Bijlage 1 Gebiedsvisie Healthy Ageing Campus.pdf

Healthy Ageing Campus Groningen

Definitief

Gebiedsvisie | December 2025 Deze gebiedsvisie is vastgesteld met uitzondering van het Bodenterrein

Felixx Landscape Architects & Planners

Gebiedsvisie

Healthy Ageing Campus Groningen

Project Gebiedsvisie, Healthy Ageing Campus Groningen Ontwerp De Zwarte Hond Felixx Landscape Architects & Planners Sweco architecten- en ingenieursadviesbureau Opdrachtgever Gemeente Groningen, Universitair Medisch Centrum Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen

Deze gebiedsvisie is vastgesteld met uitzondering van het Bodenterrein

Copyright De inhoud van deze rapportage en de hierin opgenomen gegevens, afbeeldingen, teksten en combinaties daarvan zijn beschermd door auteurs- en databankrechten. Tenzij anders vermeld berusten deze rechten bij De Zwarte Hond en Bonnema Architecten. Zonder schriftelijke toestemming is het niet toegestaan de beelden voor eigen doeleinden te gebruiken, openbaar te maken en of te verveelvoudigen. Disclaimer De digitale tekening van het UMCG terrein en de digitale basis tekening van de gemeente Groningen komen niet overeen. Dit is bekend bij het kernteam. Voor de gebiedsvisie hebben wij gebruik gemaakt van een samengestelde tekening.

December 2025

Voorwoord bestuurders Paulina Snijders, lid raad van bestuur UMCG Voor de zorg en gezondheid van morgen

De gebiedsvisie Healthy Ageing Campus is het inspirerende resultaat van samenwerking tussen drie partijen: Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en Gemeente Groningen. Deze visie laat zien hoe gedreven zij zijn om hun missie waar te maken en hoe zij elkaar daarin versterken. Samen scheppen zij mogelijkheden en bouwen zij aan een campus waar alles draait om gezond leven. Voor de inwoners van Groningen en voor mensen wereldwijd. Een voorwoord in drie delen. Drie bestuurders, één krachtig verhaal voor een gezonde toekomst.

De Healthy Ageing Campus in Groningen is een unieke omgeving waar zorg, wetenschap, onderwijs en ondernemerschap samenkomen. Op deze plek ontstaan nieuwe ideeën en innovatieve oplossingen die niet alleen bijdragen aan betere zorg en meer gezonde jaren voor mensen in Noord-Nederland, maar ook wereldwijd hun weg vinden. Zo houden we de zorg betaalbaar en toegankelijk, verbeteren we de kwaliteit van leven en versterken we het verdienvermogen van onze regio. Het UMCG is verantwoordelijk voor een zorggebied met 3,5 miljoen inwoners. Het is de grootste werkgever in de regio en vervult een sleutelrol in de economie van NoordNederland. Het onderzoek en de behandelingen die het UMCG uitvoert, zijn internationaal toonaangevend. Om die positie vast te houden, is de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus van cruciaal belang. Op deze campus werken wij intensief samen met partners als de Rijksuniversiteit Groningen, de gemeente Groningen en bedrijven, bijvoorbeeld verenigd in de Life Cooperative. Samen realiseren we een impact die we afzonderlijk niet zouden kunnen bereiken. De Gebiedsvisie Healthy Ageing Campus geeft richting aan die samenwerking. Ze schept ruimte voor groei en vernieuwing: eigentijdse onderzoeksen onderwijsgebouwen, aansprekende woon- en bedrijfsgebouwen en daartussendoor pleinen, tuinen en wandelpaden die alles met elkaar verbinden.

Ze doet bovendien recht aan het verleden: we herstellen de paviljoenstructuur waarmee het ziekenhuis 225 jaar geleden begon. Europa heeft de ambitie om in 2030 wereldleider te zijn op het gebied van biowetenschappen, waaronder biomedische wetenschappen. Doel is om nieuwe technologieën aan te jagen en om mensgerichte, ethisch verantwoorde en technologisch grensverleggende AI te ontwikkelen, als krachtige pijler van gezondheid en zorg. De Healthy Ageing Campus draagt daar in belangrijke mate aan bij. Wij richten ons op baanbrekende ontwikkelingen, zoals nieuwe celtherapieën voor de behandeling van patiënten met kanker, nieuwe beeldvormende technieken, AI-ondersteunde diagnostiek en innovaties op het gebied van preventie en leefstijl. We trekken bedrijven aan die kennis en onderzoek kunnen omzetten in nieuwe producten, diensten en processen en faciliteren hen om zich hier te vestigen. Een campus gaat pas leven als mensen elkaar ontmoeten. Daarom creëren we een prettige omgeving voor patiënten, bezoekers, studenten, onderzoekers en startende bedrijven. Zo ontstaat een levendig ecosysteem waar kennis, innovatie en praktijk elkaar versterken, waar mensen deel van willen uitmaken en die talent van over de hele wereld aantrekt.

Healthy Ageing Campus, Groningen

4

Gebiedsvisie

Deze visie richt zich op 2040, maar we zijn al met de realisatie begonnen. Het UMCG wil in 2035 energieneutraal zijn. We werken volop aan verduurzaming, vergroening en klimaatadaptatie en zetten stappen naar een gezonde leefomgeving. Want healthy ageing begint bij onszelf: wij willen een gezonde leefstijl voorleven. Met deze gebiedsvisie leggen we het fundament voor de zorg en gezondheid van morgen. Een campus die voortdurend in beweging is en samenwerking en vooruitgang stimuleert. Een campus met een uitstraling die veel verder gaat dan Groningen. Wat hier begint, verovert de wereld. 5

Voorwoord bestuurders Rik van Niejenhuis, wethouder ruimtelijke ordening, gemeente Groningen Een gezonde campus, een herbergzame stad

Hans Biemans, vicevoorzitter raad van bestuur RUG Ruimte voor creativiteit, onderzoek en vooruitgang

De samenleving staat voor een grote opgave. Hoe houden we de zorg betaalbaar in een tijd waarin de vraag naar zorg toeneemt? Hoe zorgen we ervoor dat mensen langer gezond leven? Welke rol kunnen kennis en technologie daarin spelen? Deze opgave vraagt een inspirerende omgeving waar innovaties en baanbrekende oplossingen kunnen ontstaan. Met de Gebiedsvisie Healthy Ageing Campus hebben we die omgeving voor ogen.

Wat Groningen bijzonder maakt, is dat het een compacte stad is. In andere grote steden zijn ziekenhuizen, universiteiten en bedrijven al lang naar de rand verhuisd. Hier zitten het gemeentehuis, het universitair medisch centrum en de universiteit nog steeds in het hart van de stad, een paar minuten lopen van elkaar. Dat is het resultaat van een lange, consistente lijn van ruimtelijke ontwikkeling. Groningen wilde altijd een herbergzame stad zijn. Een stad met een hoge kwaliteit van leven. Met de Gebiedsvisie Healthy Ageing zetten we die lijn voort en scheppen we ruimte.

Deze gebiedsvisie biedt een stevige basis voor samenwerking en innovatie op het gebied van healthy ageing. Als Rijksuniversiteit Groningen leveren wij hier een wezenlijke bijdrage aan. Wij zijn een top-100 universiteit met een brede, integrale benadering. Wij verbinden de medische en technische disciplines met de sociale, juridische en gedragswetenschappen om de grote thema’s van deze tijd – van houdbare zorg tot verduurzaming en digitalisering – in de volle breedte en diepte te doorgronden en aan te pakken.

De afgelopen jaren liepen het UMCG en de RUG tegen hun grenzen aan. Met deze gebiedsvisie faciliteren we hen om op deze plek hun ambities te waar te maken. Onze gezamenlijke ambitie geeft deze visie energie en slagkracht. Er komen nieuwe gebouwen, bedrijven, woningen, pleinen, tuinen en voorzieningen. En het hele gebied wordt open en toegankelijk gemaakt. Als ik nu met mijn dochter van 7 langs de campus fiets, zien we vooral de rommelige achterkanten van gesloten gebouwen. Niets wat haar nieuwsgierig maakt naar wat er daarbinnen gebeurt, hoe er wordt gewerkt aan het oplossen van ziektes en aan manieren om gezond ouder te worden.

Het knappe van de gebiedsvisie is dat alle processen en ambities van betrokken partners zijn vertaald naar een concrete ruimtelijke inrichting waar we de komende vijftien jaar mee vooruit kunnen. De visie versterkt de ontmoeting en daarmee de creativiteit. Ze brengt structuur aan in een gebied dat al een paar honderd jaar in ontwikkeling is, met vele gebouwen en kruip-door-sluip-door-routes. Ze maakt ruimte voor een onderzoeksgebouw waar klinisch en academisch onderzoek wordt gecombineerd en een onderwijsgebouw waarin verschillende discipline bij elkaar zitten. Er komen pleinen en tuinen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. De campus wordt een open, toegankelijk en ‘doorwaadbaar’ gebied waar mensen medische zorg krijgen, werken, studeren, wonen en verblijven. Een gebied dat bezoekers en gebruikers stimuleert om te bewegen, dat studenten aantrekt en inspireert. Een campus die onderdeel is van de stad. Als universiteit, medisch centrum en gemeente hebben wij een maatschappelijke opdracht te vervullen. Deze visie stimuleert ons om onze ambities te vergroten en maakt zichtbaar waar we mee bezig zijn. Een voorbeeld is ons multidisciplinaire en multigenerationele onderzoek Lifelines. Deze cohortstudie levert inzichten en oplossingen op die niet alleen het Noorden, maar ook Nederland en Europa vooruithelpen.

Onze universiteit is geen geïsoleerde plek, maar onderdeel van een internationaal weefsel, verbonden met andere universiteiten, instituten en organisaties. Wij dragen bij aan een gezonde en vitale samenleving. Daarom is het onderzoek naar Healthy Ageing van internationaal van belang.

Healthy Ageing Campus, Groningen

Over vijftien jaar zal dat totaal anders zijn. De Healthy Ageing Campus wordt een gebied waar je doorheen kunt wandelen, waar je afspreekt om een kop koffie te drinken en waar alles draait om zorg, onderzoek en innovatie. Het wordt een campus waar je kunt ervaren wat gezond ouder worden betekent, met bomen, tuinen, pleinen, wandelpaden en ontmoetingsplekken. Een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag.

De gebiedsvisie Healthy Ageing Campus maakt dat belang zichtbaar door een inspirerende omgeving te scheppen waar wetenschap, zorg, onderwijs en innovatie samenkomen. Een omgeving die talent aantrekt. De campus biedt ruimte voor creativiteit, onderzoek en vooruitgang. De RUG geeft hier samen met het UMCG en de gemeente Groningen richting aan. Samen werken we aan een toekomst waarin gezond ouder worden voor iedereen bereikbaar is.

6

Deze campus wordt een inspirerende plek om te wonen, te werken en te studeren. Een plek die de beste studenten, onderzoekers en bedrijven aantrekt, ook van ver buiten Groningen. Een plek waar mijn dochter vast graag wil studeren, werken of wonen. Omdat het hier bruist en de hele stad onder handbereik ligt. In 2040 vieren we de duizendste verjaardag van de stad Groningen. Een van de uitdagingen waar wij als gemeente voor staan, is om de manier waarop we hier wonen, werken, leren en leven in overeenstemming te brengen met de principes van gezond gedrag en daarmee ons zorgstelsel houdbaar en betaalbaar te houden. De leidende principes van de stad geven daar aanknopingspunten voor en passen ook bij de Healthy Ageing Campus. Daarmee versterken we een compacte, groene stad die uitnodigt om te wandelen en te fietsen.

Gebiedsvisie

De gebiedsvisie schetst een inspirerend toekomstbeeld. Ze laat de richting zien van waar we naar toe willen en waar we samen met UMCG en RUG aan werken. In de volgende fase gaan we onderzoeken hoe we deze visie daadwerkelijk kunnen realiseren. Daarbij zullen we als partners gezamenlijk blijven optrekken, want alleen samen kunnen we de grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd oplossen. Natuurlijk is een gebied nooit af. Eisen en omstandigheden blijven veranderen. Een stad is altijd in beweging. Je zult dus nooit langs deze campus kunnen fietsen zonder dat er een bouwkraan staat. Maar de komende decennia blijft deze campus verbonden met het hart van de stad. Een plek van en voor alle Groningers, waar we samen bouwen aan een gezonde, herbergzame stad.

7

Inhoudsopgave I. Identiteit van de Healthy Ageing Campus Groningen II. De veranderende stad en onze opgave III.

Wat is het toekomstbeeld?

IV.

Bijlage: Stedenbouwkundig Programma van Eisen

Leeswijzer I. Identiteit van de Healthy Ageing Campus Groningen We schetsen wat de campus uniek maakt, en waarom deze plek het kloppend hart van gezondheidsinnovatie is. II. De veranderende stad en onze opgave We plaatsen de campus in de veranderende context van stad en samenleving, en maken duidelijk waarom een integrale visie nodig is. III. Wat is het toekomstbeeld? We vertalen de opgave, kansen en uitdagingen naar ruimtelijke uitgangspunten en een plankaart en beschrijven hoe dit aansluit bij de ambities van de campus en haar omgeving. IV. Bijlagen In de bijlage is het Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPvE) te vinden. Dit bevat de historische context, de beleidsuitgangspunten, randvoorwaarden, ambities en het programma dat op lange termijn gerealiseerd gaat worden. Bloemsingel; Healthy Ageing Campus en stad in verbinding

I.

Identiteit van de Healthy Ageing Campus Groningen

In het eerste hoofdstuk wordt de identiteit van de Healthy Ageing Campus Groningen neergezet als kloppend hart van gezondheidsinnovatie in Nederland.

Identiteit van de Healthy Ageing Campus Groningen

Binnen de historische singels van Groningen, aan de oostkant van het centrum, ligt de Healthy Ageing Campus. Midden in de stad, midden in de samenleving. Hier klopt het hart van gezondheidsinnovatie in Nederland. Een internationale kennishub, gericht op gezond leven en ouder worden, met alle kansen en uitdagingen die daarbij aan de orde zijn. Deze gebiedsvisie schetst het beeld van de Healthy Ageing Campus in 2040. Een toekomstbeeld dat richting geeft. De visie versterkt de verbinding tussen campus en stad, tussen zorg, wetenschap, ondernemerschap en samenleving. Sterk partnerschap De campus dankt zijn identiteit aan een sterk partnerschap tussen drie partijen: • Rijksuniversiteit Groningen: een top-100 universiteit, met een internationaal kennisnetwerk. Legt met een integrale, multidisciplinaire blik het fundament voor wetenschappelijke doorbraken en oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. • Universitair Medisch Centrum Groningen: de innovatiemotor van Noord-Nederland. Richt zich op zorg, vernieuwend medisch onderzoek en toepassing van kennis, maar altijd op menselijke maat: met oog voor patiënten, bezoekers en medewerkers. • Gemeente Groningen: altijd in beweging. Bouwend aan een compacte, herbergzame stad, waar gezondheid en kwaliteit van leven voorop staan.

Grensverleggend onderzoek De kracht van deze gebiedsvisie is dat ze ruimte creëert. Ze biedt samenwerkende partijen mogelijkheden om te groeien en bevordert kruisbestuiving: disciplines komen dichter bij elkaar, verleggen hun grenzen en vergroten hun ambities. Op deze manier ontstaat een dynamisch innovatie-ecosysteem waar ’s werelds beste onderzoekers en bedrijven samenwerken aan oplossingen voor de maatschappelijke uitdagingen van vandaag en morgen. Gezonde stad In 2040 is deze campus een bruisende plek voor kennisontwikkeling, -uitwisseling en samenwerking op het gebied van gezond leven. Tegen dat jaar staat Groningen internationaal bekend als voorbeeld van een gezonde stad. Een stad waar gezond ouder worden iets vanzelfsprekends is. Voor iedereen.

Innovatie en ontmoeting De Healthy Ageing Campus is een gebied van en voor iedereen. Een plek waar mensen werken, wonen, verblijven en zorg krijgen. Waar onderzoekers, zorgprofessionals, studenten, ondernemers, patiënten en bezoekers samenwerken aan vernieuwende oplossingen. Waar nieuwe samenwerkingsvormen ontstaan, van living labs tot start-up initiatieven. Een plek die ontmoeting, inspiratie, samenwerking en innovatie bevordert en waar gezondheid letterlijk en figuurlijk ruimte krijgt: in oude en nieuwe gebouwen, in pleinen, tuinen en wandelpaden. En ook in een manier van denken, werken en leven. Broedplaats voor talent Deze gebiedsvisie geeft de koers aan naar een toekomst waarin de Healthy Ageing Campus zich manifesteert als internationaal kenniscentrum, broedplaats voor talent en aanjager van gezond leven en ouder worden. Hier vindt baanbrekend onderzoek plaats dat meteen in de praktijk wordt toegepast. Dit maakt de campus niet alleen van grote betekenis voor stad en regio, maar ook voor Nederland en over de grenzen heen.

Nieuwe Sint Janstraat; zicht op de Healthy Ageing Campus vanuit de stad

Healthy Ageing Campus, Groningen

12

II.

De veranderende stad en onze opgave

De Healthy Ageing Campus ontwikkelt zich niet los van de stad, maar beweegt juist mee met de grote veranderingen in zorg, technologie en ruimtegebruik. In dit hoofdstuk maken we die gezamenlijke opgave concreet. Wat vraagt deze tijd van deze plek? En hoe maken we keuzes die passen bij de stad, de regio en de campus van de toekomst? Hieronder omschrijven we onze gezamenlijke opgave, het plan- en studiegebied, de regionale context, het planproces, het doel en de ambities.

De opgave

Healthy Ageing Campus Groningen is een dynamische stadscampus, waar zorg, wetenschap, onderwijs en ondernemerschap perfect samengaan met het stedelijke leven. Als thuisbasis van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) onderscheidt de campus zich door haar focus op innovatie en interdisciplinair onderwijs en onderzoek in gezondheid en welzijn. De samenwerking tussen technische en medische wetenschappen maakt de Healthy Ageing Campus uniek in Nederland. De campus fungeert als een internationale hub voor het thema Gezond Leven en is tevens een motor voor de economie van Noord-Nederland. Op de Healthy Ageing Campus werken zorgprofessionals, wetenschappers, onderzoekers en ondernemers samen met patiënten, studenten en inwoners aan de gezondheidsuitdagingen van vandaag en morgen.

Plangebied en invloedsgebied

De gebiedsvisie Healthy Ageing Campus moet inspelen op de veranderende behoeften en ambities van UMCG, RUG en gemeente, en tegelijkertijd anticiperen op de veranderende stedelijke en maatschappelijke eisen. Het biedt een overzicht van de noodzakelijke ruimtelijke, functionele en programmatische verbeteringen om de campus mee te laten groeien met de uitdagingen van de toekomst en optimaal te verankeren in de stad. De Healthy Ageing Campus heeft daarmee een dubbele opgave: enerzijds moet het gebied ruimte bieden voor zorg, wetenschap, onderwijs en ondernemerschap, anderzijds is het noodzakelijk een aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving te creëren waarin gezondheid, ontmoeting en innovatie centraal staan. Daarmee is de opgave breder dan de campus alleen; de gebiedsvisie Healthy Ageing Campus gaat over de ontwikkeling van campus, stad en regio samen.

Door de toenemende zorgvraag, technologische ontwikkelingen, veranderende werkmethoden en nieuwe mobiliteitsbehoeften worden er steeds hogere eisen gesteld aan de campus en haar omgeving. Tegelijkertijd is er een sterk historisch besef, wordt het effect van klimaatverandering steeds duidelijker en wordt in Groningen ingezet op groei binnen de bestaande stad. Dit resulteert in een steeds grotere druk op de beschikbare ruimte.

De Healthy Ageing Campus bevindt zich in het hart van Groningen en speelt een cruciale rol als voorziening en banenmotor in Noord-Nederland. Dagelijks trekt het een grote en diverse groep medewerkers, patiënten, studenten en bezoekers. Het terrein van de Healthy Ageing Campus wordt omsloten door de binnenstad in het westen en de Oosterparkwijk in het oosten. Ten noorden ligt het Bodenterrein met het tijdelijke DOT (horeca en evenementen), het stadsstrand (recreatie) en de Libertas toren met studentenhuisvesting. Het terrein van de Healthy Ageing Campus wordt fysiek omringd door de verbindingswegen Oostersingel, Bloemsingel, Vrydemalaan, S.S. Rosensteinlaan, Petrus Campersingel en het Hanzeplein. De tekening bevat twee gebieden: een plangbied en een invloedsgebied. Het plangebied betreft het terrein van het UMCG en de RUG, het Bodenterrein, beide zijden van het Oosterhamrikkanaal en beide zijden van de wetering in het oosten. Het invloedsgebied omvat een groter gebied waarbij de zuidpunt inclusief de Zijlstraweg, Wiebenga gebouw van de Hanze, de Kunstwerf en de Boterdiep garage zijn opgenomen. Hoewel het Bodenterrein (rood omkaderd) tot het plangebied behoort, is de gebiedsvisie vastgesteld met uitzondering van het Bodenterrein.

In deze dynamiek is visievorming over de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus essentieel. Er liggen kansen om de positionering en identiteit van de campus te versterken. De campus kan beter worden geïntegreerd in de stad door omliggende wijken met de campus te verbinden, woningen toe te voegen en te investeren in leefkwaliteit, bereikbaarheid en duurzaamheid. Om deze kansen te kunnen benutten en de campus optimaal te laten bijdragen aan een goed en gezond leefklimaat en een sterke economie hebben UMCG, RUG en de gemeente Groningen besloten in gezamenlijkheid een gebiedsvisie op te stellen.

Het groenblauw van de wetering

Healthy Ageing Campus, Groningen

Plangebied en invloedsgebied

16

Gebiedsvisie

17

Context

Groningen maakt deel uit van een dynamisch kennisen innovatie-ecosysteem binnen de metropoolregio Groningen, met een polycentrische structuur van economische en wetenschappelijke knooppunten. Belangrijke locaties zijn de Zernike Campus, de Vitaliteitscampus, de Duurzaamheidscampus, de Niemeyer campus, de Binnenstadscampus, Health Hub Roden en het Martini Ziekenhuis. De Zernike Campus en de Healthy Ageing Campus vormen samen Campus Groningen. Ze onderscheiden zich in vergelijking tot andere campussen in Groningen door hun focus op technologie, ondernemerschap en zorginnovatie, met de Healthy Ageing Campus als centrum voor zorg en gezondheid met meer dan 13.000 arbeidsplaatsen.

Planproces

samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid (triple helix) wordt innovatie en economische groei gestimuleerd.

De ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus verloopt via een planproces dat bestaat uit drie fasen. De eerste fase richt zich op het formuleren van een langetermijnvisie voor de campus. UMCG, RUG en de gemeente Groningen hebben voor het opstellen van deze gebiedsvisie de handen ineen geslagen.

Groningen staat op de derde plaats van de gelukkigste steden van Europa, met wel 96% tevreden inwoners. De stad scoort het hoogst van alle Europese steden op het gebied van culturele voorzieningen, dankzij iconen zoals het Groninger Museum, het Forum, SPOT en de Stadsschouwburg. Met de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus blijft Groningen zich profileren als een bruisende en dynamische stad.

Een belangrijk onderdeel van deze eerste fase is het Stedenbouwkundig Programma van Eisen (SPvE). Dit document bevat, naast de beleidsuitgangspunten, randvoorwaarden en ambities, ook het programma dat op lange termijn op de campus gerealiseerd gaat worden. Het SPvE is opgenomen in de bijlagen.

De regio heeft sterke economische specialisaties, met sectoren als energie, agrifood, chemie, health en logistiek. De polycentrische ontwikkeling sluit goed aan op de bestaande OV-netwerken, wat zorgt voor een evenwichtige werkgelegenheidsspreiding. Door

Vervolgens is het toekomstperspectief voor de campus geschetst en zijn de ruimtelijke, functionele en programmatische keuzes uitgewerkt. Alle verschillende belangen in het gebied zijn in de gebiedsvisie integraal afgewogen. De gebiedsvisie vormt de basis voor de tweede fase van het planproces: het opstellen van een ontwikkelstrategie. In deze strategie vertalen we de gebiedsvisie naar een stedenbouwkundig plan, inclusief planning, fasering en businesscase. Deze stap is essentieel om enerzijds de spelregels voor vastgoedontwikkeling op de campus vast te leggen, en anderzijds om een investeringsbegroting op te stellen, inclusief een dekkingsvoorstel voor de aanpassing van de infrastructuur en de inrichting van het openbaar gebied. In de derde fase worden de kaders voor de ontwikkeling van de Healthy Ageing Campus vastgelegd in het omgevingsplan. Dit omgevingsplan vervangt het bestemmingsplan Bodenterrein-UMCG uit 2010. Gedurende het planproces peilen we regelmatig het draagvlak. Nu de concept-gebiedsvisie klaar is, leggen we deze graag ter inzage. Na afloop van de zienswijzetermijn stellen we een nota van beantwoording op. We verwachten dat deze nota, samen met de definitieve gebiedsvisie, begin 2026 ter vaststelling voorgelegd kan worden aan het college van B en W. De wijziging van het omgevingsplan zal naar verwachting niet voor 2027 plaatsvinden.

Aangezien het opstellen van de gebiedsvisie en de wijziging van het omgevingsplan veel tijd vergen, is er een onafhankelijk kwaliteitsteam aangesteld. Dit team houdt toezicht op de samenhang en ruimtelijke kwaliteit van de plannen die in de tussentijd op de Healthy Ageing Campus worden gerealiseerd. De gebiedsvisie zal als toetsingskader dienen bij nieuwe ontwikkelingen.

Profilering Healthy Ageing Campus in de stad

Healthy Ageing Campus, Groningen

18

Gebiedsvisie

19

Kwaliteiten en kansen

Hieronder worden de belangrijkste kwaliteiten en kansen van de Healthy Ageing Campus benoemd waar we op voortbouwen en die als basis dienen voor verdere ontwikkeling. Deze pagina is een samenvatting, de gehele tekst is te vinden in de bijlage SPvE. Aanwezigheid beschermd stadsgezicht en erfgoed • De Healthy Ageing Campus kent een bijzondere historische gelaagdheid die zichtbaar is in de karakteristieke panden en de openbare ruimte. • Er bestaan een goede balans tussen behoud en vernieuwing. Ligging in groenblauw raamwerk van de stad • De Healthy Ageing Campus is onderdeel van het groenblauwe netwerk van Groningen. • Overgebleven elementen van de historische parkstructuur zijn deels zichtbaar in de openbare ruimte. • Op het versteende Hanzeplein is ruimte tot vergroenen. Ligging nabij de binnenstad • Nabijheid van de voorzieningen van de binnenstad. • Creëren van levendige publieke ruimtes en ontmoetingsplekken. • Verbinding met ontwikkelzones, woonwijken en de binnenstad. OV- en fietsbereikbaarheid • Uitstekend bereikbaar met de fiets en het OV, waardoor duurzame mobiliteit gestimuleerd wordt. • Een aantal gebouwen op de campus goede inpandige fietsparkeervoorzieningen. • De campus is vrij toegankelijk voor de voetganger en voor de fiets. • Doordat de campus omringd wordt door woonwijken en de binnenstad is er een kans om de voet- en fietsverbindingen te versterken.

Top campus op het gebied van Medtech en Healthy Ageing • Ontwikkeling als levendige innovatiehub, waar kennisdeling en ontmoeting centraal staan. • Upgraden van onderzoeks- en onderwijsfaciliteiten om talent, innovatie en valorisatie te stimuleren. • Door de stedelijke ligging, omringd door woonwijken en de binnenstad is er kans om de voet- en fietsverbindingen te versterken Nieuwe kwaliteitsgebouwen • Recent zijn kwaliteitsgebouwen toegevoegd aan de campus, waaronder het Anda Kerkhoven Centre. • Nieuwe gebouwen zijn in ontwikkeling, zoals het University College Groningen. • Transparante gevels die zorgen voor een open uitstraling en een levendige wisselwerking tussen binnen en buiten. In verbinding met de stad

Healthy Ageing Campus, Groningen

Kwaliteiten en kansen Healthy Ageing Campus

20

Gebiedsvisie

21

Knelpunten en uitdagingen

Naast de aanwezige kwaliteiten kent de Healthy Ageing Campus ook een aantal knelpunten in en rondom het gebied, die bij de verdere ontwikkeling van de campus moeten worden aangepakt. Deze pagina geeft een overzicht van de belangrijkste condities waarop de gebiedsvisie inspeelt. De gehele analyse is te vinden in de bijlagen. Slecht doorwaadbaar • Versterken van de verbindingen tussen de campus en de omliggende wijken en het Bodenterrein. • Verminderen van de barrièrewerking door het afwaarderen van wegen, verminderen van slagbomen en het verbeteren van de toegankelijkheid. Wateroverlast en hittestress • Vergroening en waterinfiltratie verhogen om hittestress te verminderen. • Verbeterde afwateringssystemen en infiltratiecapaciteit voor het verminderen van wateroverlast. Gebrekkige ruimtelijke kwaliteit • Versterking van voetgangers- en fietsvriendelijkheid. • Versterking van groen- en verblijfskwaliteit in de openbare ruimte. Logistiek • De openbare ruimte zodanig inrichten dat logistiek verkeersveilig kan worden afgehandeld en gemotoriseerd verkeer en langzaam verkeer verkeersveilig kunnen mengen zonder dat dit ten koste gaat van de verblijfskwaliteit. Oriëntatie • Verbeteren van de logische ontsluitingen en verbindingen op de campus. • Verbeteren van de samenhang en verbindingen tussen de gebouwen van de Healthy Ageing Campus.

• Creëren van een duidelijke structuur en visie voor de campusbeleving.

Wateroverlast en hittestress op de Healthy Ageing Campus

Healthy Ageing Campus, Groningen

Barrières op de Healthy Ageing Campus, niet doorwaadbaar

22

Gebiedsvisie

23

Randvoorwaarden

Naast de aanwezige kwaliteiten en knelpunten zijn er beperkende randvoorwaarden waar rekening mee gehouden moet worden. Deze randvoorwaarden zijn medebepalend voor de ruimtelijke en programmatisch ontwikkelmogelijkheden van de campus. Kabels en leidingen Langs de Vrydemalaan en op de Noordpunt zijn recent nieuwe WKO-leidingen (het bodemenergiesysteem Warmte-Koude Opslag) aangelegd. Hoe deze leidingen lopen is te zien in de kaart hiernaast. Om toegang en toekomstbestendigheid te waarborgen, dienen deze leidingen in de openbare ruimte te blijven liggen. Bij de ontwikkeling van bouwvelden moet hiermee rekening worden gehouden. Daarnaast loopt er een 110kVelektriciteitskabel langs zowel de Vrydemalaan als de Petrus Campersingel. Niet verplaatsbare functies Op de campus bevinden zich enkele functies die niet verplaatsbaar zijn: • Ondergrondse parkeergarages P-Noord en P-Zuid: door de ligging en vormgeving van de hellingbanen staan ook de entrees vast. De aanrijroutes naar deze garages worden meegenomen in de ruimtelijke visie. De Healthy Ageing Campus heeft een regionale zorgfunctie, niet iedereen kan met het openbaar vervoer komen en is afhankelijk van taxi of auto. • Inpandige en gebouwde fietsenstallingen: er zijn momenteel zeven inpandige stallingen, twee in het ADL-complex, twee ten westen en één ten oosten van het Centraal Medisch Centrum.

De inpandige fietsenstallingen zijn deels wel en niet openbaar (niet openbaar is voor werknemers). De kwaliteit van deze stallingen verschilt sterk. Optimalisatie en uitbreiding van bestaande en toevoeging van nieuwe fietsenstallingen is randvoorwaardelijk om de ruimtelijke kwaliteit op de campus te kunnen verbeteren. Dit door het verplaatsen van fietsparkeren in de openbare ruimte naar inpandige/ gebouwde stallingen. De ligging en vormgeving van de aanrijroutes wordt meegenomen in de ruimtelijke visie. • Stralingsbunkers: op de campus bevinden zich meerdere stralingsbunkers voor zorgen onderzoeksfuncties, met name in het Protonentherapiecentrum en het Centraal Medisch Centrum. Door de specifieke, zware constructie zijn deze faciliteiten vrijwel niet verplaatsbaar en dient hiermee in de ruimtelijke ontwikkeling rekening te worden gehouden.

Zonering: stralingszones en kernenergie Voor bepaalde onderzoeks- en zorgfuncties waarbij straling wordt gebruikt, geldt op basis van de Kernenergiewet een uitsluitingszone waarbinnen geen woningbouw is toegestaan. Deze zone beïnvloedt de ontwikkelmogelijkheden op de Noordpunt, met name door de stralingszones rond het Protonentherapiecentrum en faciliteiten van de RUG. Zoals te zien is op de kaart mogen binnen het Kernenergiewetvergunningen geen woningen geplaatst worden. Aanvalsroutes hulpdiensten Aan het Hanzeplein is de spoedroute aangegeven (rode lijn op de kaart). Deze leidt naar de keldertoegang van het Centraal Medisch Centrum. Daarnaast is ook de aanvalsroute van de brandweer vastgesteld. Het is essentieel dat het volledige terrein voor de brandweer bereikbaar blijft. De huidige brandweerroutes zijn weergegeven op de kaart hiernaast en maken gebruik van de dichtstbijzijnde toegangen vanuit de stad. Routes zijn mogelijk in overleg met brandweer aan te passen mits gewenst, maar grotere veranderingen worden niet mogelijk geacht.

Spoedroute ambulance

Healthy Ageing Campus, Groningen

Randvoorwaarden Healthy Ageing Campus

24

Gebiedsvisie

25

Het doel

gez on dh e

Bijbehorende ambities: functiemix, mobiliteit, identiteit Maak de leefomgeving gezonder met meer groen en minder overlast door hitte en water

Duurzaamheid

Bijdragen aan de doelstelling Groningen CO2 neutraal in 2035

eid mh a rza u du

Adaptatie & Duurzaamheid De Healthy Ageing Campus draagt actief bij aan een CO2-neutraal Groningen en vormt een klimaatbestendige leefomgeving waar gezondheid, ontmoeting en innovatie centraal staan. De campus helpt hittestress en wateroverlast te voorkomen door ruimte te bieden aan meer, beter en bereikbaar groen en vormt de ontbrekende schakel in het groenblauw raamwerk van de stad. Gebouwen zijn flexibel en energiezuinig ontworpen, maken gebruik van hernieuwbare energie en circulaire materialen. Klimaatadaptieve maatregelen en natuurinclusief gebouwen, samen met duurzame mobiliteit en sociale interactie, stimuleren een gezonde leefstijl en versterken de weerbaarheid tegen klimaatverandering. Zo draagt de campus bij aan de duurzaamheid, klimaatbestendigheid en leefkwaliteit van Groningen — nu en in de toekomst.

Healthy Ageing Campus

Klimaat

ada pta t ie &

Healthy Ageing Campus, Groningen

&

Kenniseconomie rondom Healthy Ageing laten bloeien en versterken

Functiemix

De Healthy Ageing Campus biedt ruimte voor ontwikkeling

we lv a ar t

Bijbehorende ambities: ontmoeting, kennis, functiemix

id

Kennis

inn ov at i

ie isat lor va

Innovatie & Valorisatie Innovatie is de motor van de Healthy Ageing Campus. Het UMCG en de RUG zijn toonaangevend in medische technologie en dat is terug te zien in onderzoek, toepassingen en samenwerking op de campus. Binnen het Health Technology & Research Innovation Cluster (HTRIC) werken het UMCG, de Faculty of Science and Engineering (RUG), de Hanze en het bedrijfsleven samen aan interdisciplinair onderwijs en onderzoek op basis van data, digitalisering en AI. De resultaten hiervan leiden tot concrete toepassingen, van slimme technologie tot vernieuwende zorgconcepten. De campus is een broedplaats voor innovatie en valorisatie, met faciliteiten voor start-ups, laboratoria en een incubator. Ontmoetingsplekken op strategische locaties bevorderen samenwerking en kennisdeling. Door zorg, wetenschap en ondernemerschap te verbinden, ontstaat een toekomstgericht ecosysteem dat niet alleen regionaal, maar ook internationaal impact heeft.

Gezondheid is verweven in alles wat de Healthy Ageing Campus is, doet en uitstraalt

tie rac e t in

&

Bijbehorende ambities: klimaat, gezondheid, ontmoeting

Gezondheid

e

Gezondheid & Interactie Het UMCG, de RUG en de gemeente Groningen bouwen samen met regionale partners aan een ecosysteem waarin zorg, kennis en stedelijk leven samenkomen. De Healthy Ageing Campus stimuleert een actieve leefstijl, mentaal welzijn, gezonde voeding en zelfredzaamheid. De openbare ruimte op de campus vervult drie kernfuncties: ruimte voor ontmoeting, stimulans tot beweging en een plek om van de natuur te genieten. Op goed bereikbare locaties komen zogenoemde ‘sticky places’: levendige plekken waar mensen samenkomen, ideeën uitwisselen en samenwerken aan innovatie. Klimaatadaptieve maatregelen en natuurinclusieve gebouwen dragen bij aan een duurzame en inclusieve leefomgeving — een plek waar gezondheid zichtbaar, voelbaar en inspirerend is.

Ontmoeting

Plekken creëren waar uitwisseling, botsingskans en sociale cohesie gefaciliteerd worden

it alite fkw lee

De gebiedsvisie richt zich op vier strategische pijlers en acht ambities.

Welvaart & Leefkwaliteit De Healthy Ageing Campus bevordert economische groei én verhoogt de leefkwaliteit in Groningen. Healthy Ageing is hier geen onderzoeksdomein, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven. Groene pleinen, toegankelijke routes en duurzame mobiliteit brengen zorgprofessionals, onderzoekers, studenten, ondernemers, patiënten en inwoners met elkaar in contact. De openbare ruimte werkt als ontmoetingsplek én proeftuin, waar samenwerking en innovatie als vanzelf ontstaan. Een gezonde en inclusieve leefomgeving vormt tegelijk de voedingsbodem voor economische groei. Het verweven van de campus met de stad zorgt voor het aantrekken van jong talent en kennisintensieve bedrijvigheid. Wat hier tot stand komt, versterkt niet alleen de zorg, maar ook de leefomgeving, de arbeidsmarkt en de regionale economie. Zo groeit de Healthy Ageing Campus uit tot een inspirerend voorbeeld van gezonde, duurzame stedelijke ontwikkeling.

&

De Healthy Ageing Campus is gebouwd op een sterk fundament: een internationaal gerenommeerd universitair medisch centrum, een toonaangevende universiteit en een groeiend netwerk van innovatieve bedrijven en regionale partners op één locatie. Het doel is om de Healthy Ageing Campus verder te ontwikkelen tot een dynamische stadscampus waar gezondheid, ontmoeting, samenwerking en innovatie centraal staan. Dit doen we door zorg, wetenschap, onderzoek en ondernemerschap onlosmakelijk te verbinden met het stedelijk leven.

Mobiliteit

Bereikbaar en doorwaadbaar: op de Healthy Ageing Campus heeft duurzame mobiliteit het primaat

Identiteit

De Healthy Ageing Campus als identiteItsdrager van Groningen

Bijbehorende ambities: identiteit, duurzaamheid, klimaat De ambities De doel voor de Healthy Ageing Campus vertalen we naar acht samenhangende thema’s: gezondheid, kennis, ontmoeting, functiemix, duurzaamheid, klimaat, mobiliteit en identiteit. Ieder thema draagt bij aan het ontwikkelen van een leefomgeving waarin mensen gezond, gelukkig en verbonden kunnen leven. Want gezondheidsinnovaties worden hier niet alleen bedacht, maar ook daadwerkelijk toegepast. Op de volgende pagina zijn de ambities kort verwoord, de gehele tekst is te vinden in de bijlagen.

26

Gebiedsvisie

27

De ambities Gezondheid Gezondheid is verweven in alles wat de Healthy Ageing Campus is, doet en uitstraalt

Kennis Kenniseconomie rondom Healthy Ageing laten bloeien en versterken

Maak sportplekken in de openbare ruimte en tuinen om beweging te stimuleren.

Het aanbod aan eten en drinken is gezond, vegetarisch of plantaardig en biedt genoeg non-alcoholische opties.

Creëer ‘sticky places’ met ruimte voor interactie, experiment en showcases.

Maak zit- en ontmoetingsplekken in de buitenruimte en in publieke lobby’s.

Transformeer en hergebruik bestaande gebouwen zo veel mogelijk.

Bebouwing en openbare ruimte hebben een inclusieve inrichting (rolstoeltoegankelijk, genoeg zitplekken, etc.)

Bied ruimte voor rust en herstel. Bijvoorbeeld in de buitenruimte, binnentuinen, binnen of op de daken.

Voeg wonen toe aan de campus om levendigheid buiten kantooruren te stimuleren.

Sluit aan op grote landschappelijke structuren om het ecologisch en recreatief stadslandschap te versterken.

Behoud cultuurhistorisch erfgoed als het zichtbare verleden van de plek.

Maak groene routes, met schaduwplekken op de warmste dag voor vermindering van hittestress.

Zorg voor zicht Stimuleer samenwerking op (bio)divers met groen en andere campussen blauw. Ditin heeft de stad. een rustgevend Zoals de hogeschool, effectZernike en vermindert campus, en stress. de kennisas.

Maak actieve, transparante plinten om interactie tussen binnen en buiten te stimuleren.

Haal de tegels eruit! Maak meer groene (binnen-) tuinen, halfverharding en onverharde oppervlaktes om waterinfiltratie te verbeteren.

Cluster de logistiek en gebruik klein vervoer voor het (ondergronds) verspreiden over de campus.

Organiseer als campus informatie en hulp voor nieuwe en jonge ondernemers om hen op gang te helpen.

Trek bedrijvigheid met een ‘acces to clinic’ profiel naar de campus om kruisbestuiving en Triple Helix samenwerkingen te stimuleren.

Maak Skills-labs: laboratoria/ dummy kamers waar ruimte is om innovaties te testen en om te oefenen.

Bouw flexibele en adaptieve gebouwen die kunnen meebewegen met toekomstige behoeften en eisen.

Zet in op de goede bereikbaarheid om ovgebruik te stimuleren boven autogebruik.

Ontmoeting Plekken creëren waar uitwisseling, botsingskans en sociale cohesie gefaciliteerd worden

Functiemix De Healthy Ageing Campus biedt ruimte voor ontwikkeling

Duurzaamheid Bijdragen aan de doelstelling Groningen CO2 neutraal in 2035

Klimaat Maak de leefomgeving gezonder met meer groen en minder overlast door hitte en water

Mobiliteit Bereikbaar en doorwaardbaar: op de Healthy Ageing Campus heeft duurzame mobiliteit het primaat

Identiteit De Healthy Ageing Campus als identiteitsdrager van Groningen

Healthy Ageing Campus, Groningen

28

Gebiedsvisie

29

Welk programma gaat gerealiseerd worden?

Voor zorg en onderwijs is er vooralsnog afdoende ruimte beschikbaar op de campus. De transformatie van het Centraal Medisch Complex door het UMCG en de bouwinitiatieven van de RUG op de Noordpunt van de campus zijn bedoeld om de juiste functie, in de juiste kwaliteit, op de juiste plek te positioneren. Voor de onderdelen onderzoek, werken, wonen en voorzieningen realiseren we onderstaand nieuwbouwprogramma. Dit is het minimale nieuwbouwprogramma van 113.000 m2 dat op de campus gerealiseerd gaat

worden. Met een doorkijk naar de toekomst biedt de gebiedsvisie ruimte voor een doorgroei naar 132.000 m2 nieuwbouw programma. Het raamwerk van kwalitatieve verbindingen en openbare ruimte biedt een stevig kader voor deze ontwikkelingen. Verdere groei in de toekomst zal dan binnen dit nieuwe raamwerk gerealiseerd worden. Dat betekent eventueel slim uitplaatsen van programma’s die ook elders in de stad kunnen landen, het transformeren en/of optoppen van bestaande gebouwen en mogelijk zelfs sloop/nieuwbouw van vastgoed mocht dat in de verre toekomst noodzakelijk zijn.

Onderdeel

m²/stuks

Toelichting

Onderzoek

35.000 m²

waaronder het Centraal Laboratorium voor Diagnostiek & Research

Werken

25.000 m²

waaronder een Start-up incubator en een BioMed&Tech Hub voor bedrijven met een ‘access to clinic’-profiel, R&D- ondersteunende bedrijven en strategische partners.

Wonen

300 stuks minimaal

waarvan 90 zorgwoningen. We bieden ruimte voor verschillende woonbehoeften en gaan uit van een verdeling 30% sociale huur, 40% middeldure woningen en 30% dure woningen.

Voorzieningen

20.000 m²

• Stad verzorgend (5.000 m²) • Campus gerelateerd (15.000 m²) • Living Lab, Simulatiecentrum, Innovation Kitchen en Healthy Ageing Forum, Health Data Center • Ronald McDonaldhuis en familiehuizen • Logistiek en facilitair • Bouwdirectie en onderhoudsdiensten • Fietsenstallingen*

* Bij nieuwbouw wordt een fietsenstalling in het gebouw opgenomen. Van de bestaande fietsparkeerplaatsen wordt 80% gebouwd opgelost en 20% geïntegreerd in het landschap. Fietsenstallingen worden uitgerust met oplaadpunten en kluisjes en er wordt ruimte gereserveerd voor een reparatiepunt. Er wordt ook, afgestemd op de functie, de mogelijkheid tot kort fietsparkeren geboden, zorgvuldig geïntegreerd in het buitenterrein.

Healthy Ageing Campus in de stad

Healthy Ageing Campus, Groningen

30

IlI.

Wat is het toekomstbeeld?

In dit hoofdstuk wordt de visie voor de Healthy Ageing Campus ruimtelijk vertaald aan de hand van de thema’s mobiliteit, landschap, sociaal netwerk en gebouwde omgeving. Daarnaast worden de ontwikkelperspectieven van de zones Noordpunt, Oostflank, Bodenterrein en Zuidpunt geschetst.

De visie

Healthy Ageing betekent oud worden in gezondheid. Het draait om een levensloop waarin mensen zo lang mogelijk gezond blijven. De Healthy Ageing Campus draagt actief bij aan dit doel. Niet alleen via zorg, wetenschap, onderwijs en ondernemerschap, maar ook door de inrichting van de fysieke ruimte. De campus wordt zo vormgegeven dat zij een gezonde leefomgeving stimuleert; een plek die gezondheid en welzijn van alle gebruikers ondersteunt en versterkt. In het voorgaande hoofdstuk zijn het doel en de ambities uiteengezet. In dit hoofdstuk volgt de ruimtelijke vertaling daarvan.

Efficiënte logistiek

Ensemble in de stad, hoog in midden

Ruimte voor vergroening

Alzijdige gebouwen in het groen met voordeuren aan plein en pad

Verbindingen maken (binnenring + buitenring + Verlengde Walstraat)

Collage van gebouwen koesteren het erfgoed

Verblijfsplekken creëren

Gebouw in tuin en binnentuin in gebouw

Verrijking van programma (ook wonen)

Altijd een groen dak en bij voorkeur natuurlijke technieken ‘gezonde gebouwen’

In 2040 is de Healthy Ageing Campus een dynamische stadscampus waar gezondheid, ontmoeting en innovatie centraal staat. Hier ontvang je zorg, werk je aan de zorg van morgen, leer je over de nieuwste inzichten in gezondheid, of ervaar je gewoon hoe het is om gezond te leven. De campus is een aantrekkelijke woonplek en vormt een verbindende schakel in het stadsweefsel. Met een directe aansluiting op de ringweg en een hoogfrequent busnetwerk is de campus uitstekend bereikbaar. Tegelijkertijd biedt zij ruimte voor ontspanning, sport en ontmoeting – voor zowel campusgebruikers als stadjers. Autoluwe straten, waar voetgangers en fietsers de baas zijn, versterken de rust en veiligheid in de openbare ruimte en lokt daarnaast uit tot bewegen. De campus verbindt niet alleen mensen, maar ook natuur. Een groene buitenring sluit aan op het groenblauwe netwerk van Groningen en draagt bij aan zowel biodiversiteit en klimaatadaptatie als healing environment voor patiënten. Een kleinschalige binnenring verbindt de functies onderling, waarbij het Bodenterrein op een natuurlijke manier betrokken wordt bij de campus, en biedt gebruikers heldere oriëntatie en structuur. De pleinen op de campus zijn echte ‘sticky places’ – uitnodigende plekken voor ontmoeting, studie, ontspanning en reuring.

Bovendien is de Healthy Ageing Campus herkenbaar door haar sterke identiteit: 120 jaar zorg- en onderwijsverleden is zichtbaar en voelbaar in het erfgoed, dat zorgvuldig is verweven met moderne architectuur. Door bestaande kwaliteiten te koesteren en tegelijk ruimte te bieden aan vernieuwing, is de rijke gelaagdheid van de plek behouden. Op de Healthy Ageing Campus staan gezondheid, ontmoeting en innovatie centraal, dat met name tot uiting komt in de volgende thema’s. In de volgende pagina’s worden de ambities voor 2040 per thema toegelicht: • • • •

Mobiliteit Landschap Sociaal netwerk Gebouwde omgeving

Vormgeven van de Campus

Healthy Ageing Campus, Groningen

34

Gebiedsvisie

Gebouwen op de Campus

35

Plankaart 2040

Aan de oostzijde van de binnenstad van Groningen ontstaat een aantrekkelijke campus aan het water met veel groen. Hier krijgt de Healthy Ageing Campus als kloppend hart van gezondheidsinnovatie vorm. Op de Healthy Ageing Campus krijgt gezondheid letterlijk ruimte in gebouwen en buitenruimtes. Hier is volop ruimte voor ontmoeten, studeren, werken, onderzoeken, ondernemen, verzorgen en wonen. Er is een fijnmazig en informeel netwerk van wandelroutes tussen de binnenring en de buitenring.

Rustige tuinen

Binnen dit netwerk liggen aangename verblijfsplekken, zoals het Stadsplein, die fungeren als ‘sticky places’ van hoge verblijfskwaliteit. Ook zijn er verbindingen met groene patio’s die zorgen voor interactie en oriëntatie. De binnenring zorgt voor een goede verbinding met het Bodenterrein. Zo ontstaat er een campus aan het water, of een woonwerkgebied als onderdeel van een innovatief gezondheidscluster. Het is een plek waar gezondheid, samenwerking, innovatie en ontmoeting vanzelfsprekend samengaan. Levendig stadsplein aan het water

0

De Healthy Ageing Campus verbonden met de stad

Healthy Ageing Campus, Groningen

25

100m

Stadscampus in het groen

36

Gebiedsvisie

37

Thema Mobiliteit

Doorwaadbaar Een vereiste voor een goede campus is bereikbaarheid. De Healthy Ageing Campus is op een vanzelfsprekende manier onderdeel van de stad geworden. Het is niet langer een gesloten bastion waar je moeilijk doorheen komt, maar een toegankelijke plek, dichtbij en verbonden met de stad en haar omgeving. Dat maakt deze plek bijzonder: je krijgt de stad er als het ware ‘gratis’ bij. De campus is een plek waar zorg, onderwijs, wonen, werken en ontmoeten samenkomen. Daarom is de campus toegankelijk voor iedereen, wel met verschillende gradaties in openbaarheid, passend bij de functies. Zo’n campus waar het fijn is te lopen en fietsen en elkaar te ontmoeten in het groen vraagt om echt een ander/ aangepast mobiliteitsconcept. Vracht- en autoverkeer doen afbreuk aan de gewenste campussfeer. Fietsen en wandelen De campus is getransformeerd tot een autoluwe, groene omgeving met hoge verblijfskwaliteit, waar de nadruk op langzaam verkeer en verblijven ligt. De openbare ruimte nodigt uit tot ontmoeting, beweging en ontspanning. Fietsparkeren is zoveel mogelijk ondergebracht in (inpandige) stallingen, met een kleinere capaciteit op maaiveld t.b.v. kort parkeren voor bezoekers en patiënten. Bestaande stallingen zijn via de Oostersingel goed ontsloten, efficiënter ingericht en geoptimaliseerd. Nieuwe grote stallingen zijn gerealiseerd op de Oostflank.

Op het Bodenterrein zijn plekken aangewezen voor fietsparkeren op maaiveld tijdens grote drukte in de zomer. De flexibele fietsparkeerplekken op het Hanzeplein zijn verplaatst naar de groene hoek in het zuidwesten. Voldoende fietsparkeren passend bij de doelgroep is een vaste randvoorwaarde bij nieuwe ontwikkelingen. Door het grotendeels uit het straatbeeld te halen, ontstaat er meer ruimte voor groen en kwaliteit. Om een autoluwe omgeving te creëren, wordt het autoen vrachtverkeer zoveel mogelijk ontvlochten en direct afgevangen in parkeergarages en het nieuwe logistiek centrum aan de Vrydemalaan. Zo ontstaat meer ruimte voor langzaam verkeer, groen en verblijfskwaliteit. De oost-west fietsroute, de Verlengde Walstraat, wordt eveneens autoluw. Het terrein is doorwaadbaar voor langzaam verkeer, met de nadruk op het ontsluiten van campusbestemmingen via inprikkers vanaf omliggende hoofdfietsroutes. Het is dus geen doorfietsroute. De verbindingen vormen samen een veilige en uitnodigende doorsteek van oost naar west, waardoor binnenstad, Oosterparkwijk en campus beter worden verbonden. Een andere sterke verbinding is de fietsbrug over het Oosterhamrikkanaal. Dit wordt de nieuwe fietsroute die de binnenstad met Kardinge verbindt.

Een belangrijke verkeerskundige opgave ligt bij het veilig inrichten van het kruispunt bij de Bloemsingel en de Vrydemalaan, waar bussen, auto’s en fietsers elkaar kruisen. In de toekomst wordt een autoknip in de Oostersingel onderzocht.

Sporadisch fietsparkeren op maaiveld bij hoofdentree

Openbare ruimte die voetganger centraal stelt

Legenda Primaire fietsroute Secundaire fietsroute Fietsparkeren inpandig nieuw Fietsparkeren inpandig bestaand Fietsparkeren maaiveld Plein Primaire looproute Secundaire looproute Raamwerkkaart mobilteit: fietsen en wandelen

Healthy Ageing Campus, Groningen

38

Gebiedsvisie

39

Thema Mobiliteit

Autoverkeer, busverkeer en taxi’s Naast het fietsparkeren wordt autoparkeren op maaiveld beperkt tot het strikt noodzakelijke, zodat de autodominantie op de campus verder verminderd wordt. Op het terrein zijn er een maximaal aantal geparkeerde auto’s op maaiveld toegestaan. Elk gebouw heeft ten minste 1 parkeerplek. Op de campus is ruimte voor 50 dienstauto’s. De rest van de auto’s zijn ondergebracht in de aanwezige parkeergarages P-Noord en P-Zuid. De nieuwe bewoners kunnen hun auto’s parkeren in de parkeergarage Boterdiep. De hoofdstructuur voor gemotoriseerd verkeer, Vrydemalaan, Oostersingel, Hanzeplein en Petrus Campersingel, blijft ongewijzigd omdat ze de bereikbaarheid van de campus en de omliggende wijken faciliteren. De campus is uitstekend bereikbaar met de bus. Vanaf de busstops UMCG Hoofdingang, Oostersingel, UMCG Noord en de nieuwe busstop Vrydemalaan loop je zo de campus op. Het profiel van de Oostersingel wordt op termijn heringericht, dit creëert een veiligere omgeving voor langzaam verkeer. De snelheid van de Petrus Campersingel en de Vrydemalaan wordt teruggebracht van 50 km/u naar 30 km/u. Het Hanzeplein wordt heringericht zodat er meer ruimte komt voor groen. De aanrijroute voor ambulances blijft behouden. De kiss & ride voor de hoofdingang dient voor het afzetten en ophalen van bezoekers door privévervoer en taxi’s.

Taxi’s worden georganiseerd bij Ingang Oostersingel van het Centraal Medisch Centrum. Taxi’s kunnen verder via Oostersingel, Vrydemalaan en Petrus Campersingel tot een zekere hoogte het terrein oprijden om bezoekers bij andere ingangen af te zetten. Logistiek Logistiek is cruciaal voor het functioneren van de Healthy Ageing Campus als economische motor van het Noorden. Om de impact op het terrein te verminderen, wordt het centrale logistieke overslagpunt van het hart naar de rand van het terrein verplaatst. Dit punt wordt direct verbonden met een van de ontsluitende wegen rondom de campus, bij voorkeur de Vrydemalaan. Het centrale logistieke overslagpunt wordt zo geïntegreerd in de gebouwen van de HAC dat de impact gering is en niet ten koste gaat van de verblijfskwaliteit. Indien de Vrydemalaan niet haalbaar blijkt, wordt gezocht naar alternatieven aan de rand van het terrein. Hierdoor blijft het hart van de campus zo veel mogelijk vrij van vrachtverkeer, wat de veiligheid voor voetgangers en fietsers vergroot. Het logistiek centrum wordt geïntegreerd in de kelder en begane grond van een nieuw te realiseren, mixed-use bouwblok. Dit bouwblok wordt omgeven door actieve plintfuncties. Een rustig straatbeeld ontstaat door een logistiek circuit met minimale draai- en manoeuvreerbewegingen. Bij voorkeur wordt logistiek zoveel mogelijk gebundeld op de nieuwe locatie.

Kleine autobusjes die niet via het logistiek centrum afgehandeld kunnen worden kunnen grote delen van de campus nog bereiken voor gerichte bevoorrading. Healthy Ageing Campus, Groningen

Verplaatsen logistiek plein naar de Vrydemalaan

Hoofdwegen met royale groenzones

Sporadisch autoparkeren op maaiveld

Legenda Autoroute Parkeergarage Autoparkeren maaiveld Busroute Bushalte Taxi Hulpdiensten Brandweer Kiss & Ride Logistiek Raamwerkkaart mobilteit: logistiek, autoverkeer, openbaar vervoer, taxi’s en hulpdiensten

40

Gebiedsvisie

41

Thema Landschap

Groenstructuur Het verbeteren van de toegankelijkheid, het verhogen van de ruimtelijke kwaliteit en het creëren van aangename verblijfsplekken staan centraal in de doorontwikkeling van de campus. Daarbij speelt de groenstructuur een verbindende en identiteitsbepalende rol. De groenstructuur van de campus bestaat uit een buitenring, een binnenring en aantal pleinen. De buitenring verbindt de campus met de stad en is onderdeel van de groene gordel rond de binnenstad. Ze versterkt de stedelijke structuur en koestert historische groenplekken, zoals het singelontwerp van Berlage. Maar de waardevolle singel wordt ook versterkt met nieuwe open en besloten parktuinen die onderdeel zijn van het stedenbouwkundig ontwerp. De groene identiteit van de Petrus Campersingel reikt tot aan de binnenring. Daarnaast is de lange lijn van het Oosterhamrikkanaal vanuit landschap en cultuurhistorie van groot belang. De zuidzijde van de Oosterhamrikkanaal krijgt een openbaar toegankelijk kade met een bijzonder stadsplein aan het water. Deze kade wordt opnieuw ingericht in lijn met het historische karakter van een kanaalkade. De noordzijde heeft een waardevol ecologische oever. Het doel is deze oever te versterken en verbinden met de groenstructuren in de omgeving.

Versterken groenstructuur campus

Groene pleinruimte

Collectieve tuinen

Langs de Oostersingel en Bloemsingel worden de historische structuren van paviljoens in het groen hersteld in de vorm van een collectie van tuinen. De tuinen hebben een sterke relatie met het aangrenzende progamma in de gebouwen en openbare ruimte. Elke tuin kan ‘verkleuren’ van identiteit door ze nadrukkelijk divers en actief te programmeren, passend bij de vraag van de verschillende gebruikers van de campus. De buitenring is een ontspannen groene overgangszone met ruimte voor beweging, flora, fauna en klimaatadaptatie. De inrichting van de buitenring is afgestemd op het grotere groenblauwe raamwerk van de stad. De binnenring is de structurerende, centrale route van de campus zelf en is de verbindende schakel tussen zorg en onderwijs van het Oosterhamrikkanaal tot het Hanzeplein. De vier pleinen zijn gelegen aan de binnenring. De voetganger is de hoofdgebruiker. Aan de binnenring liggen de pleinen, publieke voorzieningen, voorkanten en hoofdentrees van gebouwen. De binnenring is eenduidig vormgegeven als route met herkenbare beplanting, inrichtingselementen, verharding, kleur en vorm. De binnen- en buitenring worden aangevuld met een fijnmaziger netwerk van paden, tuinen en doorsteekjes die publieke en private domeinen op een vanzelfsprekende manier met elkaar verbinden. Daarbij spelen ook de groene binnentuinen van gebouwen zoals het CLDR, CMC en ADL een belangrijke rol.

De binnentuinen zijn (of worden) groen en worden waar mogelijk beter aangesloten op het netwerk van de binnenring en buitenring. Healthy Ageing Campus, Groningen

Legenda Buitenring singelpark Buitenring singelpark/hof Buitenring collectie van tuinen Binnenring Binnenring binnen Binnenring met plein Stadsstrand Oosterhamrikkanaal Oosterhamrikkanaal noord en zuid Raamwerkkaart landschap

42

Gebiedsvisie

43

Thema Landschap

2 1

Klimaatadaptatie Klimaatadaptatie gaat hand in hand met het vergroenen van de campus. In de gebiedsvisie leggen we harde ambities vast: meer groen en bomen, minder verharding en betere wateropvang. Waar nu veel maaiveld versteend is, willen we het groenpercentage sterk vergroten. Vanuit de ‘Doorwaadbare Stad’ en de ontwerpleidraad ‘Nieuwe Ruimte’ herdenken we de inrichting van de (openbare) buitenruimte. Slimme oplossingen voor mobiliteit en logistiek zijn daarbij cruciaal. Alleen door parkeren anders te organiseren, ontstaat ruimte voor vergroening. Om vergroening mogelijk te maken, willen we overbodige ‘add-ons’ aan gebouwen verwijderen en het maaiveld vrijspelen van verharding en functies zoals fietsenstallingen. Zo ontstaat ruimte voor groen en prettiger verblijf. De campus wordt een plek die uitnodigt tot wandelen, sporten en gezond leven. Binnentuinen, zoals bij CMC en CLDR, blijven open en worden niet volgebouwd. Ze worden juist vergroend vanwege hun rol in waterberging en verkoeling, zoals de ‘jungletuin’ in het Anda Kerkhoven Centre. Op plekken als het logistieke plein kan ruimte worden vrijgemaakt om binnentuinen groen te houden en de buitenruimte te vergroenen. Met een nieuw logistiek punt en tunneltracé kan worden onderzocht hoe dit gecombineerd kan worden met waterberging, vergroening en kabels/leidingen onder de binnenring.

Zo versterken we ruimtelijke kwaliteit, klimaatadaptatie en gebruikswaarde.

3 Watersysteem op de campus

Verkoeling gebouw

Verkoeling maaiveld

Nieuwe gebouwen krijgen, in afweging met andere ambities zoals zonnepanelen, groene daken die regenwater tijdelijk vasthouden en vertraagd afvoeren in de openbare ruimte. In het landschap liggen de kansen vooral in de buitenring met regentuinen, vijvers en lagergelegen groendelen bij het singelpark. Voor de bestaande wateropgave en het stedelijk waterbeheer is een advies opgesteld. De oplossingsrichtingen worden meegenomen in de verdere uitwerking van de campus: • Afkoppelen hemelwater van bestaande gebouwen; • Het bestaande hemelwaterafvoer stelsel benutten om de campus gericht af te voeren naar de wetering en het Oosterhamrikkanaal; • Kolken van bebouwing van de Healthy Ageing Campus langs de Oostersingel afkoppelen van het gemengde stelsel van de Oostersingel en aansluiten op een nieuw aan te leggen HWA-stelsel van de campus en afvoeren naar de wetering. • Nieuwe gebouwen krijgen groene daken en moeten zoveel mogelijk zelfvoorzienend zijn in waterberging. Daarnaast biedt de herinrichting van het Hanzeplein kansen voor waterberging en zal het verminderen van verharding aan de kant van de Oostersingel bijdragen aan de waterbergingsopgave. Voor nieuwbouw én sloop/nieuwbouw geldt de hemelwaterverordening ‘Verordening afvoer hemel- en grondwater Groningen 2023’. Op de Noordpunt wordt een gescheiden rioolstelsel aangelegd, waarbij hemel- en vuilwater apart worden aangesloten.

Waar nodig komen extra aansluitputten voor directe afvoer vanuit gebouwen. Na aanleg kunnen de aansluitingen van put tot put worden gerealiseerd. Healthy Ageing Campus, Groningen

Legenda Waterberging nieuwbouw Waterberging singelpark Waterberging collectie van tuinen Ontharden en vergroenen Waterberging binnentuinen 1

Afvoergebied Oosterhamrikkanaal

2

Afvoergebied Wetering

3

Kolken afvoeren op HWA-stelsel en Wetering Raamwerkkaart klimaatadaptatie