met de woningbouwcorporaties de Voorzieningenwijzer gelanceerd en zijn via de Stadjerspas betaalbare groente- en fruitpakketten verstrekt.
Schuldhulpverlening We hebben het afgelopen jaar ingezet om een nog adequater schuldhulpverleningsbeleid in te richten zodat we mensen in een zo vroeg mogelijk stadium helpen om daarmee ernstige financiële problemen te voorkomen. In november 2020 is de raad hierover bijgepraat. We zijn continu bezig om onze dienstverlening te verbeteren op basis van innovatie en een meer integrale aanpak van de schuldenproblematiek.
Deelprogramma 1.1: Werk en activering Bestaanszekerheid en maatschappelijke participatie bereiken we via (betaald) werk. (Betaald) werk draagt in belangrijke mate bij aan persoonlijk geluk. Als gemeente hebben we beperkt invloed op het aanbod van geschikte banen en de werking van de arbeidsmarkt. In programma 2: Economie en Werkgelegenheid stimuleren we ondernemers en werkgevers om zich te ontwikkelen en te groeien. Op deze wijze stimuleren we de werkgelegenheid. We willen dat iedere inwoner actief is. In loondienst, als (parttime) ondernemer, als vrijwilliger of op een andere manier zoals in een basisbaan. We werken samen met het economisch programma. In dit deelprogramma Werk en activering richten we ons op inwoners die er niet in slagen op eigen kracht een plek op de arbeidsmarkt te vinden. Dat kan komen door het functioneren van de arbeidsmarkt zelf (beleidsveld 1.1.1: Regionaal arbeidsmarktbeleid), maar er kunnen ook persoonlijke oorzaken zijn (beleidsvelden:1.1.2: Werk en 1.1.3: Maatschappelijke participatie). Beleidsvelden • Regionaal arbeidsmarktbeleid • Werk • Maatschappelijke participatie Met de volgende indicatoren is de werking van ons beleid in dit deelprogramma gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of eenmaal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Effect Indicator(en)
Behaald 2019 9.958
Aantal bijstandsuitkeringen:
Beoogd 2020 9.950
Behaald 2020 10.127
1.1.1 Regionaal arbeidsmarktbeleid De doelstellingen in de begroting 2020 waren geënt op een florerende, krappe arbeidsmarkt. We zouden nu eindelijk de kansen gaan pakken voor kwetsbare doelgroepen en de mismatch verkleinen, onder andere via het werkprogramma. De focus hebben we moeten verleggen van opbouwen naar crisisdienstverlening. We vinden 12
het onverminderd belangrijk om mensen met afstand tot de arbeidsmarkt een plek te bieden in het onderhoud van de gemeente en zoeken naast het inzetten van mensen die vallen onder de Wet Sociale Werkvoorziening naar andere vormen. De afgelopen jaren is de economie sterk gegroeid. Ook voor 2020 hebben we een verdere groei voorzien, maar wel op een iets lager niveau. De noordelijke arbeidsmarkt kenmerkt zich door krapte in bepaalde sectoren en dat zal voorlopig zo blijven. Wij werken met alle arbeidsmarktpartijen aan een inclusieve arbeidsmarkt. Als centrumgemeente dragen wij hieraan bij binnen de arbeidsmarktregio Werk In Zicht (WIZ). We bevorderen de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt, waarin zowel het 'leven lang ontwikkelen' en de sluitende aanpak van werkzoekende jongeren centraal staan. Daarnaast investeren we in Praktijkleren. Ons streven is hierbij om de mismatch te verkleinen en bijstandsgerechtigden uit te laten stromen naar werk. Dat vraagt voor een deel van deze groep om intensieve, langdurige begeleiding en voor een deel van de groep gerichte scholing zodat zij aan de slag kunnen in de kansrijke beroepen die beschikbaar zijn. Hoe wij dit doen, leest u hieronder. Een goede werkgevers-werknemersdienstverlening is van cruciaal belang. Perspectief op werk is hier een belangrijke stap in. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten.
Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren
Behaald 2019
Beoogd 2020
Behaald 2020
Aantal plaatsingen *
530
850
339
Aantal plaatsingen of plekken gerealiseerd door SROI in de arbeidsmarktregio
842
600
1.011
Aantal gerealiseerde afspraakbanen in de arbeidsmarktregio**
3.424
3.001
3.469
* Dit betreft het aantal plaatsingen op binnengehaalde vacatures door het accountteam. ** Dit betreft het oplopend totaal aantal afspraakbanen conform de regionale doelstelling.
Wat wilden we bereiken in 2020? Aandacht voor de tweedeling op de arbeidsmarkt was in 2020 een belangrijk speerpunt. Hierbij zijn duurzame ontwikkeling, scholing en leven lang ontwikkelen kernwoorden. Als centrumgemeente blijft Groningen hierbij sterk inzetten op de regionale samenwerking binnen Werk in Zicht. We investeren in het vormen van regionale maatschappelijke coalities met gemeenten, UWV, scholen, sociale partners en het bedrijfsleven. Om ervoor te zorgen dat (kwetsbare) werkzoekende jongeren, 50-plussers, mensen met een GGZ-achtergrond en statushouders een kans en perspectief op werk krijgen, is regionale samenwerking tussen werkgevers, opleiders en overheden van essentieel belang. Hier bouwden wij in 2020 aan verder. Voor de plaatsingen gerealiseerd door SROI hadden we in 2020 een lagere doelstelling opgenomen dan in 2019. De belangrijkste reden was de kanteling naar een andere invulling van social return dan via vacatures, stages, etc. en krapte op de arbeidsmarkt. Wat hebben we hier voor gedaan? • Voor het versterken van de arbeidsmarktregio hebben we verschillende samenwerkingsverbanden opgezet. Door de coronacrisis is het belangrijker geworden om brede coalities te vormen.
Bestuurders in de regio van gemeenten, de Hanzehogeschool, mbo-instellingen, Pro/Vs-scholen, de Rijksuniversiteit Groningen, sociale partners en het UWV komen bij elkaar om de uitdagingen het hoofd te bieden. Door deze coalities konden we beter anticiperen op de coronacrisis. We hebben gezamenlijk van werk naar werk trajecten ontwikkeld en samen met de ROC's een aanvraag bij NLleertdoor gedaan voor 46 werkleerplekken; 13
•
•
•
• •
•
•
We konden snel over op digitale dienstverlening, bijvoorbeeld via online leren op kansrijkberoep.nl. Daarnaast is een regionale studio ingericht voor webinars, voorlichtingen, arbeidsmarktinformatie en kansrijktv voor werkzoekenden. Een voorbeeld is de 'horeca overstap special' waar (voormalige) horecamedewerkers informatie krijgen over kansrijke overstapberoepen. De werkgeversdienstverlening is geïntensiveerd om werkgevers zo goed mogelijk door de crisis te loodsen. Hierbij is samengewerkt met economische zaken; Het 1000-banenplan kreeg begin 2020 veel aanmeldingen voor scholingstrajecten. Na de eerste lockdown volgde een dip, maar naarmate de aanbieders hun trajecten coronaproof hadden ingericht konden de trajecten worden vervolgd en nieuwe worden gestart. In het kader van het 1000-banen plan is een regionaal team van Jobcoaches opgezet om duurzamere plaatsingen te realiseren; Vanuit het samenwerkingsprogramma Perspectief op Werk zijn diverse maatwerktrajecten ontwikkeld, zoals richting de kinderopvang, zorg, ICT en het groen. Dit is later ook inzetbaar voor andere regionale trajecten; In voorbereiding op de Wet inburgering (uitgesteld tot 01-01-2022) heeft men regionaal samengewerkt door middel van kennisdeling en een gezamenlijke inkoop van trajecten; We zijn aangesloten op het thema economie en arbeid binnen het Nationaal Programma Groningen via de lijn 'werken en leren'.
Afgelopen jaar stond in het teken van de planvorming en de aanvraag is inmiddels toegekend; Voor social return zijn 1011 plaatsingen gerealiseerd. Meer dan we verwacht hadden. Deels valt dit te verklaren door toename van de doelgroep. Daardoor zijn meer mensen te plaatsen. Deels zijn social returnplekken een redelijke stabiele factor, omdat het gebaseerd is op inkoopcontracten van de gemeenten. Dit werk gaat grotendeels gewoon door en gemeenten hebben contracten zoveel mogelijk laten doorlopen. Dat maakt werken via social return ongevoeliger voor de coronacrisis; Ook hebben we samenwerking op het gebied van social return verder verstevigd. Samen met de arbeidsmarktregio's Friesland en Drenthe is de Noordelijke werkwijze verder geharmoniseerd en aangepast met als doel om meer impact te maken en voor opdrachtnemers eenvoudiger.
Conclusie Het afgelopen jaar heeft de coronacrisis een schok veroorzaakt op de arbeidsmarkt. Dit heeft met name gevolgen voor het aantal plaatsingen. Het was moeilijker om mensen op vacatures te plaatsen, mede vanwege het gestegen aanbod van arbeid op de arbeidsmarkt. We hebben minder vacatures kunnen ophalen, onder andere door sluiting van een aantal relevante sectoren, waardoor we ook minder mensen hebben kunnen plaatsen. In de arbeidsmarktregio zijn juist meer mensen geplaatst in het kader van social return dan verwacht. Het aantal afspraakbanen is na een dip weer net boven het aantal van vorig jaar uitgekomen. Dat is gezien de crisis een mooie prestatie. Verder heeft de coronacrisis ons gedwongen om prioriteiten te verleggen en dat heeft geleid tot extra initiatieven terwijl andere activiteiten niet doorgingen, zoals het Werkfestival 2.0. We concluderen dat de samenwerking binnen Werk in Zicht de weerbaarheid en wendbaarheid op de arbeidsmarkt versterkt en daar gaan we volop mee door.
1.1.2 Werk Werk biedt onze inwoners materiële welvaart en economische onafhankelijkheid. Daarmee is werk één van de belangrijkste motoren achter het tegengaan van armoede en schuldenproblematiek. Daarnaast zorgt werk in veel gevallen voor een sociaal netwerk, zinvolle tijdsbesteding en de mogelijkheid tot verdere ontplooiing van talenten. Het draagt bij aan het welzijn en welbevinden van mensen. Wij bieden iedere werkzoekende passende ondersteuning op weg naar (betaald) werk. Inwoners die niet op eigen kracht betaald werk vinden, ondersteunen we met de mogelijkheden die de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening ons bieden. We onderscheiden de volgende groepen: 14
• • • •
Inwoners waarvan we verwachten dat ze relatief gemakkelijk aan het werk komen. Hen ondersteunen we hoofdzakelijk collectief en digitaal; Inwoners die niet op eigen kracht een reguliere baan kunnen vinden of uitoefenen, bieden we individuele begeleiding en helpen we aan (aangepast of begeleid) werk; Inwoners die niet in een normaal arbeidsritme kunnen functioneren, begeleiden we naar maatschappelijke deelname of beschut werk (zie beleidsveld 1.1.3: Maatschappelijke participatie); Jongeren zonder startkwalificatie leiden we zo veel mogelijk terug naar school (zie ook deelprogramma 3.2: Voorkomen schooluitval).
Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren
Behaald 2019
Beoogd 2020
Behaald 2020
Aantal personen dat uitstroomt naar regulier werk
861
1.200
937*
Aantal personen met een uitkering dat parttime inkomsten uit arbeid heeft
325
350
112
Aantal personen dat gedetacheerd is (intern, extern)
610
585
552
Aantal personen dat werkzaam is op een begeleid werken plek
97
90
94
*Peildatum 2-3-2021 Wat wilden we bereiken in 2020? Door de coronacrisis is de economische situatie drastisch veranderd en hebben we ons beleid en dienstverlening hierop aangepast. De economie heeft op volle toeren gedraaid en de meeste mensen met de juiste opleiding, netwerk en vaardigheden konden op eigen kracht een baan vinden. De mensen die wel onze ondersteuning nodig hebben, hebben vaak een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. We streefden ernaar om eind 2020 minimaal 1.200 bijstandsgerechtigden uit te laten stromen naar regulier werk. Naast uitstroom naar werk vinden we het belangrijk dat mensen parttime inkomsten uit arbeid (loondienst of ondernemerschap) verwerven. Het kan een eerste stap zijn richting volledige uitstroom. Maar ook als dit niet tot uitstroom leidt, vinden we het belangrijk dat mensen werken als dat kan. Dit leidt bovendien tot een besparing op de uitkeringslasten. Sinds de invoering van de Participatiewet in 2015 zijn mensen niet meer ingestroomd in de SW (Sociale Werkvoorziening). Daarom hadden we verwacht dat het aantal gedetacheerde medewerkers in de SW zou afnemen naar ongeveer 585 eind 2020. We hadden verwacht dat het aantal SW-medewerkers op een begeleid werken plek zou afnemen naar 90. In plaats van een plek op grond van de SW hebben we mensen op een afspraakbaan geplaatst of in een nieuw beschut baan (nieuwe instroom).
Wat hebben we hier voor gedaan? • We hebben inwoners begeleid naar werk door de inzet van trajecten, scholing en training. Dit jaar zijn dat er minder geweest. Door corona hebben we flexibel moeten bewegen met de mogelijkheden die er wel zijn. Daar waar werk in een andere sector voorlopig geen optie was hebben we ingezet op actief houden mensen, (online) opleiden, voorbereidingstrajecten en scholing gericht op kansrijke sectoren; • We hebben samengewerkt met werkgevers, uitzendbureaus en opleiders in innovatieve trajecten en samenwerkingsverbanden gericht op uitstroom naar werk in de ICT, Zorg & Welzijn en Bouw & Techniek;
15
•
Bij sectoren die het moeilijk hebben zoals horeca, handel en schoonmaak hebben we ingezet op het onderhouden van netwerken en verstevigen van verbinding met het onderwijs;
•
De fysieke banenmarkten zijn niet doorgegaan. Daarom hebben we diverse online banenmarkten, webinars en meet&greets georganiseerd voor werkgevers en werkzoekenden. Ook zijn we begonnen met kansrijktv gericht op de horeca met info over overstapmogelijkheden naar andere beroepen die goed aansluiten. Uitbreiding naar andere branches staat gepland; Via het ontwikkelhuis hebben wij onze dienstverlening aangepast door beter passende trajecten en een effectievere digitale ondersteuning (matchingsysteem); Ondernemen met Impact ging verder met het uitvoeren van de 6 actielijnen. We hebben ingespeeld op wat mogelijk is door online activiteiten en bijeenkomsten te organiseren; We hebben nieuwe trajecten ontwikkeld. Zoals een opleidingstraject voor het werken in de online marketing en een traject waarin werkzoekenden ondersteund worden in het vinden van een baan via het voeren van netwerkgesprekken; We zijn gestart met de basisbaan. Eind 2020 hebben 23 inwoners een basisbaan gekregen. De basisbaan is voor mensen waarbij uitstroom naar regulier werk niet haalbaar is; We hebben inwoners gestimuleerd om parttime te gaan werken. Door de beperkende maatregelen is dat echter minder gelukt;
• • •
• •
• •
Vanuit het Rijk zijn verschillende noodmaatregelen in het leven geroepen om mensen te helpen door de crisis te komen. Zo hebben we uitvoering gegeven aan de TOZO; Het werkprogramma hebben we aangepast aan de nieuwe werkelijkheid met corona en gericht om de indoor en uitstroom te bevorderen: 1. Inwoners vanuit werk of scholing zo snel mogelijk naar werk te begeleiden, gericht op preventie van werkloosheid door tijdige om-her en bijscholing, switchen van sector, mensen die nog niet zo ver zijn ontvangen begeleiding naar werk of participatie. Extra inzet hebben we gepleegd op inwoners die hun baan verloren of als ZZP'er inkomsten kwijt zijn geraakt, bijvoorbeeld via de TOZO maar ook door mogelijkheden te onderzoeken naar een baan in loondienst; 2. Samenwerking UWV intensiveren, vanuit de gemeente sneller betrokken bij het UWV proces met nadruk op preventie van de instroom en een grotere focus op jongeren. 3. Pilot-Oost hebben we ondanks de beperkingen voortgezet. Hier werken we toe naar 1 coach en daarmee een ontschotte dienstverlening. We hebben iedereen opgepakt en afspraken vastgelegd in een integraal plan;
4.
Vanuit het werkprogramma is een Taskforce Bouwen aan Partnerschap ingericht om werkgevers te helpen tijdens de coronacrisis. Het is een samenwerking tussen het Werkprogramma, EZ, Werk in Zicht en UWV om in gesprek te blijven met werkgevers en branches over innovatie, krimp, groei (om)scholing van personeel, en oplossingen op korte en middellange termijn;
5. •
•
We hebben voor een uitstroompremie op werk gezorgd voor mensen die langdurig werkloos zijn en de stap naar werk willen maken; Het Belevingscentrum Groningen is voor werkzoekenden die daar 3d beleving krijgen van zijn/haar vaardigheden waardoor mensen een beter beeld krijgen van de arbeidsmarkt en de mogelijkheden voor scholing en werk. House of Skills is een digitaal onderdeel van het centrum en gericht op competentie gericht werken, zie ook beleidsveld 2.2.3: Aansluiting vraag en aanbod van werk bevorderen; Ondanks onze inspanningen is het aantal detacheringen in de SW teruggelopen. Dit werd veroorzaakt door natuurlijke uitstroom maar ook door een terugval van het aantal detacheringen naar het beschutte werkbedrijf. Ook de beperkende coronamaatregelen zijn hier van invloed op geweest. Door de sluiting van bedrijven als gevolg van de lockdown en de 1,5 meter maatregelen hebben bedrijven minder gebruik gemaakt van detacheringen. Dit heeft geleid tot onzekerheden op de arbeidsmarkt voor deze groep gedetacheerden. Het aantal personen dat op een begeleid werken plek zit is nagenoeg volgens planning verlopen.
16
Conclusie De coronapandemie heeft direct gevolgen gehad voor de uitstroom uit de bijstand. We hebben minder uitstroom gerealiseerd dan de 1.200 die we hadden geprognosticeerd. In 2020 stroomden 937 inwoners uit de bijstand naar regulier werk. Dit is meer dan het jaar daarvoor, omdat de mensen die nieuw zijn ingestroomd over het algemeen makkelijker bemiddelbaar waren. Inwoners met een opleiding en werkervaring zijn over het algemeen in staat om zelf hun weg uit de uitkering naar werk te vinden. Het probleem was vooral het gebrek aan werk in bepaalde sectoren. We hebben ingezet op snelle(re) interventies voor deze groep waaronder de preventie van instroom, door de samenwerking met het UWV te intensiveren, de mogelijkheden van werk in andere sectoren en scholing te benadrukken en te zorgen voor een goede informatievoorziening. Tevens hebben we, meer dan in voorgaande jaren, te maken gehad met kandidaten die kansen hebben laten liggen. In sommige gevallen sloot de functie niet goed aan of was het salaris (minimumloon) een reden. Een groot deel van onze groep bijstandsgerechtigden heeft een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Deze groep heeft langer en meer begeleiding nodig. Voor deze groep hebben we instrumenten en bieden we ondersteuning.
Voor personen waarbij uitstroom naar werk nog een stap te ver was, hebben we gekeken naar wat wel mogelijk was bijvoorbeeld als vrijwilliger of andere vormen van activiteiten of parttime werk. Naast volledige uitstroom naar werk hebben we 112 mensen geactiveerd richting parttime werk. Waar een voorschakel- of opleidingstraject ingezet kon worden, werd dit ingezet. We hebben gekeken naar een optimale vorm van participatie waarbij werk of terug naar school mogelijk was. Ook hebben we gezien dat jobcoaching goed werkt. Door corona is het aantal SW detacheringen iets teruggelopen.
1.1.3 Maatschappelijke participatie Inwoners die niet (betaald) kunnen werken, maar die wel iets willen doen, helpen we een handje. Meedoen is goed voor henzelf, ze nemen verantwoordelijkheden op zich en werken - al dan niet op vrijwillige basis - samen met anderen. Ook de samenleving kan hun inzet goed gebruiken. Iedere inwoner heeft talenten: we willen hen ondersteunen om die op de goede plek in te zetten, eenieder naar zijn mogelijkheden. Soms is dat een dagbesteding of vrijwilligerswerk dat voldoening geeft. Voor inwoners met een beperking kan dat een beschutte werkplek zijn en voor weer anderen kan het een eerste stap zijn in de richting van de arbeidsmarkt. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie indicatoren
Behaald 2019
Beoogd 2020
Behaald 2020
Aantal mensen dat actief is op een Pbaan.
437
*-
-*
Aantal beschutte werkplekken oud (SW).
449
425
423
Aantal beschutte werkplekken nieuw (P-wet).
90
118
97
* Afgesproken is niet te sturen op het aantal P-banen. Wat wilden we bereiken in 2020? Meedoen We vinden het belangrijk dat onze inwoners participeren en dat iedereen mee kan doen. In 2020 hebben we onze inzet op de positieve benadering van mensen in de bijstand gecontinueerd. Dit hebben we gedaan op een aangepaste manier volgens de regels van de RIVM.
17
De medewerkers van Werk en Participatie zijn actief in de wijk en sluiten aan bij de WIJ-teams, onder meer ter ondersteuning van de professionals die minder bekend zijn met de Participatiewet. Door de coronapandemie hebben we dit gedaan binnen de mogelijkheden die er waren. We continueren Kansen in Kaart (KIK) en bleven via de coaches meedoen en de WIJ-teams inzetten op activering van mensen uit de bijstand. De begeleiding richting werk en participatie in Ten Boer is onderdeel van het Doorbraakproject. We zijn verder gegaan met de doorontwikkeling van de Participatiebaan en KIK. Naast Wmo dienstverlening hebben onze inwoners via het Gebieds Ondersteunend Netwerk (GON) ondersteuning kunnen ontvangen bij sociale activering op grond van de Participatiewet. In 2020 zijn we hiermee verder gegaan. Beschut werk In 2020 hebben we de transitie van Iederz doorgezet en hebben we de aansluiting gezocht bij de ambities voor het sociale domein uit het coalitieakkoord. De transitie van Iederz is ook van invloed op de interne organisatie. We hebben ons gericht op het behalen van de opgelegde taakstelling van het Rijk voor nieuw beschut. In 2020 zijn we verder gegaan met het uitwerken van de plannen voor de herhuisvesting van Iederz.
Wat hebben we hier voor gedaan? Zie ook paragraaf 1: Integraal gebiedsgericht werken; Meedoen • Via de gebiedsgerichte aanpak (waar Haren en Ten Boer onderdeel van zijn) hebben de coaches Meedoen en de WIJ-teams vooral ingezet op het onderhouden van contacten met mensen zodat ze de crisis kunnen doorkomen en hun ontwikkeling kunnen vasthouden. Door de coronamaatregelen is het begeleiden naar vrijwilligerswerk of sociale activering op een 2e plan komen te staan; • Onze ambitie voor Kansen in Kaart hebben we dit jaar door de beperkende maatregelen niet allemaal fysiek gerealiseerd. Daarom hebben we telefonisch contact gehouden met mensen en later weer fysiek als het mogelijk was. Mensen die we niet konden bereiken, hebben een brief ontvangen om contact met ons te zoeken, waar we veel positieve reacties op hebben ontvangen. Door corona zijn we op een nieuwe manier verder gegaan met onze ambitie om gesprekken te voeren over werk of activering waarmee we het contact met mensen herstellen. Door de beperkingen hebben we dit jaar echter minder contacten kunnen leggen; • We zijn verder gegaan met de doorontwikkeling van de participatiebaan. Betrokken organisaties hebben we via een webinar geïnformeerd over de herijking.
Verder hebben we ingezet om de continuïteit van de deelnemers zo veel mogelijk te waarborgen door bijvoorbeeld werkplekken veilig te maken of daar waar mogelijk contracten door te laten lopen. Dit heeft echter niet voorkomen dat het aantal plaatsingen het afgelopen jaar is teruggelopen naar 312 (eind 2020). Een campagne om nieuwe mensen voor de P-baan te werven hebben we uitgesteld totdat de maatregelen weer wat ruimte geven. Wel hebben we via social media en de bijsluiter info gedeeld; • We hebben vooral ingezet om binnen sociale activering vast te houden wat we hebben en we hebben ingespeeld op het aanbod van het GON. Hierbij hebben we gebruik gemaakt van de coaches voor een betere aansluiting tussen wat mensen kunnen en wat mogelijk is; • We hebben het mogelijk gemaakt om trajecten en scholing thuis te kunnen continueren door computers in bruikleen beschikbaar te stellen daar waar dit nodig was; • We hebben uitvoering gegeven aan het Doorbraakproject Ten Boer door volgens de doorbraakmethode te werken. Dit heeft geleid tot maatwerkoplossingen. We blijven leren van de ervaringen. Het doorbraak/stapelingsproject hebben we organisatorisch samengevoegd.
18
Beschut werk • Ondanks corona zijn we doorgegaan met het aanbieden van ontwikkeltrajecten binnen het instroomportaal. We hebben goede resultaten behaald met deelnemers die via het GON zijn ingestroomd waardoor we deze samenwerking met het GON voort hebben gezet. Over het instroomportaal wordt de raad separaat geïnformeerd; • We hebben 7 extern beschutte werkplekken gerealiseerd; • We hebben uitvoering gegeven aan de visie die begin 2020 door de raad is vastgesteld. Dit is tot uitdrukking gekomen in de verdere verbreding van werksoorten en de het afsluiten van twee samenwerkingsconvenanten; • Door onze deelname aan Ondernemen met Impact Noord, het platform voor sociale ondernemingen, hebben we een opdracht binnengehaald; • De raad heeft besloten om verder te gaan met de nieuwbouw voor Iederz. Conclusie Meedoen Door corona hebben we met name ingezet op het onderhouden van contacten en het opvangen van signalen zodat we voortijdig konden ingrijpen. Deze contacten met mensen was al een hele opgave maar ook heel nuttig en welkom. Daar waar mogelijkheden waren binnen de anderhalve meter-samenleving hebben mensen een vervolgstap gemaakt naar vrijwilligerswerk, sociale activering of een P-baan. Door de beperkende coronamaatregelen en het feit dat we te maken hebben met een kwetsbare doelgroep, hebben minder mensen een volgende stap kunnen zetten.
Beschut werk Eind 2020 was er sprake van 423 (oud) SW in plaats van 425, twee personen minder dan volgens het uitstroommodel kon worden verwacht. Het quotum nieuw beschut 2020, op basis van de ministeriële regeling, was vastgesteld op 119. In de VGR II (2020) hebben we dit aantal naar beneden bijgesteld (105). Eind december 2020 was er sprake van 97 personen met een arbeidscontract nieuw beschut. Gedurende 2020 zijn er 20 personen met een indicatie voor nieuw beschut ingestroomd en zijn 13 hiervan weer uitgestroomd. De relatief lage instroom wordt mede veroorzaakt door corona. Op 30 maart 2020 hebben we het iederz-bedrijf gesloten. Na 6 weken zijn we weer gefaseerd opgestart. Na de zomervakantie was er pas weer sprake van een volledige bezetting, met uitzondering van de locatie ‘Van der Hoopstraat’. Daar zijn we vanwege de 1,5 meter maatregel in combinatie met de beperkte ruimte, lange tijd genoodzaakt geweest om circa 50 medewerkers in shifts te laten werken. Los van de sluiting en gefaseerde opstart, hebben we het afgelopen jaar ook regelmatig productielijnen moeten stopzetten vanwege Corona-besmettingen. De instroom van medewerkers met een indicatie nieuw beschut is bovendien belemmerd door dat de zogenoemde toevoerkanalen dicht zaten (opleidingsinstituten, keukentafelgesprekken et cetera).
De oorzaken van de relatief hoge uitstroom uit nieuw beschut gaan we onderzoeken en hierop acteren als het binnen de mogelijkheden ligt.
Deelprogramma 1.2: Inkomen en armoedeverlichting Voortdurende financiële zorgen vormen een belemmering bij het deelnemen aan de samenleving. Met het deelprogramma Inkomen en armoedeverlichting beoogden we deze belemmeringen voor de doelgroepen weg te nemen. Dat wilden we doen via het verstrekken van uitkeringen (Participatiewet, IOAW -Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte werkloze werknemers-, IOAZ -Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen Zelfstandigen-, Bbz- Besluit bijstandsverlening zelfstandigen-, BUIG Bundeling van Uitkeringen Inkomensvoorziening aan Gemeenten-) en met (financiële) ondersteuning via ons armoede- en minimabeleid. Aan inwoners van de gemeente met problematische schulden wilden we schuldhulpverlening bieden.
19
Beleidsvelden • Uitkeringen • Armoede- en minimabeleid • Handhaving • Schuldhulpverlening Met de volgende indicatoren is de werking van ons beleid in dit deelprogramma gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of eenmaal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Effectindicator(en) Aantal bijstandsuitkeringen
Behaald 2019 9.958
Beoogd 2020 9.950
Behaald 2020 10.127
-
-
9%
% inwoners (18 jaar e.o.) dat aangeeft (veel) moeite te hebben met het rondkomen van het huishoudinkomen
1.2.1 Uitkeringen We verstrekken uitkeringen op grond van de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ en de Bbz aan inwoners die er recht op hebben. Dat doen we tijdig en correct. We willen dat iedereen die er recht op heeft tijdig een uitkering ontvangt. Hiervoor geldt een wettelijke termijn van 8 weken. Als norm voor rechtmatigheid geldt landelijk een foutpercentage van maximaal 1%. Om daar waar nodig inwoners een laagdrempelige ingang te bieden, kunnen zij bij het WIJ-team met de voorbereiding van de uitkeringsaanvraag worden geholpen. We informeren betrokkenen actief en duidelijk over de regels en voorwaarden. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren
Behaald 2019
Beoogd 2020
Behaald 2020
% uitkeringsaanvragen (BUIG) dat binnen 8 weken is afgehandeld
94%
100%
96%
Foutpercentage verstrekte uitkeringen (BUIG)
<1%
<1%
0%.
Wat wilden we bereiken in 2020? We willen 100% van de uitkeringsaanvragen afhandelen binnen 8 weken. Als norm voor de rechtmatigheid volgen we de landelijke norm van een maximaal foutpercentage van 1%. Overschrijding van deze norm leidt tot financiële risico's voor de gemeente. We verwachtten in 2020 een lichte toename van het aantal uitkeringen. Hiermee volgden we de voorspellingen van het Rijk. Deze verwachting van het Rijk leek bijzonder gezien de huidige stand van de conjunctuur. Een aantal ontwikkelingen heeft een opwaarts effect op het aantal uitkeringen. Het beperken van de WW-duur heeft ertoe geleid dat de maximale WW-duur eerder wordt bereikt. Een deel van deze mensen ontvang na deze periode een bijstandsuitkering. Gelijk met de invoering van de Participatiewet, is de toegang tot de SW gestopt en is de Wajong alleen nog maar toegankelijk voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikte jongeren. Ingrepen in de WW en de invoering van de Participatie leiden in 2020 tot een toename van ruim 10 duizend uitkeringen in Nederland. Door de verhoging van de AOW leeftijd neemt het aantal mensen met een bijstandsuitkering verder toe. In het recente verleden heeft de verhoogde asielinstroom tot een sterke toename van het aantal uitkeringen geleid.
20
Wat hebben we hier voor gedaan? • • • •
Zie ook paragraaf1: Integraal gebiedsgericht werken; Er is geïnvesteerd in verbreding van kennis en constante aandacht In de aansturing voor het snel en goed afhandelen van aanvragen; Digitalisering heeft het proces eenvoudiger gemaakt, voor de uitvoering en voor onze inwoners; Door de coronacrisis vinden gesprekken nu vaker telefonisch plaats, waardoor het makkelijker te organiseren is. Ook verkort dit de afhandelingstermijn.
Conclusie Met extra aandacht en sturing hebben we ervoor gezorgd dat het aantal aanvragen voor algemene bijstand dat wordt afgehandeld binnen 8 weken in 2020 opnieuw is gestegen.
1.2.2 Armoede- en minimabeleid In 2020 zijn we van start gegaan met de uitrol van het ontwikkelplan Toekomst met perspectief. De ambitie van het college is om generatiearmoede te doorbreken en ervoor te zorgen dat Groningen in 2030 boven het gemiddelde zit van vergelijkbare gemeenten daar waar het gaat om bewoners (en vooral kinderen) in armoede. Werkende weg zoeken we nieuwe wegen en gaan resultaten en effecten nauwlettend volgen. Met het nieuwe beleid richten we ons met name op kinderen en gezinnen in armoede, omdat we de generatiearmoede willen doorbreken. Voor een bredere doelgroep blijven minimaregelingen zoals de bijzondere bijstand en individuele inkomenstoeslag in stand. We bezuinigen niet op het totale budget voor armoede- en minimabeleid. We beoordelen bestaande en nieuwe initiatieven scherper op hun bijdrage aan de doelen, hun toegevoegde waarde en hun effectiviteit. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren
Behaald 2019
Beoogd 2020
Behaald 2020
Aantal toegekende aanvragen bijzondere bijstand
Stabiel
Stabiel
Daling
Waarvan in het kader van de witgoedregeling
Stabiel
Stabiel
Lichte stijging
Aantal verstrekte individuele inkomenstoeslagen (Voorheen langdurigheidstoeslagen)
Stijging
Stijging
Zeer lichte stijging
Aantal gehonoreerde vergoedingen ouderbijdrage schoolfonds (schooljaar)
Stabiel
Stabiel
Daling
Aantal huishoudens dat gebruik maakt van één of meer inkomensregelingen*
Stabiel
Stabiel
Stabiel
Aantal deelnemers collectieve zorgverzekering
Lichte stijging
Stabiel
Daling
Aantal ondersteuningscontacten dat tot stand komt binnen de projecten/overige activiteiten van het armoedebeleid**
Lichte stijging
Stijging
Stabiel
*Onder inkomensregelingen verstaan we: bijzondere bijstand (inclusief duurzame gebruiksgoederen), vergoeding ouderbijdrage schoolfonds en individuele inkomenstoeslag. **Het aantal ondersteuningscontacten als indicator heeft betrekking op de verstrekkingen en contacten met het Kindpakket, serviceteam, minimaloket en eenmalige verstrekkingen ten behoeve van gezinnen via de Stadjerspas. Deze verstrekkingen verschillen per jaar en geven dus geen goed beeld van de ondersteuningscontacten. Binnen het nieuwe armoedebeleid Toekomst met perspectief zijn nieuwe indicatoren opgesteld die beter weergeven wat het daadwerkelijke effect van onze inspanningen is.
21
Wat wilden we bereiken in 2020? In 2020 starten we met het nieuwe beleid. Bestaande en nieuwe voorzieningen zullen worden getoetst aan de hand van het nieuwe wegingskader. We werken ook indicatoren en manieren van meten verder uit, zowel via cijfers als via 'storytelling'. Met inkomenscijfers van het Centraal bureau voor de statistiek willen we het nietbereik (vooral onder werkenden) verder kunnen terugdringen. Een ontwikkelteam (#TeamPerspectief) bestaande uit medewerkers van de gemeente, de Rijksuniversiteit Groningen en ervaringsdeskundigen pakken daadkrachtig beleidscasussen op daar waar regels of werkwijzen belemmerend werken. We zetten ook landelijke lobby in om beknellende regels aan te pakken. We gaan door met specifieke armoedeprojecten in wijken als Beijum en Selwerd, maar sluiten ook aan bij integrale projecten, zoals de aanpak van probleemgezinnen die veel zorg vragen.
Wat hebben we hier voor gedaan? • Er wordt nu ervaringsdeskundigheid betaald ingezet bij DMO, de GKB en WIJ Groningen; • De met het armoedebudget ingekochte voorzieningen zijn getoetst aan het nieuwe wegingskader dat voorzieningen herkent die echt bijdragen aan het doorbreken van generatiearmoede; • Contacten met kennisinstellingen en de provincie zijn gelegd of versterkt en we doen mee, als onderdeel van een groter consortium, met een meerjarig onderzoek naar succesvolle interventies onder de paraplu van de Nationale Wetenschapsagenda; • Bij verschillende kadernota’s die in 2020 zijn opgesteld is Toekomst met perspectief actief betrokken, zoals de sport- en cultuurnota’s, de voedselagenda, Kansrijke Start en Positief Opgroeien; • Met Omarm Groningen hebben we een start gemaakt met het betrekken van maatschappelijk betrokken ondernemers en partijen bij armoede. Er zijn 40 matches gemaakt; • We hebben andere invulling dan gebruikelijk gegeven aan de Stadjerspas. Zo konden pashouders goedkoop groente en fruitpakketten kopen en in december zijn er cadeaupassen verstrekt aan gezinnen. Conclusie De missie van Toekomst met perspectief is er een van de lange adem. We hebben in 2020 duidelijke eerste stappen gezet om de missie te realiseren. In 2021 gaan we verder met het uitrollen van de perspectieflijnen.
1.2.3 Handhaving We willen dat uitkeringen terecht komen bij mensen die er recht op hebben. Hiervoor volgen wij zorgvuldige intake-procedures. Verder informeren we onze klanten actief en begrijpelijk over de regels, voorwaarden en sancties. Vanuit het oogpunt van vertrouwen in onze inwoners controleren we gericht. Dit draagt bij aan een zo efficiënt en effectief mogelijke bijstandsverstrekking. Maar handhaving draagt ook bij aan: • Het signaleren van problemen bij inwoners, zoals schuldenproblematiek; • De solidariteit voor het sociale zekerheidsstelsel; • De beheersing van de uitkeringsgelden. Met de onderstaande indicatoren is de voortgang van dit beleidsveld in 2020 gemeten. Als er geen gegevens beschikbaar zijn/of één maal per twee jaar gemeten worden staat er een streepje. Prestatie-indicatoren
Behaald 2019
Beoogd 2020
Behaald 2020
Aantal beëindigde uitkeringen (controle aan de achterkant)
205
Constant ten opzichte van 2019
136
% toegekende aanvragen (controle aan de poort)
58%
<63%
57%
22
Aantal opgelegde boetes
166
Daling
158
Wat wilden we bereiken in 2020? We wilden een maximale naleving en nalevingsbereidheid van wetten en regels. In 2020 verwachtten we ongeveer een gelijk aantal uitkeringen te beëindigen wegens fraude als en minder P-wet-boetes op te leggen dan in 2019. We verwachtten dat het percentage toegekende uitkeringsaanvragen in 2020 lager is dan 63%. Als we in het kader van een handhavingsonderzoek constateerden dat er (mogelijk) sprake is van een zorgbehoefte, deelden we dat signaal met het WIJ-team en stemden we vervolgstappen met hen af. Ook beëindigden we uitkeringen niet direct, maar informeerden we eerst of de klant bij een WIJ-team bekend was. We stemden wat dat betreft onze handhavingsstijl af op de specifieke achtergronden en verwachtingen van de uitkeringsgerechtigde. Inzet van Handhaving is steeds meer gericht op ondersteuning van het primair proces. Op die manier denken we de fraude-alertheid zodanig te vergroten dat ook daar fraude eerder gedetecteerd zou worden en uitkeringen bij onregelmatigheden in het regulier proces aangepast dan wel beëindigd worden. Wat hebben we hier voor gedaan? • De coronacrisis heeft invloed gehad op de uitvoering van handhavende werkzaamheden (zoals geen of beperkte huisbezoeken), waardoor achterstand is ontstaan.