Document · PDF

bijlage 1 ontwerpbegroting.pdf

gemeenteraad 21 juni 2023, gemeente GroningenBij agendapunt: d: OV bureau Groningen Drenthe - ontwerpbegroting 2024 en ontwerp hoofdlijnen dienstregeling 2024 (raadsvoorstel 26-4-23)17.907 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Ontwerpbegroting 2024 Dagelijks Bestuur, 20 april 2023

Inhoudsopgave

Inleiding .................................................................................................................................................. 5

Begroting in vogelvlucht .......................................................................................................................... 6 Kernbegrippen reiziger centraal ...................................................................................................................... 6 Indicatoren en streefwaarden ......................................................................................................................... 6 Het tekort voor 2024 toegelicht ...................................................................................................................... 7 Oplossen meerjarig tekort ............................................................................................................................... 8 Inzet reserve .................................................................................................................................................... 8 Opties resterend tekort ................................................................................................................................... 9

Programmaplan ‘reiziger centraal’......................................................................................................... 11 Inleiding ......................................................................................................................................................... 11 Kernbegrippen ............................................................................................................................................... 11 Organisatiedoelstellingen .............................................................................................................................. 12 Indicatoren toegelicht ................................................................................................................................... 13 3.1 ONTWIKKELING ........................................................................................................................................... 15 Dienstregeling ............................................................................................................................................... 15 Verdere ontwikkeling hubs............................................................................................................................

16 Financieel ...................................................................................................................................................... 16 3.2 MARKTBEWERKING EN COMMUNICATIE .................................................................................................... 16 Prijspromotie ................................................................................................................................................. 16 Productverkoop via werkgevers .................................................................................................................... 17 Nieuwe betaalmethoden en producten ........................................................................................................ 17 Versterken imago van de bus ........................................................................................................................ 17 Gebiedsontwikkeling ..................................................................................................................................... 17 Digitale klantomgeving .................................................................................................................................. 17 Vakmanschap van de chauffeur ....................................................................................................................

17 Financieel ...................................................................................................................................................... 18 3.3 CONCESSIEMANAGEMENT .......................................................................................................................... 18 Doelstelling .................................................................................................................................................... 18 Personeel op orde ......................................................................................................................................... 19 3.4 BEDRIJFSVOERING ....................................................................................................................................... 22 Planning & control ......................................................................................................................................... 22 Opbrengsten uit verwaarding HBE’s ............................................................................................................. 22 Sturing op de kosten .....................................................................................................................................

23 Kaders en wetgeving ..................................................................................................................................... 23 Financieel ...................................................................................................................................................... 23

Paragrafen ............................................................................................................................................ 25 4.1 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ...................................................................................... 25 4.2 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN............................................................................................................. 27 4.3 FINANCIERING ............................................................................................................................................. 28

4.4 BEDRIJFSVOERING (paragraaf) .................................................................................................................... 31 4.5 OVERHEAD ................................................................................................................................................... 32 4.6 VERBONDEN PARTIJEN ................................................................................................................................ 33 5.

Financiële begroting .............................................................................................................................. 36 Uiteenzetting financiële positie..................................................................................................................... 38 Ramingen....................................................................................................................................................... 44 Ramingen GD-concessie ................................................................................................................................ 44 Ramingen overige baten en lasten ................................................................................................................ 44 Lasten ............................................................................................................................................................ 44 Baten ............................................................................................................................................................. 44 Mutaties reserves .......................................................................................................................................... 44

Samenstelling bestuur ........................................................................................................................... 45

Bijlagen ................................................................................................................................................. 47 Bijlage A Afschrijvingsoverzicht ......................................................................................................................... 47 Bijlage B Overzicht reserves en voorzieningen .................................................................................................. 48

1. Inleiding In deze begroting is gekozen voor een iets andere opzet dan u gewend bent: het is korter en met meer aandacht voor de maatregelen die we willen en móeten treffen om het openbaar busvervoer in de Groningen en Drenthe op peil te houden. Het reisgedrag en reizigersaantallen zijn sinds Corona veranderd, we krijgen steeds meer zicht op ‘het nieuwe normaal’: minder reizigers en dus minder reizigersinkomsten maar wel met meer reizigerskilometers. Zeker voor de kortere afstanden hebben mensen een reisalternatief gevonden, zoals de e-bike. Als men met de bus reist, is de reisafstand langer. De forens reist niet meer vijf dagen per week naar kantoor en ook scholieren en studenten zijn bekend geraakt met thuisonderwijs. We gaan ons nadrukkelijker focussen op nieuwe reizigers, zoals de automobilist. Door uit te leggen hoe het OV werkt - welke voordelen het biedt - en werkgevers te betrekken, hopen we meer nieuwe reizigers in de bus te verwelkomen. Sinds een jaar zien we de effecten van stijgende (brandstof- en energie-) prijzen als gevolg van de Oekraïne-crisis en een hoog ziekteverzuim bij Qbuzz, de vervoerder. We zien deze effecten terug in het hele land. Voor 2023 hebben we de dienstregeling licht aangepast aan de veranderende vraag en blijven we op een dienstregelingsniveau dat relatief hoog is vergeleken met de rest van Nederland.

Met de ondersteuning vanuit het Rijk in de vorm van een transitievergoeding OV 2023 (TVOV23) hebben we zicht op een ‘nulresultaat’ met aanwending van een deel van de reserve van het OV-bureau. Om de productiekosten van het openbaar vervoer op de langere termijn in de hand te houden en tegelijkertijd recht te doen aan de ambitie om zo schoon mogelijk vervoer te hebben, is in november 2022 besloten tot de ‘business case zero emissie’. Hierbij vervangt Qbuzz in 2024 bijna alle bestaande bussen die nog rijden op Hydrotreated Vegetable Oil (HVO) door volledig elektrische bussen. Hierdoor worden de operationele kosten lager. Met langzaam terugkerende reizigers(-inkomsten) voorzien we voor het jaar 2024 een tekort van € 8,2 mln, met name door sterk gestegen kosten (o.a. brandstof) en achterblijvende reizigersopbrengsten. Hoewel het tekort terugloopt, verwachten we niet eerder dan in 2028 een omslag naar een positief resultaat. De uitdaging is en blijft de komende jaren om tot een sluitende begroting te komen. In tegenstelling tot voorgaande jaren, zijn de reizigersopbrengsten, de studentenkaartbijdrage vanuit het Rijk en de deelnemersbijdragen van de decentrale overheden, nu en de komende jaren onvoldoende om de huidige dienstregeling in stand te kunnen houden.

Deze begroting maakt duidelijk dat er keuze’s gemaakt moeten worden: het tekort kan niet alleen meer worden opgevangen door de dienstregeling nog iets verder af te schalen. Willen we kunnen blijven zorgen voor de ontsluiting van het landelijk gebied, stedelijke bereikbaarheid en verduurzaming, dan kan het huidige voorzieningenniveau alleen in stand blijven wanneer daar structureel een hogere bijdrage (meer baten) tegenover staat.

2. Begroting in vogelvlucht Kernbegrippen reiziger centraal De afgelopen jaren zijn door de Coronacrisis reizigers(kilometers) fors teruggelopen met als dieptepunt in 2020 minder dan 50% van de reizigers. Op dit moment (begin 2023) zitten we ongeveer op 80% van de reizigers (aantallen) en reizigerskilometers van voor Corona (2019). De komende jaren wil het OV-bureau, nog meer dan het al deed, het accent leggen op de (nieuwe) reiziger: het behouden van huidige reizigers en het winnen van nieuwe reizigers. Hier horen de volgende vijf kernbegrippen bij: beschikbaar, vertrouwd, tijd, comfort en duurzaamheid. Deze begrippen worden hieronder kort toegelicht en de komende periode vertaald naar concrete maatregelen. Alles met als doel om te komen tot meer reizigersopbrengsten. TIJD

REIZIGER CENTRAAL

De bus is op tijd en levert je meer tijd op (om dingen te doen tijdens de reis)

BESCHIKBAAR

COMFORT

Toegankelijk voor iedereen, dichterbij dan

Je wordt gereden in comfortabele en stille

je denkt, wanneer je het nodig hebt

zero emissie bussen

DUURZAAMHEID

VERTROUWD

354 van de 400 bussen rijden elektrisch en

Wat er ook gebeurt in de wereld om je heen, de bus is en was er altijd. Het is voorspelbaar

voor 2029 zijn alle bussen ZE.

Hierbij hoort de volgende kanttekening. De reiziger is in 2022 en 2023 geconfronteerd met minder openbaar vervoer en zeker in de tweede helft van 2022 met een minder betrouwbaar OV-product door veel rituitval als gevolg van personeelstekort en stakingen. Samen met Qbuzz werkt het OVbureau er hard aan om de basis weer op orde te krijgen. Een goed product is voorwaardelijk voor het behoud van bestaande en winnen van nieuwe reizigers in de bus.

Indicatoren en streefwaarden Net als in voorgaande begrotingen, hanteert het OV-bureau een vaste set van indicatoren met bijbehorende streefwaarden. Voor het begrotingsjaar 2024 zijn de volgende streefwaarden bepaald bij de indicatoren. De streefwaarden worden afgezet tegen 2022 omdat dit het meest recente jaar is waarvan de realisatie bekend is (Jaarstukken 2022; vastgesteld in Algemeen Bestuur april 2023). De indicatoren worden later nader toegelicht. Voor deze ‘vogelvlucht’ wordt volstaan met onderstaande infographic.

2022

Doel 2024

2022

Doel 2024

2022

Doel 2024

235,4 mln

259,95 mln

43,8 %

46,6 %

90%

Doel 2024

2022

Doel 2024

2022

100%

7,9

7,5

6,2

196

354

Doel 2024

2022

Doel 2024

6,6

14,2 g/rkm

1 g/rkm

Het tekort voor 2024 toegelicht Met de langzaam terugkerende reizigers(-inkomsten) voorzien we voor het jaar 2024 een tekort van € 8,2 mln. Meerjarig (vier jaar vooruitkijkend) is er sprake van een afnemend tekort naar € 3,7 mln in 2027. Opgeteld prognosticeren we voor de komende vier jaar een tekort van ca € 29,7 mln. Het tekort wordt met name veroorzaakt door sterk gestegen kosten (o.a. brandstof), achterblijvende reizigersopbrengsten en een verwachte daling (10%) van de inkomsten uit de studentenkaart als gevolg van de herijking van de studentenkaart. De uitdaging om tot een sluitende begroting te komen, is groter dan voorheen nu de verschillende openbaar vervoer-indexen de echte kostenontwikkeling onvoldoende corrigeren/compenseren. Het tekort in de OV-exploitatie van de concessie Groningen-Drenthe staat niet op zichzelf, maar zien we landelijk terugkeren. De gehele OV-sector heeft te maken met stijgende kosten en achterblijvende opbrengsten. De Kaderbrief 2024 van medio april toont een tekort van € 9,8 mln voor 2024, meerjarig opgeteld tot € 27 mln. Deze € 27 mln was exclusief het tekort van 2023 van € 2,9 mln. Voor de vergelijking met de ontwerpbegroting 2024 is in de onderstaande tabel van de kaderbrief het tekort over 2023 wel opgenomen. Daarmee is het totaal tekort in de kaderbrief € 29,9 mln. Kaderbrief 2024; meerjaren beeld Saldo x € 1.000

Actuele prognose 2023

Begroting 2024

-€ 8.206

Raming 2026

Stand totaal tekort kaderbrief

-€ 2.876

Ontrekking Algemene Reserve

€ 2.876

€ 4.808

€ 3.456

€ 689

-€ 5.000

-€ 4.750

-€ 4.500

Resterende opgave maatregelen

-€ 9.808

Raming 2025

-€ 5.189

Raming 2027

Totaal

-€ 3.850

-€ 29.929

-€ 3.850

-€ 18.100

€ 11.829

Na het verzenden van de Kaderbrief zijn de nieuwe landelijke prognoses ontvangen van de openbaarvervoer kostenindex (LBI) en de index op opbrengsten uit kaartverkoop (LTI). Deze indexen hebben effect op de kosten en opbrengsten voor het actuele jaar 2023, de begroting 2024 en de meerjarenraming tot/met 2027. De kosten stijgen substantieel, de opbrengsten daarentegen ook waardoor er een licht voordeel ontstaat van € 100 k (meerjarig opgeteld € 275 k). Hiervoor wordt wel het tarief van het buskaartje met 11% verhoogd. Deze verhoging is een landelijk voorgestelde tariefsverhoging. Besluitvorming over tariefverhoging vindt plaats in de bestuursvergadering eind 2023. Het volgen van de kostenindex is verplicht; het staat wel vrij af te wijken van de opbrengstenindex. Echter een lagere (of geen) tariefsverhoging leidt tot een structureel hoger tekort in de begroting. Ten opzichte van de Kaderbrief zijn de nieuwe indexen verwerkt en het meerjarentekort uitgemiddeld over de jaren t/m 2027. Voor 2024 voorzien we nu een tekort van € 8,2 mln. Dit betekent een daling van € 1,6 mln in vergelijking met de Kaderbrief. 7

Meerjaren tekort begroting 2024, na toepassing indexen en uitmiddeling van het tekort Actuele prognose 2023

Saldo (* € 1.000) Stand totaal tekort actuele meerjarenbegroting na reguliere onttrekking BR

-€ 3.714

Begroting 2024

Raming 2025

-€ 8.153

-€ 8.046

Raming 2026 -€ 6.058

Raming 2027

Totaal

-€ 3.683

-€ 29.654

Deze ontwerpbegroting gaat over 2024 en verder. Helaas is de kostenindex (LBI) voor 2023 hoger dan waar eerder in de gewijzigde begroting 2023 rekening mee is gehouden. Voor 2023 betekent dit een verhoging van de kosten en daarmee het extra tekort van € 838 k. We stellen voor dit te dekken uit de algemene reserve. Met deze voorgestelde extra onttrekking voor 2023 neemt de dekkingsruimte respectievelijk af om in te zetten voor het meerjaren tekort voor 2024 t/m 2027. Het op te lossen tekort in de begroting 2024 blijft substantieel hoog met € 8,2 mln, ondanks de (november 2022) gesloten businesscase zero emissie. Zonder de businesscase zou de concessie naar alle waarschijnlijkheid opnieuw moeten worden bezien. Deze herijking zou tot een extra kostenstijging hebben geleid, maar dan zonder een ander schoner OV-product. De gezamenlijke stap voorwaarts door de versnelde verduurzaming, brengt de concessie na 20207 weer in een gezonder financieel evenwicht en maakt de Groningen Drenthe concessie nagenoeg emissie vrij.

Oplossen meerjarig tekort Inzet reserve

x€ 1.000

Zoals in de Kaderbrief 2024 aangegeven, stellen wij voor het meerjarig tekort af te vlakken met de gespreide inzet van de algemene reserve. Het meerjarig tekort wordt daarmee beperkt tot een aflopend tekort per jaar. Hiermee is het resterend tekort € 4,85 mln in 2024, aflopend tot € 3,1 mln in 2027. Voor het oplossen van deze tekorten, zien we gezien de huidige situatie van het OV, twee opties: bezuinigen op de dienstregeling en een aanvullende bijdrage van de partners. Dit is verwerkt in onderstaand overzicht en tabel. € 9.000 € 8.000 € 7.000 € 6.000 € 5.000 € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000 €-

€ 3.496 € 218 Actuele prognose 2023

€ 2.153

€ 2.235

€ 2.500

€ 2.611

€ 1.956 € 2.702

€ 3.500 Begroting 2024

€ 3.200 Raming 2025

€ 1.400 Raming 2026

Onttrekking restant COVID reserve

Ontrekking Algemene Reserve

Maatregelen Bezuiniging DR

Aanvullende bijdrage partners

€ 300 € 2.797 € 586 Raming 2027

Meerjarig dekkingsvoorstel voor de ontwerpbegroting 2024 Saldo x € 1.000

Actuele prognose 2023

Stand totaal tekort actuele meerjarenbegroting

€

Begroting 2024

-3.714 €

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Totaal

-8.153 €

-8.046 €

-6.058 €

-3.683 €

-29.654

Onttrekking restant COVID reserve

€

218

€

218

Ontrekking Algemene Reserve

€

3.496 €

3.500 €

3.200 €

1.400 €

586 €

12.182

Maatregelen Bezuiniging DR

€

2.500 €

2.611 €

2.702 €

2.797 €

10.610

Aanvullende bijdrage partners

€

2.153 €

2.235 €

1.956 €

300 €

6.643

0 €

-0 €

0 €

-0 €

Totaal

€

Opties resterend tekort Hieronder zijn vier opties van het resterende tekort (na inzet van de algemene reserve) nader uitgewerkt. Ten overvloede geven wij aan dat het tekort navenant hoger zal zijn indien het bestuur besluit de landelijk voorgestelde tariefverhoging van +11% (buskaart) niet te volgen. Het niet verhogen van de tarieven zal resulteren in een tekort van € 11,5 mln in 2024 en meerjarig opgeteld € 44,2 mln. Dit tekort zal dan alleen nog kunnen worden gedekt uit een drastische versobering van de dienstregeling en/of een nog hogere deelnemersbijdrage. Optie 1

Dienstregelingsaanbod 2024 aanpassen aan het nieuwe normaal. Dit is een besparing van € 2,5 mln in 2024 (€ 20,6 mln t/m 2027).

Reizigerspatronen zijn veranderd na Corona door thuiswerken en online college volgen. Op de korte afstand vervangt de (elektrische) fiets de bus. Tegelijkertijd is de vraag in de weekenden en op recreatieve bestemmingen groeiend. De dienstregeling kan en moet meer meeademen met deze veranderende vraag. Met de treinverbindingen, het vastgestelde netwerk van Qliner en Q-link verbindingen, basisverbindingen die altijd minimaal één keer per uur rijden en een vraagafhankelijke hubtaxi (tegen OV-tarief) als vangnet hebben we een solide basis om altijd overal te kunnen komen in Groningen en Drenthe. Ruim 90% van de inwoners van Drenthe en Groningen woont binnen de directe invloedssfeer (<2km) van het netwerk Qliner, Q-link en basisverbindingen: Bijna iedereen woont binnen 2 km van een halte als je het aanvullende net meerekent, Drie kwart van alle inwoners heeft een halte binnen 400 meter beschikbaar. We willen de dienstregeling 2024 op de volgende manier laten aansluiten bij het nieuwe normaal: a. Aanpassen frequentie van de lijnen Per lijn de vervoervraag kritisch bezien: waarbij de vraag gesteld wordt of bv nog aanwezige vroege of late ritten op aanvullende lijnen in alle gevallen nodig zijn. Zeker op de (fiets)afstand (o.a. stadslijnen) is de vervoervraag afgenomen en zien we die ook niet direct terugkomen.

Hier is de vraag gerechtvaardigd of frequenties hier kunnen worden aangepast en of streeklijnen de functie van stadslijnen kunnen overnemen. b. Flexibiliteit vergroten We werken nu al met een zogeheten pluspakket dat flexibel in te zetten is en waar afhankelijk van het seizoen ritten wel of niet gereden worden. We onderzoeken samen met de vervoerder of dit principe uit te breiden is, ook door bijvoorbeeld in te spelen op verschil in vervoervraag over verschillende (werk)dagen van de week, zodat de inzet van bussen zoveel mogelijk afgestemd is op de vraag. Die flexibiliteit kan ook tot uitdrukking komen in variëren in frequentie op frequente lijnen (bv Q-link van 6 naar 4 keer per uur in de spits in de voorzomer).

We verwachten met een dergelijk pakket aan maatregelen maximaal € 2,5 mln te kunnen besparen. Hierbij moet nadrukkelijk worden vermeld dat het in alle gevallen zal gaan om een vermindering van de aantrekkelijkheid van het OV. Als we de flexibilisering in de dienstregeling doorvoeren blijft er na de inzet van de reserves nog een tekort over van € 2,2 mln voor 2024. Optie 2

Een aanvullende deelnemersbijdrage € 2,2 mln voor 2024 (meerjarig € 6,4 mln)

Het gewenste (huidige) dienstregelingsniveau van het basis- aanvullend en hoogwaardig openbaar vervoer en frequenties is feitelijk niet meer betaalbaar. Een wens van verruiming van tijden in de huidige dienstregeling of uitbreiding van de huidige dienstregeling, is zonder extra deelnemersbijdrage zeker niet meer betaalbaar. Ofwel als er vanuit het Rijk geen aanvullende financiering beschikbaar komt en het huidige dienstregelingsniveau wordt in stand gehouden, dan is een aanvullende deelnemersbijdrage noodzakelijk. Optie 3

Maatregelenpakket na de conferentie

Op 16 februari 2023 vond een conferentie van het Nationaal Openbaar Vervoer Beraad (NOVB, samenwerking van opdrachtgevende overheden, vervoerders en Rijk) plaats over dit landelijke beeld en daaraan gerelateerde urgente vraagstukken in het OV. De belangrijkste vraag was hoe Rijk, decentrale overheden en OV-bedrijven de komende periode met de uitdagingen om moeten gaan. Het doel was te komen tot een effectief maatregelenpakket en een pakket in balans: Rijk, OVbedrijven en DO’s (decentrale overheden) zouden elk moeten bijdragen in redelijke verhoudingen tot elkaar. Er is op dit moment geen zekerheid te geven over financiële middelen die mogelijk voortkomen uit deze in februari gehouden conferentie, ondanks tussen Rijk, DO’s en vervoerders gedeelde zorgen over de langere termijn. Optie 4

Versneld investeren in infrastructuur waar mogelijk

Het versnellen van infrastructuur is een mes dat aan twee kanten snijdt: OV wordt aantrekkelijker en goedkoper te produceren. In de hiervoor genoemde conferentie lijkt ook ruimte ontstaan voor maatregelen om OV te versnellen. Tegelijkertijd weten we dat het langdurige trajecten zijn om infrastructuur te versnellen. Voor de korte termijn (2024) zien we met name aanleiding om infrastructuur te versnellen in relatie tot de Aanpak Ring Zuid in Groningen, echter in eerste instantie om vertragingen als gevolg van de werkzaamheden op te vangen en niet direct als besparing.

3. Programmaplan ‘reiziger centraal’ Inleiding Onder de noemer ‘De reiziger centraal' leggen we in de komende jaren, nog meer dan voorheen, de focus op de (nieuwe) reiziger. Door zaken anders, beter of explicieter te doen willen we bestaande reizigers behouden en nieuwe reizigers verwelkomen in de bus. In deze begroting geven we op hoofdlijnen aan hoe we dit gaan doen; in de tussenrapportages en jaarrekening verantwoorden we wat we hebben gedaan om dit doel te bereiken.

Kernbegrippen We hanteren vijf kernbegrippen: beschikbaar, vertrouwd, tijd, comfort en duurzaamheid. Per kernbegrip is hieronder uitgewerkt wat dat in de dagelijkse praktijk betekent. BESCHIKBAAR

Toegankelijk voor iedereen, dichterbij dan je denkt, wanneer je het nodig hebt. Uitgangspunten: • Bereikbaar houden en ontsluiten landelijk en stedelijk gebied • Doorontwikkeling hubs en verknoping modaliteiten (inclusief MaaS-oplossingen) • Tariefproduct voor iedere inkomensklasse • Ruim beschikbaar van 06:00 tot 01:00 • Vast en flexibel aanbod (ook vraagafhankelijk vervoer) • Voldoende bussen • Een halte dichtbij huis (400m) of een halte iets verder weg die je sneller naar de bestemming brengt VERTROUWD

Wat er ook gebeurt in de wereld om je heen, de bus is en was er altijd. Het is voorspelbaar. Uitgangspunten: • Herkenbare buschauffeurs • Logische intervallen in ma-vr dienstregeling • Consistente inzet materieeltypes passend bij productformule • Aankleding halte/hub voorzieningen, sociale plek en veilig • Je weet wat het kost, achteraf • Veilig en aantrekkelijk • Gemak en eenvoud bieden in betaalwijzen TIJD

De bus is op tijd en levert je meer tijd op (om dingen te doen tijdens de reis). Uitgangspunten: • Geplande dienstregeling • Realtime reisinfo op TFT-schermen, bij de halte en via de website • Totale reistijd van tevoren bekend • Overstapgarantie • OV is file-vrij • De bus is gezonder (beweging in voor- en natransport • Reistijd is eigen tijd

COMFORT

Je wordt gereden. 200 van de bussen rijden elektrisch (stil), Qliner, Q-link Uitgangspunten: • In de bus zit je droog, warm/koel • Altijd een zitplaats buiten de spits. • Voorzieningen; leeslampjes, usb opladen, stil, uitklaptafeltjes, dikke stoelkussens • Chauffeur is getraind op rijgedrag • Abri om je te beschermen tegen de weeromstandigheden • Niet verantwoordelijk voor lastige verkeerssituaties/parkeren DUURZAAMHEID

Ruim 200 van de 400 bussen rijden elektrisch. Voor 2029 zijn alle bussen ZE. Uitgangspunten: • Groen(er) met HVO, elektrisch en waterstof • We rijden met elkaar (passagiers) en niet alleen • Korte routes zonder onnodige kilometers • Chauffeur opgeleid om zuinig te rijden • Chauffeur kan op rit niveau zien hoe zuinig hij heeft gereden • Instroom 158 ZE-bussen (BUCA ZE)

Organisatiedoelstellingen Het nakomen van deze ambities doen we met één beleidsprogramma; ‘de reiziger centraal’. De uitwerking van dit programma is verdeeld in de volgende vier onderdelen, die tevens ook de organisatieteams zijn, te weten; Ontwikkeling, Concessiemanagement, Marktbewerking & communicatie en bedrijfsvoering (zie verder het volgende hoofdstuk). Deze tezamen streven de volgende organisatiedoelstellingen na: Doel:

Herstel van reizigersaantallen en reizigerskilometers

Door: - Bestaande reizigers weer meer laten reizen - Aantrekken nieuwe reizigers - OV veilig en aantrekkelijk houden - Implementeren merkessentie Doel:

Het zoveel mogelijk in stand houden van het OV-netwerk

Door: - Bereikbaar houden en ontsluiten landelijk en stedelijk gebied - Doorontwikkeling hubs en verdere verknoping modaliteiten - Operationeel perfecte uitvoering Doel:

Behouden van een financieel dekkende exploitatie van de concessie

Door: - Conservatief begroten - Tussentijds financieel bijsturen waar nodig - Betalen voor wat er rijdt, data-gestuurd afrekenen - Juridische handelen naar de mogelijkheden Doel:

Continuering van het verduurzamingsproces waar mogelijk

Door: - Instroom extra ZE-bussen, zonder extra meerkosten - Ingebruik nemen nieuwe stalling Peizerweg

- Implementatie van de BuCa ZE (158 nieuwe ZE bussen en bijbehorende laadinfrastructuur) Nader

- Concretiseren lange termijn doel van 100% emissievrije concessie

Indicatoren toegelicht Net als afgelopen jaren drukken wij de voortgang ook uit in een vaste set van indicatoren. Hieronder lichten we deze indicatoren en streefwaarden voor 2024 nader toe.

+15%

Reizigerskilometers

7,5

Reizigerstevredenheid

6,6

Inwonertevredenheid

90%

Reizigerspunctualiteit

We streven voor 2024 naar 259,95 mln rkm, een groei van 15% ten opzichte van de realisatie in 2022 van 235,4 mln rkm. In verhouding tot 2019 is dit een herstel naar 88% van het aantal reizigerskilometers voor de coronacrisis (=295,4mln rkm). We zien dat de ov-patronen zijn gewijzigd. Mensen werken meer thuis dan vóór de coronacrisis het geval was. Ook het onderwijs is blijvend anders georganiseerd met deels het doorzetten van onderwijs op afstand. Verder hebben sommige voormalige OV-reizigers een andere vorm van mobiliteit gekozen. Dit alles resulteert in minder gebruik van het openbaar busvervoer.

Bij reizigerstevredenheid gaat het om het rapportcijfer van de jaarlijkse OVKlantenbarometer, uitgevoerd door het Kennisplatform Verkeer en Vervoer (KpVV). We handhaven de streefwaarde voor de tevredenheid op een gemiddeld rapportcijfer van minimaal een 7,5 voor al het busvervoer samen. Vanaf 2021 zijn er ook indicatoren voor de afzonderlijke productsoorten Qliner, Q-link, basisnet en aanvullend net. In 2022 is in Groningen en Drenthe het tevredenheidscijfer 7,9. We streven voor 2024 eveneens naar waarde van minimaal een 7,5.

In het najaar van 2021 is voor het eerst een tevredenheidspeiling gedaan onder inwoners van Groningen en Drenthe over het busvervoer in het gebied. In het najaar van 2022 is deze peiling herhaald. Op de vraag of men tevreden is met het busvervoer zegt 46% tevreden te zijn en is 38% neutraal (niet tevreden, niet ontevreden). De inwoners van Groningen en Drenthe hebben het openbaar busvervoer een gemiddeld rapportcijfer gegeven van 6,2. Zoals verwacht geven busreizigers het busvervoer een hoger cijfer dan niet-busreizigers. Inwoners die 1 x per maand of vaker met de bus reizen, waarderen het busvervoer met een 7,2; inwoners die minder vaak of nooit met de bus reizen, geven gemiddeld een 5,7. De cijfers van 2022 liggen net iets lager vergeleken met 2021. Het OVbureau heeft als doel om in 2024 een rapportcijfer van 6,6 te halen. Dit willen we bereiken door in te zetten op een beter imago van de bus onder nietbusreizigers en door in te zetten op een betere reisbeleving voor reizigers.

Vanaf 2022 is de punctualiteit per producttype (Qliner, Q-link, basisnet, aanvullend net, hubtaxi) gemeten. Dit cijfer voor punctualiteit is de resultante van de eisen die zijn gesteld aan vertrekpunctualiteit op beginhaltes, de

punctualiteit op alle tussenliggende haltes en de aankomstpunctualiteit op de eindhaltes. De streefwaarde voor 2023 hebben we op >85% gesteld. Maar dit percentage zegt alleen iets over de betreffende rit en nog niets over aansluitingen, rituitval etc. Voor 2024 willen we daarom, mede op voorspraak van de vervoerder, nog een dimensie toevoegen: het klantperspectief. Door meerdere elementen van de uitvoeringskwaliteit te koppelen willen we inzicht krijgen (en sturen) in de totale reizigerspunctualiteit van het vervoerssysteem. De reizigerspunctualiteit kan dan worden bepaald door de afwijking van de geplande reis van elke individuele reiziger. Streven is dan dat minimaal 90% van de reizigers de eindbestemming bereikt maximaal 300 seconden na de geplande aankomst.

100%

Gebiedsdekkendheid

Een gebiedsdekkend collectief vervoeraanbod is in Groningen en Drenthe aanwezig in de combinatie van regulier openbaar busvervoer en de hubtaxi (in samenwerking met Publiek Vervoer). De hubtaxi verzorgt waar nodig het vervoer van de hub tot aan de voordeur en v.v. Dit aanbod zal ook in 2024 tussen 06:00 uur en 24:00 uur blijven bestaan. Daarbij zijn de hubtaxi- tarieven vanaf 2021 verlaagd naar het OV-tarief om het vervoersaanbod aantrekkelijker te maken voor de reiziger. In het kader van OVpay is het streven om in 2024 de tarieven voor de hubtaxi meer te integreren met de nieuw te ontwikkelen producten voor het OV. Kostendekkendheid

46,6% Voor 2024 wordt in de begroting uitgegaan van 46,6% kostendekkendheid (dit wil zeggen dat 46,6% van de uitgaven aan OV in 2024 wordt gefinancierd uit reizigersinkomsten). Dit is op basis van de begrote verhouding baten versus lasten. 46,6% is alleen haalbaar met diverse maatregelen t.a.v. door ons beïnvloedbare factoren (beperken omvang van dienstregeling en inzet additionele financiële middelen vanuit het Rijk en/of de deelnemers en/of het eigen weerstandsvermogen).

1gr/rkm

354 ZE-Bussen

Duurzaamheid (CO2-uitstoot).

Voor wat betreft de CO2-uitstoot is de opgave (tevens vastgelegd in landelijke afspraken) om de CO2-uitstoot per 2030 terug te brengen naar nul. De initiële doelstelling bij aanvang van de concessie was om dit voor 2030 te realiseren. We zetten nu in om dit doel te bereiken in 2026 of eerder indien mogelijk. Er stromen in 2024 158 nieuwe zero emissie bussen in. Er blijft dan nog een beperkt aantal HVO bussen rijden. Tot deze nieuwe ZE-bussen zijn ingestroomd, streven we door het optimaliseren van de inzet van elektrisch versus Hydrotreated Vegetable Oil (HVO) naar een lagere uitstoot. Aantal ZE-bussen De reductie van de CO2-uitstoot is door de inzet van ZE-bussen en het gebruik van HVO in overige bussen groot. De indicator op het gebied van duurzaamheid is sinds 2022 uitgebreid met het aantal en percentage zero emissie bussen van het totaal. Het streven is om na 2026 de 196 bestaande ZE bussen aan te vullen met nog eens 158 ZE-bussen, totaal 354 van een totaal van 400 bussen, 89% van het totaal.

3.1 ONTWIKKELING Het team Ontwikkeling is verantwoordelijk voor de doorontwikkeling van het OV-product in lijn met het beleid zoals geformuleerd in de Omgevingsvisies van de provincies Groningen en Drenthe en de Mobiliteitsvisie van de gemeente Groningen. Dit beleid is gericht op verbetering van de bereikbaarheid en ontsluiting van de steden en het landelijk gebied. Het OV-beleid sluit aan op ontwikkelingen met betrekking tot ruimtelijke ordening en mobiliteit en komt tegemoet aan klantwensen als frequent en betrouwbaar vervoer, goede (dynamische) reisinformatie, toegankelijke haltes en schone en veilige bussen. In 2024 streven we naar: een toekomstvaste bereikbaarheid van en naar steden door goede & snelle verbindingen en; een goede ontsluiting van (nieuwe) wijken en het landelijk gebied, door het dagdekkend en frequent verbinden van knooppunten (hubs) en daar de verbinding te leggen met kleinschaliger vormen van vervoer (andere modaliteiten zoals hubtaxi, fiets ed); Naast deze ambities realiseren we vanaf 2024 onze verduurzamingsambitie naar zero emissie vervoer met de business case zero emissie. Elektrische bussen stromen in de periode 2024-2026 in met een vervanging van een belangrijk deel van de resterende busvloot rijdend op diesel (HVO) naar elektrisch vervoer.

Dienstregeling Reizigerspatronen zijn veranderd na Corona door thuiswerken en online college volgen. Op de korte afstand vervangt de (elektrische) fiets de bus. Tegelijkertijd is de vraag in de weekenden en op recreatieve bestemmingen groeiend. De dienstregeling kan en moet meer meeademen met deze veranderende vraag. Met de treinverbindingen, het vastgestelde netwerk van Qliner en Q-link verbindingen, basisverbindingen die altijd minimaal één keer per uur rijden en een vraagafhankelijke hubtaxi (tegen OV-tarief) als vangnet hebben we een solide basis om altijd overal te kunnen komen in Groningen en Drenthe. Ruim 90% van de inwoners van Drenthe en Groningen woont binnen de directe invloedssfeer (<2km) van het netwerk Qliner, Q-link en basisverbindingen: Bijna iedereen woont binnen 2 km van een halte als je het aanvullende net meerekent, Drie kwart van alle inwoners heeft een halte binnen 400 meter beschikbaar. In de bijlage is aangegeven hoe het basisnet is opgebouwd en hoeveel reizigers we nu bedienen met OV (op 400m van de halte en op 2000m van de halte). We willen de dienstregeling 2024 op de volgende manier laten aansluiten bij het nieuwe normaal: a. Aanpassen frequentie van de lijnen Per lijn de vervoervraag kritisch bezien: waarbij de vraag gesteld wordt of bv nog aanwezige vroege of late ritten op aanvullende lijnen in alle gevallen nodig zijn.

Zeker op de (fiets)afstand (o.a. stadslijnen) is de vervoervraag afgenomen en zien we die ook niet direct terugkomen. Hier is de vraag gerechtvaardigd of frequenties hier kunnen worden aangepast en of streeklijnen de functie van stadslijnen kunnen overnemen. b. Flexibiliteit vergroten We werken nu al met een zogeheten pluspakket dat flexibel in te zetten is en waar afhankelijk van het seizoen ritten wel of niet gereden worden. We onderzoeken samen met de vervoerder of dit principe uit te breiden is, ook door bijvoorbeeld in te spelen op verschil in vervoervraag over verschillende

(werk)dagen van de week, zodat de inzet van bussen zoveel mogelijk afgestemd is op de vraag. Die flexibiliteit kan ook tot uitdrukking komen in variëren in frequentie op frequente lijnen (bv Q-link van 6 naar 4 keer per uur in de spits in de voorzomer).

Verdere ontwikkeling hubs Het Hubprogramma van de provincies Drenthe en Groningen betekent een intensivering van de inzet op Hubs. Het OV-bureau faciliteert daarbij en regelt de OV-bediening van de Hubs. Experimenten met Sub-Hubs geven de mogelijkheid om naar meerdere locaties te reizen tegen het Hub-huis tarief (in 2023 verlaagd tot 1 maal OV-tarief).

Financieel De begroting van de lasten en baten voor het onderdeel ontwikkeling zijn als volgt: Bedragen x € 1.000 Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Actuele begroting 2023

Actuele prognose 2023

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Lasten Ontwikkeling dienstregeling

Strategische innovatie

156

150

152

154

155

156

Reizigersinformatie en haltebeleid

262

358

361

365

368

372

Onderzoek

Consumentenplatform

Kwaliteitsimpuls

500

224

Totaal lasten

457

1.141

1.128

1.134

866

646

653

190

Baten Ontwikkeling Reizigersinformatie en haltebeleid

190

Totaal baten

190

Saldo Onttrekking bestemmingsreserve kwaliteitsimpuls

-267

-951

-938

-944

-676

-456

-463

500

224

-451

-438

-444

-452

-456

-463

Saldo na onttrekking bestemmingsreserve

-267

3.2 MARKTBEWERKING EN COMMUNICATIE Het team marktbewerking en communicatie richt haar inspanningen op toename van reizigerskilometers in combinatie met het verhogen van inkomsten. Enerzijds door het aantrekken van nieuwe reizigers en anderzijds bestaande reizigers meer te laten reizen. Dat doet het team door onder andere (markt)onderzoeken uit te voeren. Deze onderzoeken en de analyse ervan vormt de basis voor nieuwe proposities en producten, gesegmenteerd op doelgroep. Samen met het communicatiebureau worden nieuwe, aansprekende campagnes ontwikkeld. Het team zorgt er daarnaast voor dat de reiziger goed geïnformeerd is door actuele reisinformatie en promotiemateriaal. Dat gebeurt in nauwe samenwerking met de vervoerder. De komende jaren heeft het OV-bureau de grote uitdaging om een inhaalslag in groei in reizigers en reizigerskilometers te realiseren om zo een aantrekkelijk product te kunnen (blijven) aanbieden. Marktbewerking en communicatie zullen met verschillende acties bijdragen aan deze uitdaging.

Prijspromotie Het doel van de inzet van prijspromoties is tweeledig. Enerzijds om mensen (nog-niet OV-reizigers) het OV te laten uitproberen. Anderzijds om bestaande OV-reizigers te stimuleren om meer met het OV te gaan reizen en op andere momenten te reizen. De prijspromoties zullen bijdragen aan de

beschikbaarheid en vertrouwdheid van de bus. De volgende prijspromoties zullen in 2024 plaatsvinden: • Promotie OVpay • Promotie broezz’n • P+R acties • Promotie Dalvoordeel Noord-Nederland. • OV-uitprobeerkaart

Productverkoop via werkgevers De rol van duurzame mobiliteit en bereikbaarheid worden steeds belangrijker voor werkgevers. De bus kan een onderdeel zijn van de oplossing voor werkgevers. Hiervoor zal een actieve benadering van werkgevers ingezet worden, waarbij er ondersteuning in analyses geboden wordt en per werkgever gekeken wordt welke prijspromoties relevant zijn in de propositie richting werknemers.

Nieuwe betaalmethoden en producten Met de introductie van OVpay, het nieuwe in- en uitchecken met je betaalpas, ontstaan er innovatiemogelijkheden in prijsproducten. Door de afrekening in een generieke backoffice komen er mogelijkheden als capping, stapelen, tijdstipafhankelijke tarieven en staffelkorting in de productenstructuur. In 2023 zullen er al onderzoeken plaatsvinden om te komen tot een nieuw productenpalet. Hierbij ligt de focus op de reiziger en de reizigersbehoefte. Vervolgens zal in 2024 de uitrol van het nieuwe productenpalet gaan plaatsvinden.

Versterken imago van de bus De komende jaren werken we aan het dichter bij elkaar brengen van de identiteit en het imago van de bus. Het merk de bus staat voor ‘rust’ en daarin doen we de belofte van een zorgeloze aankomst. De 5 ambities (beschikbaar, vertrouwd, tijd, comfort, duurzaamheid) komen terug in een aanpak om het imago dichter bij de identiteit te krijgen. We ontwikkelen een opvallende campagne om het imago van de bus een stevige boost te geven.

Gebiedsontwikkeling Wie zich in Groningen en Drenthe bezighoudt met gebiedsontwikkeling moet weten: de eerste paal is een haltepaal. De grote woningbouwopgave biedt het OV een grote kans. Wordt een wijk ontwikkeld met goede OV-voorzieningen, dan is er voor nieuwe bewoners minder noodzaak om een tweede (of zelfs eerste) auto aan te schaffen. Door promotieacties per interessant nieuwbouwproject uit te werken, zal de bus als optie meegenomen worden in het vaststellen van de reisgewoontes. Deze acties zijn gericht op (stedenbouwkundige) beleidsmedewerkers, ontwikkelaars, makelaars en woningzoekenden.

Digitale klantomgeving In een nauwe samenwerking met Qbuzz zal de digitale klantomgeving verbeterd worden. Hierbij ligt de focus op gebruiksvriendelijkheid van de website en webshop, de aanwezigheid op sociale media en het ontwikkelen van een reis-prijsvergelijker

Vakmanschap van de chauffeur De chauffeur is de spil in klantcontact en heeft een belangrijke rol in de reisbeleving van de reiziger. Een groet van de chauffeur levert een hogere ritwaardering op. Daarnaast zorgt de (reis)informatie die een chauffeur geeft voor een afname in onzekerheid. Samen met Qbuzz zal er gewerkt worden aan het vakmanschap van de chauffeurs.

Financieel De ramingen van de lasten en baten voor het onderdeel marktbewerking en communicatie zijn als volgt; Marktbewerking Bedragen x € 1.000,Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Actuele begroting 2023

Actuele prognose 2023

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Lasten Marktonderzoek

Marktontwikkeling

Tarieven en vervoerbewijzen

107

195

152

154

156

158

159

Totaal lasten Baten Marktbewerking

-107

-195

-152

-154

-156

-158

-159

Totaal baten Saldo

Communicatie Bedragen x € 1.000,Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Actuele begroting 2023

Actuele prognose 2023

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Lasten Productpromotie

146

154

155

157

158

159

Voorlichting

147

149

150

152

153

Reisinformatie

Reisbeleving

112

127

129

130

131

133

Corporate Communicatie Totaal lasten

414

530

536

541

546

551

Baten Communicatie

-414

-530

-536

-541

-546

-551

Totaal baten Saldo

3.3 CONCESSIEMANAGEMENT Het team Concessiemanagement is verantwoordelijk voor onder andere het concessiebeheer van de GD-concessie en het contractbeheer van het vraagafhankelijk vervoer (o.a. hubtaxi) en buurtbussen via Publiek Vervoer. Om dit beheer goed te kunnen uitvoeren is kwalitatief hoogwaardige OV-data nodig. Dit is ook een essentiële verantwoordelijkheid van het team Concessiemanagement.

Doelstelling

De afgelopen coronajaren heeft de focus voor de GD-concessie vooral gelegen op het in stand houden van zoveel mogelijk vervoer binnen het steeds verder afnemende beschikbare budget. Hierdoor heeft de uitvoeringskwaliteit niet het niveau gehaald wat in de concessie is afgesproken (lees: er is niet (geheel) aan alle concessievoorwaarden voldaan). Dit had ook mede te maken met de uitgangspunten voor de beschikbaarheidsvergoeding/transitievergoeding van het Rijk. Nu de vergoeding van het Rijk in 2023 wordt beëindigd zal vanaf 2024 de concessie in zijn geheel weer van toepassing zijn. Daarmee zal ook de focus weer volledig op de uitvoeringskwaliteit worden gelegd.

Daarbij worden de volgende vijf pijlers onderscheiden: • Personeel op orde • Materieel op orde • Betalen op orde • Reizigerspunctualiteit • Comfort

Personeel op orde In deze tijd van personeelsschaarste is het noodzaak voor vervoerders om zowel het aantal directe als indirecte personeelsleden op orde te hebben. Daarnaast dient er een werkomgeving te zijn gecreëerd waarin het personeel zich veilig en gehoord voelt. • Voldoende: beschikbaarheid van voldoende personeel is een eerste vereiste om de dienstregeling te kunnen uitvoeren. En dat is meer dan alleen het rijdend personeel. Het gaat dan ook om ondersteunend personeel, van planners tot monteurs en van reisregie tot buswassers. Het ontbreken van één van deze schakels betekent dat in meer of mindere mate niet de vereiste kwaliteit kan worden geleverd. • Kwaliteit: (zie ook marktbewerking) het vakmanschap van de chauffeur speelt een belangrijke rol in de reisbeleving. • Welzijn: de chauffeur kan zijn vak alleen op een goede manier uitoefenen als hij/zij in een prettige werkomgeving verkeert. Dit betekent oog voor goed werkend materieel, goed gefaciliteerde eindpuntvoorzieningen, de juiste opleidingen/bijscholingen maar vooral ook aandacht voor de geconstateerde toenemende werkdruk. Overigens geldt hetzelfde voor het indirecte personeel.

Materieel op orde Evenals personeel is betrouwbaar materieel een basisvereiste voor het goed kunnen uitvoeren van de dienstregeling. Voor 2024 wordt daarom ingezet op: •

•

Betrouwbaarheid, incl. infra: vanaf begin 2024 stromen de eerste nieuwe elektrische bussen in vanuit de Buca ZE. Dit betekent ook een en ander voor de uitstroom van de huidige dieselbussen, het plaatsen van de infrastructuur om de nieuwe elektrische bussen te kunnen faciliteren en het onderhouden van de infra. Maar vooral belangrijk is het vooraf opstellen van een noodplan voor het geval er (grootschalig) materieel of infra uitvalt. Reizigers moeten in alle gevallen er van uit kunnen gaan dat er een bus komt. Productformule: in Groningen en Drenthe hebben we verschillende type bussen voor verschillende producten. Dit heeft alles te maken met herkenbaarheid, comfort, maar vooral ook met capaciteit. De afgelopen (corona)jaren is om allerlei redenen de inzet van de juiste bus op het juiste tijdstip en de juiste lijn wat losgelaten. Vanaf 2024 wordt weer ingezet om de juiste bus op de juiste lijn te krijgen en hier de vervoerder ook op af te rekenen (zie ook ‘betalen naar wat we zien’). Huisstijl: voor de herkenbaarheid is het noodzakelijk dat de voorgeschreven huisstijl door de vervoerder op een juiste wijze wordt doorgevoerd. En vooral ook wordt onderhouden na eventuele schades. Het niet onderhouden kan leiden tot een haveloze uitstraling van de busvloot en leidt tot kwaliteitsverlies.

Betalen op orde Het item ‘betalen op orde’ kent meerdere invalshoeken. • Betalen naar wat we zien: Dit betreft de relatie OV-bureau -vervoerder. In het bestek is voorgeschreven dat alleen de ritten worden betaald die we in de data ook terugzien. Ritten die we niet in de data zien worden als ‘niet gereden’ beschouwd en hier wordt ook niet voor 19

•

betaald, tenzij de vervoerder op een andere manier kan aantonen dat de rit wel heeft gereden. Vanwege de financiële corona-ondersteuning vanuit het rijk is het ‘betalen naar wat we zien’ nog niet geëffectueerd. Nu de financiële steun eindigt zal vanaf 1 januari 2024 het ‘betalen naar wat we zien’ worden doorgevoerd. Betaalsystemen op orde: Dit gaat vooral om de mogelijkheid om te kunnen betalen in het voertuig. In 2023 is gestart met de introductie van OVpay, betalen met de bankpas, de mobiele telefoon of een OV-pas. In eerste instantie alleen saldo voltarief maar in 2024 moeten ook de verschillende kortingsproducten en abonnementen worden toegevoegd waarna de uitfasering van de OV-chipkaart zal worden gestart. Dit betekent ook dat de apparatuur in de bussen moet zijn aangepast en dat het stabiel functioneert. Ook moet voor specifieke doelgroepen een separate distributie worden opgezet. Kortom, een nieuw betaalsysteem, maar met nog heel veel uitdagingen. Ontwikkeling productenpalet: naast de technische kant van een nieuw betaalsysteem wordt ook een nieuw productenpalet ontwikkeld en geïntroduceerd. Vooral van belang is dat alle reizigers worden bediend, dus ook reizigers zonder bankpas, reizigers die anoniem willen reizen etc.

Reizigerspunctualiteit

In het OV wordt de mate van punctualiteit gerelateerd aan de prestatie van de vervoerder binnen zijn modaliteit. In het huidige mobiliteitsdenken wordt meer naar de totale ketenreis gekeken waarbinnen de bus een onderdeel is van het totaal. Het is meer dan alleen ‘is de bus op tijd’. In deze nieuwe denkwijze draait het om ‘is de reiziger op tijd op zijn bestemming’. Dit is een ontwikkeltraject om de prestaties van in zichzelf georiënteerde onderdelen als vertrekpunctualiteit, aansluitingen en rituitval meetbaar te maken en te vertalen naar een prestatienorm voor reizigerspunctualiteit. Om een goede basis te leggen wordt eerst gekeken naar de producten van Qbuzz. • Vertrekpunctualiteit

• •

Te vroeg vertrekken van de halte is uitermate vervelend voor de reiziger en dient tot een minimum te worden beperkt. Dit gaat in grote mate op voor de start van de reis en op hubs waar overstappen worden gemaakt. Qbuzz moet op beginpunten, zoals Station Emmen, en knooppunten zoals de hub in Gieten een score van minimaal 96% halen op de juiste vertrektijd of vertrek kort na de dienstregelingstijd. Aansluitgarantie Een belangrijke schakel in de reizigerspunctualiteit is het mogelijk maken van overstappen. In de dienstregeling worden aansluitingen gedefinieerd en worden ook gegarandeerde aansluitingen op belangrijke verbindingen vastgesteld. Qbuzz dient minimaal 95% van de gegarandeerde aansluitingen te realiseren. Rituitval De norm voor rituitval is maximaal 0,2% verwijtbare rituitval op maandbasis.

Comfort Een gevolg van dalende reizigersaantallen is dat er goed wordt nagedacht over het weer binnenhalen van reizigers die nu andere keuzes hebben gemaakt. Het is minstens zo belangrijk om de reiziger die er nog wel is een ambassadeur te laten zijn van ons product. De comfortbeleving en inclusiviteit van de busreis draagt in grote mate bij aan de reizigerstevredenheid. • Sociale veiligheid Het OV_bureau is verantwoordelijk voor het sociale veiligheidsbeleid en stelt daarvoor een separate subsidie ter beschikking aan Qbuzz. Met die subsidie wordt onder andere de inzet van OV-stewards mogelijk gemaakt. De OV-stewards worden ingezet om door gerichte en efficiënte controlemethodes zwart- en grijsrijden te beperken tot een minimum. De norm is maximaal 1%. Het gevoel van sociale veiligheid onder reizigers wordt met de

•

klantenbarometer gemeten. Het streven is dat minimaal een 8 wordt gescoord op de sociale veiligheidsbeleving van reizigers. Reisbegeleiding

•

Om reizigers optimaal te begeleiden tijdens de reis gebruikt Qbuzz de app Qmove. In 2023 heeft de appbouwer de doorontwikkeling gestaakt en moest Qbuzz alternatieven zoeken. Voor 2024 is het van belang dat de opvolgende app minimaal bestaat uit een reisplanner en de mogelijkheid om aansluitingen aan te vragen. Toegankelijkheid Tijdens de corona periode was het vanwege de 1,5m afstandsmaatregel niet mogelijk om rolstoelreizigers mee te nemen in Qliners. Rolstoelen moeten in die voertuigen door de chauffeur worden vastgezet. De kennis en kunde bij chauffeurs en de technische voorzieningen moeten weer operationeel worden geborgd. Daarnaast moet Qbuzz waarborgen dat chauffeurs eventuele afwijkende systemen in de nieuwe bussen middels trainingen veilig en kundig weten te bedienen.

Financieel De ramingen van de lasten en baten voor het onderdeel concessiemanagement zijn als volgt: Bedragen x € 1.000,Realisatie 2022

Primaire begroting 2023

Actuele begroting 2023

Actuele prognose 2023

Begroting 2024

Raming 2025

Raming 2026

Raming 2027

Lasten Beheer algemeen en audits GD concessie totaal

191

175

200

202

204

206

208

123.561

118.356

127.250

130.205

135.946

140.446

145.361

150.449

-2.500

-2.611

-2.702

-2.797

1.000

450

568

571

591

612

633

655

Stelpost bezuiniging DR GD concessie subsidie waterstofbussen Evenementenvervoer Subsidie laadinfrastructuur

12.000

Afrekening concessie 2021

-983

Aanvullende incidentele subsidie GD Bijdrage aanschaf waterstofbussen Emmen

7.714

4.250

642

Overige kosten GD

400

523

559

543

578

598

620

1.025

1.179

1.220

1.263

1.307

1.353

Publiek vervoer Hubtaxi

480

323

550

334

346

358

371

Kosten waterstof

400

752

518

536

554

574

600

Sociale veiligheid

735

649

762

761

810

838

868

898

Bijdrag haltes gemeenten

Onderhoud stallingen

193

244

245

310

312

314

316

Incidentele kosten Iedersz terrrein Q-liner 315 Lijn 922 Consessiemanagement Publiek Vervoer lokale projecten

Afschrijving stallingen

136

192

Totaal lasten

139.699

124.406

133.404

136.344

151.254

143.789

148.765

153.922

Baten Concessiemanagement GD reizigersinkomsten

26.373

25.954

27.772

29.061

33.688

35.930

38.137

40.286

Concessiemanagement GD Studenten OV

27.901

29.695

30.268

29.883

28.836

29.846

30.890

31.971

450

568

571

591

612

633

655

9.485

9.000

4.164

2.520

2.664

2.808 -

Opbrengsten evenementenvervoer Opbrengst verwaarding HBE's GD overige opbrengsten BVOV /TVOV Concessiemanagement Publiek Vervoer

8.836

6.529

7.730

107

120

150

114

118

122

126

Kaartverkoop buurtbussen

Huuropbrengsten remise

590

605

608

867

895

926

957

Totaal baten

73.873

56.977

65.943

77.052

68.312

69.974

73.429

76.862

Saldo

-65.826

-67.429

-67.462

-59.291

-82.943

-73.815

-75.338

-77.061

3.4 BEDRIJFSVOERING Het team bedrijfsvoering is een ondersteunend team die bestaat uit vier werkvelden, te weten; Financiën, Administratie, Juridische zaken en ICT-voorzieningen. Het team bedrijfsvoering heeft twee doelen voor de uitvoering van de concessie: het behouden van een financieel dekkende exploitatie van de concessie en uitvoering van de concessie binnen de gestelde juridische kaders en wetgeving. Dit doet het team door: • Conservatief begroten • Tussentijds financieel bijsturen waar nodig • Betalen voor wat er rijdt, data-gestuurd afrekenen • Juridische te handelen naar de mogelijkheden Het verzorgen dat de ICT voorzieningen (hard- & software) op orde zijn, is een intern organisatie doel om te medewerkers met hulpmiddelen te faciliteren dat zij hun werk kunnen doen. Het draagt daarmee indirect bij om de ambities van de organisatie te realiseren.

Planning & control Een financieel dekkende exploitatie valt en staat bij een orde zijnde planning & control. Enerzijds gaat dit over het begrotingsproces op orde hebben; goede budgettering (begroting), tijdige bijsturing op verantwoordingsmomenten (begrotingswijzigingen) en een heldere eindverantwoording over de bestede middelen (jaarrekening). Anderzijds gaat dit over het goed prognosticeren van de kosten- en opbrengstenontwikkeling. We volgen bij het prognosticeren een ‘conservatieve wijze van begroten’. Dit doen we door in onze begroting/meerjarenraming rekening te houden met + 3,5% stijging in kostenontwikkeling. Door effecten van corona & de oorlog in de Oekraïne is de voorspelbaarheid in kostenontwikkeling enigszins ontregeld. We merken dat de voorspelbaarheid van de kosten gestaag terugkeert, waardoor we met groeiende zekerheid de kostenontwikkeling durven in te schatten.

Inzicht in kosten en opbrengsten Binnen het werkveld Financiën houden we voortdurend de financiële ontwikkelingen bij binnen de OV-sector en de kosten van de vervoerder en gerealiseerde opbrengsten uit de kaartverkoop. Dit is essentieel voor het behouden van een financieel dekkende exploitatie. Indexen spelen hierbij een grote rol in de kostenontwikkeling in het lopende jaar. De index die daarbij van belang is, is de zgn LBI index. Deze index wordt landelijke bepaald en gehanteerd door de vervoersbedrijven en OVautoriteiten (decentrale overheden). Vier keer per jaar wordt deze index geactualiseerd (maart, juni, september en december). De afgelopen 2 jaar beweegt deze index zich tussen de 3% en 10%. Een bijstelling van tienden heeft al een financiële impact van honderdduizenden euro’s. Tussentijds financieel bijsturen is dan ook een must voor een dekkende exploitatie.

Opbrengsten uit verwaarding HBE’s Ook worden binnen het werkveld Financiën de zgn Hernieuwbare Brandstofeenheden (HBE’s) verhandeld. In Nederland wordt met behulp van een marktmechanisme uitvoering gegeven aan de doelstellingen voor een toenemend aandeel hernieuwbare energie in vervoer en de vermindering van de broeikasgasuitstoot van transportbrandstoffen. De inzet van hernieuwbare energie van brandstoffen als HVO diesel (groene diesel) en elektra leveren een aan gebruik gerelateerd aantal deze HBE certificaten op. Deze certificaten zijn verhandelbaar op een daartoe aangewezen markt.De Nederlandse Emissie Autoriteit (NEA) houdt toezicht op deze markt en stelt de voorwaarde en bewaakt de registratie. Voor meer informatie over dit marktmechanisme verwijzen wij naar de website van de NEA: https://www.emissieautoriteit.nl/onderwerpen/algemeen-hernieuwbare-energie-voorvervoer/marktmechanisme

De inzet van elektrische bussen (de HVO diesel bussen) in de GD concessie leveren het OV-bureau per jaar een bepaald volume aan certificaten op. Per 2024 zullen de baten uit de verwaarding van deze HBE’s worden ingezet als een gedeeltelijke dekking voor de financiering van de business case zero emissie. In deze businesscase worden de baten uit de verwaarding ingezet als subsidie voor de door Qbuzz gekochte elektrische bussen. In de businesscase is gerekend met een waarde van € 12,50 per HBE. De afgelopen 2 jaar fluctueerde waarde tussen € 9,- en € 21,-. De opbrengst uit verwaarding zal daarmee voor ons ook per jaar fluctueren. De opbrengsten uit de verwaarding worden gestort in de bestemmingsreserve ZE (Zero Emissie transitie). Deze bestemmingsreserve is speciaal hiervoor ingesteld een heeft ten doel CO2 reducerende projecten te financieren. Bestedingen van deze bestemmingsreserve zijn hierdoor herleidbaar en kunnen van worden aangetoond dat de opbrengsten ook daadwerkelijk aan CO2 reducerende investeringen zijn besteed. Deze opbrengsten zijn opgenomen aan de batenkant in de financiële tabel bij concessiemanagement bij de regel opbrengst verwaarding HBE’s.

Sturing op de kosten Voor uitvoering van de concessie krijgt de concessiehouder/vervoerder (Qbuzz) een vergoeding per gereden dienstregelingsuur (DRU). Voorafgaand aan het jaar wordt de te rijden dienstregeling afgesproken, uitgedrukt in dienstregelingsuren. Als het ware kopen wij daarmee te rijden dienstregelingsuren in, waarbij alle bustypes een eigen uurtarief hebben. Nagenoeg real-time worden de daadwerkelijk gereden dienstregelingsuren bij ons bekend. Strikt genomen betalen wij alleen de afgesproken en gereden dienstregelingsuren uit. Deze werkwijze van betalen voor wat er rijdt, draagt bij aan een goede kostenbeheersing. Dit is mogelijk doordat wij als OV-bureau datagestuurd werken en kunnen afrekenen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.groningen.nl/api/v1/meetings/4687/documents/75290