Bijlage 1 Gebiedsvisie Healthy Ageing Campus.pdf

Huidige situatie De rijke geschiedenis van de Healthy Ageing Campus vormt een stevige basis voor een toekomst vol innovatie. Wat begon als een paviljoenziekenhuis is in ruim een eeuw uitgegroeid tot een toonaangevend universitair medisch centrum, waar patiëntenzorg, wetenschappelijk onderzoek en onderwijs samenkomen. In de afgelopen decennia groeide het terrein uit tot de Healthy Ageing Campus, met nieuwe gebouwen zoals het Bruggebouw, het Research Laboratorium voor Microbiologie, het ERIBA, het Protonentherapiecentrum en recent het Universitair Centrum Psychiatrie. Deze ontwikkelingen versterkten de wetenschappelijke positie, maar lieten de heldere, oorspronkelijke opzet deels vervagen. Tegelijkertijd is het stedelijke leven steeds dichter naar het terrein gekropen. De Kunstwerf, DOT, het stadsstrand en de tijdelijke studentenhuisvesting op het Bodenterrein brengen nieuwe dynamiek. Hier ligt een kans om de leefkwaliteit te versterken door de oude groenstructuur en de oorspronkelijke rol van de binnenstraten als schakel met de stad weer te herstellen. De Healthy Ageing Campus staat nu voor de uitdaging om deze historische gelaagdheid, de kennisinfrastructuur en het omliggende stadsleven samen te brengen.

Zo groeit het terrein niet alleen uit tot een innovatief kennisdistrict, maar ook tot een open en verbonden stadswijk, waar gezondheid, onderzoek, onderwijs én het dagelijks leven hand in hand gaan.

Struktuurplan 1980

Healthy Ageing Campus, Groningen

Petrus Campersingel; HAC en stad in verbinding

84

Gebiedsvisie

85

Gebiedsvisies

Het vastgestelde beleid dat relevant is voor de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus kan worden onderverdeeld in gebiedsvisies, algemeen beleid en gebiedsgericht beleid. Hieronder wordt de belangrijkste input uit de gebiedsvisies samengevat. Structuur- en visieplan Bodenterrein UMCG (2007) In 2007 heeft Kuiper Compagnons voor de gemeente en UMCG een integraal structuur- en visieplan voor het Bodenterrein en de noordzijde van het UMCG opgesteld. Het doel van het plan is om een basis te leggen voor de ontwikkelingsmogelijkheiden van het gebied als geheel en het toekomstige planologische kader. In het structuur- en visieplan is destijds gekozen de Antonius Deusinglaan te verplaatsen naar wat nu de Vrydemalaan is. Zo ontstaan twee gebieden die aansluiten op de structuren van de stad. De Oosterhamrikkanaalzone wordt verlengd naar het Bodenterrein en wordt beter gerelateerd aan de binnenstad, en het terrein van het UMCG wordt vergroot tot aan wat nu de Vrydemalaan heet. Dit heeft als doel dat beide gebieden in hun herkenbaarheid en identiteit worden versterkt, en de ruimtelijke structuur van dit stadsdeel afgemaakt wordt. Naast de “kanaalzone” als voortzetting van het Oosterhamrikkanaalzone wordt de Healthy Ageing Campus gezoneerd in drie delen: • De parkzone, een zone met groen en water langs de Petrus Campersingel.

• De stedelijke kernzone, met een hoge dichtheid en stedelijke uitstraling. • De zone langs de Oostersingel, met groen en objecten. Volgens het structuur- en visieplan krijgt de campus aan de noordzijde een stedelijke mix en clustering aan functies. Zo worden wonen, dienstverlening, zorg, onderzoek, onderwijs en cultuur onderdeel van het gebied. Op het terrein staat een hoogwaardige en duurzame inrichting van het openbaar gebied centraal; gericht op een aantrekkelijke leef- en werkomgeving met verblijfskwaliteit en sociale veiligheid. Bestemmingsplan (2010) Het structuur- en visieplan van Kuiper Compagnons heeft geleid tot het bestemmingsplan uit 2010 zoals op de volgende pagina te zien. Waarbij opvalt dat er een extra plein is toegevoegd aan de Noordpunt.

• De werkgelegenheid groeit mee in de stad en regio. • Leefbaar, veilig en aantrekkelijk voor álle inwoners blijven. • Energietransitie versnellen t.b.v. CO2-neutraal worden. • De gezondste gemeente, waarin iedereen meedoet, blijven. Levende Ruimte concreet i.r.t. Healthy Ageing Campus: • De Healthy Ageing Campus als één van de ‘dynamo’s’ van de stad, waar dus geïnvesteerd in moet worden om de economie aan te jagen. • Campus Groningen (Zernike Campus en de Healthy Ageing Campus) wordt samen met MBOcampussen Suikerzijde en Kardinge een drager van een gemengde gebiedsontwikkeling. • Groei van de campussen Zernike Campus en Healthy Ageing Campus mogelijk maken om de (inter-) nationale concurrentiepositie te verstevigen. • Scheppen van de juiste randvoorwaarden voor de vele studenten en kenniswerkers (Nederlands en internationaal).

Structuur- en visieplan UMCG, Kuiper Compagnons

Masterplan Campussen (2023) Dit masterplan heeft als doel de langjarige versterking van het kennis- en innovatie-ecosysteem in de Metropoolregio Groningen, bekend om baanbrekend werk in energie, gezondheid en digitalisering. De Healthy Ageing Campus maakt deel uit van dit eosysteem. Het plan bevordert een hechtere samenwerking tussen de kennisclusters in het Noorden, met de RUG en het UMCG als vertegenwoordigers van de ‘Universiteit van het Noorden’ (UvhN). De UvhN, waaronder ook een aantal hogescholen en middelbaar beroepsonderwijs vallen, heeft een aantal uitgangspunten: brede welvaart, impact, noordelijk, innovatie-ecosysteem, regionaal. De campus is de plek waarin bedrijven en kennisinstellingen elkaar vinden om gezamenlijk te werken aan innovaties kennisontwikkeling en de realisatie van gezamenlijke faciliteiten en werkplaatsen. In het masterplan wordt de HEALTHY AGEING CAMPUS aangewezen als een kansrijke locatie voor fysieke ontwikkeling. Daarnaast stelt ze een viertal actielijnen op om met de campussen aan te werken de komende jaren: • Formuleren ambitie en strategie. • Experimenteerruimte in pilotfase. • Programmering op tactisch niveau. • Structurele campus supportorganisatie.

Bestemmingsplan (2010)

Omgevingsvisie Levende Ruimte: De Groningse Leefkwaliteit voorop. Gemeente Groningen (2021) Om ruimte te bieden aan de groei van de stad en tegelijkertijd de leefkwaliteit te verhogen heeft de gemeente in haar omgevingsvisie vijf belangrijke opgaven benoemd: • Faciliteren van de groei: 250.000 inwoners in 2035. Aantal banen mee laten groeien (+21.000). Omgevingsvisie Levende Ruimte: De Groningse Leefkwaliteit voorop. (2021)

Healthy Ageing Campus, Groningen

86

Gebiedsvisie

87

Algemeen beleid

Hieronder volgt een samenvatting van het algemene gemeentelijke beleid dat van toepassing is op de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus. Healthy Ageing Leidend voor het gezondheidsbeleid van Groningen is de Healthy Ageing Visie. Deze visie heeft de gemeente opgesteld in samenwerking met UMCG, RUG, Hanze en Healthy Ageing Network Northern Netherlands (HANNN). In de Healthy Ageing Visie staan zeven kernwaarden centraal: Actief Burgerschap, Bereikbaar Groen, Actief Ontspannen, Veiligheid, Gezond Verplaatsen, Gezond Bouwen en Gezonde Voeding. Deze kernwaarden zijn relevant voor beleidsprogramma’s van de gemeente en de samenwerking met de kennisinstellingen en gezondheidsorganisaties in de stad.

Wonen Bouwen, bouwen en nog eens bouwen – maar altijd met oog voor kwaliteit. Dat is de belangrijkste doelstelling van het gemeentelijk beleid voor wonen. Door het toevoegen van nieuwe woningen neemt de druk op de woningmarkt af en ontstaan er meer mogelijkheden voor inwoners om een passende woning te vinden. Het streven is een ongedeelde gemeente te zijn waar iedereen een plek kan vinden. Daarom ligt de focus op gemengde wijken en is er aandacht voor diverse doelgroepen. Op de Healthy Ageing Campus doet zich een unieke kans voor om versneld woningen te bouwen voor jongeren, ouderen, mensen met een zorgvraag, maar ook voor medewerkers van UMCG en RUG die bijdragen aan het versterken van het innovatie-ecosysteem.

Ook op de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus zijn de kernwaarden van toepassing. Door zorg, onderwijs en opleiding, onderzoek en ondernemerschap onlosmakelijk te verbinden met het stedelijk leven wordt een omgeving gecreëerd waarin mensen langer gezond en gelukkig kunnen leven.

Samengevat: • Door het toevoegen van woningen op de Healthy Ageing Campus wordt bijgedragen aan het verminderen van de druk op de woningmarkt. • Er is aandacht voor doelgroepen met een zorgvraag en een binding met de Healthy Ageing Campus.

Samengevat: • Op de Healthy Ageing Campus wordt de toekomst van Gezond Leven niet alleen onderzocht, maar ook daadwerkelijk beleefd.

Leefkwaliteit Meer aandacht voor leefkwaliteit draagt bij aan het welbevinden van mensen. Meer groen, meer openbaar gebied en een prettig leefklimaat stimuleren werkgelegenheid en gezondheid. Het verhogen van de leefkwaliteit is van veel factoren afhankelijk, meest relevant voor de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus zijn groen, klimaat en erfgoed.

Economie De Healthy Ageing Visie richt zich niet alleen op het bevorderen van gezondheid onder inwoners en het vergroten van de aantrekkelijkheid van de stad, maar draagt ook bij aan de concurrentiekracht, het vestigingsklimaat en de werkgelegenheid van Groningen. Daarmee raakt de visie ook aan het economisch programma van de campus. De Life Sciences-sector is de snelst groeiende sector in Noord-Nederland, vooral in Groningen, en omvat kruisbestuivingen met sectoren zoals IT, technologie, Agro & Food en Big Data. In Groningen faciliteren we deze groei in de bestaande stad o.a. door te verdichten op de Zernike en Healthy Ageing Campus. Functiemenging is hierbij het uitgangspunt, niet alleen om het innovatie-ecosysteem te versterken, maar ook om sociale cohesie en kansengelijkheid te bevorderen en levendigheid te creëren. Samengevat: • Groningen wil haar rol als economische motor van Noord-Nederland actief versterken. Daarin speelt de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus een prominente rol. • Bij het faciliteren van de groei van de stad is functiemenging het uitgangspunt.

Healthy Ageing Campus, Groningen

Groen De gemeente heeft de opgave om te vergroenen gezien het belang van natuur voor de leefbaarheid, klimaatadaptatie en sociale cohesie in de stad. Door te sturen op de kwantiteit, kwaliteit en bereikbaarheid van groen wordt de leefkwaliteit van mens en dier verhoogd. Gelegen langs de Wetering en het Oosterhamrikkanaal is de Healthy Ageing Campus een belangrijke schakel in het groenblauw raamwerk van Groningen. Door het groen op de campus te verbinden met dit raamwerk wordt het ecologisch en recreatief stadslandschap versterkt. Inzet bij de inrichting van de campus is minder ruimte voor auto’s en meer ruimte voor ontmoeting, beweging en natuur. Zo draagt de campus bij aan een lang en gezond leven voor mens en dier. Samengevat: • Het groenblauw raamwerk van Groningen vormt de basis voor de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus. • Het verdichten en vermengen van de campus wordt gecombineerd met meer groen en openbaar gebied.

88

Klimaat Klimaatbestendigheid staat bij nieuwe ontwikkelingen hoog op de agenda. Steeds vaker merken we dat het klimaat verandert. Het wordt warmer en droger, en we krijgen vaker te maken met hevige regenval en ander extreem weer. Om Groningen in 2050 klimaatbestending te maken, zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: • Wateroverlast voorkomen; • Hittestress voorkomen en verminderen; • Ruimtelijke kwaliteit verbeteren; • Kwetsbare groepen extra beschermen. Juist op de Healthy Ageing Campus, waar zorg wordt verleend en mensen studeren, werken en wonen is het belangrijk om hittestress zoveel mogelijk te beperken. In het uitvoeringsprogramma Klimaatbestendig Groningen wordt de campus aangemerkt als een urgente locatie. Dit komt niet alleen door het risico op het ervaren van hittestress, maar ook doordat de Oostersingel kwetsbaar is voor wateroverlast. Bij hevige regenval kan hier veel water op straat komen te staan, wat de bereikbaarheid van het UMCG in gevaar brengt. Daarom is het noodzakelijk om snel actie te ondernemen en campus en omgeving klimaatbestendig te maken. Samengevat: • Het openbaar gebied van de Healthy Ageing Campus wordt zo groen mogelijk ingericht. • Om het UMCG bij hevige regenval bereikbaar te houden wordt het hemelwater op en rondom de campus zoveel mogelijk vastgehouden en vertraagd afgevoerd.

Erfgoed We koesteren het Groninger erfgoed omdat het bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van de gemeente en ervoor zorgt dat inwoners zich ermee verbonden voelen. Het erfgoedbeleid van de gemeente richt zich op het verankeren en verbijzonderen van nieuwe ontwikkelingen door de waarde en potenties van erfgoed centraal te stellen. Refereren aan het verleden kan trots en onderscheidend vermogen toevoegen. Het gebied dat we nu aanduiden als de Healthy Ageing Campus heeft een rijk verleden. De monumentale groenstructuur van de wetering, het beschermd stadsgezicht Petrus Campersingel en de karakteristieke panden op de campus vormen bijzondere cultuurhistorische waarden. De opgave is erin gelegen om deze waarden zichtbaar en beleefbaar te maken.

Mobiliteit Extra woningen, banen en bezoekers leiden tot extra mobiliteit van, naar en binnen Groningen. Om de groei van de mobiliteit in goede banen te leiden en bij te dragen aan de ambitie om een aantrekkelijke leefomgeving te creëren geeft de gemeente prioriteit aan actieve mobiliteit boven de auto. Inzet is een doorwaadbare stad te zijn waar fietsen en lopen de makkelijkste en snelste manieren zijn om je te verplaatsen. Lopen, fietsen en openbaar vervoer zijn cruciaal om de stad bereikbaar te houden, zonder deze vervoersmiddelen loopt de stad vast. Met de uitvoering van de mobiliteitsvisie wordt de stap gemaakt van verkeersruimte naar leefruimte, waarbij het openbaar gebied ingericht wordt volgens de principes van de Leidraad Openbare Ruimte. Om de Healthy Ageing Campus onderdeel te maken van de doorwaarbare stad garanderen we de goede OV bereikbaarheid van de campus en investeren we in fietsen voetpaden. Zo wordt lopen van en naar OV haltes gestimuleerd en worden de omliggende wijken beter met de campus verbonden. Goede oost-west verbindingen over de campus zijn van belang enerzijds om de campus makkelijk en snel te bereiken en anderzijds om de Oosterparkwijk met de binnenstad te verbinden. Samengevat: • Om het aantal auto’s en het gebruik ervan te ontmoedigen, geven we op en rondom de Healthy Ageing Campus ruim baan aan het OV, de fietser en voetganger.

CO2 neutraliteit Groningen heeft als doel in 2035 CO2-neutraal te zijn. Om de energietransitie te versnellen, is een routekaart opgesteld met strategische keuzes. Energie wordt zoveel mogelijk lokaal opgewekt, direct gebruikt of opgeslagen. Gebouwen op de Healthy Ageing Campus zijn ontworpen met energie-efficiëntie in gedachten. Voor het verwarmen en koelen van de gebouwen wordt gebruik gemaakt van een duurzaam (bodem) energiesysteem en bij de keuze van bouwmaterialen wordt de impact op het klimaat en de CO2-uitstoot geminimaliseerd. Samengevat: • De gebouwen op de Healthy Ageing Campus zijn zo energie-efficiënt mogelijk. • Op de campus wordt waar mogelijk gebruikgemaakt van lokaal opgewekte duurzame energie.

Samengevat: • Op de Healthy Ageing Campus worden de cultuurhistorische waarden gecombineerd met moderne nieuwbouw, dit maakt de campus aantrekkelijk en zorgt dat Groningers zich ermee verbonden voelen.

Gebiedsvisie

89

Gebiedsgericht beleid

Aansluitend op de gebiedsvisies en het algemene beleid wordt hieronder de relevante input uit het gebiedsgerichte beleid samengevat. Structuurplan ADL-Complex, Rijksuniversiteit Groningen, KAAN Architecten Het huidige ADL-complex bestaat uit een conglomeraat van negen gebouwdelen die door de jaren heen aan elkaar zijn gebouwd. Hieraan is in 2024 het Anda Kerkhoven Onderwijscentrum toegevoegd als nieuwe entree voor het onderwijs- en onderzoeksdeel van de campus. Kenmerkend voor het ADL-complex is de aaneenschakeling van gebouwen, programma’s en gebruikersgroepen. Het is wenselijk om de gebouwen van het ADL-complex ruimtelijk beter op elkaar aan te sluiten zodat de verschillende programma’s en gebruikersgroepen samenkomen en er meer ruimtelijke logica ontstaat. Om dit ruimtelijk te faciliteren is door KAAN en Felixx een voorstel gemaakt waarin een ruimtelijke en functionele visie op het ADLcomplex ligt. Verbetering van de ruimtelijke structuur, doorwaadbaarheid en vindbaarheid, onder andere in de vorm van een binnenring, vormen een belangrijk onderdeel van de visie. De binnenring zorgt voor een vanzelfsprekende hoofdroute vanaf de nieuwe foyer van het Anda Kerkhoven Onderwijscentrum tot de binnenstraat van het CMC-gebouw en legt daarmee een betere verbinding met de rest van de campus. Vanaf deze hoofdroute is toegang tot de verschillende gebouwdelen, patio’s en werkplekken.

De patio’s wordt nieuw leven ingeblazen en worden zo het hart van het complex. De binnenring en studieplekken worden direct gekoppeld aan de patio’s waardoor de relatie tussen binnen en buiten versterkt wordt. De studenten worden verschillende studieplekken geboden; van rustige concentratieplekken voor zelfstudie tot dynamische plekken voor groepen.

UB35 Transformatieplan Structuurontwerp (GAF) (2022) Het structuurplan is bedoeld als richtinggevend kader voor de verdere uitwerking en uitvoering van de grootschalige transformatie (‘UMCG Bouwt 2035’) van het UMCG-complex, met name het Centraal Medische Complex (CMC). De basis van het structuurplan is de verbeterde structuur van het CMC met een nieuw hoofdcircuit, om de oriëntatie in het ziekenhuis te verbeteren. Er wordt onderscheid gemaakt tussen hoofdverkeer en afdelingsverkeer. De entrees naar de afdelingen worden duidelijker gepositioneerd en gemarkeerd. Belangrijke ‘spelregels’ in dit plan zijn als volgt: het scheiden van de grootste patiëntengroepen klinische en poliklinische patiënten - om specifieke patientenomgevingen te creëren; hoofdverkeer beweegt zich niet over de afdelingen; en de afdelingen worden zo compact mogelijk gemaakt om wijdlopigheid te voorkomen. Samenvatting: • Richtinggevend voor de transformatie van het UMCG-complex. • Verbeteren van de interne verkeersstructuur door middel van een hoofdcircuit.

Structuurplan ADL-Complex, Rijksuniversiteit Groningen, KAAN Architecten (2002)

Samenvatting: • Verbetering van de ruimtelijke structuur, doorwaadbaarheid en vindbaarheid. • Een hoofdroute in de vorm van een binnenring die met het stedelijk weefsel verbind. • Groene patio’s zijn het hart van het complex.

UB35 Transformatieplan Structuurontwerp (GAF) (2022)

Healthy Ageing Campus, Groningen

90

Gebiedsvisie

91

Kwaliteiten en kansen

Op basis van de huidige situatie, de historische ontwikkeling en het vastgesteld beleid worden hieronder de kwaliteiten van de Healthy Ageing Campus benoemd die als basis dienen voor verdere ontwikkeling. Aanwezigheid beschermd stadsgezicht en erfgoed De Healthy Ageing Campus heeft een rijke traditie in zorg, onderwijs, opleiding, onderzoek en innovatie, zichtbaar in karakteristieke gebouwen die de campus een unieke identiteit geven. Sommige gebouwen voldoen niet meer aan moderne eisen, echter bieden kansen om de historie te behouden. Binnen de Healthy Ageing Campus bevinden zich karakteristieke panden en een beschermde stadsgezicht. Renovatie van deze panden kan het behoud van de historische gelaagdheid combineren met vernieuwing. Bovendien draagt de kunst in de openbare ruimte bij aan de kracht en herkenbaarheid van de verschillende historische lagen en geeft het een impuls aan de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte. Tot slot is het bij nieuwe bouwplannen van belang om het erfgoed mee te nemen. Hierbij ligt de nadruk op het behoud van karakteristieke panden waar het kan en als het niet anders kan, bij sloop of transformatie, het hergebruiken van materialen. Belangrijke kwaliteiten waar we op voortbouwen: • De Healthy Ageing Campus kent een bijzondere historische gelaagdheid die zichtbaar is in de karakteristieke panden en de openbare ruimte.

• Er bestaan een goede balans tussen behoud en vernieuwing.

Ligging nabij de binnenstad De Healthy Ageing Campus is strategisch gelegen aan de rand van de binnenstad en daarmee goed bereikbaar. De directe omgeving wordt gekenmerkt door brede straten, waarvan de profielen grotendeels zijn ingericht op autoverkeer, vaak met vrijliggende fietspaden. Een uitzondering vormt de Oostersingel, waar een fietsstrook wordt toegepast. De campus ligt aan belangrijke autowegen, met directe verbindingen naar de ringweg en parkeergelegenheid in parkeergarages op het Hanzeplein (P-Zuid) en Antonius Deusinglaan (P-Noord). Bovendien ligt de campus te midden van een stedelijke context met diverse voorzieningen, winkels, horeca en culturele instellingen zoals de tijdelijk DOT en de Kunstwerf. Daarnaast grenst het gebied aan woonwijken én belangrijke ontwikkelzones zoals de Stadshavens en de Oosterhamrikzone. Deze ligging biedt kansen om de campus sterker te verweven met de omliggende buurten en toekomstige stedelijke ontwikkelingen. Belangrijke kwaliteiten waar we op voortbouwen: • Nabijheid van de voorzieningen van de binnenstad. • Creëren van levendige publieke ruimtes en ontmoetingsplekken. • Verbinding met ontwikkelzones, woonwijken en de binnenstad.

Ligging in groenblauw raamwerk van de stad De Healthy Ageing Campus maakt deel uit van het groenblauwe netwerk van Groningen. We zetten in op het versterken van de groenblauwe verbinding tussen het Noorderplantsoen, het Oosterhamrikkanaal, de wetering en het Eemskanaal. Hoewel het openbaar groen op de campus momenteel schaars is, verdienen de bestaande groene elementen, zoals de restanten van de historische parkstructuur langs de Oostersingel en de wetering, bescherming en versterking. De groenblauwe ruimte langs de wetering vormt daarbij een inspiratiebron voor een vergelijkbare kwaliteit bij het Oosterhamrikkanaal. Tegelijkertijd biedt de campus volop kansen voor verdere vergroening, ter verbetering van de verblijfskwaliteit voor fietsers en voetgangers, het tegengaan van klimaatverandering en het bevorderen van biodiversiteit. Daarnaast kan het versteende Hanzeplein uitgroeien tot een groene, uitnodigende hoofdentree van het UMCG. Belangrijke kwaliteiten waar we op voortbouwen: • De Healthy Ageing Campus is onderdeel van het groenblauwe netwerk van Groningen. • Overgebleven elementen van de historische parkstructuur zijn deels zichtbaar in de openbare ruimte. • Op het versteende Hanzeplein is ruimte tot vergroenen. Healthy Ageing Campus, Groningen

Healthy Ageing Campus goed verbonden in de stad

92

Gebiedsvisie

93

OV- en fietsbereikbaarheid De Healthy Ageing Campus is uitstekend bereikbaar per fiets en met het openbaar vervoer. Alle HOV buslijnen vanuit de regio en de P+R locaties komen langs het UMCG bij de OV knooppunten UMCG Noord en UMCG Hoofdingang. Daarnaast liggen er bushaltes aan de Oostersingelen het Wouter van Doeverenplein. Fietsers profiteren van een fijnmazig netwerk van fietspaden dat de campus verbindt met de binnenstad en omliggende wijken. De huidige verkeersveiligheid, routering en herkenbaarheid is matig. Alhoewel op de campus zelf een goede en veilige fietsverbindig ontbreekt, is de campus goed doorwaadbaar per fiets: vrijwel overal is het per fiets toegankelijk. Deze kwaliteit benutten we door de fietser en voetganger een prominente plek te geven op het terrein en sterke, aantrekkelijke fiets- en loopverbindingen met de stad en omliggende buurten te realiseren en verder te versterken. Hiermee stimuleren we duurzaam vervoer en actieve mobiliteit en beperken we het gebruik en de dominantie van de auto. Belangrijke kwaliteiten waar we op voortbouwen: • Uitstekend bereikbaar met de fiets en het OV, waardoor duurzame mobiliteit gestimuleerd wordt. • Een aantal gebouwen op de campus goede inpandige fietsparkeervoorzieningen. • De campus is vrij toegankelijk voor de voetganger en voor de fiets.

• Doordat de campus omringd wordt door woonwijken en de binnenstad is er een kans om de voet- en fietsverbindingen te versterken.

Nieuwe kwaliteitsgebouwen Recent zijn belangrijke bouwprojecten op de campus opgeleverd, zoals het Universitair Centrum Psychiatrie, Anda Kerkhoven Onderwijscentrum en Maggie’s Center. Nieuwe ontwikkelingen, waaronder het University College Groningen, het Centraal Laboratorium voor Diagnostiek en Research en het schetsontwerp Noordplein, zijn in voorbereiding. Deze projecten versterken de inhoudelijke kwaliteit van de campus, maar de architectuur is vaak naar binnen gericht, met publieke functies die zich voornamelijk binnenin bevinden. Hoewel deze binnenruimtes zijn verrijkt met groen en verblijfskwaliteit, blijft de buitenruimte onderbenut. Oudere gebouwen hebben vaak gesloten of logistieke gevels, terwijl nieuwere panden juist transparantie en interactie met de buitenruimte bieden. Rond het Noordplein wordt gewerkt aan een betere aansluiting op de openbare ruimte, wat kansen biedt om die relatie verder te versterken. Bij toekomstige ontwikkelingen ligt er een belangrijke opgave om te investeren in verblijfskwaliteit en de samenhang tussen binnen en buiten te vergroten. Belangrijke kwaliteiten waar we op voortbouwen: Recent zijn kwaliteitsgebouwen toegevoegd aan de campus, waaronder het Anda Kerkhoven Centre. • Nieuwe gebouwen zijn in ontwikkeling, zoals het University College Groningen.

• Transparante gevels die zorgen voor een open uitstraling en een levendige wisselwerking tussen binnen en buiten.

Top campus op het gebied van Medtech en Healthy Ageing De Healthy Ageing Campus is een toonaangevend centrum waar zorg, onderzoek, onderwijs en innovatie samenkomen. In nauwe samenwerking tussen het UMCG, de RUG en andere kennisinstellingen ontstaat een broedplaats voor grensverleggend onderzoek en zorginnovatie. Het UMCG levert zorg van wereldklasse in een State of the Art Clinic, waarin behandeling, wetenschap en technologische ontwikkeling hand in hand gaan. Tegelijkertijd fungeert de campus als kennisen opleidingshub, met een breed onderwijsaanbod van mbo tot universiteit. Deze combinatie maakt de campus tot een motor voor vernieuwing op het gebied van complexe zorg en gezond ouder worden. Belangrijke kwaliteiten waar we op voortbouwen: • Ontwikkeling als levendige innovatiehub, waar kennisdeling en ontmoeting centraal staan. • Upgraden van onderzoeks- en onderwijsfaciliteiten om talent, innovatie en valorisatie te stimuleren. • Door de stedelijke ligging, omringd door woonwijken en de binnenstad is er kans om de voet- en fietsverbindingen te versterken

In verbinding met de stad

Healthy Ageing Campus, Groningen

Kwaliteiten en kansen Healthy Ageing Campus

94

Gebiedsvisie

95

Knelpunten en uitdagingen

Naast de aanwezige kwaliteiten kent de Healthy Ageing Campus ook een aantal knelpunten in en rondom het gebied, die bij de verdere ontwikkeling van de campus moeten worden aangepakt. Slecht doorwaadbaar De Healthy Ageing Campus wordt aan de randen grotendeels omsloten door hekken, wat de openheid van het gebied beperkt. Aan de oostzijde vormt de Petrus Campersingel weliswaar een aantrekkelijke groenblauwe zone tussen stad en campus, maar de wetering fungeert ook als barrière vanwege het beperkte aantal oversteekmogelijkheden. Daarnaast is de campus omringd door drukke autowegen. Hoewel dit de bereikbaarheid voor gemotoriseerd verkeer – zoals auto’s, vrachtwagens en bussen – ten goede komt, belemmert het tegelijkertijd de aansluiting met omliggende wijken en het Bodenterrein. Vooral voor voetgangers en fietsers oogt het gebied ontoegankelijk en afgesloten. Ondanks gemeentelijke plannen om de verkeersfunctie van de omliggende infrastructuur te herzien, blijft de campus functioneren als een eiland binnen de stad. Fysieke barrières zoals waterlopen, slagbomen en gesloten gevelwanden bemoeilijken de toegang, terwijl het gebied kampt met een gebrek aan samenhangende verbindingen tussen de verschillende onderdelen. De uitdaging voor de Healthy Ageing Campus ligt in het transformeren van een geïsoleerd gebied naar een open en goed verbonden onderdeel van de stad.

Belangrijke randvoorwaarden waarop wordt ingespeeld: • Versterken van de verbindingen tussen de campus en de omliggende wijken en het Bodenterrein. • Verminderen van de barrièrewerking door het afwaarderen van wegen, verminderen van slagbomen en het verbeteren van de toegankelijkheid.

Belangrijke randvoorwaarden waarop wordt ingespeeld: • Vergroening en waterinfiltratie verhogen om hittestress te verminderen. • Verbeterde afwateringssystemen en infiltratiecapaciteit voor het verminderen van wateroverlast. Gebrekkige ruimtelijke kwaliteit De Healthy Ageing Campus kent een lage ruimtelijke en verblijfskwaliteit. De sterke focus op autoverkeer heeft geleid tot een versteende en weinig uitnodigende omgeving. Tegelijkertijd komen veel bezoekers, werknemers en studenten met de fiets, maar de meeste fietsparkeerplaatsen bevinden zich in de openbare buitenruimte. Dit leidt tot rommelige en onoverzichtelijke situaties. Daarnaast ontbreekt het aan kwalitatief groen, wat de mogelijkheden voor ontmoeting, verblijf en informele activiteit sterk beperkt. Dit komt duidelijk tot uiting op het Hanzeplein: een versteende ruimte met de entree naar parkeergarage P-Zuid, versnipperd geplaatste fietsen, een gebrek aan groen, rijstroken voor auto’s en een busbaan. Hoewel het plein fungeert als de hoofdingang van het UMCG, doet de inrichting geen recht aan deze belangrijke functie. Publiek toegankelijke functies zijn versnipperd en bevinden zich grotendeels binnen gebouwen, waardoor de buitenruimte nauwelijks wordt gebruikt. Veel buitenruimtes grenzen bovendien aan gesloten gevels, wat een onaantrekkelijke en onveilige indruk geeft.

Tot slot dragen de voortdurende bouwwerkzaamheden bij aan een onrustige en gefragmenteerde beleving van de campus. Belangrijke randvoorwaarden waarop wordt ingespeeld: • Versterking van voetgangers- en fietsvriendelijkheid. • Versterking van groen- en verblijfskwaliteit in de openbare ruimte.

Wateroverlast en hittestress De Healthy Ageing Campus ondervindt knelpunten met hittestress en wateroverlast. Groene gebieden zoals de Petrus Campersingel en het Oosterhamrikkanaal zijn koeler, maar op de Healthy Ageing Campus blijft de gevoelstemperatuur hoog vanwege de versteende situatie, wat hittestress verergert. De Oostersingel biedt weinig verkoeling, met alleen enkele tuinen die bijdragen. Hevige neerslag veroorzaakt daarnaast wateroverlast, vooral op verharde straten waar water niet goed infiltreert. De Petrus Campersingel en het Oosterhamrikkanaal helpen bij de afvoer, maar de Oostersingel heeft een hoge kans op wateroverlast. Dit water kan alleen via tuinen of het riool worden afgevoerd. Een belangrijke opgave voor de campus is het verminderen van hittestress en wateroverlast.

Veel gebouwen met gesloten plinten

Healthy Ageing Campus, Groningen

Barrières op de Healthy Ageing Campus, niet doorwaadbaar

96

Gebiedsvisie

97

Logistiek De buitenruimte in het hart van de Healthy Ageing Campus wordt momenteel sterk gedomineerd door auto’s en logistiek verkeer met soms relatief hoge snelheden. Centraal op de campus bevindt zich het logistiek centrum, waar zowel groot als klein vrachtverkeer gebruikmaakt van met name de Antonius Deusinglaan. Ook op andere plekken is de logistieke functie sterk aanwezig, zoals in de zuidoosthoek van de campus, bij de afvalverzamelplaats aan de oostzijde en rondom ADL-1. De aanwezigheid van autoverkeer manifesteert zich vooral in de twee grote parkeergarages: P-Zuid en P-Noord. P-Zuid is rechtstreeks bereikbaar vanaf de Europaweg via het Hanzeplein, wat als voordeel heeft dat auto’s niet over de campus hoeven te rijden. Tegelijkertijd domineert de entree van deze garage (samen met het OV knooppunt, taxi standplaatsen, spoedingang ambulance en Kiss & Ride) het Hanzeplein en gaat dit ten koste van de ruimtelijke kwaliteit. De toegang tot P-Noord ligt centraal op de campus, nabij het logistiek centrum. Hierdoor moeten auto’s diep het gebied inrijden, wat de leefkwaliteit op de campus onder druk zet. Ook is hierdoor niet mogelijk om een verkeersluw hart van de campus vorm te geven.

op dat de grote hoeveelheid bouwontwikkelingen, met bijbehorende bouwvelden, die op de campus plaatsvinden zorgen voor een desoriënterende campus. Hoewel dit tijdelijke situaties zijn, is het de uitdaging van een (continu) ontwikkelende campus om ook dit goed op te lossen. Belangrijke randvoorwaarden waarop wordt ingespeeld: • Verbeteren van de logische ontsluitingen en verbindingen op de campus. • Verbeteren van de samenhang en verbindingen tussen de gebouwen van de Healthy Ageing Campus. • Creëren van een duidelijke structuur en visie voor de campusbeleving.

Met name rondom P-Noord en het logistieke centrum ontstaan onoverzichtelijke situaties, waar fiets- en autoverkeer elkaar kruisen. Bovendien lijkt elk gebouw over een eigen logistieke toegang te beschikken, en veel gebouwen op de campus hebben hun eigen parkeerplaatsen. Dit versnipperde en autogerichte systeem resulteert in een onaantrekkelijke openbare ruimte. Belangrijke randvoorwaarden waarop wordt ingespeeld: • De openbare ruimte zodanig inrichten dat logistiek verkeersveilig kan worden afgehandeld en gemotoriseerd verkeer en langzaam verkeer verkeersveilig kunnen mengen zonder dat dit ten koste gaat van de verblijfskwaliteit.

Parkeergarage Zuid

Oriëntatie De oriëntatie op de Healthy Ageing Campus is slecht door een gebrek aan logische ontsluitingen en routes, wat het moeilijk maakt om je als voetganger of fietser goed te oriënteren. De campus kent onoverzichtelijke situaties met obstakels en logistieke bewegingen, waardoor het gevoel van kwetsbaarheid wordt vergroot. Er zijn te weinig verbindingen tussen de verschillende elementen op de campus, die vaak als losse, niet goed verbonden gebouwen in de ruimte staan. Dit gebrek aan hiërarchie en structuur is ontstaan door pragmatische groei en ontwikkeling in de loop der jaren, en is ten koste gegaan van een duidelijke visie op de campusbeleving voor werknemers, bezoekers en studenten. De Healthy Ageing Campus verdient meer aandacht voor de beleving vanaf het maaiveld en op ooghoogte. Daarnaast valt Een rommelige campus

Healthy Ageing Campus, Groningen

Wateroverlast en hittestress op de Healthy Ageing Campus

98

Gebiedsvisie

99

Randvoorwaarden

Naast de aanwezige kwaliteiten en knelpunten zijn er beperkende randvoorwaarden waar rekening mee gehouden moet worden. Deze randvoorwaarden zijn medebepalend voor de ruimtelijke en programmatisch ontwikkelmogelijkheden van de campus. Kabels en leidingen Langs de Vrydemalaan en op de Noordpunt zijn recent nieuwe WKO-leidingen (het bodemenergiesysteem Warmte-Koude Opslag) aangelegd. Hoe deze leidingen lopen is te zien in de kaart hiernaast. Om toegang en toekomstbestendigheid te waarborgen, dienen deze leidingen in de openbare ruimte te blijven liggen. Bij de ontwikkeling van bouwvelden moet hiermee rekening worden gehouden. Daarnaast loopt er een 110kVelektriciteitskabel langs zowel de Vrydemalaan als de Petrus Campersingel. Niet verplaatsbare functies Op de campus bevinden zich enkele functies die niet verplaatsbaar zijn: • Ondergrondse parkeergarages P-Noord en P-Zuid: door de ligging en vormgeving van de hellingbanen staan ook de entrees vast. De aanrijroutes naar deze garages worden meegenomen in de ruimtelijke visie. De Healthy Ageing Campus heeft een regionale zorgfunctie, niet iedereen kan met het openbaar vervoer komen en is afhankelijk van taxi of auto. • Inpandige en gebouwde fietsenstallingen: er zijn momenteel zeven inpandige stallingen, twee in het ADL-complex, twee ten westen en één ten oosten van het Centraal Medisch Centrum.

De inpandige fietsenstallingen zijn deels wel en niet openbaar (niet openbaar is voor werknemers). De kwaliteit van deze stallingen verschilt sterk. Optimalisatie en uitbreiding van bestaande en toevoeging van nieuwe fietsenstallingen is randvoorwaardelijk om de ruimtelijke kwaliteit op de campus te kunnen verbeteren. Dit door het verplaatsen van fietsparkeren in de openbare ruimte naar inpandige/ gebouwde stallingen. De ligging en vormgeving van de aanrijroutes wordt meegenomen in de ruimtelijke visie. • Stralingsbunkers: op de campus bevinden zich meerdere stralingsbunkers voor zorgen onderzoeksfuncties, met name in het Protonentherapiecentrum en het Centraal Medisch Centrum. Door de specifieke, zware constructie zijn deze faciliteiten vrijwel niet verplaatsbaar en dient hiermee in de ruimtelijke ontwikkeling rekening te worden gehouden.

Zonering: stralingszones en kernenergie Voor bepaalde onderzoeks- en zorgfuncties waarbij straling wordt gebruikt, geldt op basis van de Kernenergiewet een uitsluitingszone waarbinnen geen woningbouw is toegestaan. Deze zone beïnvloedt de ontwikkelmogelijkheden op de Noordpunt, met name door de stralingszones rond het Protonentherapiecentrum en faciliteiten van de RUG. Zoals te zien is op de kaart mogen binnen het Kernenergiewetvergunningen geen woningen geplaatst worden. Aanvalsroutes hulpdiensten Aan het Hanzeplein is de spoedroute aangegeven (rode lijn op de kaart). Deze leidt naar de keldertoegang van het Centraal Medisch Centrum. Daarnaast is ook de aanvalsroute van de brandweer vastgesteld. Het is essentieel dat het volledige terrein voor de brandweer bereikbaar blijft. De huidige brandweerroutes zijn weergegeven op de kaart hiernaast en maken gebruik van de dichtstbijzijnde toegangen vanuit de stad. Routes zijn mogelijk in overleg met brandweer aan te passen mits gewenst, maar grotere veranderingen worden niet mogelijk geacht.

Spoedroute ambulance

Healthy Ageing Campus, Groningen

Randvoorwaarden Healthy Ageing Campus

100

Gebiedsvisie

101

Het doel

&

Bijbehorende ambities: functiemix, mobiliteit, identiteit

Duurzaamheid

Bijdragen aan de doelstelling Groningen CO2 neutraal in 2035

heid am a z ur u d

Maak de leefomgeving gezonder met meer groen en minder overlast door hitte en water

ada pta t ie &

Adaptatie & Duurzaamheid De Healthy Ageing Campus draagt actief bij aan een CO2-neutraal Groningen en vormt een klimaatbestendige leefomgeving waar gezondheid, ontmoeting en innovatie centraal staan. De campus helpt hittestress en wateroverlast te voorkomen door ruimte te bieden aan meer, beter en bereikbaar groen en vormt de ontbrekende schakel in het groenblauw raamwerk van de stad. Gebouwen zijn flexibel en energiezuinig ontworpen, maken gebruik van hernieuwbare energie en circulaire materialen. Klimaatadaptieve maatregelen en natuurinclusief gebouwen, samen met duurzame mobiliteit en sociale interactie, stimuleren een gezonde leefstijl en versterken de weerbaarheid tegen klimaatverandering. Zo draagt de campus bij aan de duurzaamheid, klimaatbestendigheid en leefkwaliteit van Groningen — nu en in de toekomst.

Healthy Ageing Campus

Klimaat

it alite fkw lee

gez on dh e

id

Kennis

inn ov at i

Kenniseconomie rondom Healthy Ageing laten bloeien en versterken

Functiemix

De Healthy Ageing Campus biedt ruimte voor ontwikkeling

we l v a ar t

Bijbehorende ambities: ontmoeting, kennis, functiemix

Gezondheid is verweven in alles wat de Healthy Ageing Campus is, doet en uitstraalt

tie rac e t in

ie isat lor va

Innovatie & Valorisatie Innovatie is de motor van de Healthy Ageing Campus. Het UMCG en de RUG zijn toonaangevend in medische technologie en dat is terug te zien in onderzoek, toepassingen en samenwerking op de campus. Binnen het Health Technology & Research Innovation Cluster (HTRIC) werken het UMCG, de Faculty of Science and Engineering (RUG), de Hanze en het bedrijfsleven samen aan interdisciplinair onderwijs en onderzoek op basis van data, digitalisering en AI. De resultaten hiervan leiden tot concrete toepassingen, van slimme technologie tot vernieuwende zorgconcepten. De campus is een broedplaats voor innovatie en valorisatie, met faciliteiten voor start-ups, laboratoria en een incubator. Ontmoetingsplekken op strategische locaties bevorderen samenwerking en kennisdeling. Door zorg, wetenschap en ondernemerschap te verbinden, ontstaat een toekomstgericht ecosysteem dat niet alleen regionaal, maar ook internationaal impact heeft.

Gezondheid

&

Bijbehorende ambities: klimaat, gezondheid, ontmoeting

Ontmoeting

Plekken creëren waar uitwisseling, botsingskans en sociale cohesie gefaciliteerd worden

e

Gezondheid & Interactie Het UMCG, de RUG en de gemeente Groningen bouwen samen met regionale partners aan een ecosysteem waarin zorg, kennis en stedelijk leven samenkomen. De Healthy Ageing Campus stimuleert een actieve leefstijl, mentaal welzijn, gezonde voeding en zelfredzaamheid. De openbare ruimte op de campus vervult drie kernfuncties: ruimte voor ontmoeting, stimulans tot beweging en een plek om van de natuur te genieten. Op goed bereikbare locaties komen zogenoemde ‘sticky places’: levendige plekken waar mensen samenkomen, ideeën uitwisselen en samenwerken aan innovatie. Klimaatadaptieve maatregelen en natuurinclusieve gebouwen dragen bij aan een duurzame en inclusieve leefomgeving — een plek waar gezondheid zichtbaar, voelbaar en inspirerend is.

Welvaart & Leefkwaliteit De Healthy Ageing Campus bevordert economische groei én verhoogt de leefkwaliteit in Groningen. Healthy Ageing is hier geen onderzoeksdomein, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven. Groene pleinen, toegankelijke routes en duurzame mobiliteit brengen zorgprofessionals, onderzoekers, studenten, ondernemers, patiënten en inwoners met elkaar in contact. De openbare ruimte werkt als ontmoetingsplek én proeftuin, waar samenwerking en innovatie als vanzelf ontstaan. Een gezonde en inclusieve leefomgeving vormt tegelijk de voedingsbodem voor economische groei. Het verweven van de campus met de stad zorgt voor het aantrekken van jong talent en kennisintensieve bedrijvigheid. Wat hier tot stand komt, versterkt niet alleen de zorg, maar ook de leefomgeving, de arbeidsmarkt en de regionale economie. Zo groeit de Healthy Ageing Campus uit tot een inspirerend voorbeeld van gezonde, duurzame stedelijke ontwikkeling.

&

De Healthy Ageing Campus is gebouwd op een sterk fundament: een internationaal gerenommeerd universitair medisch centrum, een toonaangevende universiteit en een groeiend netwerk van innovatieve bedrijven en regionale partners op één locatie. Het doel is om de Healthy Ageing Campus verder te ontwikkelen tot een dynamische stadscampus waar gezondheid, ontmoeting, samenwerking en innovatie centraal staan. Dit doen we door zorg, wetenschap, onderzoek en ondernemerschap onlosmakelijk te verbinden met het stedelijk leven.

Mobiliteit

Bereikbaar en doorwaadbaar: op de Healthy Ageing Campus heeft duurzame mobiliteit het primaat

Identiteit

De Healthy Ageing Campus als identiteItsdrager van Groningen

Bijbehorende ambities: identiteit, duurzaamheid, klimaat De ambities De doel voor de Healthy Ageing Campus vertalen we naar acht samenhangende thema’s: gezondheid, kennis, ontmoeting, functiemix, duurzaamheid, klimaat, mobiliteit en identiteit. Ieder thema draagt bij aan het ontwikkelen van een leefomgeving waarin mensen gezond, gelukkig en verbonden kunnen leven. Want gezondheidsinnovaties worden hier niet alleen bedacht, maar ook daadwerkelijk toegepast. Op de volgende pagina’s zijn de ambities verwoord.

Healthy Ageing Campus, Groningen

102

Gebiedsvisie

103

De ambities Gezondheid Gezondheid is verweven in alles wat de Healthy Ageing Campus is, doet en uitstraalt

Kennis Kenniseconomie rondom Healthy Ageing laten bloeien en versterken

Maak sportplekken in de openbare ruimte en tuinen om beweging te stimuleren.

Het aanbod aan eten en drinken is gezond, vegetarisch of plantaardig en biedt genoeg non-alcoholische opties.

Creëer ‘sticky places’ met ruimte voor interactie, experiment en showcases.

Maak zit- en ontmoetingsplekken in de buitenruimte en in publieke lobby’s.

Transformeer en hergebruik bestaande gebouwen zo veel mogelijk.

Bebouwing en openbare ruimte hebben een inclusieve inrichting (rolstoeltoegankelijk, genoeg zitplekken, etc.)

Bied ruimte voor rust en herstel. Bijvoorbeeld in de buitenruimte, binnentuinen, binnen of op de daken.

Voeg wonen toe aan de campus om levendigheid buiten kantooruren te stimuleren.

Sluit aan op grote landschappelijke structuren om het ecologisch en recreatief stadslandschap te versterken.

Behoud cultuurhistorisch erfgoed als het zichtbare verleden van de plek.

Maak groene routes, met schaduwplekken op de warmste dag voor vermindering van hittestress.

Zorg voor zicht Stimuleer samenwerking op (bio)divers met groen en andere campussen blauw. Ditin heeft de stad. een rustgevend Zoals de hogeschool, effectZernike en vermindert campus, en stress. de kennisas.

Maak actieve, transparante plinten om interactie tussen binnen en buiten te stimuleren.

Haal de tegels eruit! Maak meer groene (binnen-) tuinen, halfverharding en onverharde oppervlaktes om waterinfiltratie te verbeteren.

Cluster de logistiek en gebruik klein vervoer voor het (ondergronds) verspreiden over de campus.

Organiseer als campus informatie en hulp voor nieuwe en jonge ondernemers om hen op gang te helpen.

Trek bedrijvigheid met een ‘acces to clinic’ profiel naar de campus om kruisbestuiving en Triple Helix samenwerkingen te stimuleren.

Maak Skills-labs: laboratoria/ dummy kamers waar ruimte is om innovaties te testen en om te oefenen.

Bouw flexibele en adaptieve gebouwen die kunnen meebewegen met toekomstige behoeften en eisen.

Zet in op de goede bereikbaarheid om ovgebruik te stimuleren boven autogebruik.

Ontmoeting Plekken creëren waar uitwisseling, botsingskans en sociale cohesie gefaciliteerd worden

Functiemix De Healthy Ageing Campus biedt ruimte voor ontwikkeling

Duurzaamheid Bijdragen aan de doelstelling Groningen CO2 neutraal in 2035

Klimaat Maak de leefomgeving gezonder met meer groen en minder overlast door hitte en water

Mobiliteit Bereikbaar en doorwaardbaar: op de Healthy Ageing Campus heeft duurzame mobiliteit het primaat

Identiteit De Healthy Ageing Campus als identiteitsdrager van Groningen

Healthy Ageing Campus, Groningen

104

Gebiedsvisie

105

1. Gezondheid

2. Kennis

3. Ontmoeting

4. Functiemix

Gezondheid is verweven in alles wat de Healthy Ageing Campus is, doet en uitstraalt

Kenniseconomie rondom Healthy Ageing laten bloeien en versterken

Plekken creëren waar uitwisseling, botsingskans en cohesie gefaciliteerd worden

De Healthy Ageing Campus biedt ruimte voor ontwikkeling

1.1. Actieve en gezonde leefstijl De inrichting van de Healthy Ageing Campus bevordert een actieve en gezonde leefstijl. Wandelen, fietsen, bewegen en recreëren worden gestimuleerd door het ontwerp en de faciliteiten van de campus. Een netwerk van paden en routes over de campus bevorderen beweging voor jong en oud, terwijl sport- en speelvoorzieningen uitnodigen tot deelname op ieders eigen niveau.

2.1. Broedplaats voor innovatie De Healthy Ageing Campus fungeert als broedplaats voor innovatie, kennisuitwisseling en -valorisatie op het gebied van Healthy Ageing en MedTech. We versterken (internationale) samenwerkingen door start-ups en spin-offs actief te ondersteunen, test- en experimenteerruimte te bieden en onderzoeksresultaten te koppelen aan toepassingen in de praktijk. Dit stimuleert interdisciplinaire samenwerking en biedt ruimte voor vernieuwende ideeën en technologieën.

3.1. Aantrekkelijkheid voor verblijf en ontmoeting De Healthy Ageing Campus is een plek die uitnodigt om te verblijven en elkaar te ontmoeten, met een omgeving die interactie en samenwerking bevordert.

4.1. Functie mengen voor meer levendigheid Op de Healthy Ageing Campus realiseren we een functiemix niet alleen om een dynamisch innovatief ecosysteem te realiseren maar ook om sociaaleconomische diversiteit te behouden, kansengelijkheid te bevorderen en levendigheid 24/7 te creëren.

1.2.Positieve invloed op mentaal welbevinden Ontmoetingsplekken, cultureel erfgoed, aantrekkelijk groen en water hebben een bewezen positief effect op het mentaal welbevinden. De Healthy Ageing Campus fungeert als een model voor een leefomgeving die bijdraagt aan het vergroten van het aantal gezonde levensjaren. 1.3.Bereikbaarheid en toegankelijkheid De campus is goed bereikbaar en toegankelijk voor iedereen. We realiseren obstakelvrije en verkeersluwe routes, brede trottoirs en paden, drempelloze ingangen, goed verlichte straten en duidelijke bewegwijzering. 1.4.Recreatieve voorzieningen De Healthy Ageing Campus biedt een nieuwe recreatieve voorziening ter vervanging van het Stadsstrand, zodat bewoners en bezoekers volop kunnen genieten van het beste zwemwater van Groningen. Het Freerun park aan de Vrydemalaan krijgt een nieuwe plek in het gebied. 1.5. Ruimte voor rust en herstel We creëren ruimte voor rust en herstel, bijvoorbeeld door de tuinen rondom het gebouwd erfgoed en de binnentuinen zo in te richten dat mensen zich daar kunnen ontspannen en opladen. 1.6. Gezonde voeding Gezonde voedingsopties worden aangeboden in de horecagelegenheden op de Healthy Ageing Campus, en door eetbaar groen in het openbaar gebied te planten, wordt gezonde voeding verder gestimuleerd. 1.7.

Zelfredzaamheid en zorgpreventie We zetten in op het versterken van zelfredzaamheid onder bewoners en bevorderen zorgpreventie om zorgconsumptie te verminderen. Technologie en participatie spelen een sleutelrol in dit proces.

Healthy Ageing Campus, Groningen

2.2. Ondernemerschap en kennisvalorisatie We versterken ondernemerschap en kennisvalorisatie door optimaal gebruik te maken van bestaande faciliteiten en waar nodig aanvullend open en inspirerende werk- en ontmoetingsruimtes te realiseren. We faciliteren onder andere een Living Lab, een Simulatiecentrum en realiseren bedrijfsruimten waaronder een Start-up incubator en een BioMed&Tech Hub voor bedrijven met een ‘access to clinic’profiel, R&D- ondersteunende bedrijven en strategische partners. We zetten Campus Groningen in voor de werving en selectie van deze bedrijven. 2.3. Ruimte voor baanbrekend onderzoek We breiden onze onderzoeksfaciliteiten uit en realiseren onder andere het Centraal Laboratorium voor Diagnostiek & Research. Dit centrum fungeert als een verzamelplek voor laboratoria, zo wordt naast de samenwerking tussen research en diagnostiek, ook de samenwerking tussen het UMCG en de RUG bevordert. Het is belangrijk om de laboratoria te vernieuwen voor eenduidige, moderne en effciënte werkprocessen op een kleinere oppervlakte, zonder verlies van functionaliteit.

3.2. Sticky places voor ontmoeting en samenwerking We creëren "sticky places" op de best bereikbare locaties op de Healthy Ageing Campus. Dit zijn aantrekkelijke, levendige plekken waar mensen elkaar ontmoeten, ideeën uitwisselen en samenwerken, wat bijdraagt aan een dynamisch innovatief ecosysteem. 3.3. Openbaar gebied als multifunctionele ruimte Het openbaar gebied op de Healthy Ageing Campus vervult drie belangrijke functies: het biedt ruimte voor ontmoeting, stimuleert beweging en biedt de mogelijkheid om te genieten van het groen en water, wat het welzijn van de bewoners, gebruikers en bezoekers van de campus bevordert. 3.4. Oud en nieuw De termen ‘uitwisseling', 'botsingskans' en 'cohesie’ worden letterlijk toegepast bij de herontwikkeling van bestaande gebouwen. Is er een cohesie mogelijk tussen oud en nieuw? Mag er een botsing zijn tussen verschillende tijdlagen en kan er een vruchtbare uitwisseling ontstaan als deze tijdlagen de aantrekkelijkheid van een plek in gezamenlijkheid kunnen versterken? 3.5. Transparante gebouwen en voorzieningen We ontwerpen gebouwen waarin zichtbaar is wat er binnen gebeurt. Door zoveel mogelijk gebouwplinten in te richten met voorzieningen voor zowel de stad als de campus, versterken we de verbinding tussen de campus en haar omgeving.

2.4. Toponderwijs en talentontwikkeling De Healthy Ageing Campus biedt toponderwijs, van praktisch tot academisch niveau, en fungeert als magneet voor talent. Studenten, onderzoekers en zorgprofessionals worden aangetrokken door de campus als een centrum van kennis en ontwikkeling op het gebied van Healthy Ageing en MedTech.

4.3. Ruimte voor wonen Op de Healthy Ageing Campus wordt een deel van de woningbouwopgave van Groningen opgevangen. Door geschikte woningen voor zowel jong als oud te bouwen, maken we het mogelijk om een leven lang binnen dezelfde wijk te wonen, wat de sociale cohesie versterkt en zorgt voor een divers bewonersbestand. 4.4. Wonen voor campusgebonden doelgroepen We hebben aandacht voor woondoelgroepen met een binding aan de campus, zoals docenten, zorgprofessionals en andere medewerkers die bijdragen aan het ecosysteem van de Healthy Ageing Campus. 4.5. Ondersteuning voor families van zieke kinderen De Healthy Ageing Campus biedt ruimte aan families van zieke kinderen door het realiseren van een Ronald McDonaldhuis en familiehuizen. 4.6. Voorzieningen voor stad en campus We realiseren voorzieningen voornamelijk ter ondersteuning van het gebied, denk hierbij aan een sportschool, gezondheidscentrum, pakketpunt en horeca. In het centrum van de campus bevorderen voorzieningen zoals een Innovation Kitchen en een Healthy Ageing Forum op een toegankelijke manier het leren over meer gezonde jaren.

2.5. Meer synergie tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven De samenwerking met andere campussen en instellingen zoals Zernike Campus, Vitaliteitscampus Kardinge en De Hanze, wordt versterkt om de synergie tussen onderwijs, onderzoek en bedrijfsleven te versterken en gezamenlijke innovaties te stimuleren.

106

4.2. Bodenterrein als onderdeel van de Healthy Ageing Campus We zien het Bodenterrein als onderdeel van de Healthy Ageing Campus, waar programma in elkaar overloopt met de Vrydemalaan als verbinding, niet als barrière. Op de Vrydemalaan worden veilige oversteekmogelijkheden en actieve gebouwplinten aan beide zijden van de weg gerealiseerd.

4.7. Functie logisch ordenen Het programma voor de Healthy Ageing Campus volgt een duidelijke ordening van functies in zones en hotspots, dit helpt bewoners, gebruikers en bezoekers om zich te oriënteren: Zorg in het Zuiden, onderwijs in het Noorden van de campus. Onderzoek vindt plaats op niet-openbare locaties. Aan de randen van de campus realiseren we een functiemix Innovatie vindt overal op de campus plaats.

Gebiedsvisie

107

5. Duurzaamheid

6. Klimaat

7. Mobiliteit

8. Identiteit

Een bijdrage leveren aan de doelstelling Groningen CO2 neutraal in 2035

Maak de leefomgeving gezonder met meer groen en minder overlast door hitte en water

De Healthy Ageing Campus is bereikbaar en doorwaadbaar: duurzame mobiliteit heeft het primaat

De Healthy Ageing Campus als identiteitsdrager van Groningen

5.1. Flexibel bouwen We ontwikkelen bouwvelden en gebouwen zodanig dat ze op termijn van functie kunnen veranderen. Dit betekent dat gebouwen en infrastructuur zo ontworpen worden dat ze eenvoudig aangepast kunnen worden aan veranderende behoeften in de toekomst, bijvoorbeeld door het wijzigen van de functie van een ruimte, de toevoeging van een extra verdieping, en het aanpassen van parkeeroplossingen.

6.1. Verbonden met het groenblauw raamwerk van de stad Het groen en water op de Healthy Ageing Campus wordt zoveel mogelijk verbonden met het groenblauw netwerk van Groningen om het ecologisch en recreatief stadslandschap te versterken en ervoor te zorgen dat flora en fauna zich vrij kunnen verspreiden.

7.1. Routes en paden voor samenhang en oriëntatie De Healthy Ageing Campus vormt een belangrijk onderdeel van het stedelijke weefsel. Voor fietsers en voetgangers is de Healthy Ageing Campus bereikbaar en toegankelijk via een netwerk van routes en paden. De oost-westverbindingen zijn doorgaande lijnen waarmee de verschillende delen van de stad met elkaar en met de campus verbonden worden. Het netwerk van routes en paden op de campus helpt fietsers en voetgangers om zich te oriënteren.

8.1. Ligging binnen het groenblauw raamwerk De locatie van de Healthy Ageing Campus binnen het groenblauwe raamwerk van Groningen vormt de basis voor de ontwikkeling van een unieke stadscampus.

7.2. Onderdeel van het OV netwerk De OV bereikbaarheid van de Healthy Ageing Campus is optimaal. De Vrydemalaan, Oostersingel en het Hanzeplein maken deel uit van het openbaar vervoernetwerk waardoor OV-reizigers slechts een korte afstand hoeven te lopen om het ziekenhuis en de faculteiten te bereiken.

8.3. Behoud van cultureel erfgoed Cultureel erfgoed is overal in de samenleving aanwezig; in musea, de binnenstad, het platteland, in de bodem en onder water en in tradities en verhalen. Cultureel erfgoed geeft identiteit. We koesteren de Groninger eigenheid op de campus door cultureel erfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken.

7.3. Minimaliseren van impact gemotoriseerd verkeer De invloed van gemotoriseerd verkeer op de campus wordt beperkt door dit verkeer al vroeg naar de parkeergarages te verwijzen. Vanuit de parkeergarages kunnen patiënten gebruik maken van het patiëntenvervoer.

Beeldbepalende gebouwen, objecten en gemeentelijke monumenten combineren we met moderne nieuwbouw, dit maakt de campus aantrekkelijk en zorgt dat Groningers zich ermee verbonden voelen.

5.2. Energie-efficiënt en energiestabiel De gebouwen op de Healthy Ageing Campus zijn ontworpen met energie-efficiëntie in gedachten en maken optimaal gebruik van het bodemenergiesysteem (Warmte-Koude Opslag) voor duurzame verwarming en koeling. Het primaire proces van UMCG en RUG – bestaande uit onderzoek, onderwijs en zorg – vraagt soms om een hogere energieinzet. Energie-efficiëntie wordt op een slimme en integrale manier toegepast: waar het kan, wordt het energieverbruik teruggedrongen zonder concessies te doen aan kwaliteit of functionaliteit. Zo ontstaat een balans tussen energiezuinig bouwen en het optimaal faciliteren van de maatschappelijke opgaven van de campus. 5.3. Slim gebruik van hernieuwbare energie en opslagcapaciteit De Healthy Ageing Campus streeft naar een toekomstbestendige energie-infrastructuur waarin hernieuwbare energiebronnen maximaal worden benut. Waar mogelijk wordt gebruikgemaakt van lokaal opgewekte duurzame energie, zoals het zonnepark van het UMCG bij Roodehaan in Groningen. Om optimaal rendement te halen uit deze bronnen en actief bij te dragen aan het voorkomen van netcongestie, wordt gestuurd op het slim afstemmen van vraag en aanbod. Bij een overschot aan (zonne)stroom worden strategische oplossingen verkend, waaronder de inzet van energieopslag in de vorm van batterijen en thermische buffervaten. 5.4.

Circulariteit Op de Healthy Ageing Campus stimuleren we circulariteit door het hergebruik van gebouwen, hemel- en grijswater, grondstoffen en afval door bijvoorbeeld tijdens de (ver) bouwactiviteiten een KPI matrix te implementeren. Hergebruik van gebouwen heeft de voorkeur boven circulair slopen en recyclen van bouwmaterialen. Bij hergebruik zijn namelijk minder bouwmaterialen nodig, afvalstromen worden beperkt, nest- en verblijfsplekken van vogels en vleermuizen blijven behouden en de gebouwen hebben reeds CO2 geabsorbeerd.

6.2. Kwalitatief groen voor hittestress en biodiversiteit We zorgen voor voldoende kwalitatief groen om hittestress te bestrijden en bij te dragen aan meer biodiversiteit. Er wordt genoeg ruimte gereserveerd voor groen en bomen, met 58% onbebouwd oppervlak, een groennorm van 7% en 16% en een boomkroonnorm van huidig percentage boomkroonbedekking + 1% 6.3. Waterbeleving en wateroverlastpreventie Door watersystemen te sluiten en hemelwater op te slaan in het openbaar gebied maken we water zichtbaar en beleefbaar, en voorkomen we wateroverlast. We doen dit door het getrapt opvangen en afvoeren van hemelwater op daken, in het openbaar gebied en op het oppervlaktewater. Voor de hemelwaterberging wordt een regenbui van 70 liter per m² verhard oppervlak als norm aangehouden. 6.4. Afkoppeling hemelwatersystemen Om wateroverlast op de Healthy Ageing Campus en de Oostersingel te voorkomen en het UMCG ook bij noodweer bereikbaar te houden, worden de hemelwatersystemen op de Healthy Ageing Campus afgekoppeld van het riool. Het hemelwater wordt zoveel mogelijk via bodempassages geïnfiltreerd of rechtstreeks afgevoerd naar het oppervlaktewater. Hiervoor is nodig dat er extra rioolbuizen aangelegd worden in de Oostersingel en op de campus. 6.5.

Stimuleren van klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen Op de Healthy Ageing Campus bevorderen we klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen door het realiseren van groene gevels en daken, en het plaatsen van nestkasten voor vogels en vleermuizen.