Bijlage 1 Gezondheidsbeleid 2023, Gezond Leven in 050.pdf

en maatschappelijke participatie worden samenleving op verschillende manieren. Zo nam capaciteiten en talenten beter benut. Dit draagt het ervaren van geluk onder jongeren af (van bij aan de sociale cohesie, de veiligheid en 82% in 2019 naar 74% in 2021) en waren meer 2016 2020 vermindert het beroep op de zorg. ouderen sociaal kwetsbaar30. Midden (mbo, havo, vwo) Hoog (hbo, wo) Gezonde voeding2016 2020

60

erns1g_eenzaam_naar_wijk

66

4

Percentage jongeren dat onvoldoende weerbaar is (klas 2 en 4, VO) (%) 14

13,2 13,2

Ernstig eenzame volwassenen

11,4 16

10,5 9,4

10 12

7

7,7 8

4

3,5

2015

2019

er Bo Te n

en ar

or ee rd M

H

pe n

st oo id

o. rk gk e oo H

Zu

e.

o. jk di rd

an pm el H

2016

e.

e. o

.

t w es Zu

O ud

id

-W es

t

d -Z ui

t O ud

do os oo r N

uw -W es t ie N

m nt ru Ce

oo rd ud -N O

2021

N oo

0

O

os

N

te r

oo

rd

pa rk

w es

w ijk

t

0

2020

Gemeente Groningen Provincie Groningen

Figuur 7: Volwassenen die zich ernstig eenzaam voelen in de gemeente Groningen [bron: Volwassenenmonitor 202, GGD Figuur 6: Percentage jongeren dat zich onvoldoende weerbaar voelt (%)

28

Groningen in cijfers]

29

Bijlage 2: kernindicatoren tot en met 2021 Omdat mensen het lastig vinden om over mentale gezondheid te praten, moet er meer dan bij fysieke problemen ingezet worden op communicatie en bewustwording. Maar liefst een kwart van de Nederlanders vindt praten hierover namelijk moeilijk, blijkt uit de Monitoring taboe op psychische klachten en aandoeningen van het ministerie van VWS31. Langdurige, niet onderkende, psychische problemen kunnen leiden tot verergering van problemen en hoogoplopende wachtlijsten bij de GGZ. Dit onderstreept het belang van vroegtijdige signalering en adequate ondersteuning.

Relaties met ander beleid Meerjarenprogramma Psychisch kwetsbare personen (MJP PKP)

Zoals toegelicht in hoofdstuk 4 willen we de effecten van het in deze nota beschreven beleid periodiek gaan monitoren aan de hand van vijf categorieën met kernindicatoren:

Binnen dit programma werken de Groninger gemeenten en Menzis samen met GGZ-instellingen en met de politie aan het herstel van psychisch kwetsbare inwoners met betrekking tot hun welbevinden, zelfredzaamheid, gezondheid en deelname aan de maatschappij. De interventies

→ Algemeen: perceptie tevredenheid leven, ervaren gezondheid en ervaren geluk. → Lichamelijke gezondheid: chronische aandoeningen, fysieke beperkingen en gezond gewicht.

→ Mentale gezondheid: psychosociale gezondheid, ervaren eenzaamheid en ervaren stress. → Leefstijl: roken, alcoholgebruik en bewegen. → Eigen regie: dagelijks functioneren, zelf hulp kunnen regelen en weerbaarheid jeugd. In deze bijlage hebben we opgenomen hoe deze indicatoren tot en met 2021 zijn gemeten. Zie daarvoor de tabel op de volgende pagina.

richten zich voornamelijk op het beter benutten van bestaande organisaties en systemen door de onderlinge afstemming te verbeteren, kennis uit te wisselen en wederzijds begrip te kweken voor

De aardbevingsproblematiek in Groningen drukt een extra zwaar stempel op de gezondheid en veerkracht van onze inwoners. Schade aan woningen gaat gepaard met zowel fysieke als psychische klachten. Door het gevoel van onveiligheid en de langdurige onzekerheid ervaren steeds meer slachtoffers van mijn­bouw­ schade stress. Dit gaat op vele vlakken ten koste van hun gezondheid32.

elkaars benadering. Interventies gericht op de samenwerking tussen huisartsen en het sociaal domein worden gecoördineerd vanuit de taskforce Aanpak wachttijden GGZ. Alle interventies zijn gericht op het voorkomen van terugval. Gezond ouder worden Groningen is een dynamische en diverse gemeente waar ook dubbele vergrijzing speelt: niet alleen het aandeel ouderen neemt toe, maar ook de gemiddelde leeftijd komt steeds hoger te liggen. Hele wijken en buurten dreigen op termijn te vergrijzen. De gemeente maakt dan ook werk van een woonzorgvisie en integraal ouderenbeleid. December 2021 deed KAW architecten en adviseurs hiervoor aanbevelingen op vier thema’s: vitaal (beweegaanbod en domotica), ertoe doen (met name aanpak eenzaamheid), woonomgeving (de zorgzame wijk) en ondersteuning (vooral preventieve dementiezorg en aandacht voor mantelzorgers).

30

31

Bijlage 3: uitkomsten werkconferenties Algemene gezondheid Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Perceptie tevredenheid leven (18+)

1

78%

-

74%

-

Ervaren geluk (18+)

1

65%

-

71%

-

“ “ (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

82%

-

74%

Ervaren gezondheid (18+)

1

89%

-

80%

-

“ “ (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

86%

-

82%

Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Chronische aandoeningen (1 of meer) (19+)

2

-

-

42%

-

Lichamelijke beperkingen (1 of meer) (19+)

2

-

-

10%

-

Overgewicht (19+)

2

-

-

39%

-

“ “ (jeugdigen VO klas 3)

3

-

14%

16%

13%

Ter voorbereiding op deze beleidsnota organiseerden we in het voorjaar 2022 drie werkconferenties. Tijdens deze sessies hebben we de contouren van deze beleidsnota voorgelegd aan onze partners op het terrein van zorg, welzijn, onderwijs en preventie. Alsook aan diverse

collega-ambtenaren, waaronder gebiedsteams en beleidmakers. Belangrijkste vraag was welke nieuwe beleidsaccenten we de komende jaren moeten aanbrengen (zie onderstaand schema). Deze accenten zijn verwerkt in de vier uitdagingen van deze nieuwe gezondheidsnota.

Lichamelijke gezondheid

Mentale gezondheid Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Risico op angststoornissen en depressie (matig + hoog) (19+)

2

-

-

50%

-

“ “ (o.b.v. SDQ-score) (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

24%

-

-

Ervaren stress (19+)

2

-

-

23%

-

“ “ (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

50%

-

48%

Ervaren eenzaamheid (18+)

1

-

-

27%

-

“ “ (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

9%

-

11%

Leefstijl Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Voldoende bewegen (NNGB) (19+)

2

-

-

58%

-

“ “ (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

19%

-

17%

Alcohol gebruik (19+)

2

-

-

20%

-

“ “ (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

24%

-

26%

Roken (19+)

2

-

-

22%

-

“ “ (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

7%

-

8%

Indicator

Bron

2018

2019

2020

2021

Perceptie belemmeringen dagelijkse leven door gezondheid (18+)

1

34%

-

37%

-

Perceptie hulp kunnen organiseren indien nodig (eens + neutraal) (18+)

1

-

-

90%

-

Perceptie weerbaarheid (onvoldoende) (jeugdigen VO klas 2 & 4)

3

-

10%

-

13%

Rol van gemeente in gezondheid verankeren

Aanpakken waar energie ligt

Netwerken versterken

Luisteren naar bewoners

Integraal aansluiten bij behoeften

Deskundigheid op de goede plek

Langdurige, duurzame inzet stimuleren

Heldere en haalbare doelen stellen

Verbinding tussen partijen versterken

Een geschikte regievoerder aanwijzen

Faciliteren Katalysator van initiatieven

Kansen om gezondheid beter te verankeren in wijken

Positief communiceren vanuit kansen

Een aanspreekpunt dat netwerk samenbrengt

Meer samenwerken

Ontschotten en kokers loslaten Kansen en budgetten koppelen

Durven differentiëre n in wijken Luisteren naar bewoners

Werken vanuit vertrouwen

Gemeente moet faciliteren, niet ‘regelen’

Eigen regie

Bronnen 1.

Wijkenenquête Leefbaarheid & Veiligheid (OIS Groningen)

2.

Gezondheidsenquête (GGD Groningen)

3.

Jeugd gezondheidsenquête (GGD Groningen)

32

33

Bronvermelding 1

Arts en wetenschapper Machteld Huber introduceerde deze nieuwe definitie van gezondheid in 2011

22

RIVM (2021). Corona-inclusieve Volksgezondheid Toekomst Verkenning – Verder kijken dan corona, over de toekomst van onze

→ https://www.iph.nl/positieve-gezondheid/wat-is-het/

gezondheid.

2

Zó werkt publiekegezondheidszorg (Gertrude van Driesten en Kees Wessels, 2018)

→ https://www.volksgezondheidtoekomstverkenning.nl/c-vtv/gezondheid

3

Dahlgren G, Whitehead M. Policies and Strategies to promote social equity in health. Stockholm: Institute of Future Studies, 1991

23

→ https://health-inequalities.eu/jwddb/policies-and-strategies-to-promote-social-equity-in-health 4

Gemeente Groningen (2017). Healthy Ageing Visie - De G6 voor een Gezonde Stad Groningen

→ https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2022D10215 24

GGD Groningen (2022) dashboard over beweging.

25

Wijkcijfers 2020 RIVM:

26

GGD Groningen (2022) dashboard over overgewicht:

27

NTvG (2008). Aanzienlijke comorbiditeit bij volwassenen met overgewicht: resultaten uit het ‘Leidsche Rijn Gezondheidsproject’.

→ https://gemeente.groningen.nl/sites/default/files/Healthy-Ageing-Visie---De-G6-voor-een-Gezonde-Stad-Groningen.pdf 5

Gemeente Groningen (2017). Gezondheidsbeleid Groningen Gezond 2018-2021

6

Coalitieakkoord 2021-2025 ‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’ (2021).

7

Arcadis (2020). Gezonde stad index 2020.

→ https://ggdgroningen.incijfers.nl/dashboard/dashboard/beweging

→ https://gemeente.groningen.nl/sites/default/files/Gezondheidsbeleid-Groningen-Gezond-2018-2021.pdf

→ https://www.rivm.nl/media/smap/obesitas.html?detail=wijk&gemeente=Groningen

→ https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2022/01/10/coalitieakkoord-omzien-naar-elkaar-vooruitkijken-naar-de-toekomst

→ https://ggdgroningen.incijfers.nl/dashboard/dashboard/overgewicht

→ https://connect.arcadis.com/Gezonde-Stad 8

Gezondheidsmonitor 2020

→ https://www.ntvg.nl/artikelen/aanzienlijke-comorbiditeit-bij-volwassenen-met-overgewicht-resultaten-uit-het-leidsche 28

→ https://ggdgroningen.incijfers.nl/dashboard/dashboard/gezondheidsmonitor-volwassenen-en-ouderen-2020 9

Gemeente Groningen (2021). Omgevingsvisie Levende Ruimte – Het vervolg op de Next City.

10

11

12

29

GGD Groningen in cijfers (2021) Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021.

30

Sealy MJ, van der Lucht F, van Munster BC, Krijnen WP, Hobbelen H, Barf HA, Finnema EJ, Jager-Wittenaar H. Frailty among Older

→ https://ggdgroningen.incijfers.nl/dashboard/dashboard/ervaren-geluk-2

VWS (2020). Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 - Gezondheid breed op de agenda.

People during the First Wave of the COVID-19 Pandemic in The Netherlands.

→ https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/02/29/gezondheid-breed-op-de-agenda

→ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35329352/

CBS (2021). Armoede en sociale uitsluiting 2021

31

Nulmeting ’monitoring taboe op psychische klachten en aandoeningen’ van november 2021 door I&O Researsch in opdracht van het

→ https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2021/49/armoede-en-sociale-uitsluiting-2021

Ministerie van VWS.

Gezondheidsverschillen in ziekten en aandoeningen volgens VZinfo, een platform van het RIVM in opdracht van het Ministerie van

→ https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/11/30/monitoring-taboe-op-psychische-klachten-en-aandoeningen-nulmeting

Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

13

RIVM (2018). Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2018. → https://www.vtv2018.nl/

→ https://gemeenteraad.groningen.nl/Vergaderingen/Politieke-woensdag-Dag-agenda/2022/19-januari/10:30/Bijlage-2-OmgevingsvisieLevende-Ruimte-1.pdf

Jochen O. Mierau (RUG) (2022). Het Belang van Preventie - Position Paper.

32

Busscher, N., Vries de, P.M.J., Adams, W.J. & Postmes, T. (2020). Gaswinning, aardbevingen en maatschappelijke gevolgen voor de

→ https://www.vzinfo.nl/gezondheidsverschillen/ziekten-aandoeningen

provincie Groningen en haar bewoners – overzicht onderzoeken juni 2018-juli 2019.

CBS (2021) Sociaal-demografische verschillen in COVID-19-sterfte tijdens de eerste golf van de pandemie.

→ https://research.rug.nl/nl/publications/gaswinning-aardbevingen-en-de-maatschappelijke-gevolgen-voor-de-p

→ https://www.cbs.nl/nl-nl/longread/statistische-trends/2021/sociaal-demografische-verschillen-in-covid-19-sterfte-tijdens-de-eerste-golfvan-de-corona-epidemie 14

Gemeente Groningen (2019). Toekomst met perspectief – naar een levende en lerende aanpak van armoede in de gemeente Groningen. → https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Bijlage-Toekomst-met-perspectief-ontwikkelplan.pdf

15

De gezondheidsverschillen voorbij dat de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) in oktober 2020. Gezondheidsverschillen

16

RIVM (2020). Loket gezond leven - Gezonde sociale leefomgeving Bilthoven.

17

RIVM (2022). Kennisbundeling – Groen en Gezondheid.

18

Gemeente Groningen (2020). Klimaatbestending Groningen 2020-2024 - Een uitvoeringsagenda op klimaatadaptatie.

voorbij | Essay | Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (raadrvs.nl)

→ https://www.loketgezondleven.nl/gezondheidsthema/gezonde-leefomgeving/gezonde-sociale-woonomgeving

→ https://www.rivm.nl/documenten/kennisbundeling-groen-en-gezondheid

→ https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Bijlage-Uitvoeringsagenda-Klimaatbestendig-Groningen-2020-2024-2.pdf 19

Artikelen van het RIVM over klimaat en gezondheid. → https://www.rivm.nl/klimaat-en-gezondheid

20

De stad als gezonde habitat, Raad voor leefomgeving en infrastructuur. De stad als gezonde habitat | Raad voor de leefomgeving en

21

Gemeente Groningen (2020). De sociale basis in Groningen: Harmoniseren en verder.

infrastructuur (rli.nl)

→ https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Bijlage-2-De-sociale-basis-in-Groningen-Harmoniseren-en-verder-1.pdf

34

35

Gezond Leven in 050 | november 2022

36