Bijlage 1 Voorjaarsbrief 2025.pdf
Tekst van het document
Voorjaarsbrief 2025 Gemeente Groningen
Voorwoord
Economie en1Ruimte Programma
Voorwoord
In ‘t kort
Wijkvernieuwing Paragraaf 1
Programma 1
Paragraaf 1
Economie en Ruimte
Wijkvernieuwing
Financiële strategie begroting 2026
Financiële strategie begroting 2026 Financieel perspectief
Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid Duurzaamheid Paragraaf 2
In ‘t kort
Programma 2
Paragraaf 2
Leefomgeving en Veiligheid
Duurzaamheid
Vitaal en Sociaal Programma 3
Weerstandsvermogen en houdbaarheidstest
Programma 3
Vitaal en Sociaal
Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur
Voorpagina
Voorpagina
Financieel perspectief
Weerstandsvermogen en houdbaarheidstest Begrotingsadvies VNG
Begrotingsadvies VNG
Voorwoord Wat van waarde is, verdient bescherming. Bij de start van deze bestuursperiode hebben we ervoor gekozen om ons te richten op wat mensen verbindt: bestaanszekerheid, gelijke kansen en een gemeente waarin iedereen zichzelf mag en kan zijn. Ook nu de financiële ruimte onder druk staat, blijven we vasthouden aan datgene wat ons drijft: mensen perspectief bieden, ongelijkheid verkleinen en onze gemeente en regio voorbereiden op een duurzame toekomst. Dat zien we terug in concrete resultaten: meer betaalbare woningen, aandacht voor energiearmoede, vergroening van wijken en steun aan inwoners die het moeilijk hebben.
We kiezen ervoor om maatschappelijke instellingen niet zwaarder te belasten, omdat zij essentieel zijn voor het welzijn van onze inwoners. We zetten juist in op het versterken van die sociale basis, omdat we geloven dat we daarmee op termijn ook de zorgkosten beheersbaar houden. We blijven investeren in de aanpak van kwetsbare wijken, in duurzame woningbouw en groen en klimaat. Dat doen we niet omdat het makkelijk is, maar omdat we vinden dat het moet. De wereld verandert snel. De geopolitieke ontwikkelingen zijn grilliger dan ooit, de sociale -, klimaat - en economische opgaves zijn fors en de financiële vooruitzichten voor gemeenten zijn ronduit zorgelijk. De korting op het gemeentefonds raakt de fundamenten van onze lokale voorzieningen. Alhoewel de voorjaarsnota van het Rijk wat lucht geeft voor 2026 en 2027 is de balans tussen taken en middelen is nog altijd zoek. Vanaf 2028 ontstaat een structureel tekort en worden de problemen in jeugdzorg verder vergroot door het Rijk.
Groningen is de hoofdstad van Noord-Nederland – dat brengt verantwoordelijkheden met zich mee. We voelen ons verbonden met de regio, economisch én sociaal. Wat goed is voor Groningen, is goed voor de regio – en andersom. Vanuit die voortrekkersrol dragen we onder andere bij aan initiatieven als Nij Begun, waarin onze gemeente bijdraagt aan perspectief voor het hele noorden. Onze investeringen van vandaag zijn de fundamenten van morgen. In dat licht blijft onze strategische investeringsagenda belangrijk. Voor de begroting 2026 actualiseren we deze agenda en maken we een nieuwe beoordeling van projecten die in de komende jaren tot besluitvorming komen. We nemen daarin ook de veranderde financiële realiteit mee en kijken waar slimme besparingen, fasering of herprioritering mogelijk zijn. We willen een gemeente zijn waar mensen naast elkaar staan, niet tegenover elkaar. Deze voorjaarsbrief laat zien hoe we dat doen: door prioriteiten te stellen en door te blijven investeren in wat van waarde is.
We blijven lobbyen en kiezen voor een aanpak van ‘groot denken, lokaal doen’. Dat betekent invloed uitoefenen in Den Haag en Brussel juist om lokaal beleid overeind te houden. Maar het betekent ook aanwezig zijn in de wijken, luisteren naar bewoners, samen bouwen aan sterke dorpen en buurten. Voorpagina
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
In 't kort Economie en ruimte • Broedplaatsenbeleid: een evenwichtiger en structureler aanbod aan werk- en atelierplekken voor de creatieve sector. • Verbeteren verkeersveiligheid: beperking van de maximumsnelheid en een schaalsprong voor het fietsnetwerk en meer ruimte voor het stallen van fietsen. • Uitvoering initiatiefvoorstel ‘2500 woningen betaalbaar extra’: KoopGarant om meer betaalbare woningen te realiseren. Leefomgeving en veiligheid • Bomenplan: robuust netwerk van bomen in stad en dorpen, met als doel een toename van de boomkroonbedekking. • Routekaart Groningen Afvalvrij: nieuwe routekaart mede op basis adviezen burgerberaad. • Routekaart Voedsel- en Eiwittransitiewerken: korte ketens, humane voedselproductie en meer ruimte voor voedselproductie stedelijk gebied. • Vergroten veiligheid op straat: aanpak jonge aanwas en aanpak gericht op de zwaardere doelgroep die al een crimineel carrière heeft. Speerpunt in de binnenstad is de Gele Loper. • Pilots Vroegsignalering in de wijk en de Aanpak Zorgfraude.
Vitaal en sociaal • Onderwijs: uitbreiding van de inzet brugfunctionaris en verlengde schooldag, zowel in aantal deelnemende scholen als in verbreding van het aanbod. Verlagen van het aantal voortijdig schoolverlaters. • Basisbanen: extra inzet op het vinden van kandidaten en begeleidende partijen die aanwezig zijn in de wijken en dorpen. • Schuldhulpverlening: jongeren perspectief bieden door schulden te verlagen in ruil voor het volgen van onderwijs, o.a. via de succesvolle eurocoach-aanpak. • Dakloosheid: (on)conventionele oplossingen om een stabiele woonplek te realiseren voor mensen die dakloos zijn, waaronder onderzoek naar pilot sociaal woonpension. • Jeugdhulp: het organisatorisch en financieel stabiel krijgen van de jeugdbeschermingsketen met specifieke aandacht voor Jeugdbescherming Noord en Veilig Thuis Groningen. • De huidige LVV omvormen tot de Groninger Opvang van Ongedocumenteerden (GOVO). • Sportcentrum Kardinge: een volledig nieuw sportcentrum met ijsvoorzieningen en een nieuwe competitiesporthal met plaats voor 3500 toeschouwers. • Versteken cultuursector: intensiveren van de Sterke basis, stimuleren van bedrijfsmatige gezondheid en maatschappelijk belang van de sector. • Uitwerken van de keuze voor renovatie van de huidige Oosterpoort en de bouw van een nieuwe popzaal in het Spoorkwartier.
Dienstverlening en bestuur • Het beleidskader Participatie uitwerken in een uitvoeringsagenda. Hierin krijgt jongerenparticipatie een plek. Wijkvernieuwing, gebiedsgericht werken en duurzaamheid • Wijkvernieuwing: met de maatschappelijke coalitie Groningen Noord structureel domeinoverstijgend samenwerken voor betere oplossingen voor de stapeling van problematiek in deze wijken. • In Selwerd en de Indische buurt inzetten op middenhuur en betaalbare koop. • In de versterkingsprojecten in Ten Boer en Ten Post zoveel mogelijk gebiedsgericht werken met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en benutten van koppelkansen voor wijkvernieuwing. • Met het programma isoleren sluiten we zoveel mogelijk aan bij onze wijkaanpak, de aanpak voor diverse doelgroepen en een individuele aanpak. Speciale aandacht gaat uit naar eigenaar-bewoners die een inkomen hebben tot 140% van het sociaal minimum en huiseigenaren in het versterkingsgebied. • We stellen een nieuw Warmtetransitieplan op. • We verstevigen onze positie als voortrekker in de transitie naar duurzame en circulaire evenementen. O.a. door de inzet van de nieuwe groene subsidieregeling. De resultaten uit het rapport ‘Stand van Groningen’ zijn in de klikbare bijlage hiernaast te vinden. De cijfers uit het rapport zijn gebaseerd op registraties, enquêtes en onderzoeken in de gemeente Groningen.
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 1
Economie en Ruimte
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid
Economie en Werkgelegenheid We werken samen met ondernemers en kennisinstellingen aan economische groei en werkgelegenheid die bijdraagt aan groene en eerlijke brede welvaart. De werkgelegenheid neemt nog steeds toe (met 0,6% naar 176.850). Dit is minder hard dan voorgaande jaren. De groei zit vooral in de gezondheidszorg, onderwijs en niet-commerciële dienstverlening. De krapte op de arbeidsmarkt blijft onverminderd hoog.
Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur
Met de economische agenda van Nij Begun werken we aan de versterking van onze economische structuur. We dragen bij aan de ontwikkeling van innovatie-ecosystemen, onder meer op het gebied van waterstof, AI en innovatieve medicijnontwikkeling. We ontwikkelen beleid en projecten op het gebied van impact ondernemen, circulaire economie, en arbeidsmarkt en -migratie.
Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Functiemenging in (nieuwe) stedelijke gebieden is nodig voor behoud van sociaaleconomische diversiteit, levendigheid en inclusiviteit om zo een gemeente te blijven met economische kansen voor iedereen. In het nieuwe broedplaatsenbeleid gaan we meer regie voeren om een evenwichtiger en structureler aanbod aan werk- en atelierplekken voor de creatieve sector te realiseren.
Bedrijventerreinen en kantorenlocaties bieden ruimte aan zo'n 68.000 arbeidsplaatsen en zijn van groot belang voor het functioneren van zowel de lokale als de regionale economie. Samen met stakeholders uit het onderwijs en bedrijfsleven, werken we aan een arbeidsmarkt met ruimte voor duurzame ontwikkeling van talent op alle niveaus. Dit vraagt werklocaties die klaar zijn voor de toekomst. Het hiervoor in 2023 in samenwerking met de bedrijvenverenigingen gestarte programma toekomstbestendige bedrijventerreinen (TBBT) werpt inmiddels zijn vruchten af in collectieve gebiedsgerichte projecten. De kantorenmarkt is in beweging. Aan de ene kant is er meer aanbod vanwege hybride werken, aan de andere kant neemt de vraag naar hoogwaardige locaties toe. De verwachting is dat deze vraag verder zal groeien, met nadruk op duurzame gebouwen, goede bereikbaarheid en voorzieningen voor een verbeterd werkklimaat. Zowel met het Europapark als het Stationsgebied voorzien we hierin. Mobiliteit Een goed bereikbare gemeente met een aantrekkelijke, veilige en gezonde leefomgeving staat centraal. Uitgangspunt van het mobiliteitsbeleid is om lopen, fietsen en het openbaar vervoer te stimuleren.
Met de vaststelling van de Mobiliteitsvisie 'Groningen Goed op Weg' is de kwaliteit van de openbare ruimte in plaats van de ruimte voor de auto leidend geworden bij het maken van keuzes. Het gevolg van meer verkeersbewegingen in combinatie met grotere snelheids- en massaverschillen is dat het aantal verkeersongevallen de afgelopen jaren is toegenomen en dat de verkeersveiligheid ook in onze gemeente onder druk staat. Met het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 slaan de overheden de handen ineen om een risico gestuurde verkeersveiligheidsaanpak te maken en deze ook te verankeren in bestaand beleid. Om de verkeersveiligheid te verbeteren, wordt doorgewerkt aan lokale en regionale maatregelen, zoals een beperking van de maximumsnelheid van 30 km/uur op diverse wegen in onze gemeente. Ook werken we aan een schaalsprong voor het fietsnetwerk en meer ruimte voor het stallen van fietsen, zowel in inpandige fietsenstallingen als in stallingsplekken op straat, bijvoorbeeld op autoparkeerplaatsen. Met betrekking tot de aanleg van de Lelylijn zien we nog weinig voortgang en zijn nauwelijks vervolgafspraken gemaakt. Met de Voorjaarsnota van het kabinet is bekend gemaakt dat het geld wat gereserveerd was voor de Lelylijn ingezet
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 1
Economie en Ruimte
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
wordt voor de aanleg van de Nedersaksenlijn en voor extra investeringen in het spoor rond Meppel. Daarmee komt de realisatie van de spoorambities uit het Deltaplan voor het Noorden een stap dichterbij. We blijven ons samen met andere noordelijke overheden inzetten om ook de Lelylijn en een verdere verbetering van bestaand spoor gerealiseerd te krijgen. Wonen In 2025 werken we aan het opstellen van nieuw woonbeleid. De huidige woonvisie loopt af en actueel woonbeleid is nodig om richting te geven aan de woningbouwontwikkelingen in onze gemeente, om onze doelen te bereiken en als kader voor het maken van (prestatie)afspraken met corporaties en ontwikkelaars. De huidige woonvisie wordt opgevolgd door een volkshuisvestingsprogramma. Dit is één van de programma's die vanuit de Omgevingswet verplicht is gesteld. In de omgevingsvisie leggen we het strategisch beleid voor de lange termijn vast. De onderliggende programma’s leggen het accent op uitvoeringsgericht beleid. Om te komen tot een goed en gedragen volkshuisvestingsprogramma besteden we veel aandacht aan participatie, zowel intern als extern worden belanghebbenden betrokken. De vraag naar woningen blijft groot. Om tot
versnelling in de bouw van sociale huurwoningen te komen is samen met corporaties een versnellingsprogramma opgesteld. Voor de uitvoering van het initiatiefvoorstel ‘2500 woningen betaalbaar extra’ zetten we het instrument KoopGarant in om meer betaalbare woningen te realiseren. De grote ontwikkellocaties Suikerzijde, Meerstad, de Nieuwe Held, Stationsgebied en Stadshavens zijn in bedrijf. Voor Suikerzijde is de bouwverkoop begin 2025 gestart. Voor Stadshavens start de verkoop naar verwachting in het laatste kwartaal van 2025. Voor de Nieuwe Held wordt aan de laatste punten van de samenwerkingsovereenkomst met de ontwikkelaars gewerkt. We verwachten in 2027 de bouw hier te starten. In Meerstad wordt nu hard gewerkt aan de planontwikkeling van de deelgebieden de Eems en Gruno/De Wierden. Tot slot is voor het Spoorkwartier een ontwikkelstrategie opgesteld.
meer ruimte krijgen en bijdragen aan een levendige en verbonden gemeenschap. In december 2024 is tijdens de Woontop een concept afspraak gemaakt tussen de minister en de 20 NPLV-gebieden (waaronder GroningenNoord) voor een woondeal om de woningbouw hier te versnellen. Groningen heeft een conceptvoorstel aangeleverd dat uiterlijk in het tweede kwartaal van 2025 geformaliseerd moet worden in een bestuurlijke overeenkomst na een gezamenlijk proces met het ministerie. Hierbij zetten we in op een minimale steun van het Rijk van 10 miljoen euro voor herstructurering in de noordelijke wijken en versnelling van afspraken met corporaties dankzij financiële toezeggingen van het Rijk. Uiteraard proberen wij de financiële steun van het Rijk in dit proces te vergroten.
We gaan door met de ondersteuning van wooncoöperaties door het Startpunt Wooncoöperaties. Naast de lopende verkenningen (Ten Boer, Meerstad) gaan we in gebiedsontwikkelingen, zoals Suikerzijde en Stadshavens, geschikte locaties onderzoeken. Samen bouwen we aan een toekomst waarin wooncoöperaties en collectieve woonvormen
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken
Kwaliteit van de leefomgeving Begin dit jaar is de nieuwe beheerstrategie vastgesteld. Vanuit beheer gaan we bijdragen aan negen verschillende waarden en maatschappelijke opgaven (biodiversiteit, klimaatadaptatie, uitstraling, gezondheid, betrokkenheid, sociale veiligheid, inclusiviteit, circulariteit en CO2-reductie). Met betrekking tot de waarde klimaatadaptatie is vanuit het Beheerprogramma Water en Riolering een begin gemaakt met de aanpak van de zogeheten stresslocaties die extra gevoelig zijn voor wateroverlast bij hevige buien. Met de uitvoering van een stresstest op het thema Droogte brengen we in kaart welke risico’s kunnen ontstaan en welke acties daar tegenover staan om de risico’s te minimaliseren. De uitkomsten nemen we mee in de actualisatie van de uitvoeringsagenda klimaatbestendig Groningen. De vergroening van de gemeente blijft onveranderd prioriteit. Groennormen gaan helpen om het aandeel groen in alle buurten verder omhoog te brengen. Met een nieuw bomenplan werken we aan een robuust netwerk van bomen in stad en dorpen, met als doel een toename van de boomkroonbedekking. En daarmee een basis voor een gezonde, leefbare omgeving.
Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Op termijn willen we het dagelijks beheer van groen, schoon en grijs organiseren vanuit vier
robuuste wijkposten. Hiervoor wordt een aantal haalbaarheidsstudies uitgevoerd. Sinds begin maart 2025 zijn 120 deelnemers, die een representatieve afspiegeling van onze gemeente vormen, met elkaar in gesprek gegaan om adviezen te formuleren over hoe we blijvend voor minder afval kunnen zorgen. Deze adviezen leggen we eind 2025 aan uw raad voor en gebruiken we als input voor de nieuwe Routekaart Groningen Afvalvrij. Daarin is ook aandacht voor externe ontwikkelingen die effect hebben op het (na)scheidingspercentage, maar waar we niet altijd invloed op hebben. We streven ernaar in 2025 met de ontwerpfase van de circulariteitshub te beginnen. Door diverse factoren, zoals het herzien van het programma van eisen, gesprekken met Werkpro over de invulling van de kringloopwinkel en de mogelijke beschikbaarheid van een aangrenzend terrein, is vertraging ontstaan. In de regio Groningen-Assen vinden grote ruimtelijke transities plaats en loopt het watersysteem door klimaatverandering en het gebruik van bestrijdingsmiddelen tegen zijn grenzen aan. Samen met onze partners in de waterketen werken we aan een gezamenlijke strategie voor voldoende en schoon drinkwater.
Eiwittransitie We zien dat de noodzaak toeneemt om zorg te dragen voor gezond, betaalbaar en duurzaam voedsel. In de Kamerbrief ‘Weerbaarheid tegen militaire en hybride dreigingen’ staat de toegang tot gezond, veilig en voldoende voedsel expliciet benoemd. Daarnaast bedreigt klimaatverandering onze voedselzekerheid. In de routekaart voedselen eiwittransitie werken we o.a. aan korte-ketenvoorzieningen, humane voedselproductie op akkergronden, voedselhubs, voedseleducatie en meer ruimte voor voedselproductie in het stedelijk gebied. Daarnaast werken we via een uitvoeringsagenda aan toekomstbestendige landbouw, zoals aangekondigd in de Agenda Landelijk Gebied. Dieren In 2021 heeft de raad de Nota Dieren vastgesteld, waarin verschillende ambities met betrekking tot dierenwelzijn zijn vastgelegd. Een groot deel van de in de nota geformuleerde ambities zijn inmiddels verwezenlijkt (zie collegebrief 948682025). Een aantal staat op de planning voor het komende jaar.
Begin dit jaar is het Handboek mens-dierrelaties vastgesteld waarmee we bewoners en medewerkers informeren over verschillende in het wild levende diersoorten en preventieve
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
maatregelen die kunnen worden genomen om ervaren hinder tegen te gaan. Indien er als allerlaatste keus toch bestrijding moet plaatsvinden geeft het ook richtlijnen hoe dit zo diervriendelijk mogelijk wordt uitgevoerd. Daarnaast zetten we via mediacampagnes in op voorlichting en bewustwording over dieren. Veiligheid Groningen is een prettige gemeente om in te wonen en te verblijven. Toch staat de veiligheid en leefbaarheid in specifieke gebieden onder druk: op de Gele Loper, in het uitgaansgebied en in kwetsbare wijken waar een cumulatie van sociaal-maatschappelijke problematiek te vinden is. We kunnen niet alle locaties tegelijkertijd aanpakken. Dat maakt dat we keuzes moeten maken en op strategische wijze acties moeten uitzetten. Bijvoorbeeld door onze inzet op straat meer te concentreren op veiligheidsproblematiek en minder op leefbaarheid, denk aan afval en lichte vormen van overlast. Ons beleid voor de komende jaren is vastgelegd in het Beleidskader Veiligheid 2025-2028. Omdat er in het gebied tussen het Hoofdstation en de Vismarkt (Gele Loper) sprake is van overlast en onveiligheid, onder andere door mensen met een cumulatie van zware problematiek, kan alleen een samenhangende,
wijk- en maatwerkgerichte aanpak uitkomst bieden. De aanpak en de samenwerking met relevante partners in het actieprogramma Veilig Uitgaan heeft tot doel het uitgaansklimaat in de binnenstad van Groningen veilig te houden en te verbeteren. Deze is erop gericht overlast, ondermijning en geweld zoveel mogelijk terug te dringen en te voorkomen. De uitvoering van de plannen op de Gele Loper en het actieprogramma Veilig Uitgaan hangen af van de beschikbare financiële dekking. Dit betrekken we bij de begroting van 2026. Onze ondermijningsaanpak staat inmiddels stevig: integrale controles, Bibob-onderzoeken, erfbezoeken, bewustwordingssessies, informatiedeling met netwerkpartners, samenwerken met nieuwe partijen en het schouwen van bedrijventerreinen. Onlangs verscheen de herijking van het Uitvoeringsplan aanpak Ondermijning (2026-2028) waarin we exact weergeven wat we hebben gedaan, wat dat opleverde en hoe we verder gaan vanaf 2026. Met de ondertekening van ‘de Groningse Norm’ is ook de regionale aanpak van ondermijning in een nieuwe fase terechtgekomen. Sinds begin dit jaar is een regionaal werkend interventieteam aan de
slag met de uitvoering van bestuurlijke controles in de hele provincie. Er worden voorstellen gemaakt voor een meer centrale uitvoering van de Wet Bibob. Met het programma Preventie met Gezag geven we een stevige impuls aan onze aanpak van jeugdcriminaliteit. Via projecten als KIEM en de Breed Jeugdoverleggen pakken we zorgwekkende signalen in een zo vroeg mogelijk stadium op. Daarnaast ontwikkelen we een aanpak gericht op jonge aanwas, om te voorkomen dat jongeren met beginnend crimineel gedrag doorgroeien in de criminaliteit en ontwikkelen we een aanpak gericht op de zwaardere doelgroep die al een criminele carrière heeft. We zoeken nadrukkelijk de samenwerking met scholen op. Zorg en veiligheid Met de ambulantisering van de zorg, de beweging van Beschermd wonen naar Beschermd Thuis, de aanwezigheid van problematische jeugdgroepen, en de verminderde financiële ondersteuning is focus en integraliteit aanbrengen bij alle vormen van maatschappelijke opvang onvermijdelijk. Samenwerking tussen de maatschappelijke organisaties en de veiligheidsketen is een randvoorwaarde voor draagvlak en draagkracht in de omgeving.
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid
Er is sprake van grote schaarste aan passende woonplekken en zorg. Er zijn te weinig GGZ bedden, er is te weinig ambulante hulp en te weinig behandelcapaciteit beschikbaar in de regio, waardoor het voor alle partners ingewikkeld is om de hulpvraag in te vullen. Binnen deze context werken we met diverse projecten domeinoverstijgend aan snellere en betere oplossingen voor mensen met onbegrepen gedrag.
Zorgfraude. Tot slot blijven we aandacht houden voor actuele thema's als krapte op de woningmarkt en het beddentekort binnen de GGZ.
Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Ook op het gebied van maatschappelijke opvang blijven we intensief samenwerken met onze netwerkpartners om de mogelijkheden die er zijn om het bestaande aanbod van hulp en ondersteuning voor de doelgroep te blijven verbeteren (zie ook Programma 3, beschermd wonen en maatschappelijke opvang). We proberen met de pilot ‘bestuurlijk toezicht’ zorgmijders richting de zorg te bewegen. Vanuit het programma Grip op Onbegrip helpen we in het project ‘Groningen Hotspot’ mensen met onbegrepen gedrag sneller en beter, door een intensievere samenwerking tussen de politie en zorgsector in de noordelijke wijken en het centrum. Hierbij voegen we ‘wit aan blauw’ toe en zorgen we voor een adequate opvolging door onze WIJ teams. Daarnaast zijn we gestart met de pilot ‘Vroegsignalering in de wijk’ en de Aanpak
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 3
Vitaal en Sociaal
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal
Werk en Inkomen Om werkzoekenden, werkenden en werkgevers optimaal te ondersteunen, zetten we in op arbeidsmarktdienstverlening en het ondersteunen en begeleiden inwoners naar werk. We gaan verder met ons doel om 20.000 inwoners in onze arbeidsmarktregio te bereiken en een (ontwikkel)stap te laten zetten richting werk. Eind 2025 loopt het Werk- en Ontwikkelprogramma af. Vanuit ‘de Groningse Aanpak’ hebben wij bijna al onze inwoners in de bijstand gesproken. Deze inwonersbenadering staat centraal in onze dienstverlening. We ontwikkelen deze gebiedsgerichte aanpak door en verstevigen deze.
Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Een deel van de inwoners lukt het (nog) niet om mee te doen op de huidige arbeidsmarkt. Daarvoor sluit het huidige ontwikkelaanbod onvoldoende aan op wat inwoners nodig hebben om hun plek op de arbeidsmarkt te vinden. We willen onze dienstverlening op het gebied van werk en ontwikkeling verder verbeteren en gaan dit doen in samenhang met onze dienstverlening gericht op het garanderen van bestaanszekerheid. Uw raad ontving onlangs onze visie waarin wij deze transformatie naar een sociaal ontwikkelbedrijf stap voor stap beschrijven. Het Rijk heeft hiervoor geld beschikbaar gesteld.
In het coalitieakkoord staat dat we 250 basisbanen gaan realiseren. Op 5 januari 2025 hebben 155 inwoners een basisbaan. In totaal zijn 171 inwoners geplaatst op een basisbaan. Door de natuurlijke uitstroom (zoals pensioen, overlijden en uitstroom naar werk) is het behalen van ons doel lastiger. We gaan door met het vinden van mogelijke kandidaten door de coaches Werk en Participatie en begeleidende partijen die in de wijken aanwezig zijn. We zetten ons in om te zorgen dat inwoners daadwerkelijk de ondersteuning ontvangen waar ze recht op hebben. Dit is één van de speerpunten in het programma aanpak armoede en schulden. We vergroten het bereik van regelingen om zo eigen minimaregelingen eenvoudiger en makkelijker toegankelijk te maken. Hierbij gaan we uit van vertrouwen, maatwerk en de menselijke maat. Dit doen we door de bewijslast te verminderen, ambtshalve te verstrekken en in het algemeen onze dienstverlening en communicatie te verbeteren. De ontwikkelde werkwijze voor de vergoeding van de tandartskosten voor minima gaan we eind 2025 evalueren. Hierna bepalen we in hoeverre
voortzetting van de werkwijze in 2026 en verder haalbaar is. Daarnaast zetten we ons in om duurzamer en passender ondersteuning te bieden. Dit doen we onder meer via Doorbraak en de aanpak Kansrijk Groningen. We versterken de schuldhulpverlening voor mensen die schulden hebben. Voor het introduceren van een pauzeknop volgen wij de landelijke ontwikkelingen nauwgezet. We werken aan het uitvoeringsplan schuldhulpverlening. Daarin voeren we verschillende acties uit om mensen met schulden te helpen. Ook zetten we in op preventie. Deze nieuwe aanpak stelt mensen in staat om op adem te komen en samen met ons een plan van aanpak te maken. In dit uitvoeringsplan zetten we stappen om de financiële weerbaarheid van inwoners te versterken tijdens het schuldhulpverleningsproces. We willen jongeren perspectief bieden door schulden te verlagen in ruil voor het volgen van onderwijs. Dit moet nog verder worden ontwikkeld, maar we zetten hiervoor de succesvolle eurocoach-aanpak in. In deze aanpak zijn eurocoaches fysiek aanwezig in de WIJteams en op scholen. Wij vinden dat schulden geen verdienmodel mogen zijn daarom blijven we
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 3
Vitaal en Sociaal
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken
ons inzetten voor minder marktwerking in de bewindvoering. Helaas hebben we niet op alle factoren die schulden veroorzaken invloed, zoals gokreclames of gemakkelijk verstrekte consumentenkredieten. Daarom gaan we bij het Rijk aandringen op het aan banden leggen hiervan. Onderwijs In 2024 zijn het Scholenplan Gro Up en het Ambitiedocument (door)ontwikkeling sportvoorzieningen 2037 (zie ook Sport) geactualiseerd en vastgesteld. We investeren hiermee langjarig in goede en duurzame schoolgebouwen die een centrale rol in de wijk vervullen. En we verbeteren de kwaliteit en uitbreiding van de capaciteit van de gymzalen en andere binnensportaccommodaties. In juni van dit jaar wordt de manifestatie Schoolvoorbeeld afgerond. Hierin draait het om de plek van een school in de wijk, hoe het gebouw er aan de buitenkant uit ziet en hoe het gebouw wordt ingericht. Met kennis uit Schoolvoorbeeld blijven we ons ook de komende jaren, samen met de schoolbesturen, inzetten om de beste scholen op de beste plekken te bouwen.
Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Grote zorg is er over de bezuinigingen van het kabinet in de onderwijsbegroting en in de
voorjaarsnota. Het bevriezen van de middelen voor basisvaardigheden als ook het wegbezuinigen van de onderwijskansenregeling in het voortgezet onderwijs raken juist kwetsbare groepen het hardst.
De sociale agenda van Nij Begun biedt mogelijkheden om een aantal van onze speerpunten uit het coalitieakkoord te kunnen doorontwikkelen. Voorbeelden hiervan zijn investeringen rond het jonge kind, waarbij het aanbod 16 uur kinderopvang/peuteropvang is uitgerold en is aangevuld met de proef gratis kinderopvang. Andere zijn de uitbreiding van de inzet brugfunctionaris, de uitbreiding van de verlengde schooldag, zowel in aantal deelnemende scholen als in verbreding van het aanbod, en de inzet op het verlagen van het aantal voortijdig schoolverlaters. Nog een andere mogelijkheid die de sociale agenda ons biedt is het verstevigen van onze inzet op ‘geletterdheid’, waardoor we de aanpak van laaggeletterdheid van zowel volwassenen, als in het onderwijs en de opvang verder kunnen verbeteren. Het monitoren van de uniforme afspraken over informatievoorziening, de procedure aanmelding primair onderwijs en het terugdringen van de onderwijssegregatie zijn en blijven onderwerpen die aandacht en nauwe samenwerking met het
onderwijsveld vragen. Welzijn, gezondheid, zorg en diversiteit WMO Het Gebiedsondersteunend Netwerk (GON) en stichting WIJ zijn er voor inwoners die extra ondersteuning nodig hebben. De overeenkomsten met GON zijn per 1-1-2025 met twee jaar verlengd. Momenteel zijn we bezig met de inrichting van het GON voor de periode daarna. We maken ons steeds meer zorgen over het op de juiste manier besteden van de schaarse middelen die bestemd zijn voor zorg en ondersteuning. Daarom is er bij de toegang tot de ondersteuning (WIJ en De Toegang) extra aandacht voor de best passende zorgverlener voor de zorgvrager. Daarbij gaat het niet alleen over de budgetvaardigheid van de zorgvrager, maar ook over de kwaliteit van de zorgverlener. Dit speelt niet alleen bij persoonsgebonden budgetten, maar dit jaar is ook voor het eerst de Wet Bibob toegepast bij de aanbesteding van een nieuw contract voor woonaanpassingen. In 2023 is de overkoepelende nota ‘De sociale basis, voor elkaar’ 2023-2026 vastgesteld. Inmiddels zijn alle actielijnen uitgewerkt: sociaalculturele accommodaties, ouderen (inclusief dementie), eenzaamheid, mantelzorg,
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 3
Vitaal en Sociaal
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
vrijwilligerswerk, bewonersorganisaties en initiatieven, sociaal werk en doorgaande dialoog. We gaan nu verder uitvoering geven aan deze actielijnen.
Beschermd wonen en maatschappelijke opvang We willen dakloosheid terugdringen en nog meer inzetten op interventies om dakloosheid te voorkomen. Door preventief meer, slimmer en integraler samen te werken in de keten, voorkomen we dat mensen in dakloosheid terecht (dreigen te) komen. Dat betekent: wonen eerst. Dit is vertaald in het ‘Gronings Actieplan Dakloosheid 2025-2030’. Voor de mensen die al dakloos zijn zoeken we naar (on)conventionele oplossingen om een stabiele woonplek te realiseren. Met onze netwerkpartners kijken we hoe we een pilot sociaal woonpension kunnen starten. Een tussenvoorziening om de doorstroom uit maatschappelijke opvang te bevorderen. Vanuit de samenwerking van Beschermd wonen in de regio Groningen wordt onder andere gewerkt aan de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Elke gemeente heeft een decentrale toegang, waar samen met de cliënt en zorgaanbieder wordt gewerkt aan een effectieve door- en/of uitstroom.
Jeugd In de gemeente Groningen willen we dat kinderen kansrijk opgroeien zonder zorg(en). Daarom zetten we maximaal in op het voorkomen van hulpvragen, het versterken van de gemeenschap, en het versterken van de algemene voorzieningen. Als er wel hulp nodig is, moet deze gezinsgericht zijn, snel beschikbaar zijn en passend bij de hulpvraag. Dat vraagt om een andere inrichting van het zorglandschap en inhoudelijke transformatie samen met de partners die de gemeente heeft in de jeugdhulp. De landelijke deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (‘commissie van Ark’) heeft op 30 januari haar zwaarwegend advies aan het Rijk en de VNG gepresenteerd. Doorgaan met de Hervormingsagenda is volgens de commissie noodzakelijk. Het advies is om de focus te leggen op jeugd in plaats van op jeugdzorg en de aandacht te richten op het wegnemen of verminderen van de (structurele) factoren die leiden tot de instroom naar jeugdzorg. Gemeenten moeten zorgen voor goede lokale basisvoorzieningen en lokale teams en de focus verbreden naar thema’s als bestaanszekerheid, wonen, onderwijs en volwassenenzorg. In de voorjaarsnota 2025 staat dat gemeenten vanaf 2025 structureel meer middelen voor jeugdzorg
ontvangen. Daarnaast wordt het ingroeipad van de maatregelen van de Hervormingsagenda verzacht voor 2026 en 2027. Vanaf 2028 zou de besparing vanuit de maatregelen van de Hervormingsagenda volledig gerealiseerd moeten zijn. Vanaf 2028 wordt boven op deze taakstelling een aantal aanvullende maatregelen uitgewerkt (invoeren eigen bijdrage, sturen op trajectduur en indexeren van de opbrengst van de Hervormingsagenda). Deze maatregelen vergroten de financiële druk op gemeenten. Samen met de regio zijn we al een aantal jaren bezig om het lokale en regionale jeugdhulpstelstel te verbeteren, zodat kinderen en ouders sneller betere en passende hulp ontvangen. In 2023 zijn we gestart met de Basis Jeugdhulp. De komende jaren wordt de lokale toegang en de Basis Jeugdhulp verder verstevigd en de onderlinge samenhang versterkt. De RIGG vernieuwt de regionale contractering van de hoogspecialistische hulp. Ook wordt nagedacht over het anders organiseren en contracteren van de aanvullende jeugdhulp; het ‘middensegment’. Via deze lijnen wordt gewerkt aan een regionaal dekkend, robuust en overzichtelijk zorglandschap. Het komende jaar zal ook aandacht uitgaan naar het organisatorisch en financieel stabiel krijgen van de jeugdbeschermingsketen/ -netwerk met
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 3
Vitaal en Sociaal
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
specifieke aandacht voor Jeugdbescherming Noord en Veilig Thuis Groningen. In 2025 zijn hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld. Ook in 2026 vraagt dit extra investeringen. Het implementeren van het Toekomstscenario Kinden Gezinsbescherming loopt hiermee gelijk op. Gezondheid We zetten ons in voor gezond en veilig opgroeien, meer gezonde jaren voor iedereen en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Met de dubbele vergrijzing, de stop op verpleeghuizen, de zorg die thuis geleverd moet worden en de toenemende krapte in de zorg, is inzet op de beweging van zorg naar gezondheid alleen maar urgenter geworden. Met de uitvoering van het regioplan Gezond Groningen en het gezondheidsbeleid Gezond Leven in 050 zetten we in op gezond en veilig opgroeien en vitaal ouder worden. Daarnaast blijven we inzetten op het verkleinen van gezondheidsverschillen. We doen dit door het aanbod van collectieve en algemene (sport)voorzieningen in onze wijken en dorpen te vergroten en specialistische zorg beschikbaar te houden voor wie dit nodig heeft.
Met onder meer de Basis Jeugdhulp, Ondersteuner Jeugd en Gezin, Welzijn op Recept en Ondersteuner versterken we de toegang. Dat is een belangrijke sleutel in de transformatie van
zorg naar preventie en gezondheid. Met het ondersteunen van bewonersinitiatieven, vrijwilligers en mantelzorgers versterken we de sociale infrastructuur. Vanuit het landelijk Integraal Zorgakkoord, Gezond en Actief Leven Akkoord, het Sportakkoord en de Hervormingsagenda krijgen we hiervoor tot en met 2026 een bijdrage. Het perspectief op de jaren daarna hangt mede af van ontwikkelingen rondom het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord, de uitkomsten van de adviescommissie van de Hervormingsagenda Jeugd en het Hoofdlijnenakkoord Ouderen in ontwikkeling. We weten wel dat dit niet voldoende zal zijn en dat niet alles met preventie en versterken van sociale infrastructuren opgelost kan worden. Voor nu kiezen we voor langjarig ongelijk investeren in de wijken die dat het meest nodig hebben: onze noordelijke wijken. Sociaal en Gezondheid In maart 2025 werd het regioprogramma ‘Sociaal en Gezondheid’ gepresenteerd in een brief aan de raad. Met dit programma worden inwoners van vijf aardbevingsgemeenten ondersteunt bij sociale en mentale gezondheidsproblemen als gevolg van de gaswinning. Het programma sluit aan op Nij Begun, dat met de Agenda Herstel, de sociale agenda, de economische agenda en het
programma Versterken en Vernieuwen bijdraagt aan het herstel van de aardbevingsgebieden. Het programma Sociaal en Gezondheid stelt ons in staat de huidige inzet voor onze inwoners uit te breiden en te intensiveren, waar uiteraard de inspanningen voor de versterking onverminderd doorgaan. Nieuwkomers Vanuit medemenselijkheid en solidariteit blijven we ons inzetten voor humane opvang, goede participatie, integratie en inclusie van nieuwkomers. We werken toe naar drie structurele opvanglocaties met in totaal 960 plekken voor asielzoekers, in lijn met de regionale bestuursovereenkomst en de Spreidingswet. De huisvesting van statushouders blijft een uitdaging, maar ook in 2024 is de taakstelling behaald. De onzekerheid over de haalbaarheid in de komende jaren is gegroeid door het kabinetsvoornemen om het voorrangsbeleid voor statushouders bij woningtoewijzing af te schaffen. Dit kan de doorstroom in de asielketen verder bemoeilijken.
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 3
Vitaal en Sociaal
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte
Ook de gemeentelijke opvangplekken voor Oekraïense ontheemden kennen een hoge bezettingsgraad, die naar verwachting ook in de komende periode aanhoudt.
Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
We bieden opvang en begeleiding aan ongedocumenteerde vreemdelingen zonder recht op opvang of verblijf. Medio 2025 verblijven er nog circa 120 personen in de LVV. Met het bieden van deze opvang voorkomen we dat mensen zonder voorzieningen op straat belanden. We zorgen ervoor dat de activiteiten die tot eind 2024 onder de vlag van de pilot Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) werden uitgevoerd, in 2025 kunnen worden voortgezet. In de aanloop naar 2026 zal de huidige LVV worden omgevormd tot de Groninger Opvang van Ongedocumenteerden (GOVO). De feitelijke opdracht voor deze opvang wordt in 2025 nader geformuleerd en zal ook in 2026 aandacht en inzet vragen. Naast huisvesting en opvang is ook onderwijs, arbeidsparticipatie en zorg een belangrijk aandachtspunt. Het onderwijsveld organiseert het onderwijs voor alle leerplichtige kinderen, de gemeente ondersteunt dit waar mogelijk en noodzakelijk is. Daarnaast ondersteunen we Oekraïners actief bij het vinden van werk en bieden we gerichte programma’s aan om hun
integratie te bevorderen. Ook voor andere nieuwkomers zetten we in op een integrale aanpak van participatie en inburgering. Door samenwerking met werkgevers en andere partners helpen we Nieuwkomers sneller aansluiting te vinden op de arbeidsmarkt. Sport en bewegen Door de groei van onze gemeente neemt ook de vraag naar sport- en beweegvoorzieningen toe. Daar komt bij dat ook de vraag naar sport verandert. Meer mensen willen sporten en bewegen in de openbare ruimte en in eigen tijd. Dat maakt dat het huidige sportareaal zowel in omvang als in inrichting nog niet klaar is voor de toekomst. Het Ambitiedocument (door)ontwikkeling sportvoorzieningen 2037 beschrijft onze opgaven en ambities ten aanzien van de uitbreiding, vervanging, verbetering en verduurzaming van al onze sportvoorzieningen. Die gaan niet alleen over de buiten- en binnensportvoorzieningen, maar ook over de sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte. Het vervolg op het ambitiedocument is de uitvoeringsagenda (door)ontwikkeling sportvoorzieningen. In deze uitvoeringsagenda wordt de gefaseerde uitvoering van al onze opgaven tot en met 2037 beschreven en wordt
ook ingegaan op de fasering in de investeringsen exploitatiekosten van alle projecten. Deze zijn onderdeel van de Strategische Investeringsagenda (SIA). Daarnaast zijn er allerlei voorbereidende onderzoeken op het gebied van de Vitaliteitscampus Kardinge. Deze campus richt zich op het verbinden van sport, recreatie, onderwijs, zorg, wonen en werken in een parkachtige omgeving. Om de Vitaliteitscampus te versterken presenteerden we in mei een herzien plan voor sportcentrum Kardinge aan de raad. In deze variant komt er een volledig nieuw sportcentrum met ijsvoorzieningen en een nieuwe competitiesporthal met plaats voor 3500 toeschouwers. Het idee om te bouwen in de Kardingebult vervalt. Door de groei van de gemeente is er steeds meer vraag naar sportplekken in de openbare ruimte. Via de actielijn ‘Bewegende Stad’ zijn al veel voorzieningen gerealiseerd. We streven naar de referentienorm van 1000m² sport- en beweegaanleidingen per 1000 woningen met daarin de ruimte voor voldoende en verschillend aanbod. Om meer inzicht te krijgen in het gebruik van de sportplekken in de openbare ruimte starten wij een monitoringsonderzoek. Daarnaast heeft De Urban Sports Agenda veel ambities. Er zijn voorbereidende gesprekken met de verschillende communities over het realiseren van een
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 3
Vitaal en Sociaal
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
structurele Urban Sports Hub. Ook is de voorbereidingsfase van het tweede deel van het skatepark Stadspark in volle gang. Het Volwassenenfonds Sport & Cultuur heeft de afgelopen jaren te maken gehad met een aanzienlijke toename in aanvragen, waardoor het fonds overvraagd is. Daardoor is de druk op de beschikbare budgetten verhoogd. We verwachten voor dit jaar een vergelijkbaar aantal aanvragen als in voorgaande jaren. Cultuur en evenementen We willen een bruisende en leefbare gemeente zijn met een goed vestigingsklimaat voor wonen, werken, leven en ondernemen. Daarom investeren we in cultuur en evenementen. In november 2024 heeft de raad de nieuwe cultuurnota 2025-2028 ‘Cultuur maakt gelukkig’ vastgesteld. Hiermee zetten we het beleid van de afgelopen jaren voort op basis van de kadernota ‘Kunst en cultuur voor iedereen 2021-2028’. We blijven inzetten op onze strategieën ‘Samenleven met cultuur’, ‘Overal cultuur’, ‘Ruim baan voor talent en vernieuwing’ en ‘Sterke basis’.
Om in te kunnen spelen op de veranderende situatie en nieuwe vraagstukken en ontwikkelingen uit het veld, plaatsen we enkele nieuwe accenten binnen de bestaande
strategieën. De belangrijkste zijn het intensiveren van de strategie Sterke basis, het stimuleren van de bedrijfsmatige gezondheid in de sector en het maatschappelijk belang van de sector. De veerkracht en wendbaarheid bij culturele organisaties en initiatieven en makers staat steeds meer onder druk. Om te zorgen voor een gezond en duurzaam toekomstperspectief creëren we een stevig fundament waarop de sector kan bouwen. Zo waarborgen we de kwaliteit en diversiteit van het cultuur- en evenementenaanbod op korte termijn en werken we aan het toekomstperspectief na 2028.
huidige Oosterpoort en de bouw van een nieuwe popzaal in het Spoorkwartier uit. Hiermee blijven we flink investeren in cultuur, maar vermindert de complexiteit en de risico's van de opgave. Voor 2025 is een divers aanbod aan evenementen gerealiseerd op diverse locaties in de stad. Ook zijn de eerste stappen gezet in de verduurzaming en het inclusiever maken van deze evenementen. Een uitdaging voor de komende jaren zit in het beheersbaar houden van de kostenstijgingen in de sector. Met name gratis toegankelijke evenementen ervaren hierbij problemen.
Vanuit de samenleving is meer behoefte aan ondersteuning om cultuur betaalbaar te houden, denk hierbij aan het jeugdfonds cultuur, het volwassenenfonds cultuur en aanbod vanuit de Stadjerspas. De kloof tussen arm en rijk neemt toe, daardoor de aanvragen voor deze ondersteuning ook. Maar de budgetten voor deze ondersteuning groeien niet mee. Ook zien we dat culturele instellingen en evenementenorganisaties steeds beter op hun bedrijfsmatige gezondheid moeten letten. Het laagdrempelig en ‘gratis’ ter beschikking stellen van kaartjes of organiseren van evenementen en voorstellingen voor publiek, school, buurt of wijk wordt steeds lastiger. We werken de keuze voor renovatie van de
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid
Dienstverlening en organisatie Met onze publieke dienstverlening verbeteren we de digitale ervaring voor zowel inwoners als ondernemers. De drempel om digitaal deel te nemen aan diensten van de gemeente wordt hiermee verlaagd. Op deze manier kunnen we inwoners beter helpen waar dit nodig is en vergroten we onze bereikbaarheid. Dit doen we op basis van de principes uit de Groninger Digitale Ambitie (GDA).
Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Adequate beveiliging van gegevens en bijbehorende systemen is één van onze belangrijkste speerpunten. Dit maakt dat we continu gericht zijn op de vraag: “Zijn onze gegevens en systemen voldoende beveiligd?”. We volgen daarbij de relevante wet- en regelgeving en investeren waar nodig in verbeteringen. Democratische vernieuwing In de wijken en dorpen is grote betrokkenheid bij de eigen leefomgeving. Maar er zijn ook mensen die zich niet gehoord voelen. Zeggenschap van inwoners vergroot de kwaliteit van de besluiten die we als gemeente nemen.
Ondertussen werken we aan democratische vernieuwing, zoals de doorontwikkeling van het Groningse model voor wijk- en dorpsdemocratie. Ook evalueren we de drie proeftuinen en de burgerbegroting Sterk Hoogkerk. De Stem van Groningen ontwikkelen we verder, zowel het online platform, de website en het team. De geleerde lessen uit Groningen en andere landen in de North Sea regio uit het Europees Speak Up project op gebied van participatie en governance gebruiken we om te werken aan meer en betere participatie. Versterken en vernieuwen In de gemeente Groningen merken inwoners de gevolgen van aardbevingen. Het is belangrijk dat onze dorpen een gezonde en veilige toekomst tegemoet gaan. Daar zetten we ons voor in. Het gaat niet alleen om versterking en herstel. De gemeente investeert ook flink in dorpsvernieuwing en verduurzaming. Het programma Nij Begun, en de subsidie Isolatieaanpak die in juni 2025 opent, is hier een concrete uitwerking van.
We werken het beleidskader participatie uit in een uitvoeringsagenda voor de komende jaren. Hierin krijgt jongerenparticipatie een plek.
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Wijkvernieuwing De wijken Vinkhuizen, Selwerd, De Hoogte, Indische buurt en Beijum, Lewenborg en De Wijert zijn prachtige wijken waar inwoners met veel plezier wonen en leven. Toch wonen er in verhouding ook veel bewoners met minder mogelijkheden en kansen. Daarom werken we onverminderd door aan onze wijkvernieuwing. Onze aanpak Wijkvernieuwing op z’n Gronings omvat fysieke, sociale en veiligheidsinterventies, met een focus op het verbeteren van wonen en de woonomgeving (inclusief verduurzaming). Dit doen we altijd samen met onze partners en met grote betrokkenheid van bewoners. De uitvoeringsprogramma’s waarin wordt aangegeven hoe we dit de komende jaren doen zijn onlangs weer geactualiseerd. We zijn met bewoners, woningcorporaties, politie, welzijn, werkgevers, het onderwijs, kinderopvang en het Rijk gestart met de Maatschappelijke Coalitie, in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Groningen-Noord, een programma dat 15 tot 20 jaar loopt. Dit geeft ons de kans om structureel domeinoverstijgend te gaan samenwerken, zodat we aan betere oplossingen werken voor de stapeling van
problematiek in deze wijken. Om dit financieel mogelijk te maken, zijn verschillende aanvragen bij het Rijk gedaan. De komende jaren blijven we gemeentebreed streven naar een nieuwbouwprogramma dat bestaat uit 30% sociale huur. Wil de ambitie van een ongedeelde gemeente echter slagen dan zal er per wijk een betere verdeling tussen huur- en koopwoningen moeten komen. Dat betekent niet dat we de percentages sociale huur in de noordelijke wijken drastisch naar beneden bijstellen. Wel zijn we de komende jaren in bijvoorbeeld Selwerd en de Indische buurt terughoudend met het toevoegen van sociale huurwoningen en zetten in deze wijken vooral in op middenhuur en betaalbare koop. In de grote ontwikkelgebieden zoals De Suikerzijde, Meerstad en Stadshavens moeten we juist vasthouden aan de afspraken dat bij nieuwbouw ook ruim plek is voor sociale huur. Ook maken we met corporaties verschillende afspraken, bijvoorbeeld over het toewijzingsbeleid. Door de vergrijzing is een steeds grotere behoefte aan een combinatie van wonen en zorg, langer thuis blijven wonen, passende voorzieningen en een openbare ruimte die hier op ingericht is. Wijkontwikkeling De gebiedsteams, waarin onder andere
Veiligheid, Stadsbeheer, Stadsontwikkeling, DMO en de WIJ-teams vertegenwoordigd zijn, vervullen een steeds sterkere verbindende rol, zowel binnen de organisatie als richting de wijken en dorpen. Zo versterken we de besluitvorming vanuit twee kanten: de inhoudelijke programma’s en de praktijk in de gebieden. In de dorpen, zoals Ten Boer, Haren en Hoogkerk, helpt deze aanpak om het dorps-eigen DNA te behouden. Voor alle gebieden stellen we om het jaar een gebiedsagenda op, waarin we de gebiedseigen ontwikkelingen en bijbehorende activiteiten samenbrengen. In 2024 is de eerste Regio Deal afgerond. Daarmee is in de afgelopen jaren een stevige basis gelegd voor de noordelijke wijken. Die basis bouwen we de komende jaren verder uit via de wijkvernieuwing en wijkontwikkeling, met een samenhangend en integraal programma. We blijven investeren in veerkrachtige buurten, onder andere via onze stratenaanpak en de inzet van wijkbedrijven. Aandacht voor opgroeien en gelijke kansen voor kinderen krijgt onder meer vorm via de Verlengde Schooldag. Ook wordt via initiatieven als wijkgildes en wijkcultuurprojecten, zoals De Wijk De Wereld, de drempel om mee te doen in de wijk, buurt en samenleving verlaagd. De versterking in de verschillende dorpen is in
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
volle gang. Met name in Ten Boer en Ten Post starten diverse versterkingsprojecten. We werken hierbij zoveel mogelijk gebiedsgericht. Er is veel aandacht voor ruimtelijke kwaliteit en waar het kan benutten we koppelkansen voor wijkvernieuwing. Daarnaast voeren we maatregelen uit het programma Nij Begun uit, bijvoorbeeld om de leefbaarheid te verbeteren in dorpen waar veel versterkt wordt en om het verduurzamen van woningen in het gebied te stimuleren.
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Terug naar het overzicht
Voorpagina
Terug naar het overzicht
Paragraaf 2
Duurzaamheid
Economie en1Ruimte Programma
Programma 1
Economie en Ruimte Leefomgeving Programma 2 en Veiligheid
Programma 2
Leefomgeving en Veiligheid Vitaal en Sociaal Programma 3
Programma 3
Vitaal en Sociaal Dienstverlening Programma 4 en Bestuur
Programma 4
Dienstverlening en Bestuur Wijkvernieuwing Paragraaf 1 en gebiedsgericht werken
Paragraaf 1
Wijkvernieuwing en gebiedsgericht werken
Groningen wil in 2035 CO₂-neutraal zijn. Daarmee zijn wij ambitieuzer dan het Rijk. Onze routekaart Groningen CO2-neutraal 2035 (2018) beschouwen we als een stip aan de horizon die het heden verbindt met de gewenste toekomst. Het eindbeeld is niet in beton gegoten. Het is opgesteld met de kennis van nu. De energietransitie is een gezamenlijke opgave. Woningeigenaren in de provincie Groningen en drie Noord-Drentse gemeenten kunnen vanaf september 2025 subsidie aanvragen om hun woning te isoleren en beter te ventileren. Het aardgas vrij ready maken van huizen is een van de (subsidie) maatregelen vanuit Nij Begun (maatregel 29). Voor deze isolatieaanpak heeft het Ministerie Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening (VRO) 1,65 miljard euro vrijgemaakt. Wij hebben voor de uitvoering een programma isoleren gemaakt. Hiermee zetten we in op projectmatige aanpak waarbij zoveel mogelijk wordt aangesloten bij onze wijkaanpak, de aanpak voor diverse doelgroepen en een individuele aanpak. Onze speciale aandacht gaat uit naar eigenaar-bewoners die een inkomen hebben tot 140% van het sociaal minimum en huiseigenaren in het versterkingsgebied.
van ons Warmtetransitieplan, het Omgevingsprogramma Warmte, laten vaststellen. In het kader van dit Omgevingsprogramma Warmte actualiseren we onze warmtesysteemkaart en onze bronnenstrategie.
Door het verduurzamen van woningen zorgen we niet alleen voor kwalitatief betere woningen, maar ook voor minder energieverbruik en zo voor lagere woonlasten. Ook dat helpt bij het bestrijden van problematische schulden. We streven naar een volledige circulaire economie, omdat het nodig is om binnen de grenzen te blijven van wat onze planeet aan kan en binnen de grenzen van wat maatschappelijk verantwoord is. Om van de circulaire economie een blijvende beweging te maken is het noodzakelijk samen te blijven werken met kennisinstellingen, ondernemers en inwoners van onze gemeente. In 2025 breiden we het succesvolle concept van de textielhub uit naar een grondstoffenhub voor hout en bouwmaterialen. De hubs bieden een platform voor bedrijven, inwoners, docenten en studenten waar ze kunnen samenwerken aan een circulaire keten.
Duurzaamheid Paragraaf 2
Paragraaf 2
Duurzaamheid Voorpagina
Met de komst van de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (verwacht op 1 januari 2026) moeten we voor 2026 de opvolger
Om de ecologische voetafdruk verder te verkleinen, stimuleren we nascheiding van afval
op evenementen, zodat meer grondstoffen kunnen worden teruggewonnen. Organisatoren krijgen extra ondersteuning vanuit de nieuwe groene subsidieregeling om concrete verduurzamingsmaatregelen te nemen. We zetten daarnaast nadrukkelijk in op meer plantaardig eten, onder meer door inzicht te geven in de milieu-impact van menukaarten om zo gedragsverandering bij bezoekers te stimuleren. Met deze gezamenlijke inspanningen verstevigt de gemeente haar positie als voortrekker in de transitie naar duurzame en circulaire evenementen. Netcongestie Sinds januari 2024 krijgen grootverbruikers geen nieuwe of verzwaarde elektriciteitsaansluiting meer. Pas na realisatie van netverzwaring ontstaan er weer mogelijkheden. En sinds december 2024 is duidelijk dat ook kleinverbruikers te maken hebben met een tekort aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. Er zijn aanzienlijke wachttijden voor deze groep. Daarmee is netcongestie definitief gearriveerd in de gemeente Groningen.