Bijlage 1 Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid.pdf

Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid Uitvoeringsprogramma 2023-2030

Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid Uitvoeringsprogramma 2023-2030

Inhoudsopgave 1. 1.1 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.2 1.3

Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 Aanleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Lopen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Fietsen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Verkeersveiligheid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Scope van dit uitvoeringsprogramma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Werkwijze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

2. 2.1 2.2 2.3 2.4

Belangrijkste ontwikkelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Lopen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Fietsen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Verkeersveiligheid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

Maatregelen en prioritering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Ophalen van ideeën, wensen en oplossingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Prioritering van projecten en maatregelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Projecten Uitvoeringsprogramma Lopen 2023-2030 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Projecten Uitvoeringsprogramma Fietsen 2023-2030 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Projecten Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2023-2030 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Participatie in de projecten. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

4. 4.1 4.2

Uitvoeringsprogramma Lopen 2023-2030 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Nieuwe projecten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

5. 5.1 5.2

Uitvoeringsprogramma Fietsen 2023-2030 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Nieuwe projecten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

6. 6.1 6.2

Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2023-2030. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 Nieuwe projecten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

7. 7.1 7.2 7.3 7.4

Financiën . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 Budget voor maatregelen op het gebied van lopen, fietsen en verkeersveiligheid. . . . . . . . . . . . . . . . 54 Budget voor fietsenstallingen in de binnenstad. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 Subsidiemogelijkheden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55

Bijlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Colofon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

2

1 Inleiding

3

1.1

Aanleiding

De gemeente Groningen gaat er de komende decennia anders uitzien: meer ruimte voor groen, ontmoeting, spelen en verblijven. Waar de auto in het verleden nog vaak leidend was bij het maken van keuzes, staat vanaf nu de kwaliteit van de openbare ruimte voorop. Om het aantal auto’s en het gebruik ervan te ontmoedigen, geven we daarom ruim baan aan de voetganger en de fietser. We nemen afscheid van de autologica. Naar verwachting groeit de gemeente Groningen naar 270.000 inwoners in 2040. In diezelfde periode komen er naar alle waarschijnlijkheid ook 20.000 arbeidsplaatsen bij. Die groei willen we zoveel mogelijk opvangen in de bestaande stad en in de dorpen. Dat betekent dat de gemeente Groningen verder verdicht en dat de druk op de openbare ruimte toeneemt. Die openbare ruimte wordt sowieso al steeds schaarser en we moeten er daarom zorgvuldig mee omgaan. We willen de openbare ruimte benutten voor verbetering van de leefkwaliteit van onze inwoners en daartoe waar mogelijk terugwinnen en versterken. Doordat steeds meer voorzieningen in het Ommeland verdwijnen, worden de voorzieningen in de stad Groningen belangrijker voor de regio. Bovendien is en blijft Groningen een magneet voor een dagje winkelen, een middag op het terras of een ander recreatief bezoek.

De Stad, zoals Groningen in de regio wordt aangeduid, is daarmee de culturele, maatschappelijke en economische motor van Noord-Nederland. Die onlosmakelijke economische en maatschappelijke verbondenheid tussen stad en regio, het daily urban system, komt elke dag tot uiting in 360.000 mensen die van en naar de stad Groningen reizen. Extra inwoners, arbeidsplaatsen én bezoekers leiden tot extra mobiliteit van, naar en binnen onze gemeente. Ze zorgen voor meer rondrijdende en geparkeerde voertuigen. Deze groei zet de bereikbaarheid (verder) onder druk. Nu al leidt de verkeersdruk tot opstoppingen, files, volle treinen en bussen, drukte op fietspaden en onveilige situaties. Door de verwachte groei nemen deze knelpunten toe. Ook wordt de schaarse openbare ruimte steeds meer opgeëist door het verkeer. Zo neemt de auto van alle vervoersvormen de meeste ruimte in. Mensen die per auto reizen, hebben veel meer ruimte nodig dan fietsers, treinreizigers, buspassagiers of voetgangers. Zonder ingrijpen neemt in onze gemeente, en vooral in de stad, het ruimtebeslag door het (auto)verkeer fors toe. Dat belemmert ons in onze ambities om aantrekkelijke buitenruimtes te creëren met veel groen, gelegenheid voor ontmoeten, spelen en verblijven en meer mogelijkheden voor klimaatadaptatie.

We hebben duidelijke keuzes gemaakt in hoe wij de mobiliteit van, naar en binnen onze gemeente organiseren. Onze keuzes vertalen we naar concrete projecten in stad, wijken en dorpen. Zo blijven we goed bereikbaar, verhogen we leefbaarheid en verkeersveiligheid én dragen we bij aan een transitie naar een meer gezonde, inclusieve en klimaatadaptieve gemeente.

In onze vastgestelde Mobiliteitsvisie ‘Groningen Goed op Weg’ hebben we daarom een omslag in ons denken gemaakt. Op veel meer plekken nemen we afscheid van het uitgangspunt dat de auto centraal staat in de manier waarop we onze openbare ruimte inrichten. We kiezen in Groningen voor een ‘doorwaadbare’ stad waar de fiets of te voet de makkelijkste en snelste manier is om je te verplaatsen. Uiteraard zorgen we ervoor dat dit altijd op een veilige manier mogelijk is.

4

Het bepalen van de maatregelen die we de komende jaren in het kader van de Mobiliteitsvisie daadwerkelijk willen uitvoeren, doen we in vijf uitvoeringsprogramma’s. Het Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare Stad en het Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit zijn inmiddels vastgesteld; het Uitvoeringsprogramma Hubs en de Routekaart OV 2040 volgen later. In dit Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid vertalen we onze ambities uit de Mobiliteitsvisie ten aanzien van lopen, fietsen en verkeersveiligheid naar concrete maatregelen en projecten.

1.1.1 Lopen Lopen is de meest vanzelfsprekende, duurzame, gezonde en minst belastende manier van verplaatsen. Het draagt bovendien bij aan het verlagen van de verkeersdruk en het verbeteren van de verkeersveiligheid. Als meer mensen ervoor kiezen om te gaan lopen, vermindert dat de druk op de openbare ruimte. Er ontstaan dan meer kansen om onze leefomgeving aantrekkelijker te maken en anders in te richten. Dit werkt ook andersom, want door de leefomgeving aantrekkelijker te maken, kiezen meer mensen ervoor om zich te voet te verplaatsen. Tot nu toe hebben we daar in ons mobiliteitsbeleid te weinig aandacht voor gehad. Tot slot heeft lopen verreweg het grootste aandeel in het voor- en natransport bij het openbaar vervoer. Bus en trein functioneren beter met een goed en aantrekkelijk voetgangersnetwerk. Daarom dienen bushaltes en treinstations goed te voet bereikbaar te zijn. Aangezien voetgangers op verschillende manieren bijdragen aan onze doelen en ambities, hebben we voetgangers in de Mobiliteitsvisie omarmd. Meer ruimte voor voetgangers leidt tot een gezondere samenleving, meer inclusiviteit en versterking van de lokale economie.

In onze Mobiliteitsvisie hebben we voor lopen de volgende opgaves gedefinieerd: • Lopen stimuleren door ruimtelijk beleid (in dit uitvoeringsprogramma bedoelen we hiermee het creëren van nabijheid door in te zetten op kwaliteitsverbetering van looproutes naar dagelijkse voorzieningen). • Looproutes en voorzieningen bij openbaar vervoerhaltes verbeteren. • 050 Loopcultuur ontwikkelen.

5

1.1.2 Fietsen Op basis van onze vastgestelde Fietsstrategie Groningen 2015-2025 met daarin opgenomen vijf strategieën (zie bijlage 1) van waaruit we werken, zijn tientallen fietsprojecten inmiddels uitgevoerd of op dit moment in uitvoering. Met verschillende maatregelen verbeteren we de kwaliteit van bestaande fietspaden en leggen we nieuwe fietspaden aan. De fiets is volledig verankerd in ons denken en doen. Hoewel het fietsgebruik in onze gemeente hoog is, neemt dit bovendien nog steeds toe. En we willen dat het aandeel fiets ook blijft groeien. Zowel over grotere afstanden als ook in combinatie met het gebruik van andere vervoersmiddelen zoals het openbaar vervoer en de auto. Fietspaden lopen echter steeds vaker tegen capaciteitsgrenzen aan en de verschillen in snelheid en massa worden groter. Bepaalde groepen kwetsbare fietsers, zoals ouderen en (kleine) kinderen, dreigen daardoor af te haken. Dat willen we voorkomen, want in een inclusieve gemeente als Groningen moet iedereen overal kunnen fietsen. In de Mobiliteitsvisie zijn we tot de conclusie gekomen dat een nieuwe schaalsprong voor fietsers nodig is. We moeten een extra tandje bijschakelen. Zo moeten we anders nadenken over knelpunten waarbij de huidige infrastructuur nu of op termijn niet langer voldoet.

Onze fietsinfrastructuur wordt op veel plekken te krap om voor alle (soorten) fietsen een veilige en comfortabele plek te bieden. Niet alleen op fietspaden en de rijbaan, maar ook op kruispunten. Dit vraagt om een andere inrichting van de fietsinfrastructuur. De sterke groei van het fietsverkeer koesteren we, maar dat betekent dat we tegelijkertijd dat we ook voldoende en goede stallingscapaciteit aanbieden. Zo faciliteren we de fietser optimaal en voorkomen we dat voetgangers en de ruimtelijke kwaliteit in het gedrang komen. In onze Mobiliteitsvisie hebben we voor fietsen de volgende opgaves gedefinieerd: • Fietsverkeer spreiden over de netwerken. • Regionale doorfietsroutes aanleggen en verbeteren. • Fietstangenten tussen de wijken aanleggen. • Versneld investeren in de kwaliteit van bestaande fietsverbindingen. • Meer ruimte bieden aan de fietser; auto vaker te gast. • Openbare ruimte terugwinnen met nieuwe stallingen.

1.1.3 Verkeersveiligheid Binnen onze gemeente vinden verkeersongevallen met letsel plaats en helaas soms ook met dodelijke afloop. Veel van die ongevallen vinden plaats op verbindingswegen met veel verkeer en waar verschillende verkeersstromen samenkomen. Relatief zijn er veel slachtofferongevallen met jonge mensen (16-30 jaar) en bij bijna de helft van alle slachtofferongevallen is een fietser betrokken. Bij een kwart betreft het een bromfietser. Zonder extra maatregelen neemt de verkeersveiligheid de komende jaren af als gevolg van de toenemende drukte. Daarentegen streven we er juist naar dat het aantal ernstige verkeersongevallen naar nul gaat. Dit vraagt om een combinatie van heldere infrastructuur met kleine snelheidsverschillen en het bevorderen van verantwoordelijk verkeersgedrag. Daarbij leggen we de focus op het verminderen van het aantal (brom)fietsongevallen. Door het creëren van een verkeersveilige leefomgeving zorgen we ervoor dat iedereen zelfstandig aan het verkeer kan blijven deelnemen en zo maatschappelijk kan blijven meedoen.

6

In onze Mobiliteitsvisie hebben we voor verkeersveiligheid de volgende opgaves gedefinieerd: • Maximumsnelheid verlagen en verkeer meer mengen. • Verkeersonveilige plekken aanpakken. • Autoverkeer bij scholen ontmoedigen.

1.2

Scope van dit uitvoeringsprogramma

Dit uitvoeringsprogramma vormt een uitwerking van de op 22 december 2021 vastgestelde Mobiliteitsvisie en geeft weer met welke projecten we de komende periode aan de slag gaan als het gaat om lopen, fietsen en verkeersveiligheid. Daarmee is het de opvolger van het Uitvoeringsprogramma Fiets 2019-2022 en de Aanpak Verkeersveiligheid 2018-2023. Omdat lopen, fietsen en verkeersveiligheid zeer nauw met elkaar verweven zijn, hebben we deze drie thema’s – voor het eerst – ondergebracht in één gezamenlijk uitvoeringsprogramma. Overigens geldt dat het bij het thema verkeersveiligheid ook gaat om andere verkeersdeelnemers dan voetgangers en fietsers. De projecten in dit uitvoeringsprogramma bestaan uit onderzoeken, acties en maatregelen die het lopen en fietsen in onze gemeente nog beter en verkeersveiliger maken. Dit uitvoeringsprogramma kan tevens gezien worden als onze gemeentelijke aanpak vanuit het Strategisch Plan Verkeerveiligheid 2030.

1.3

Werkwijze

Per project hebben we in beeld gebracht wat we gaan doen, wat het oplevert, wanneer we aan de slag gaan en welk budget we hiervoor reserveren. Zo blijven lopen en fietsen de belangrijkste én veiligste manieren om je te verplaatsen in Groningen.

7

8

2 Belangrijkste ontwikkelingen

9

2.1

Inleiding

De afgelopen jaren is het aantal vervoersmogelijkheden sterk veranderd en die tendens gaat nog steeds door. Zo is bijvoorbeeld het aantal elektrische fietsen enorm toegenomen en wordt ook logistiek per (elektrische) (bak)fiets steeds meer gemeengoed. Daarnaast verandert de verdergaande ontwikkeling van digitalisering onze reisbehoefte en de manier waarop we reizen. Onlinevoorzieningen om thuis te werken of te studeren waren er al langer, maar de coronacrisis heeft gezorgd voor een toename van vooral thuiswerken. Ook zien we dat het ketenvervoer en het gebruik van deelvoertuigen steeds aantrekkelijker worden. En ten slotte zien we dat voertuigen duurzamer worden. Zo mogen er vanaf 2030 in Nederland geen nieuwe auto’s meer verkocht worden die op benzine of diesel rijden. Naast veranderingen in de manier hoe wij ons verplaatsen, leidt ook de verstedelijkingsopgave die op ons afkomt tot nieuwe uitdagingen. In de regio Groningen-Assen zullen tot 2040 naar verwachting 35.000 nieuwe woningen gebouwd worden en komen er 28.000 banen bij. Een groot deel van deze woningen en banen zal in onze gemeente terecht komen. En dat heeft gevolgen voor de mobiliteit in onze gemeente. Met het Rijk hebben wij afspraken gemaakt waar we de komende jaren als eerste woningen gaan bouwen. Om die gebieden bereikbaar te maken en te houden, is nieuwe infrastructuur nodig.

Een deel daarvan wordt door het Rijk gefinancierd. In het kader van dit uitvoeringsprogramma gaat het dan bijvoorbeeld om een aantal voetgangers- en fietsverbindingen rond Suikerzijde en Stadshavens.

2.2

Lopen

Van alle manieren van verplaatsen is lopen de gezondste en duurzaamste manier. Door je lopend te verplaatsen blijf je actief terwijl de belasting voor de omgeving minimaal is. Lopen is goed voor zowel de fysieke als de mentale gezondheid. Indirect zorgt lopen daardoor voor lagere zorgkosten. Lopen zorgt ook voor een andere beleving van de omgeving. Dankzij de lagere snelheid is er meer ruimte voor interactie met de omgeving en voor ontmoeting. Meer voetgangers op straat zorgt bovendien voor een sterkere sociale controle met als gevolg een groter gevoel van veiligheid. Regelmatig lopen staat dus in relatie tot het welbevinden van onze inwoners en daarmee ook met de leefkwaliteit van wijken, buurten en dorpen in onze gemeente. Door de coronapandemie is meer dan de helft van de mensen vaker en meer gaan lopen. Deze verandering lijkt blijvend. In ons mobiliteitsbeleid is de laatste jaren veel aandacht besteed aan de fiets, en dat is terecht want Groningen is immers dé fietsstad van Nederland. De pandemie heeft de voetganger echter opnieuw in de schijnwerpers gezet. In dit uitvoeringsprogramma willen we deze hernieuwde aandacht gebruiken om lopen verder te stimuleren. We willen looproutes en bijbehorende faciliteiten verbeteren en daar waar nodig uitbreiden en aanvullen.

Daarbij hebben we ook aandacht voor de toegankelijkheid, bijvoorbeeld voor mensen die op een scootmobiel rijden of met verminderd zicht. Lopen stimuleren door ruimtelijk beleid Lopen heeft langere tijd minder aandacht gekregen in ons ruimtelijk beleid. Met de Mobiliteitsvisie en dit uitvoeringsprogramma maken we daarom een inhaalslag. We richten ons allereerst op plekken waar de meeste winst te behalen valt. Dit zijn plekken waar relatief veel mensen gebruik van maken. Dit sluit naadloos aan bij het 15-minuten-principe: alle basisbehoeften zijn binnen een kwartier te voet en op de fiets bereikbaar. We denken daarbij aan lokale (wijk) winkelcentra, gezondheidscentra, scholen, culturele voorzieningen, sportvoorzieningen en parken. Deze voorzieningen trekken vooral mensen aan uit de omliggende wijken of de dorpen. We zetten in op betere verbindingen tussen wijken, dorpen en de lokale voorzieningen. Zo verleiden we onze inwoners om lopend naar hun bestemming te gaan.

10

Door in te zetten op deze plekken heeft een zo groot mogelijke groep baat bij de verbeterde looproutes. We spelen extra ruimte vrij voor de voetganger en maken de reis comfortabeler en aantrekkelijker door het plaatsen van bankjes, beschutte plekken, veilige oversteken en handige opritjes voor scootmobiels en kinderwagens. Daarbij houden we uiteraard extra rekening met kwetsbare gebruikers zoals ouderen of slechtzienden. Tenslotte willen we aandacht vragen voor strengere handhaving, waarbij extra aandacht uitgaat naar obstakels die de looproutes blokkeren, zoals fout geparkeerde voertuigen of uitstallingen. De openbare ruimte is immers van ons allemaal. Looproutes naar openbaar vervoerhaltes en stations verbeteren Om het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren willen we de looproutes van en naar openbaar vervoerhaltes, hubs en stations verbeteren. Reizigers die gebruik maken van het openbaar vervoer beginnen of eindigen hun reis vaak te voet. De totale reis duurt daarmee langer dan alleen de rit met de bus of trein. Barrières, zoals verkeerslichten of het oversteken van een fietspad, kunnen de wandeling naar de openbaar vervoerhalte of het station vertragen of minder comfortabel maken.

Kleine ingrepen in de openbare ruimte, zoals het verleggen van een zebrapad of het verbreden van een voetpad, kunnen openbaar vervoerhaltes en stations vaak al beter en veiliger bereikbaar maken met de omliggende wijk of het dorp. De openbare ruimte rondom openbaar vervoerhaltes en de stations moet aantrekkelijk en veilig zijn, de rit met het openbaar vervoer zelf kort en comfortabel. Daarom spelen we financiële middelen vrij voor het verbeteren van looproutes naar openbaar vervoerhaltes en stations in onze gemeente. Voor het verbeteren van de looproutes werken we samen met het OV-Bureau Groningen Drenthe.

Versterken 050 loopcultuur Groningen heeft zich de laatste jaren stevig weten te positioneren als fietsstad middels de campagne Fietsstad050. Deze marketingcampagne wordt inmiddels gedragen door de inwoners van de stad. We willen ons ook gaan positioneren als een gemeente die de voetganger omarmt en een loopcultuur stimuleert. De coronapandemie heeft de voetganger opnieuw in de schijnwerpers gezet en we willen dit momentum dan ook gebruiken om door te pakken en een eigen 050 loopcultuur ontwikkelen. We gebruiken zachte maatregelen om onze inwoners te verleiden om vaker te wandelen of bijvoorbeeld lopend naar de buurtsupermarkt te gaan. Marketing en communicatie zijn van belang om

11

inwoners te informeren over de voordelen van regelmatig lopen. Daarnaast willen we onze inwoners ook op de hoogte houden over verbeterde looproutes in de nabije omgeving. We werken met maatschappelijke partners, de Rijksoverheid en andere gemeenten samen aan concrete projecten en maatregelen die lopen moeten stimuleren, zoals benoemd in de City Deal Ruimte voor Lopen.

2.3

Fietsen

In Groningen wordt veel gefietst. Maar als we onze gemeente mobiel, leefbaar en gezond willen houden, moeten we daar ook de komende periode extra op blijven inzetten. Derhalve blijft investeren in fietsinfrastructuur, stallingsruimte en fietsstimulering noodzakelijk. Fietsen is ruimtebesparend en duurzaam en de elektrische fiets zorgt ervoor dat voorzieningen als scholen en winkels ook in het landelijk gebied bereikbaar blijven. Daarnaast is de fiets een onmisbare schakel in het openbaar vervoer: bijna de helft van de treinreizigers en een groeiend aantal busreizigers komt ook op de fiets. De fiets kent nog meer voordelen. Zo draagt fietsen bij aan de gezondheid en het welbevinden van mensen. Het zorgt voor ontspanning, recreatie, toerisme en bedrijvigheid. En de fiets is een laagdrempelig, voordelig en praktisch vervoermiddel dat mensen helpt om volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. Diversiteit op het fietspad Dé fiets bestaat niet. Tegenwoordig is er een grote diversiteit aan fietsen, al dan niet elektrisch, al dan niet deel- of huur-, zoals gewone fietsen, mountainbikes, fat bikes, racefietsen, speed pedelecs, bakfietsen, stints, snor- en bromfietsen, etc. Ook is er een grote variëteit aan gebruikers van het fietspad: forensen, ouderen, scholieren, bezorgers, koeriers, wielrenners, ouders met kinderen en ga zo maar door.

Dit heeft gevolgen voor de capaciteit en veiligheid en stelt andere eisen aan de inrichting van fietspaden en stallingen. Op de groeiende potentie van de fiets in met name het stedelijk gebied te kunnen benutten, moet op bepaalde plekken de capaciteit worden vergroot of de vormgeving worden aangepast. Aangezien de fiets nog meer gebruikt gaat worden, is de verkeersveiligheid een urgent probleem. Veel fietspaden zijn nu al te smal. Zeker als deze fietspaden in de toekomst nog intensiever gebruikt gaan worden. Een groot deel van de slachtoffers van verkeersongevallen bestaat uit oudere fietsers. De verkeersveiligheidscijfers onder fietsers laten al een aantal jaren geen daling meer zien; onder de ernstig gewonden is zelfs sprake van een stijging. Vandaar dat bij alle maatregelen voor fietsers verkeersveiligheid een belangrijke randvoorwaarde is. Daarmee sluiten we ook aan bij het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 en landelijke ontwikkelingen ten aanzien van de plek van fietsers (wie mag waar fietsen).

12

Qua wet- en regelgeving is er de afgelopen jaren veel veranderd op het fietspad. Bromfietsen en speed pedelecs (wettelijk gezien een bromfiets) rijden binnen de bebouwde kom van Groningen in principe altijd op de rijbaan en op fietspaden in parken, natuurgebieden en recreatiegebieden zijn snorfietsen met een verbrandingsmotor sinds 2022 niet langer toegestaan. Daarnaast geldt sinds 1 januari 2023 een helmplicht voor snorfietsers. Voor wat betreft de snelheid op het fietspad zijn er ook regels. Zo geldt voor snorfietsen een maximumsnelheid van 25 km/uur en voor bromfietsen én speed pedelecs op het fietspad binnen de bebouwde kom, daar waar deze wel zijn toegestaan, een maximumsnelheid van 30 km/uur. Voor gewone fietsen, e-bikes en racefietsen geldt met uitzondering van 30 km/uurgebieden geen snelheidslimiet. Om de grote snelheidsverschillen op het fietspad tegen te gaan en de verkeersveiligheid te verbeteren, speelt er landelijk een discussie over het instellen van een maximumsnelheid op het fietspad. Zo wil Amsterdam de maximumsnelheid van elektrische fietsen terugbrengen naar 20 km/uur. Maar ook een algemene snelheidslimiet van 20 tot 25 km/uur op de fietspaden binnen de bebouwde kom is onderwerp van discussie. Fietsparkeren Om de fiets te kunnen en willen gebruiken, moet deze ook moeiteloos en veilig gestald kunnen worden.

Het liefst zo dicht mogelijk bij de bestemming of overstapplek zoals treinstations en andere OV-knooppunten en goed toegankelijk vanaf de fietsroute. Alleen in fietsnetwerken investeren is niet voldoende. Door de toename van het fietsgebruik in combinatie met meer diversiteit aan fietsen is er ook steeds meer behoefte aan ruimte om fietsen te stallen. Ondanks dat we de afgelopen jaren veel hebben geïnvesteerd in kwalitatief hoogwaardige fietsenstallingen bij stations en in de binnenstad blijft door de groeiende populariteit en gebruik van de fiets de stallingscapaciteit nog steeds een belangrijk aandachtspunt. Daarbij geldt bovendien dat de stallingsbehoefte steeds minder vaak op maaiveld kan worden opgelost. In de buitenruimte is door verdichting en vergroening steeds minder plek en fietsenstallingen belasten de kwaliteit van de buitenruimte te veel. Daarom zullen er dus meer inpandige of ondergrondse fietsenstallingen bij moeten komen. Dit uitvoeringsprogramma focust vooral op de realisatie van extra stallingen in de binnenstad en het verbeteren van stallingsmogelijkheden bij stations en op P+R terreinen.

2.4

Verkeersveiligheid

Wij willen dat zoveel mogelijk mensen zelfstandig kunnen meedoen. Verkeersveiligheid is een belangrijke randvoorwaarde om meer mensen te voet en te fiets te laten verplaatsen. Een verkeersveilige omgeving is echter niet vanzelfsprekend. Na een jarenlange daling van het landelijk aantal verkeersongevallen zien we weer een stijging. Daarnaast zijn er tal van ontwikkelingen die maken dat de verkeersveiligheid onder druk staat. Een groeiende gemeente betekent ook meer verkeer. Ook als gevolg van nieuwe spelers op de mobiliteitsmarkt en een snelle opeenvolging van technologische innovaties verandert onze mobiliteit en ons mobiliteitsgedrag. Zo maakte de opkomst van de smartphone dat afleiding in het verkeer een serieuzer thema is geworden en komt er steeds meer techniek in voertuigen. Mensen blijven bovendien op oudere leeftijd actiever deelnemen aan het verkeer. Daarnaast zien we in toenemende mate spanning ontstaan tussen onderlinge massa en snelheid van de verschillende verkeersdeelnemers en in het bijzonder de fiets. De opkomst van deelmobiliteit maakt dat mensen zich makkelijker en op andere manieren kunnen verplaatsen dan voorheen. Ook zien we nieuwe type voertuigen in het straatbeeld ontstaan. En leiden beleidskeuzes zoals zero emissie binnenstad tot andere vormen van vervoer.

Huidig ongevalsbeeld Landelijk zien we dat na een jarenlange daling het aantal verkeersdoden de laatste jaren stagneert en dat het aantal verkeersgewonden zelfs toeneemt. Ook in onze gemeente zien we een kentering in het aantal verkeersongevallen. Dit vraagt om een hernieuwde focus op verkeersveiligheid. In de periode 2017-2022 vielen er jaarlijks meerdere slachtof-

13

fers in het verkeer in Groningen (zie figuur 1 tot en met 3). Daarbij valt het hoge aandeel ongevallen waarbij fietsers en bromfietsers betrokken zijn op. Daarom focussen we ons vooral op het verminderen van het aantal slachtoffers onder deze verkeersdeelnemers. Ook zien we dat veel ongevallen met letsel zich voordoen op wegen waar een maximumsnelheid van 50 km/uur geldt. Een snelheidsverlaging naar 30 km/uur op veel wegen, zoals opgenomen in ons Uitvoeringsprogramma ‘Van verkeersruimte naar leefruimte’, leidt naar verwachting tot minder verkeersongevallen en slachtoffers. Ook op straten met een maximumsnelheid van 30 km/uur vallen relatief nog veel verkeersslachtoffers. Maatregen op deze straten blijven dan ook eveneens noodzakelijk. 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Gewonde verkeersslachtoffers

364

328

364

324

271

246

278

313

431

Dodelijke verkeersslachtoffers

5

0

5

1

2

1

4

1

3

Totaal aantal verkeersslachtoffers

371

328

369

325

273

247

282

314

434

Figuur 1: Ontwikkeling van het aantal verkeersslachtoffers in de gemeente Groningen

Verkeersslachtoffers (gewonden + verkeersdoden) 2014-2022 450 400 350 300 250 200 2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2022

2021

Figuur 2: Ontwikkeling van het aantal verkeersslachtoffers in de gemeente Groningen

Verkeersslachtoffers per vervoerswijze 2014-2022 1250 1000 750 500 250 O ve rig e

M ot or

V ra ch ta ut o

Be st el au to

Pe rs on en au to

sn or fie ts er

Ebi ke

Br om -e n

Fi et se r

V oe tg an ge r

0

Figuur 3: Ontwikkeling van het aantal verkeersslachtoffers per vervoerswijze in de gemeente Groningen

14

Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 Rijk, provincies, gemeenten en vervoerregio’s hebben samen met diverse maatschappelijke partijen een nieuwe aanpak bedacht en beschreven om de verkeersveiligheid in ons land structureel te verbeteren. Onder de noemer Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 werken deze partijen samen aan de verbetering van de verkeersveiligheid. Het SPV2030 kent een nulambitie: ieder slachtoffer is er één teveel. Door het in kaart brengen van de risico’s en het vervolgens nemen van maatregelen om de grootste risico’s te verminderen, vergroten we de verkeersveiligheid. Het SPV2030 kent negen beleidsthema’s met de belangrijkste risico’s voor verkeersveiligheid: veilige infrastructuur, heterogeniteit in het verkeer, technologische ontwikkelingen, kwetsbare verkeersdeelnemers, onervaren verkeersdeelnemers, rijden onder invloed, snelheid, afleiding en verkeersovertreders. Het door vertalen van de landelijke ambities naar regionaal niveau is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van provincies en gemeenten. De Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid VVB Groningen bevat onze gezamenlijke speerpunten en beschrijft op welke manier we daar samen met alle partners in de Provincie Groningen vanuit het Verkeer- en Vervoer Beraad (VVB) samen de schouders onder zetten. Momenteel wordt gewerkt aan een gezamenlijk uitvoeringsprogramma SPV2030 in de provincie Groningen.

De maatregelen die in dit uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid worden omschreven zijn ook onderdeel van het uitvoeringsprogramma SPV2030. Verkeerseducatie Jaarlijks worden er in onze gemeente op diverse manieren ingezet op verkeerseducatie met als doel om het verkeersgedrag te verbeteren en om daarmee ongevallen te verminderen. We sluiten hierbij aan op landelijke campagnes zoals MONO, Zet je licht aan! en BOB. Ook worden er diverse activiteiten georganiseerd bij scholen, evenementen en op specifieke locaties. De jaarlijkse theoretische en praktische verkeersexamens bij het basisonderwijs vallen hier ook onder. Wij richten ons met verkeerseducatie-activiteiten en voorlichtingscampagnes op verkeersdeelnemers van nul tot honderd en op veel vervoerswijzen. Ook in de komende jaren gaan we hier onverminderd mee verder. Voor meer informatie zie: www.verkeerswijzergroningen.nl Aanpak knelpunten verkeersveiligheid Het aanpakken van knelpunten verkeersveiligheid blijft onverminderd onze aandacht vragen. Hierbij zetten we in op zowel objectieve locaties (o.b.v. ongevalsgegevens) als ook subjectieve locaties (o.b.v. meldingen en signalen van bewoners). Locaties waar veel ongevallen plaatsvinden waarbij ook sprake is van letsel, hebben daarbij bij ons de hoogste prioriteit.

Daar waar mogelijk wordt het aanpakken van deze knelpunten als specifieke opgave meegenomen in projecten of bij grootschalig onderhoud. Gelet op onze ambitie om lopen en fietsen op één te zetten en de meeste verkeersslachtoffers zich bevinden onder (brom)fietsers zetten wij veel in op het verbeteren van knelpunten voor deze vervoerswijzen. Voor het bepalen van de prioritering van de knelpunten maken wij gebruik van verkeersongevalsgegevens, input vanuit de wijkprikker, de gebiedsteams, onze verkeersspecialisten en maatschappelijke vertegenwoordigers. Dit uitvoeringsprogramma heeft een doorlooptijd tot 2030 en er kunnen ontwikkelingen voordoen waardoor nieuwe knelpunten ontstaan of de prioritering verandert. In ons jaarlijkse Meerjarenprogramma Mobiliteit stellen we waar nodig onze ambities en prioritering bij.

15

16

3 Maatregelen en prioritering

17

3.1

Ophalen van ideeën, wensen en oplossingen

Bij het opstellen van de Mobiliteitsvisie heeft een uitgebreid en intensief participatietraject plaatsgevonden met bewoners, ondernemers en belanghebbenden. Op verschillende manieren zijn inwoners en organisaties betrokken bij de totstandkoming van de visie. Die informatie is ook gebruikt bij het uitwerken van dit uitvoeringsprogramma. Voor het ophalen van wensen, ideeën en kansen voor maatregelen die lopen en fietsen stimuleren en de verkeersveiligheid verbeteren is een apart proces opgezet. Zo is in februari 2023 aan inwoners, ondernemers en bezoekers gevraagd om wensen, ideeën en kansen op het gebied van lopen, fietsen en verkeersveiligheid bij ons kenbaar te maken. Dit heeft plaatsgevonden via een interactieve manier via www.wijkprikker.nl/groningen. Op een digitale kaart van onze gemeente konden verbeterpunten, kansen, wensen en ideeën worden ‘geprikt’. Van de Wijkprikker is op uitgebreide schaal gebruik gemaakt: in totaal zijn maar liefst 678 unieke wensen, ideeën en kansen aangedragen. Met behulp van een ‘duimpje omhoog’ hebben 1.060 medestanders diverse aangedragen locaties bevestigd. Daarmee zijn in totaal 1.738 unieke reacties ontvangen. Naast de Wijkprikker hebben we aparte gesprekken gevoerd met de Werkgroep Toegankelijk Groningen, Wandelnet, de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland. Daarmee is ook hun input geborgd.

Bovendien heeft een uitgebreide analyse plaats gevonden van diverse beschikbare gegevens. Zo zijn de verkeersongevallen (objectieve verkeersveiligheid) en de verkeersmeldingen van het afgelopen jaar uitgebreid geanalyseerd. Aan de hand van alle beschikbare en geanalyseerde gegevens, maar ook met behulp van alle input van de Wijkprikker is een totaaloverzicht van mogelijke maatregelen en verbeterpunten samengesteld. Aan de hand van beoordelingscriteria én in gezamenlijkheid met onze zeven gebiedsteams zijn alle maatregelen vervolgens geprioriteerd. Dit heeft uiteindelijk geleid tot een lijst van maatregelen, verbeterpunten en onderzoeken die we komende tijd willen uitvoeren.

3.2

Prioritering van projecten en maatregelen

In dit Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid hebben we een groot aantal projecten benoemd die een belangrijke bijdrage leveren aan de gewenste mobiliteitstransitie. Aangezien we met de huidige financiële middelen niet alle projecten tegelijkertijd kunnen realiseren, hebben we aan alle projecten een prioritering toegekend. Deze prioritering wordt weergegeven met behulp van sterren. Hoe meer toegekende sterren een project krijgt, hoe hoger de prioriteit. De toekenning van de prioriteit van een project of maatregel is tot stand gekomen op basis van een aantal criteria. Deze criteria komen overeen met de opgaven zoals die in de Mobiliteitsvisie zijn gedefinieerd. Omdat het aantal opgaven per vervoerswijze verschilt, wisselt het aantal criteria waarop getoetst is voor lopen, fietsen of verkeersveiligheid. Overigens zijn de projecten en maatregelen altijd getoetst op de zogenaamde koppelkansen. Op het moment dat in een bepaalde straat groot onderhoud of rioolvervanging gepland staat, scoort een project of maatregel hoger. Reden hiervoor is dat maatregelen gelijktijdig kunnen worden opgepakt hetgeen kostenefficiënter is.

18

Mede op basis van de bovenstaande prioritering is een totaaloverzicht gemaakt van alle projecten. Groen gemarkeerd zijn de projecten waarover al een besluit tot uitvoering is genomen en die niet afweegbaar zijn. Geel gemarkeerd zijn de projecten die in het kader van dit Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid door ons worden voorgesteld. Niet gemarkeerd zijn de projecten die we op ons wensenlijstje zetten. De komende tijd gaan we op zoek naar subsidies, zodat we deze projecten mogelijk alsnog kunnen realiseren. In het Meerjarenprogramma Mobiliteit geven we hierover jaarlijks een update. Een overzicht van alle projecten in het kader van dit uitvoeringsprogramma, de (globale) kosten daarvan en de prioritering is weergegeven op de volgende pagina’s. Bovendien zijn alle maatregelen en projecten op kaart gezet.

050 Loopcultuur ontwikkelen

Koppelkans met wegonderhoud/riolering

L2.1

Verbeteren looproutes naar wijkvoorzieningen

140 ★

★

★

★

L2.3

Verbeteren looproutes naar openbaar vervoerhaltes en stations

105

★

L2.2

Aantrekkelijke school- en belevingsroutes

70 ★

★

L2.4

Versterken 050 loopcultuur

50

★

L2.5

Aanleg voetpad tussen Buitenhof en Stadspark

200 ★

L2.6

Aanleg voetpad langs de Leegeweg

100 ★

Kosten (x € 1.000)

Looproutes en voorzieningen bij OV-haltes

Projecten Uitvoeringsprogramma Lopen 2023-2030

Lopen stimuleren door ruimtelijk beleid

3.3

Uitvoeringsprogramma 2023-2030

★ ★

19

Koppelkans met wegonderhoud/riolering

Openbare ruimte terugwinnen/stallingen

Meer ruimte voor de fietser

★

Investeren kwaliteit bestaande fietspaden

Regionale doorfietsroutes verbeteren

100 ★

Fietstangenten tussen wijken aanleggen

Fietsverkeer spreiden over de netwerken

Projecten Uitvoeringsprogramma Fietsen 2023-2030

Kosten (x € 1.000)

3.4

Bestaande projecten F1.1

Merwedetunnel (bij De Papiermolen)

4.250

F1.2

Fietstunnel en ondergrondse fietsenstallingen Hoofdstation

29.960

F1.3

Doorfietsroute Assen-Groningen (deel P+R Haren-provinciegrens)

3.200

F1.4

Doorfietsroutes naar Leek, Ten Boer en Zuidlaren

16.550

F1.5

Fietsstraat Korreweg (en vervanging Gerrit Krolbrug)

5.500

F1.6

Paddepoelsterbrug

7.100

F1.7

Fietsverbinding spoorlijn Groningen-Sauwerd

6.000

F1.8

Fietsverbinding Binnenstad-Suikerzijde

14.500

F1.9

Fietsbrug Borgsloot (Meerstad)

F1.10 Fietsbrug Slochterdiep (Meerstad) F1.11 Fietsstraat Helperzoom Noord

200 PM 1.400

F1.12 Fietsstraat Rummerinkhof (Brinkschool)

305

F1.13 Fietsstraat Kerklaan (Groningen)

1.200

F1.14 Verbetering fietspaden Rijksstraatweg (deel Haren-Glimmen) en aanpassen rotonde Emmalaan

1.054

F1.15 Verbeteren fietspad Eemskanaal en Damsterdiep (Stadshavens)

PM

F1.16 Aanleg vrijliggend fietspad langs de Woldjerweg (N865)

PM

F1.17 Verbeteren fietspad achter de Euroborg (Europapark)

1.500

F1.18 Fietspad Diamantlaan-Peizerweg (via Suikerzijde)

7.000

F1.19 Communicatie en ‘Groningen Fietsstad’ en monitoring

350

F1.20 Nieuwe fietsvoorzieningen volgens ‘vergevingsgezinde fietspad’

Nihil

Uitvoeringsprogramma 2023-2030

20

F2.1

Onderzoek ‘Toenemende drukte op het fietspad’

F2.2

Onderzoek alternatieve fietsroute Binnenstad West (+ inrichten)

1.050 ★

F2.3

Fietsverbinding Suikerzijde-Hoogkerk

10.500 ★

F2.4

Fiets-/voetgangersbrug Eemskanaal

4.000 ★

★

F2.5

Fiets-/voetgangersbrug Oosterkade-Winschoterkade

3.000 ★

★

F2.6

Herinrichten Oosterkade

3.000 ★

★

F2.7

Fietspad Hoofdstation-Helperzoom via Verlengde Willemstraat

5.000 ★

★

★ ★

★ ★

★

★

★

F2.8

Fietsverbinding P+R Hoogkerk-Groningen Zuid

2.000

★

F2.9

Fiets-/voetgangersbrug Reitdiep

5.000 ★

★

F2.10 Fietsverbinding Bremenweg-Bornholmstraat

7.000

★

F2.11 Doorfietsroute Assen-Groningen (deel Van Ketwich VerschuurbrugParkbrug)

10.000

F2.12 Fietspad Noordelijke Ringweg (deel Jaagpad-Park Selwerd)

2.500 ★

F2.13 Fietstunnel Brailleweg

5.000 ★

F2.14 Verbeteren fietsverbindingen Westpark

★ ★

★ ★ ★

★

★

250 ★

★

★

F2.15 Fietspad langs Tabaksfabriek BAT Niemeyer

500 ★

★

F2.16 Fietstunnel Reitdiepplein

7.500

★

F2.17 Fietsstraat Peizerweg (Hoogkerk)

2.000

★

★

★

F2.18 Verbreden fietspad Jaagpad en/of aanleggen apart voetpad

600

★

★

★

F2.19 Doorfietsroute Harkstede-Groningen

PM

★

F2.20 Doorfietsroute Ten Boer-Appingedam-Delfzijl

PM

★

F2.21 Fietsenstalling Herestraat/Gedempte Zuiderdiep

PM

★

F2.22 Fietsenstalling Binnenstad West en/of Haddinge-/Pelsterstraat

PM

★

F2.23 Uitbreiding fietsenstallingen P+R terreinen

375

★

★

★

★

21

Koppelkans met wegonderhoud/riolering

Autoverkeer bij scholen ontmoedigen

Verkeersonveilige plekken aanpakken

Max.snelheid verlagen en verkeer mengen

Projecten Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2023-2030

Kosten (x € 1.000)

3.5

Bestaande projecten V1.1 Uitvoering projecten ‘Doorwaadbare Stad’ (2022-2026)

28.000

V1.2 erkeerseducatie

936

V1.3 Schoolstraten OBS de Starter en Haydn/GSV

10

V1.4 Verkeersveiliger maken kruispunt Bornholmstraat-Kotkastraat

1.000

V1.5 Verkeersveiliger maken Paterswoldseweg nabij Lepelaar

155

V1.6 Verbeteren verkeersveiligheid Eeldersingel

375

V1.7 Snelheidsremmende maatregelen Parallelweg (Glimmen)

65

V1.8 Verkeersveiliger maken Boumaboulevard

600

V1.9 Herinrichting Parkweg

2.000

V1.10 Herinrichting Damsterplein

1.875

V1.11 Herinrichting Meerweg (Haren)

500

V1.12 Herinrichting De Savornin Lohmanlaan

903

V1.13 Herinrichting Floresstraat

1.300

V1.14 Verbeteren verkeersveiligheid Dorpsweg (Garmerwolde)

PM

V1.15 Verbeteren Middelberterweg (ten noorden van Kerkpad)

PM

Uitvoeringsprogramma 2023-2030 V2.1 Opzetten monitor/risicovoorspeller verkeersveiligheid

125

V2.2 ISA onderzoek

50 ★

V2.3 Spaarpaal locaties – belonen goed gedrag

50 ★

V2.4 Integrale aanpak scholen (o.a. schoolstraten/schoolroutes)

1.345

★

V2.5 Fiets- en voetgangersoversteken drukkere autoroutes verbeteren

350 ★

★

★

V2.6 Verbeteren verkeersveiligheid Glimmen en Noordlaren

350 ★

★

★

V2.7 Verbeteren verkeersveiligheid Onnen

100 ★

★

V2.8 Verbeteren verkeersveiligheid Haren

350 ★

★

V2.9 Verbeteren verkeersveiligheid Middelberterweg (Middelbert)

700 ★

★

★

V2.10 Verkeersmaatregelen Gaykingastraat en Stadsweg (Ten Boer)

250 ★

★

★

V2.11 Verkeersmaatregelen Rijksweg en Eestumerweg (Ten Post)

22

★

50 ★

V2.12 Verbeteren kruispunt Bloemersmatunnel-Duinkerkenstraat

1.200

V2.13 Snelheidsremmende maatregelen Vogelbuurt

250 ★

★

★

V2.14 Snelheidsremmende maatregelen Oosterparkwijk

250 ★

V2.15 Verbeteren verkeersveiligheid Pop Dijkemaweg-Stadsweg

550 ★

V2.16 Verbeteren verkeersveiligheid Meeuwerderweg

500 ★

V2.17 Verbeteren verkeersveiligheid J.M. den Uylstraat

150 ★

V2.18 Verbeteren verkeersveiligheid Professor Uilkensweg

250

★

V2.19 Budget toepassen slimme tijdelijke maatregelen, pilots etc.

Nihil

★

★

23

Kaart 1: Lopen en Fietsen

24

Uitvoeringsprogramma Lopen 2023 - 2030 L2.5 Aanleg voetpad tussen Buitenhof en Stadspark L2.6 Aanleg voetpad langs de Leegeweg

Uitvoeringsprogramma Fietsen 2023 - 2030 F1.1 Merwedetunnel (bij De Papiermolen) F1.2 Fietstunnel en ondergrondse fietsenstallingen Hoofdstation F1.3 Doorfietsroute Assen-Groningen (deel P+R Haren-provinciegrens) F1.4 Doorfietsroutes naar Leek, Ten Boer en Zuidlaren F1.5 Fietsstraat Korreweg (en vervanging Gerrit Krolbrug) F1.6 Paddepoelsterbrug F1.7 Fietsverbinding spoorlijn Groningen-Sauwerd F1.8 Fietsverbinding Binnenstad-Suikerzijde F1.9 Fietsbrug Borgsloot (Meerstad) F1.10 Fietsbrug Slochterdiep (Meerstad) F1.11 Fietsstraat Helperzoom Noord F1.12 Fietsstraat Rummerinkhof (Brinkschool) F1.13 Fietsstraat Kerklaan (Groningen) F1.14 Verbetering fietspaden Rijksstraatweg

(deel Haren-Glimmen) en aanpassen rotonde Emmalaan F1.15 Verbeteren fietspad Eemskanaal en Damsterdiep (Stadshavens) F1.16 Aanleg vrijliggend fietspad langs de Woldjerweg (N865) F1.17 Verbeteren fietspad achter de Euroborg (Europapark) F1.18 Fietspad Diamantlaan-Peizerweg (via Suikerzijde)

F2.3 Fietsverbinding Suikerzijde-Hoogkerk F2.4 Fiets-/voetgangersbrug Eemskanaal F2.5 Fiets-/voetgangersbrug Oosterkade-Winschoterkade F2.6 Herinrichten Oosterkade F2.7 Fietspad Hoofdstation-Helperzoom via Verlengde Willemstraat F2.8 Fietsverbinding P+R Hoogkerk-Groningen Zuid F2.9 Fiets-/voetgangersbrug Reitdiep F2.10 Fietsverbinding Bremenweg-Bornholmstraat F2.11 Doorfietsroute Assen-Groningen

(deel Van Ketwich Verschuurbrug-Parkbrug) F2.12 Fietspad Noordelijke Ringweg (deel Jaagpad-Park Selwerd) F2.13 Fietstunnel Brailleweg F2.14 Verbeteren fietsverbindingen Westpark F2.15 Fietspad langs Tabaksfabriek BAT Niemeyer F2.16 Fietstunnel Reitdiepplein F2.17 Fietsstraat Peizerweg (Hoogkerk) F2.18 Verbreden fietspad Jaagpad en/of aanleggen apart voetpad F2.19 Doorfietsroute Harkstede-Groningen F2.20 Doorfietsroute Ten Boer-Appingedam-Delfzijl F2.21 Fietsenstalling Herestraat/Gedempte Zuiderdiep F2.23 Uitbreiding fietsenstallingen P+R terreinen

Bestaande projecten Nieuwe projecten Toekomstige projecten (onder de streep)

25

Kaart 2: Verkeersveiligheid

26

Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2023 - 2030 V1.1 Uitvoering projecten ‘Doorwaadbare Stad’ (2022-2026) V1.4 Verkeersveiliger maken kruispunt Bornholmstraat-Kotkastraat V1.5 Verkeersveiliger maken Paterswoldseweg nabij Lepelaar V1.6 Verbeteren verkeersveiligheid Eeldersingel V1.7 Snelheidsremmende maatregelen Parallelweg (Glimmen) V1.8 Verkeersveiliger maken Boumaboulevard V1.9 Herinrichting Parkweg V1.10 Herinrichting Damsterplein V1.11 Herinrichting Meerweg (Haren) V1.12 Herinrichting De Savornin Lohmanlaan V1.13 Herinrichting Floresstraat V1.14 Verbeteren verkeersveiligheid Dorpsweg (Garmerwolde) V1.15 Verbeteren Middelberterweg (ten noorden van Kerkpad)

V2.5 Fiets- en voetgangersoversteken drukkere autoroutes verbeteren V2.6 Verbeteren verkeersveiligheid Glimmen en Noordlaren V2.7 Verbeteren verkeersveiligheid Onnen V2.8 Verbeteren verkeersveiligheid Haren V2.9 Verbeteren verkeersveiligheid Middelberterweg (Middelbert) V2.10 Verkeersmaatregelen Gaykingastraat en Stadsweg (Ten Boer) V2.11 Verkeersmaatregelen Rijksweg en Eestumerweg (Ten Post) V2.12 Verbeteren kruispunt Bloemersmatunnel-Duinkerkenstraat V2.13 Snelheidsremmende maatregelen Vogelbuurt V2.14 Snelheidsremmende maatregelen Oosterparkwijk V2.15 Verbeteren verkeersveiligheid Pop Dijkemaweg-Stadsweg V2.16 Verbeteren verkeersveiligheid Meeuwerderweg V2.17 Verbeteren verkeersveiligheid J.M. den Uylstraat V2.18 Verbeteren verkeersveiligheid Professor Uilkensweg

Bestaande projecten Nieuwe projecten Toekomstige projecten (onder de streep)

27

3.6

Participatie in de projecten

Bij het opstellen van de Mobiliteitsvisie heeft een uitgebreid en intensief participatietraject plaatsgevonden met bewoners, ondernemers en belanghebbenden. Op verschillende manieren zijn inwoners en organisaties betrokken bij de totstandkoming van de visie. Die informatie is ook gebruikt bij het uitwerken van dit uitvoeringsprogramma. Daarnaast is extra input opgehaald via de Wijkprikker, bij belangbehartigers en bij de gebiedsteams. Dit heeft uiteindelijk geleid tot dit uitvoeringsprogramma en de prioritering van maatregelen en projecten. Vanuit de afzonderlijke projecten en maatregelen zal participatie of inspraak worden opgestart. Daarbij willen we intensief samenwerken met inwoners, ondernemers, belanghebbenden en de gebiedsteams. Gezamenlijk wordt nagedacht welke maatregelen waar genomen kunnen worden en hoe het ontwerp eruit moet komen te zien. Voorafgaand aan ieder project wordt een opdrachtbeschrijving opgesteld met daarin de uitgangspunten en randvoorwaarden waaraan het desbetreffende project moet voldoen, waarbij ook veel aandacht is voor de participatie. Deze aanpak kan per project verschillend zijn. Onze aanpak zorgt voor een integrale benadering en een grote mate van betrokkenheid van onze inwoners. Het voorlopig ontwerp inclusief bijbehorende kredietaanvraag van de verschillende projecten wordt ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.

Vervolgens kan met de uitvoering worden begonnen.

28

4 Uitvoeringsprogramma Lopen 2023-2030

29

4.1

Inleiding

Lopen is de meest vanzelfsprekende, duurzame, gezonde en minst belastende wijze van verplaatsen. Als meer mensen gaan lopen, neemt de druk op de openbare ruimte af en dat heeft ook weer positieve gevolgen voor de verkeersveiligheid en de aantrekkelijkheid van de leefomgeving. Omdat lopen op verschillende manieren bijdraagt aan onze doelen en ambities, omarmen wij de voetganger en zetten we lopen op de eerste plaats. In onze Mobiliteitsvisie krijgen de fietser én de voetganger in onze gemeente de komende jaren letterlijk en figuurlijk meer ruimte. Dit belang wordt onderstreept in het Coalitieakkoord Het begint in Groningen. We zijn als gemeente vooruitstrevend als het gaat om het faciliteren van de voetganger en we doen daar nog een schepje bovenop. Voor veel plekken in de gemeente, zoals de binnenstad, zijn er voldoende plannen om de voetganger en fietser op één te zetten. In dit Uitvoeringsprogramma Lopen richten we ons daarom op de plekken die minder aandacht krijgen, namelijk de voorzieningen in de buurten en dorpen en de looproutes naar scholen, openbaar vervoerhaltes en stations. Hier valt volgens ons nog veel winst te behalen.

4.2

Nieuwe projecten

In deze paragraaf zijn maatregelen opgenomen waarmee we de komende periode aan de slag willen op het gebied van lopen. L2.1 Verbeteren looproutes naar wijkvoorzieningen We willen looproutes van en naar wijkvoorzieningen verbeteren om daarmee lopen meer aantrekkelijk en meer onderdeel te laten zijn van de dagelijkse verplaatsing. Deze voorzieningen bedienen vaak inwoners uit de eigen wijk en bevinden zich op loopafstand. Op sommige plekken in onze gemeente zijn de looproutes naar deze voorzieningen van onvoldoende kwaliteit. Zo moeten voetgangers soms lang wachten bij een verkeerslicht of is het voetpad onaantrekkelijk. Daarnaast hebben we aandacht voor toegankelijke, herkenbare en vindbare routes zodat iedereen zelfstandig kan meedoen. Met de vaststelling van onze Mobiliteitsvisie staat de voetganger op één. Dat betekent ook dat we inzetten op betere looproutes zodat lopen aantrekkelijker wordt dan een kort ritje met de auto. Daar waar mogelijk sluiten we aan bij bestaande initiatieven, zoals de wijkvernieuwing. Uit gesprekken met verschillende belangenorganisaties hebben we de looproutes van en naar winkelcentrum Paddepoel geïdentificeerd als eerste pilot project. De lessen die we hier leren willen we ook toepassen in andere wijken en dorpen in onze gemeente. We inventarisatie de looproutes en vervolgens pakken we deze aan.

Zo proberen we onze inwoners te verleiden om weer eens lopend naar de bakker, dokter of supermarkt te gaan. Voor dit project stellen we jaarlijks een bedrag van € 20.000,- beschikbaar. L2.2 Verbeteren looproutes naar openbaar vervoerhaltes en stations De meeste reizigers die gebruik maken van het openbaar vervoer lopen naar de haltes toe. De daadwerkelijke reis begint bij de voordeur en niet bij de OV-halte. Het is daarom van belang dat looproutes naar OV-haltes toegankelijk en comfortabel zijn. We spelen financiering vrij voor het verbeteren van looproutes van en naar OV-haltes in onze buurten en dorpen. Daarbij denken we aan het verwijderen van barrières, het verbreden van het trottoir, het verleggen van een oversteek of zelfs het verplaatsen van een OV-halte. Ook willen we dat routes naar de haltes toegankelijk en vindbaar zijn voor iedereen, ongeacht een beperking. Routes naar OV-haltes zijn per locatie uniek en daardoor is maatwerk nodig. Door de omgeving van OV-haltes zo aantrekkelijk mogelijk te maken stimuleren we onze inwoners

30

om de auto te laten staan en vaker te kiezen voor het OV. Voor het verbeteren van de bestaande looproutes van en naar openbaar vervoerhaltes en stations is een bedrag beschikbaar van € 15.000,- per jaar. L2.3 Aantrekkelijke school- en belevingsroutes Het aantal inwoners in onze gemeente blijft de komende jaren toenemen. Het verkeer groeit langzaam mee en daardoor wordt het steeds drukker op straat. Nog steeds zien we dat sommige ouders hun kinderen met de auto naar school brengen terwijl ze binnen een straal van een kilometer van de school wonen. Actief verplaatsen naar school is gezond en ook beter voor de cognitieve ontwikkeling van een kind. Daarom willen we kinderen door middel van belevingsroutes verleiden om spelenderwijs naar school te lopen. We gebruiken de komende tijd om te onderzoeken welke routes het meeste geschikt zijn en werken daarbij samen met de scholen in onze buurten en dorpen. Voor de realisatie van aantrekkelijke school- en belevingsroutes is een bedrag beschikbaar van € 10.000,- per jaar. L2.4 Versterken 050 Loopcultuur In dit uitvoeringsprogramma streven we er naar om zo veel mogelijk inwoners te laten profiteren van de projecten en maatregelen die we willen toepassen. Daarom laten we een onderzoeksbureau in kaart brengen op welke plekken de meeste winst te behalen valt voor een zo groot mogelijke groep inwoners.

Per plek willen we in kaart brengen welke maatregelen het effectiefst zijn. Dit willen we meten op basis van de criteria nabijheid, toegankelijkheid en aantrekkelijkheid. Daarbij houden we ook rekening met de diversiteit van onze inwoners. Uiteraard gaat extra aandacht uit naar onze inwoners met een mobiliteitsbeperking. Net als we al doen voor Fietsstad 050 willen we door middel van het inwonerspanel de kwaliteit van de looproutes in de gemeente monitoren. Op deze manier hopen we de effecten van ons beleid terug te kunnen zien en krijgen we inzicht in waar we op in moeten zetten. Sinds de vaststelling van de Mobiliteitsvisie laten we de autologica los en zetten in op de fietser en de voetganger. Om de mobiliteitsvisie en dit uitvoeringsprogramma ook goed te laten landen zetten we in op promotie en marketing van de 050 loopcultuur. Door middel van acties informeren we buurten en wijken over nieuwe looproutes in de omgeving. Op slimme momenten, zoals bij wegwerkzaamheden of na vakanties, verleiden we onze inwoners om eens lopend op pad te gaan. Zo blijft de gemeente Groningen de gezondste stad van Nederland. Voor een goede promotie- en marketingcampagne, maar ook voor het doen van onderzoek en monitoring, reserveren we een bedrag van € 50.000,- per jaar.

31

L2.5 Aanleg voetpad tussen Buitenhof en Stadspark Tussen De Buitenhof (Fivelgolaan) en het Stadspark (Campinglaan) ligt een fietspad dat ook gebruikt wordt door voetgangers, omdat een voetpad hier op dit moment ontbreekt. Dit leidt steeds vaker tot irritaties en onveilige situaties. Bovendien verwachten we dat door de bevolkingsgroei in onze gemeente (waaronder de nieuwe stadswijk Suikerzijde) deze situatie steeds vaker voorkomt. Daar komt bij dat we wandelen en bewegen willen stimuleren. Een nieuw voetpad moet ervoor zorgen dat fietsers en voetgangers niet langer last van elkaar hebben. In dit uitvoeringsprogramma reserveren we € 200.000,- voor de realisatie van een apart voetpad tussen de Fivelgolaan en de Camping-laan. L2.6 Aanleg voetpad langs de Leegeweg Tussen de wijken Gravenburg en De Held ligt de Leegeweg. Hoewel deze weg volledig binnen de bebouwde kom ligt en hier een maximumsnelheid geldt van 50 km/uur, wordt er relatief snel gereden door het autoverkeer. Daarnaast is de Leegeweg onderdeel van het busnetwerk. Ter hoogte van de woningen in zowel De Held als in Gravenburg ligt aan de noordzijde van de Leegeweg een voetpad, maar in het gedeelte ertussen ontbreekt deze. Al langere tijd zijn er in deze wijken zorgen over de verkeersveiligheid voor met name voetgangers. Een apart voetpad zorgt ervoor dat voetgangers niet langer over de rijbaan hoeven te lopen.

Daarmee zorgen we ervoor dat de verkeersveiligheid op deze plek verbetert en dat lopen wordt gestimuleerd. Voor de aanleg van een nieuw voetpad tussen De Held en Gravenburg reserveren we vanuit dit uitvoeringsprogramma € 100.000,-.

32

5 Uitvoeringsprogramma Fietsen 2023-2030

33

5.1

Inleiding

De fiets is en blijft hét vervoermiddel in Groningen, want fietsen is een efficiënte en gezonde manier om je te verplaatsen in onze gemeente. De afgelopen jaren is de diversiteit aan voertuigen op het fietspad net zoals de verschillen in snelheid toegenomen. Steeds meer fietsers ervaren hierdoor overlast en dreigen zelfs af te haken. Omdat fietsen inclusief moet blijven, zetten we met dit Uitvoeringsprogramma Fietsen in op het verbeteren van het comfort en de veiligheid op bestaande fietspaden. Daarnaast zorgen we ervoor dat nieuwe ontwikkellocaties altijd goed bereikbaar zijn per fiets en dat de nieuwe fietsinfrastructuur uitstekend aansluit op het bestaande fietsnetwerk. Waar fietsroutes ontbreken, leggen we nieuwe fietsverbindingen aan. Met de realisatie van nieuwe fietsenstallingen maken we het onze fietsers zo gemakkelijk en comfortabel mogelijk. Met de projecten uit dit uitvoeringsprogramma zorgen we ervoor dat iedereen zoveel mogelijk gebruik blijft maken van de fiets.

5.2

Nieuwe projecten

In deze paragraaf zijn maatregelen opgenomen waarmee we de komende periode aan de slag willen op het gebied van fietsen. F2.1 Onderzoek ‘Toenemende drukte op het fietspad’ Onze fietspaden worden steeds drukker en naast reguliere fietsen en e-bikes bovendien ook steeds vaker gebruikt door zwaardere en snellere voertuigen zoals snorfietsen en cargobikes. Steeds meer fietsers ervaren daardoor problemen met drukte en verkeersonveiligheid op de fietspaden. Gelukkig is het probleem van drukte op fietspaden (nog) niet zo groot dat mensen de fiets laten staan, maar we willen natuurlijk voorkomen dat het zo ver gaat komen. Om voorbereid te zijn op de snel veranderende situatie van de gebruikers en voertuigen op het fietspad is daarom een nieuwe kijk op het fietspad nodig. Als wegbeheerder willen we een duidelijk beeld hebben van de fietspaden die op dit moment van onvoldoende kwaliteit zijn. Zo willen we weten welke fietspaden te smal zijn voor het aantal fietsers dat er gebruik van maakt. Om die reden willen we een analyse (laten) uitvoeren naar de breedte van onze fietspaden in relatie tot het gebruik ervan. Tegelijkertijd willen we ook onderzoek doen naar de druktebeleving van fietsers zelf op de Groningse fietspaden. Door beide onderzoeken te combineren, ontstaat een compleet beeld van mogelijke knelpunten in ons huidige fietsnetwerk.

Het oplossen van die knelpunten proberen we vervolgens zoveel mogelijk te doen in combinatie met (groot) onderhoud, rioolvervanging, etc. Daarvoor gaan we op zoek naar koppelkansen. Mogelijke maatregelen om fietspaden toekomstbestendig te maken, is verbreding van het desbetreffende fietspad, maar ook het terugbrengen van de snelheid van het gemotoriseerde verkeer naar 30 km/uur, zodat snorfietsers en cargobikes ook gebruik kunnen maken van de rijbaan. Alles dient bij deze maatregelen erop gericht te zijn om de fietsinfrastructuur (weer) op orde te krijgen. Infrastructuur die op orde is, is namelijk één van de belangrijkste aanjagers om de schaalsprong voor de fiets te kunnen bewerkstelligen. Voor het onderzoek naar de druktebeleving op fietspaden en het (laten) analyseren van onze huidige fietsinfrastructuur reserveren we een bedrag van € 125.000,-. Het daadwerkelijk aanpakken van knelpunten koppelen we zoveel mogelijk aan groot onderhoud.

34

Onderzoek alternatieve fietsroute Binnenstad West (en inrichten voorkeursroute) F2.2 In een groot deel van de binnenstad staat de voetganger centraal. Veel straten zijn daarom ingericht als voetgangersgebied en de komende tijd komt daar nog een aantal straten bij. We moeten ons echter blijven realiseren dat goede fietsroutes van, naar en soms door de binnenstad van groot belang zijn voor de bereikbaarheid van de binnenstad zelf, maar vaak ook onderdeel zijn van het gemeentelijk fietsnetwerk. Fietsers die van A naar B fietsen en geen eindbestemming in de binnenstad hebben, fietsen in voorkomende gevallen ook (deels) door de binnenstad. Op drukke momenten, bijvoorbeeld op zaterdagmiddag, willen we doorgaande fietsers echter verleiden zoveel mogelijk gebruik te maken van alternatieve fietsroutes om de binnenstad heen. Bijvoorbeeld via de Diepenring en de singels. De afgelopen jaren hebben we verschillende maatregelen genomen om het fietsen op de Diepenring aantrekkelijker en verkeersveiliger te maken en we gaan hier de komende jaren mee verder. Zo worden de Noordelijke en Oostelijke Diepenring getransformeerd in het kader van het Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare Stad (vastgesteld november 2022). Aan de westzijde van de binnenstad ontbreekt op dit moment echter een goede fietsroute. Daarom willen we onderzoeken welke fietsroute hier het beste kan dienen als alternatief.