Document · PDF

Begroting 2025 gemeente Gronginen boekwerk - na erratum.pdf

gemeenteraad 13 november 2024, gemeente GroningenBij agendapunt: e: Ontwerpbegroting 2025 Gemeente Groningen (raadsvoorstel 3-10-24)40.632 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Conform ons Uitvoeringsprogramma Doorwaadbare Stad werken we verder aan de herinrichting van Zaagmuldersweg, Prinsesseweg, Dilgtweg (in Haren), Friesestraatweg, Amkemaheerd en Lijzijde plus de realisatie van belevingsplekken Kop Korreweg, Zonnelaan (Winkelcentrum Paddepoel), Verlengde Hereweg en Overwinningsplein. Op deze wegen verlagen we de snelheid van 50 km/uur naar 30 km/uur en verbeteren we de leefkwaliteit en de leefomgeving. We werken concreet aan de planuitwerking voor een autoknip in de Eikenlaan (zie Collegebrief 'Uitkomsten Onderzoek naar Autoknip Eikenlaan'). We volgen daarbij een uitgebreid communicatietraject met en voor omwonenden, gebruikers en andere belanghebbenden.

Prestatie indicator(en) Vervoerswijzen Tevredenheidscijfer voor fietsen in Groningen Betrouwbaarheid van het openbaar vervoer in Groningen

Behaald 2022

Behaald 2023

Beoogd 2024

Beoogd 2025

7,1 >65%

7,1 87,9%

7,5 ≥ 60%

7,1 85%

Effect op de directe omgeving Herwinnen van de openbare ruimte en zorgen voor voldoende goede fietsparkeervoorzieningen

•

Herwinnen van de openbare ruimte door terugbrengen dominantie van geparkeerde auto’s in het straatbeeld

•

• • •

Minder verkeersslachtoffers

•

We werken toe naar opening van de nieuwe Fietsenstalling Herestraat. Deze fietsenstalling biedt plek aan circa 600 fietsen en is een aantrekkelijk alternatief voor het stallen van fietsen. De openbare ruimte die vrijkomt, richten we opnieuw in. We openen een nieuwe fietsenstalling aan de Westerhaven. Deze stalling biedt plek aan circa 1.200 fietsen en biedt voor fietsers uit met name het westen van de stad een uitstekende mogelijkheid de fiets te stallen. We gaan verder met de verkenning naar mogelijkheden voor nieuwe inpandige of ondergrondse fietsenstallingen in het westelijke gedeelte van de binnenstad (Vismarkt, A-Kerkhof en Brugstraat). In de binnenstad blijven we fietsparkeervoorzieningen op straat verbeteren. Daarbij spelen we zoveel mogelijk in op de behoeftes van de binnenstadsbezoeker. Zo faciliteren we fietsvakken, rekken en pop-up stallingen in de openbare ruimte. Het gedrag van fietsers proberen we te sturen met de inzet van rode lopers en fietsstewards. Daarnaast informeren we fietsers via social media en campagnes onder de vlag van 050 Fietsstad. Als de parkeerdruk en eventuele parkeeroverlast dermate toenemen, overwegen we nieuwe maatregelen te nemen om die te verlagen. Uiteraard doen we dat altijd in overleg met bewoners(organisaties). We onderzoeken eventuele nieuwe parkeervergunningen ten behoeve van bepaalde beroeps- en bevolkingsgroepen.

We geven conform het vastgestelde Pakket Parkeermaatregelen uitvoering aan diverse vastgestelde parkeermaatregelen. Met de introductie van deelauto's, een vermindering van het eigen autobezit en de invoering van betaald parkeren zijn minder parkeerplaatsen nodig. Vanuit de meeropbrengsten betaald parkeren zetten we daarom in op de aanleg van extra fietsenrekken, fietsvlonders en meer groen. Dat doen we samen met bewoners en onze gebiedsteams. Conform ons Uitvoeringsprogramma Lopen, Fietsen en Verkeersveiligheid werken we aan concrete projecten die het aantal verkeersslachtoffers moet terugdringen. Voorbeelden van deze projecten zijn het verbeteren van fiets- en voetgangersoversteken van drukke autoroutes, het verbeteren van de verkeersveiligheid in Glimmen en Noordlaren, op de Gaykingstraat en Stadsweg in Ten Boer en op de Pop Dijkemaweg. We continueren onze integrale aanpak scholen waarmee we willen bereiken dat lopen of fietsen naar school weer de norm in onze gemeente wordt. Daarbij richten we ons op het verbeteren van schoolroutes, het creëren van een verkeersveilige schoolomgeving en het instellen van schoolstraten. Naast fysieke maatregelen die de verkeersveiligheid moeten verbeteren, blijft verkeerseducatie een belangrijk speerpunt binnen ons verkeersveiligheidsbeleid.

Dat doen we met campagnes, verkeerslessen en andere educatieve activiteiten onder de vlag van Verkeerswijzer Groningen. We richten ons op kinderen, jongvolwassenen en ouderen.

Prestatie indicator(en)

Behaald 2022

Behaald 2023

Beoogd 2024

Beoogd 2025

54%

57%

64%

65%

83%

89%

71%

75%

7,9 0,5

8,0 4

Effect op de directe omgeving Bezetting van de P+R terreinen in Groningen: •

Autoparkeerplaatsen

• Fietsparkeervoorzieningen Tevredenheidscijfer parkeergarages Groningen Aantal kilometers 50 km/uur-weg gewijzigd in 30 km/uur Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: Bezetting van de P+R terreinen in Groningen:

Toelichting: fietsparkeervoorzieningen ligt lager dan het behaalde cijfer, omdat de komende periode extra stallingen gerealiseerd worden op een aantal P+R terreinen. Hierdoor daalt de gemiddelde bezettingsgraad. Slim en Duurzaam Voorrang geven aan innovatie en schone vormen van personen- en goederenvervoer

• •

•

• • •

•

We plaatsen en exploiteren laadinfrastructuur in eigen beheer middels een opdrachtenmodel. Als de resultaten van het onderzoek naar 'verlengd privaat laden' (een laadkabel over de stoep) positief zijn, voeren we een pilot uit om dit daadwerkelijk in de praktijk te brengen. We geven uitvoering aan ons vastgestelde Uitvoeringskader Snellaadinfrastructuur door bedrijven met bestaande netaansluitingen aan te sporen om zelf snellaadinfrastructuur te realiseren. We onderzoeken de gevolgen van netcongestie op de uitrol van laadinfrastructuur binnen onze gemeente en indien nodig stellen we ons beleid op het gebied van elektrische laadinfrastructuur bij. We laten onze nieuwe Visie Laadinfrastructuur Groningen inclusief een bijbehorend uitvoeringsprogramma vaststellen. We voeren nieuwe vergunningen in voor commerciële deelauto-aanbieders en autodeelcoöperaties van bewoners om deelauto's verder te stimuleren. We richten meer fysieke deelmobiliteitshubs in op verschillende locaties zoals opgenomen in ons Uitvoeringsprogramma Hubs. Zodoende willen we het gebruik van deelfietsen en -scooters stimuleren en de overlast van foutgestalde deeltweewielers verminderen.

We gaan door met het begeleiden en (financieel) ondersteunen van bewonersgroepen die met elkaar auto's willen delen zoals opgenomen in ons Uitvoeringsprogramma Deelmobiliteit, met als doel het aantal privé auto's op straat te verminderen. We zetten een volgende stap in het verduurzamen van het openbaar busvervoer, omdat dan ongeveer 90% van de totale busvloot in Groningen en Drenthe elektrisch is. Dit leidt tot een schoner en duurzamer busproduct en op termijn lagere kosten. Uiteindelijk moet de CO2-uitstoot voor 2030 worden teruggebracht naar nul. We blijven met lokale bedrijven en instellingen werken aan nationale subsidieprojecten zoals het DMI-ecosysteem om duurzame, logistieke concepten te ontwikkelen, te testen en te implementeren. Zo werken we aan intelligente toegang voor voertuigen gekoppeld aan reserveringen voor het laden en lossen. Samen met de bouwsector en andere relevante stakeholders ontwikkelen we een visie en uitvoeringsprogramma voor de verduurzaming van de bouwlogistiek. Middels een duurzaam bouwlogistiek-congres willen we een sturend beleidskader presenteren.

Sturen op verkeer (in plaats van faciliteren en geleiden)

•

Het op orde hebben van de datastromen

•

Een leefbare en aantrekkelijke binnenstad door alleen nog maar schone voertuigen toe te staan

•

• •

We transformeren onze verkeersmanagementaanpak naar een meer datagedreven aanpak. De afgelopen jaren was onze aanpak vanwege de grootschalige wegwerkzaamheden vooral gericht op het verminderen van de hinder. Nu ontstaat er ruimte voor het realiseren van de gewenste netwerkkwaliteit voor voetganger, fietser, openbaar vervoer en autoverkeer zoals beschreven in ons Multimodaal Netwerk Kader Groningen. We onderzoeken op locaties met nieuwe, intelligente verkeerslichten hoe de beleidsdoelen uit het Beleidsplan Verkeerslichten Groningen - met meer prioriteit voor lopen, fietsen en het openbaar vervoer - in de praktijk uitpakken. Op basis hiervan stellen we een uitvoeringsprogramma op voor de verdere uitrol van intelligente verkeerslichten in onze gemeente. We blijven werken aan de ontwikkeling en het op orde brengen van alle relevante mobiliteitsdata die het digitale verkeerssysteem een flinke boost gaat geven. Daarmee kunnen we zowel beleidsmatig als operationeel sturen op het verkeer in onze gemeente en voldoen we aan de nieuwe Europese regelgeving omtrent het beschikbaar stellen van (realtime) verkeersdata. Op korte termijn maken we ons parkeervakkenbestand op orde en starten we een proces om dit ook up-to-date te houden. Zodoende kunnen we met onze scanauto handhaven op foutparkeren waarmee we het aantal klachten over foutparkeerders de komende tijd kunnen terugdringen.

Conform onze visie Ruimte voor zero-emissie stadslogistiek voeren we per 1 april 2025 de zero-emissiezone in de binnenstad in. Uiteraard monitoren en evalueren we de invoering daarvan. We handhaven met behulp van ANPR-camera's het venstertijdengebied én de zero-emissiezone voor bedrijfs- en vrachtauto's. We monitoren en evalueren de effecten van het venstertijdengebied op de leefbaarheid van de binnenstad.

Prestatie indicator(en)

Behaald 2022

Slim en Duurzaam CO2-uitstoot per reizigerskilometer bus in gram per 14,2 reizigerskilometer Aantal openbare laadpunten voor elektrische/waterstof voertuigen 740 • Op straat en P+R • In gemeentelijke parkeergarages Aantal spitsmijdingen per dag

Behaald 2023

Beoogd 2024

Beoogd 2025

33,1

750

930

1.110

112

115

5.473

5.000

Met de bovenstaande indicator(en) wordt de voortgang van de uitvoering van ons beleid gemeten. Indien er geen cijfers beschikbaar zijn voor dat jaar, staat er een streepje. In dat geval wordt de indicator niet jaarlijks gemeten.

Financiën Financieel overzicht lasten en baten 01.2

Mobiliteit Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Rekening 2023

Actuele Begroting 2024

Primitieve begroting 2025

2026

2027

2028

Lasten

38.635

45.374

48.554

48.820

50.998

51.928

Baten

34.258

32.340

35.636

35.019

35.744

36.597

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-4.377

-13.034

-12.918

-13.801

-15.253

-15.331

Totaal toevoegingen

1.485

991

Totaal onttrekkingen

472

326

-5.390

-13.699

-12.918

-13.801

-15.254

-15.331

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

Financiële toelichtingen begroting 2025 Hieronder lichten we achtereenvolgens toe waar het geld vandaan komt en waar het naartoe gaat, welke extra middelen er beschikbaar worden gesteld en of daar extra dekking tegenover staat. Hierbij geven we op hoofdlijnen aan wat de verschillen zijn in beschikbare baten en lasten ten opzichte van de vorige begroting. Toelichtingen op baten en lasten begroting 2025 1.2: Mobiliteit

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2025

48.554

35.636

-12.918

Waarvan intensiveringen 2025

-1.487

1.487

Bestaand beleid 2025

50.041

35.636

-14.405

Verschil ten opzichte van 2024

4.668

3.296

-1.372

Waar gaat het geld voornamelijk naar toe (bestaand beleid), inclusief verklaring verschil ten opzichte van begroting 2024 op hoofdlijnen (schuin gedrukt): 1.2: Mobiliteit Parkeren De belangrijkste onderdelen waarvoor we middelen inzetten en baten ontvangen zijn: • het straatparkeren; • de exploitatie van parkeergarages en buurtstallingen; • de exploitatie van fietsenstallingen; • de exploitatie van laadpalen en • parkeerhandhaving. Verschil t.o.v. 2024: Straatparkeren: Hogere opbrengsten bij het straatparkeren van 2,1 miljoen euro o.a. door de effecten van de uitbreiding van betaald parkeren die behoedzaam zijn begroot en de tariefsaanpassing in de afgelopen jaren die is verwerkt in de begroting 2025. Parkeergarages: De opbrengsten van de parkeergarages nemen toe met ca. 0,3 miljoen euro vooral door een hogere bezetting en tariefsaanpassing van de parkeergarage Forum. Fietsparkeren: De lasten voor het fietsparkeren stijgen met ca. 0,6 miljoen euro. Dit is vooral het gevolg van het besluit tot het in exploitatie nemen van de fietsenstalling Westerhaven (0,2 miljoen euro). Daarnaast zijn er hogere kosten voor uitbestede werkzaamheden in verband met de bewaking van fietsenstallingen (0,3 miljoen euro).

Lasten 28.600

Baten 34.100

Laadpalen: De kosten van laden op straat nemen toe met circa 100 duizend euro door de verdere uitbreiding van het laden op straat. Exploitatie Parkeerbedrijf: Aan de lastenkant hebben we bij het opstellen van de begroting rekening gehouden met een incidenteel hoger positief resultaat van 1,3 miljoen euro. Dit verklaart voor 1,3 miljoen euro de lastentoename. Parkeerhandhaving: De opbrengsten bij parkeerhandhaving nemen structureel toe met 0,5 miljoen euro doordat het landelijke tarief voor een naheffingsaanslag is gestegen, en door de inzet van een tweede scanauto. Hiertegenover staat een lastenstijging van ca. 0,5 miljoen euro. Onder meer als gevolg van uitbreiding personele capaciteit en het direct toerekenen van overhead volgens de actuele BBV-voorschriften. Intensiveringsmiddelen mobiliteit We zetten deze middelen o.m. in voor (verkeers)beleidsvorming en daaruit voortvloeiende projecten, het verrichten van studies en (plan)onderzoek, deelname aan experimenten en ontwikkelingen, cofinanciering van subsidies en het uitvoeren van maatregelen. Een belangrijk deel van deze middelen dient ter dekking van de kapitaallasten van projecten.

4.730

Verschil t.o.v. 2024: Maatregelen verkeersveiligheid: In 2024 heeft de raad een krediet beschikbaar gesteld voor diverse verkeersveiligheidsmaatregelen (1,45 miljoen euro). Dit krediet is voor 881 duizend euro gedekt uit intensiveringsmiddelen Mobiliteit en gestort in de beklemde reserve. In 2025 nemen we deze middelen weer op. Dit leidt tot hogere lasten van ca. 900 duizend euro. Kapitaallasten: Door een hoger investeringsvolume stijgen de kapitaallasten met 700 duizend euro. Uitvoeringsprogramma’s mobiliteitsvisie Aan het uitvoeren van de Mobiliteitsvisie zit een forse financiële opgave. Vanuit het coalitieakkoord zijn voor de diverse uitvoeringsprogramma’s structureel middelen beschikbaar gesteld. Stallingen centrum Voor de realisatie van fietsenstallingen aan de west- en zuidzijde van de stad zijn vanuit het coalitieakkoord middelen beschikbaar gesteld. Verschil t.o.v. 2024: Hiervoor is in de begroting 2025 aanvullend 250 duizend euro beschikbaar. SIF-middelen voor projecten • • • •

1.250

500

1.880 988 454 250

Binnenstadsprogramma Stationsgebied Ringsparen Oosterhamrikzone

Verschil t.o.v. 2024: Ingebruikname Julianaplein: In de vorige begroting zijn incidenteel middelen beschikbaar gesteld voor de ingebruikname van het Julianaplein. In deze begroting nemen we de middelen niet meer op en leidt dit lagere lasten van 500 duizend euro. SIF-middelen Stationsgebied: Volgens de meerjarenbegroting van het SIF is in 2025 aanvullend 518 duizend euro beschikbaar. Dit leidt tot hogere lasten van 518 duizend euro. Kapitaallasten Personele inzet Klimaatakkoord Verschil t.o.v. 2024: SIF Plankosten: In de vorige begroting hadden we incidenteel plankosten begroot voor het Stationsgebied (750 duizend euro) en Aanpak Ring Zuid (500 duizend euro). In deze begroting nemen we deze middelen niet meer op en leidt dit tot lagere lasten van 1,25 miljoen euro.

5.400 2.600 900

900

Waar zetten we dit jaar extra geld voor in (intensiveringen) en waar hebben we extra dekkingsbronnen binnen dit deelprogramma: 1.2 1 4 D3

Intensiveringen en dekkingsbronnen 2025 Verhuizing Algemene Fiets Afhandel Centrale (AFAC) Vervangen reisinformatiesysteem hoofdstation (DRIS) Parkeerbedrijf Vervallen taakstelling SIF

Intensivering 113 200 200

I/S S I S S

Dekking

2.000

De nummering komt overeen met de nummering in het Financieel meerjarenbeeld, hier staat een totaaloverzicht van en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen uit voorgaande jaarschijven.

Deelprogramma 1.3: Wonen In het deelprogramma Wonen staat centraal dat we iedereen die in onze gemeente wil (blijven) wonen een plek bieden. We zetten in op voldoende kwalitatief goede en betaalbare woningen in een goede en toekomstbestendige woonomgeving. Wij bouwen als gemeente zelf geen woningen. Daarom sturen wij met wetgeving en beleid op onze doelstellingen en maken wij afspraken met ontwikkelaars en corporaties over hoe we onze ambities willen realiseren. Doelen Deelprogramma 1.3: Wonen Het programma Wonen heeft de volgende doelen (bron: Woonvisie): 1. We willen een ongedeelde gemeente zijn, waarbij iedereen een plek kan vinden; 2. We willen dat voldoende en betaalbare woningen worden gerealiseerd en behouden blijven; 3. We hebben extra aandacht voor de woonbehoeften van ouderen, kwetsbare groepen en groepen met een alternatieve woonwens; 4. We bouwen woningen met aandacht voor kwaliteit van de woon- en leefomgeving; 5. We willen dat woningen duurzaam en zo mogelijk circulair worden gerealiseerd in een klimaatbestendige woonomgeving.

Effect indicator(en)

Behaald 2023

Beoogd 2023

Beoogd 2024

Beoogd 2025

Zoektijden sociale huurwoning Percentage huishoudens tevreden over de prijskwaliteitsverhouding van de woning (incl. g/w/e) Tevredenheidscijfer kwaliteit woning Gemiddelde energie-index woningen Percentage woningen met zonnepanelen. Totale CO2-uitstoot woningen (kg).

2,9 jaar -

2 jaar -

2 jaar 65%

2,5 -

1,40 32% 289.000.000

1,45 31% 273.000.000

7,7 1,3 34% 251.000.000

1,25 37% 228.000.000

Toelichting De woningmarkt is dynamisch en de bouw van woningen is van meerdere factoren afhankelijk. Veel van deze factoren liggen buiten de invloedssfeer van de gemeente. Als gemeente stimuleren en faciliteren we ontwikkelaars, corporaties en particulieren zoveel als mogelijk bij het toevoegen van woningen. Dit doen we bijvoorbeeld door het vereenvoudigen en versnellen van de voorbereidingsfase van projecten, door het opstellen van omgevingsplannen, met vergunningverlening en met het stroomlijnen van procedures. Deze inspanningen van de gemeente leiden vervolgens tot woningbouwontwikkelingen. De grote ontwikkellocaties zoals Suikerzijde, De Nieuwe Held en de Eemskanaalzone zullen in de komende jaren ‘los’ gaan. We zitten nu in de fase daar voor. We nemen het aantal nieuwbouwwoningen en de ontwikkeling van de woningvoorraad als effectindicatoren op en niet als prestatie indicatoren. We laten hiermee het effect van onze inspanningen zien. We willen graag de zoektijd naar een sociale huurwoning naar beneden brengen. De eerder beoogde 2 jaar wachttijd is echter niet realistisch en wordt aangepast naar 2,5 jaar.

Dit onder meer vanwege de druk op de woningmarkt en de toename van het aantal urgente woningzoekenden (Effect)Indicator en (eventueel) nadere toelichting: Tevredenheidscijfer kwaliteit woning Toelichting: De indicator tevredenheid over de kwaliteit van de woning is gebaseerd op de enquête leefbaarheid en veiligheid van OIS Groningen, deze indicatoren worden eens in de twee jaar onderzocht, voor de jaren waarin dit niet gedaan wordt is daarom geen getal opgenomen. Percentage woningen met zonnepanelen Toelichting: prognose op basis van zon beleid gemeente Groningen. Percentage behaald inzichtelijk via de jaarlijkse zonnepanelen telling. Totale CO2-uitstoot woningen (kg) Toelichting: het gaat hierbij om het gasverbruik en elektriciteitsverbruik van woningen wat vervolgens is omgerekend naar CO2uitstoot in kg.

Relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Woonvisie Groningen - een thuis voor iedereen (2020) Meerjarenprogramma's Stadsontwikkelingen 2023-2026 Routekaart CO2 neutraal (2018) en Aanpak naar CO2 neutraal en aardgasvrij (2022) Erfgoednota (2017) Provinciale omgevingsverordening Woondeal (2022) Omgevingsvisie Levende Ruimte (2022) Woonzorgvisie (2022) en Uitvoeringsagenda wonen en zorg (2023)

Relevante ontwikkelingen Stimuleren en reguleren Woningmarkt Het aantal huishoudens in Groningen blijft de komende jaren groeien. We hebben een flinke bouwopgave voor verschillende woningbouwsegmenten (grondgebonden, appartement) en categorieën (koop, huur, sociale huur), zodat we alle doelgroepen kunnen bedienen. We zetten in op circa 1.500 nieuwbouwwoningen per jaar. Het overgrote deel van deze woningen komt op de locaties Suikerzijde, De Nieuwe Held, Stadshavens, Reitdiepzone en Meerstad. Maar ook op andere plekken in de stad en in de dorpen worden woningen toegevoegd. We hebben aandacht voor een eerlijke en evenwichtige verdeling van de sociale huurwoningen. Hiervoor hebben we afspraken met corporaties over de woonruimteverdeling. Socialer bouwen en wonen Meer dan voorheen zetten wij in op sociale huur en betaalbare koop. Conform het coalitieakkoord en vanuit de Woondeals met het rijk wordt volkshuisvesting weer gezien als een kerntaak van de overheid. We werken aan het verhogen van het aandeel sociale huur in ontwikkelgebieden als Suikerzijde en Meerstad. Ook zijn we bezig met het herprogrammering van nieuwbouwprojecten, waarbij geplande (middel)dure huurwoningen omgezet kunnen worden naar betaalbare koopwoningen. Dit sluit aan op de Strategische Woningbouwprogrammering, waarin het uitgangspunt is 30% sociaal, 40% midden en 30% duur.

Woningbouw in de dorpen Vanuit de dorpen is er behoefte aan meer (betaalbare) woonruimte. Dit is ook goed voor de leefbaarheid en de instandhouding van voorzieningen. We stellen ontwikkelprogramma’s op voor woningbouw in de dorpen, waarbij we ons richten op de kleine kernen. Met de ontwikkelprogramma’s geven we duidelijke kaders voor wooninitiatieven, passend bij de vraag, schaalgrootte en uitstraling van een dorp. Doelgroepen Hoewel veel mensen moeite hebben met het vinden van een goede en betaalbare woning, focussen we ons op een aantal (nieuwe) doelgroepen, namelijk (zorgbehoevende) ouderen en kwetsbare bewoners. In de Woonzorgvisie en bijbehorende uitvoeringsagenda gaan we hier verder op in. Ook hebben we aandacht voor groepen die anders (willen) wonen. Te denken valt aan stadsnomaden en woonwagenbewoners, maar ook aan hen die de ontwikkeling en/of het beheer van hun woning anders willen inrichten (wooncoöperaties, collectief wonen, etc.). Via het steunpunt wooncoöperaties helpen we mensen hierbij. Deze alternatieve vormen van ontwikkeling kunnen zorgen voor een duurzame toevoeging van betaalbare woningen. Daarnaast blijven jongeren en (internationale) studenten een belangrijke doelgroep in de stad. Ook houden we 32

aandacht voor het positief verbinden van studenten en niet-studenten door de subsidiemogelijkheid ‘Leven in stad’. Deze subsidie is bedoeld voor ondersteuning van evenementen gericht op de verbinding tussen beide doelgroepen. Kwaliteit en duurzaamheid Bouwen in Groningen betekent bouwen voor de langere termijn, met aandacht voor diversiteit, kwaliteit en duurzaamheid. We streven naar klimaatbestendige woningen in een fijne en groene woonomgeving. Om in 2035 CO2neutraal te zijn alle nieuwbouwwoningen aardgasvrij. De grootste opgave ligt echter in de bestaande woningvoorraad. De opgave is om de gebouwde omgeving te verduurzamen en aardgasvrij te maken middels de wijkenergieaanpak. Er ligt hier een directe relatie met de programma's Energie en Leefkwaliteit waar deze opgaven nader worden uitgewerkt. Circulair bouwen Gemeente Groningen heeft hoge ambities op het gebied van duurzaamheid. Grondstoffen zijn niet meer onuitputtelijk en dit vraagt om een nieuwe manier van bouwen. Een gebouw is circulair als bij de bouwen het beheer, de bouwmaterialen in een gesloten kringloop worden gehouden. Zonder schadelijke emissies naar lucht, water en bodem. Er zijn reeds een aantal projecten in gang gezet en samen met ontwikkelaars en corporaties wordt ervaring opgedaan met verschillende manieren van circulair bouwen.

Overig wonen Binnen het programma Wonen worden vele reguliere taken en activiteiten uitgevoerd, die niet rechtstreeks aan een van de beleidsvelden of deelprogramma’s kunnen worden toebedeeld, maar wel een plek in de begroting moeten krijgen. Daarnaast verantwoorden wij de financiële middelen van het duurzaamheidsprogramma, inhoudelijk toegelicht in Paragraaf 2:Klimaat en de wijkvernieuwing, inhoudelijk toegelicht Paragraaf 1: Wijkontwikkeling en wijkvernieuwing.

Resultaten, activiteiten en prestatie-indicatoren De resultaten geven aan wat we willen bereiken. De activiteiten geven aan wat we daarvoor doen. De prestatie indicator(en) meten de voortgang van de resultaten. De opbouw is opgesteld aan de hand van de beleidsvelden stimuleren woningmarkt, doelgroepen en kwaliteit en duurzaamheid. Wat willen we bereiken (resultaten)

Wat gaan we daarvoor doen (activiteiten)

Stimuleren woningmarkt Toevoegen van voldoende woningen (gemiddeld 1.500 per jaar tot en met 2030).

•

Er worden in 2025 naar verwachting circa 700 woningen toegevoegd. Dit is minder dan gemiddeld per jaar. Door de sterk gestegen bouwkosten, toegenomen eisen aan woningen en een onzekere markt worden projecten aangepast en/of uitgesteld door ontwikkelaars. We zoeken met marktpartijen en corporaties naar instrumenten om de woningbouw op gang te houden. Dit doen we onder andere via de Boumakring en via de versnellingstafel. Overigens fluctueren woningbouwaantallen altijd wat. Zo zijn er in 2021 juist meer veel woningen opgeleverd dan aanvankelijk verwacht. Voor de langere termijn hebben we nog voldoende woningen in de planning, zoals de nieuwe wijk Suikerzijde.

We willen dat er voortgang geboekt wordt in de versterkingsoperatie, waarbij de bewoner centraal staat en waarbij de bewoner, dorpen en buurten sterker uit de versterking komen.

•

We zien toe op een voortvarende uitvoering van het Lokaal Plan van Aanpak door de Nationaal Coördinator Groningen. We bewaken de voortgang en sturen waar nodig bij. De verwachting is dat, nu de meeste versterkingsadviezen in 2024 worden opgeleverd, er gerichter op de uitvoering gestuurd kan worden.

•

• •

‘Nij Begun’, is een pakket met 50 maatregelen die moeten bijdragen aan het herstel en de toekomst van Groningen. We werken hard aan de uitwerking van deze maatregelen. De uitvoering van de versterking in de dorpen is in volle gang. Onze prioriteit ligt bij de integrale aanpak in Woltersum en Ten Post. In Ten Boer West bereiden we ons voor op grotere sloop-nieuwbouw projecten in 2025. We werken aan een divers woningaanbod en meer grip op de woningmarkt. Zo is de Opkoopbescherming ingevoerd om betaalbare koopwoningen te beschermen en voor meer kansen voor starters. We blijven de regel monitoren en behandelen wekelijks de vragen van bewoners hierover. Vanuit het Steunpunt Huren helpen we huurders met o.a. juridisch advies om hun positie te versterken.

Meer grip op de woningmarkt

•

Toevoegen van netto gemiddeld 200 240 sociale huurwoningen.

•

We verwachten in 2025 een toevoeging van 200 sociale huurwoningen, in onder meer Helpman, Selwerd, Meerstad, Beijum en Ten Boer. We maken prestatieafspraken met de corporaties en huurdersorganisaties over aantallen te bouwen, te verkopen en te slopen sociale huurwoningen. Tevens sturen we bij private ontwikkelingen op het toevoegen van sociale- en middenhuur woningen, op locaties waar dit mogelijk en wenselijk is.

•

Vanuit het uitvoeringsprogramma Wonen en Zorg werken we ook in 2025 aan de volgende thema’s en bijbehorende acties : 1. Voldoende, aantrekkelijk en divers aanbod aan woningen in gemengde woonwijken;

Doelgroepen Voldoende woningen voor (zorgbehoevende) ouderen en kwetsbare groepen.

Sociale basis, (informele) ondersteuning en zorg aan huis;

Samenwerking met ketenpartners en communicatie met inwoners. Het uitvoeringsprogramma krijgt in 2025 volgens planning een evaluatie en herijking van actiepunten. •

Voor de piekopvang zijn er in 2024 extra studentenwoningen gebouwd. Voor de lange termijn huisvesting werken we aan het Wonen op de Zernike Campus. Voor de realisatie van de permanente woningbouw wordt de in 2024 vastgestelde intentieovereenkomst in 2025 vertaald naar een ruimtelijk kader. Ook werken we aan de realisatie van permanente woningbouw op een deelgebied van Zernike Campus Groningen, met de naam hotspot studenten.

We willen duurzame, energie-neutrale • woningen

De woningcorporaties investeren volop in het verduurzamen van hun woningen. Hierover zijn afspraken opgenomen in de prestatieafspraken. Via het Energieloket Duurzaam Groningen ondersteunt de gemeente particulieren die hun woning willen verduurzamen. Ook worden er vanuit dit loket uitdeelacties van kleine maatregelen georganiseerd en kunnen inwoners een energiecoach aanvragen.

Voldoende huisvesting voor (internationale) studenten en jongeren.

Kwaliteit en duurzaamheid

Prestatie-indicatoren Bij deelprogramma 1.3 Wonen hebben we geen prestatie-indicatoren opgenomen.

Financiën Financieel overzicht lasten en baten 01.3

Wonen Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Actuele Begroting 2024

Rekening 2023

Primitieve begroting 2025

2026

2027

2028

Lasten

36.798

57.177

43.899

37.801

36.851

37.108

Baten

25.012

35.107

26.361

22.139

20.241

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-11.786

-22.070

-17.538

-15.661

-16.611

-16.867

Totaal toevoegingen

1.260

600

126

Totaal onttrekkingen

221

-13.046

-22.449

-18.106

-15.756

-16.704

-16.961

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

1.3: Wonen

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2025

43.899

26.361

-17.538

Waarvan intensiveringen 2025

4.153

-4.153

Bestaand beleid 2025

39.746

26.361

-13.385

Verschil ten opzichte van 2024

-17.431

-8.747

8.685

Waar gaat het geld voornamelijk naar toe (bestaand beleid), inclusief verklaring verschil ten opzichte van begroting 2024 op hoofdlijnen (schuin gedrukt):

1.3: Wonen

Lasten

Intensiveringsmiddelen Wonen Beschikbare reguliere intensiveringsmiddelen voor het programma Wonen, waaronder geoormerkte middelen ten behoeve van het actieplan sociale huur. Meer betaalbare woningen Beschikbare middelen voor de uitvoering van het initiatiefvoorstel 2.500 betaalbare woningen extra in de gemeente Groningen. Dit betreft zowel sociale huur- als betaalbare koopwoningen. Verschil t.o.v. 2024: Ten opzichte van de vorige begroting is hiervoor 300 duizend euro aanvullend beschikbaar. Plankosten Stedelijk Investeringsfonds

1.775

900

1.475

Baten

Kapitaallasten Stadshavens

1.329

Voor de structurele dekking van de kapitaallasten gebiedsontwikkeling Stadshavens zijn hier middelen begroot. Verschil t.o.v. 2024: Het kapitaallastenbudget is met 200 duizend euro gestegen conform de meerjarenraming van het SIF. Dit leidt tot hogere lasten van 200 duizend euro. Leges omgevingsvergunning In dit deelprogramma zijn ook de lasten en baten in verband met het verlenen van een omgevingsvergunning begroot. Voor onder meer personele inzet en kosten van ICTapplicaties hebben we hier middelen begroot. De baten bestaan vooral uit de begrote legesopbrengsten omgevingsvergunning. Personele inzet programma Wonen Toezicht en handhaving Wonen (VTH) Dit betreft met name personele inzet voor toezicht en handhaving. Routekaart verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed (Vastgoed) Voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed van de gemeente Groningen hebben we hier middelen begroot. Implementatie Omgevingswet Structureel budget voor de implementatie van de Omgevingswet. Verschil t.o.v. 2024: In de vorige begroting is incidenteel aanvullend 800 duizend euro beschikbaar gesteld voor de implementatie van de Omgevingswet. In deze begroting nemen we de middelen niet meer op en leidt dit tot een lastendaling van 800 duizend euro. Bijzondere woonvormen Begrote middelen voor bijzondere woonvormen.

Dit gaat onder meer om woonwagenlocaties, woonschepen, nomaden en incidenteel ook andere vormen van bijzonder wonen (krakers, vluchtelingen, etc.). De medewerkers worden op verschillende gebieden ingezet worden voor o.a. advies. Daardoor kunnen de salariskosten van de medewerkers en de diverse overige kosten niet volledig worden doorberekend in de huur. Programma Groningen Geeft Energie Deze intensiveringsmiddelen zetten we in voor de onderdelen Groningen Geeft Energie, Gebouwde omgeving en hernieuwbare energie en energieoplossingen. Verschil t.o.v. 2024: Vanuit het coalitieakkoord is in de vorige begroting incidenteel 4 miljoen euro extra beschikbaar gesteld. In deze begroting vervallen deze middelen. Dit leidt tot een lastendaling van 4 miljoen euro. Volkshuisvestingsfonds Vanuit het Volkshuisvestingsfonds is 10,5 miljoen euro toegekend. Deze middelen zijn bestemd voor het isoleren van woningen van particuliere eigenaren, specifiek gericht op de wijken Paddepoel, Vinkhuizen en Selwerd. In 2025 verwachten wij 1,7 miljoen euro te besteden. Van deze 1,7 miljoen euro is reeds 500 duizend euro begroot. Dit is de cofinancieringsbijdrage van de gemeente Groningen aan dit project. Klimaatakkoord Vanuit het Klimaatakkoord hebben we rijksmiddelen ontvangen en begroot. Energiearmoede Vanuit het Rijk hebben we 7,2 miljoen euro ontvangen voor de aanpak van energiearmoede.

In 2025 hebben we van de beschikbare middelen 1 miljoen euro in de begroting opgenomen. Deze middelen zetten we onder meer in voor energiecoaches, energieadviseurs en kleine energiebesparende maatregelen. Verschil t.o.v. 2024: In 2025 verwachten we minder middelen in te zetten. Naar verwachting zal een deel van de maatregelen uit onze aanpak gaan vallen onder Nij Begun. Dit leidt tot zowel lagere lasten als baten van 3,5 miljoen euro. Lokale aanpak isolatie In 2024 heeft de gemeente Groningen vanuit het Rijk 2,9 miljoen euro ontvangen als specifieke uitkering voor de lokale aanpak isolatie. In 2025 verwachten wij hiervan 1,5 miljoen euro te gaan besteden.

10.500

17.200

2.200 1.700 1.500

250

500

300

2.275

1.700

1.200

3.500

1.000

1.500

Verschil t.o.v. 2024: In 2024 hebben wij hiervoor 500 duizend euro begroot. Dit leidt tot een baten- en lasten verhoging van 1 miljoen euro. Duurzaamheid Voor reguliere taken duurzaamheid hebben we hier personeelslasten begroot. Bedrijfsvoering Stadsontwikkeling De nieuwe BBV notitie overhead (december 2023) is van kracht vanaf begroting 2025. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat lasten en baten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de taakvelden en deelprogramma’s. Als gevolg hiervan is er een verschuiving van bedrijfsvoeringslasten van deelprogramma 4.4 Overhead en ondersteuning organisatie naar dit deelprogramma. Overige verschillen t.o.v. 2024 Bouwimpuls: In de begroting 2024 hadden we incidenteel middelen opgenomen vanuit de regeling Startbouwimpuls. In deze begroting nemen we deze middelen niet meer op. Dit leidt tot een verlaging van zowel de lasten als de baten van ca. 1,7 miljoen euro.

2.200 2.000

Flexwonen: In de begroting 2024 was de gemeentelijke bijdrage voor de realisatie van flexwoningen opgenomen. In deze begroting nemen we deze middelen niet meer op. Dit leidt tot een verlaging van de lasten van 4,5 miljoen euro. Proxima: Voor de ontwikkeling van het nieuwe studentencomplex Proxima op Zernike Campus hebben we in de begroting 2024 rijksmiddelen opgenomen. In deze begroting nemen we deze middelen niet meer op. Dit leidt tot een verlaging van zowel de lasten als de baten van 2 miljoen euro. Verkoop warmtenet: In de vorige begroting hadden we de effecten begroot met betrekking tot de verkoop van het distributienet Selwerd-Zuid aan WarmteStad. In deze begroting nemen we deze effecten niet meer op. Dit leidt tot een daling van zowel de lasten als de baten van 2,3 miljoen euro. Waar zetten we dit jaar extra geld voor in (intensiveringen) en waar hebben we extra dekkingsbronnen binnen dit deelprogramma:

1.3 5 3

Intensiveringen en dekkingsbronnen 2025 Omgevingswet Energietransitie ambitie CO₂-neutraal 2035

Intensivering 1.153 3.000

I/S S I

Dekking

De nummering komt overeen met de nummering in het Financieel meerjarenbeeld, hier staat een totaaloverzicht van en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen uit voorgaande jaarschijven.

Programma 2: Leefomgeving en Veiligheid Het programma Leefomgeving en Veiligheid richt zich op aangename, geborgen en veilige buurten en dorpen. Daar waar het goed toeven is doordat buren prettig met elkaar samenleven en geen overlast veroorzaken, inwoners gezond zijn en niet in aanraking komen met onveilige en ongewenste situaties. Maar ook waar architectuur, inrichting van de openbare ruimte en het onderhoud zorgen voor een buurt en dorp waar het fijn wonen, werken en verblijven is. We zetten in op een buitenruimte met verblijfskwaliteit door goede inrichting en beheer. Inwoners zetten zich hier in steeds grotere mate voor in door mee te helpen in het maken van een mooiere buurt en het onderhouden ervan. Door dit zoveel mogelijk in gezamenlijkheid te doen, worden sociale structuren sterker en dit vergroot de betrokkenheid bij de buurt. Met deze bijdrage van inwoners en ondernemers zetten we alles op alles om in 2050 een klimaatbestendige gemeente te zijn waarin hittestress en wateroverlast zijn teruggedrongen. De gevolgen van klimaatverandering raken ook de biodiversiteit. Klimaatverandering, verandering van landgebruik en versnippering van leefgebieden van planten en dieren zijn belangrijke oorzaken. Al decennia neemt wereldwijd de biodiversiteit af. Dat merken we ook in onze leefomgeving. Met andere beheersmaatregelen versterken we de biodiversiteit.

De GES (gemeentelijke ecologische structuur) is onze kraamkamer en zorgt voor een robuust netwerk waarbinnen planten en dieren kunnen verblijven en verplaatsen. Al deze aspecten dragen bij aan de leefkwaliteit zoals deze door inwoners wordt ervaren. Daarbij speelt het niveau van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte een belangrijke rol. Met het regulier en groot onderhoud (onderhoud van wegen, openbare verlichting, bruggen, groen en speelplekken, waar nodig vervangen van versleten voorzieningen) waarborgen we een goed en veilig gebruik van voorzieningen in de openbare ruimte en zorgen we ervoor dat de vastgestelde beheerniveaus (BORG-doelstellingen) worden behaald. Maar beheer biedt ook veel kansen om bij te dragen aan de belangrijke maatschappelijke en gemeentelijke opgaven. We ontwikkelen daarom een nieuwe visie op beheer waarmee we invulling geven aan waardengestuurd beheer. Beheer waarmee bijvoorbeeld de biodiversiteit wordt versterkt, minder fossiele brandstoffen en energie worden gebruikt, dierenwelzijn goed geborgd wordt en de inrichting van de openbare ruimte groener, gezonder en klimaatbestendiger wordt. Het klimaatbestendig maken van de leefomgeving is een belangrijk onderdeel. Bijdragen aan het oplossen van urgente wateroverlastsituaties is een belangrijk aandachtspunt.

Vanuit het Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan (GWRP) zetten we, naast de instandhouding van een doelmatig (afval)watersysteem, nadrukkelijk in op maatregelen waarmee we de openbare ruimte aanpassen aan het veranderende klimaat. Het landelijk gebied in de gemeente Groningen is een gebied waar wordt gewoond en gewerkt. Tevens is het een groot uitloopgebied voor de dorpen en de stad Groningen en een belangrijk leefgebied voor verschillende planten- en diersoorten. In het landelijk gebied komen veel opgaven samen, zoals het verbeteren van de biodiversiteit, het zorgen voor een duurzame drinkwatervoorziening en een goede kwaliteit van oppervlakte- en grondwater. We koesteren en versterken de rijke contrasten in het landschap en werken samen met onze stakeholders aan een duurzaam, leefbaar en toekomstbestendig landschap met een passend landgebruik. Het programma Leefomgeving en Veiligheid richt zich ook op een verantwoord gebruik van de schaarse grondstoffenstromen die in Groningen vrij komen. Wij analyseren stelselmatig de hele grondstoffenstromenketen en richten onze inspanningen daar waar ze het meeste rendement opleveren.

Inwoners, lokale partijen, kennisinstellingen en bedrijven hebben een belangrijke rol bij het realiseren van de doelen en we focussen op facilitering, communicatie en dialoog zodat in gezamenlijkheid wordt bijgedragen aan het bevorderen van een circulaire economie. Daarnaast zetten we aanbestedingen in om hergebruik te stimuleren en denken dat dit kan leiden tot het verder brengen van kansrijke productinnovaties en nieuwe vormen van bedrijvigheid en werkgelegenheid. Juist mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen baat hebben van deze werkgelegenheid om een betekenisvolle rol in de samenleving te spelen. 38

We investeren flink in onze leefomgeving en de aantrekkingskracht van onze gemeente. Overal wordt gebouwd aan de groei van Groningen. Om in vrijheid te kunnen wonen, werken en leven vormt een veilig Groningen de basis. We willen dat iedereen zich in Groningen thuis voelt. In deze context werken we aan sociale veiligheid; de veiligheid rond sociale relaties en activiteiten, het ondersteunen van veilig samenleven met aandacht voor uitdagingen die zowel 'online' als 'offline' voor ons liggen. Dat doen we zowel lokaal als regionaal. Denk hierbij aan opgaven rond ondermijning, jeugd(overlast), zorg en veiligheid en veilige en leefbare wijken. Het organiseren van lokale veiligheid is complex. Onze missie om een aantrekkelijk en leefbaar Groningen te realiseren, kunnen we alleen samen met inwoners, politie, handhavers jongerenwerkers en vele andere partijen realiseren. Als gemeente treden we hierin op als regisseur en bevorderen we de samenwerking en afstemming met onze partners. Samen werken we aan een sterke sociale structuur die bijdraagt aan veilige buurten en dorpen. We hebben aandacht voor inwoners of jeugdigen die in een moeilijke (persoonlijke) situatie verkeren en niet beschikken over een sociaal netwerk of professionele hulp nodig hebben. Dit doen we door ons te focussen op een goede balans tussen preventie en repressie.

De nadruk van onze aanpak ligt op preventie, maar als repressie nodig is, dan zetten we daar ook mensen en instrumenten voor in. Deze begroting is een richtlijn die ons tegelijkertijd ruimte biedt om in de toekomst snel in te spelen op een veranderende wereld. Deelprogramma's Het programma leefomgeving en Veiligheid bestaat uit de volgende deelprogramma's: • Kwaliteit van de leefomgeving • Veiligheid

Financieel overzicht lasten en baten 02

Leefomgeving en Veiligheid Omschrijving (Bedragen x 1.000 euro)

Actuele Begroting 2024

Rekening 2023

Primitieve begroting 2025

2026

2027

2028

Lasten 02.1

Kwaliteit van de leefomgeving

122.955

125.307

134.482

136.694

138.128

141.280

02.2

Veiligheid

38.039

42.662

44.622

44.098

45.171

46.040

Totaal

160.994

167.970

179.104

180.792

183.300

187.320

Baten 02.1

Kwaliteit van de leefomgeving

76.142

75.744

78.357

78.744

78.761

78.743

02.2

Veiligheid

4.871

5.447

6.315

4.771

4.142

Totaal

81.013

81.192

84.672

83.515

82.904

82.886

Saldo van baten en lasten voor reservemutaties

-79.981

-86.778

-94.433

-97.277

-100.396

-104.434

Totaal toevoegingen

240

Totaal onttrekkingen

182

Reserve mutaties

Saldo van baten en lasten na reservemutaties

-79.874

-86.836

-94.280

-97.125

-100.244

-104.282

Een toelichting op deze cijfers kunt u vinden in het onderdeel ‘Financiële toelichtingen begroting 2025’ opgenomen onder elk deelprogramma. In het hoofdstuk financiële positie zijn aanvullend nog de volgende overzichten en toelichtingen opgenomen: • In het Financieel meerjarenbeeld staat een totaaloverzicht van en toelichting op de intensiveringen en dekkingsbronnen uit voorgaande jaarschijven; • In de Intensiveringen 2025-2028 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle intensiveringen 2025; • In de Dekkingsbronnen 2025-2028 staat een totaaloverzicht van en toelichting op alle dekkingsbronnen. Paragraaf 3: Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft een totaaloverzicht van en een toelichting op de (financiële) risico’s. Paragraaf 6: Verbonden partijen geeft de inhoudelijke en financiële toelichting op de verbonden partijen.

Deelprogramma 2.1: Kwaliteit leefomgeving In dit deelprogramma staat een schone, aantrekkelijke leefomgeving centraal. De leefomgeving is groen, biodivers en klimaatbestendig, waar het aangenaam is om te verblijven en uitnodigt tot ontmoeting en beweging. Steeds meer inwoners doen in gezamenlijkheid actief mee; niet alleen bij het vormgeven en beheren van buurten en dorpen maar ook in het behalen van onze doelstelling om een afvalloze samenleving te worden, waarin scheiden en hergebruik van afval en grondstoffen centraal staat. Doelen Deelprogramma 2.1: Kwaliteit leefomgeving Het deelprogramma Kwaliteit leefomgeving heeft de volgende doelen: 1. Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig; 2. Onze leefomgeving is gezond en veilig; 3. In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop; 4. Wij zijn een circulaire gemeente waar zo weinig mogelijk afval ontstaat, waar we zuinig omgaan met grondstoffen en deze zoveel mogelijk opnieuw gebruiken, zodat we in 2030 afvalvrij zijn. Doel 1: Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig; Doel 2: Onze leefomgeving is gezond en veilig; Doel 3: In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop. Effect indicator(en)

Behaald 2022

Behaald 2023

Beoogd 2024

Beoogd 2025

•

Tevredenheid van inwoners over het onderhoud

6,3

>6,5

•

% van de gemeente dat voldoet aan de vastgestelde BORG-kwaliteitsdoelstelling

94%

92%

90%

•

% Boomkroonbedekking totale gemeente (trendanalyse)

•

Tevredenheid bereikbaarheid en gebruik grote parken

7,8

7,0

•

Tevredenheid verblijfskwaliteit openbare ruimte (binnenstad)

7,9

7,0

Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: % Boomkroonbedekking totale gemeente (trendanalyse) Toelichting: Onderzoek naar boomkroonbedekking van de totale gemeente in 2022 is uitgevoerd aan de hand van een combinatie van luchtfoto’s en puntenwolken (Algemeen Hoogtebestand Nederland, AHN, www.ahn.nl ). Een jaarlijkse monitoringscyclus leidt niet tot zichtbare significante veranderingen. Om deze reden wordt deze analyse niet jaarlijks uitgevoerd. Tevredenheid bereikbaarheid en gebruik grote parken Toelichting: Een panel onderzoek naar de tevredenheid van inwoners ten aanzien van de grote parken/recreatiegebieden in de gemeente Groningen. Tevredenheid verblijfskwaliteit openbare ruimte (binnenstad) Toelichting: Een (panel) onderzoek naar de tevredenheid van inwoners en bezoekers ten aanzien van de verblijfskwaliteit openbare ruimte binnenstad.

Doel 4: Wij zijn een circulaire gemeente waar zo weinig mogelijk afval ontstaat, waar we zuinig omgaan met grondstoffen en deze zoveel mogelijk opnieuw gebruiken, zodat we in 2030 afvalvrij zijn. Effect indicator(en) % afval gescheiden ten behoeve van hergebruik afval gescheiden ten behoeve van nuttige toepassingen Totale % afval gescheiden Kg fijn huishoudelijk restafval per inwoner per jaar

Behaald 2022

Behaald 2023

Beoogd 2024

Beoogd 2025

67,5%

70%

61%

60%

11%

15%

72% 97

75% 95

111

Toelichting Indicator en (eventueel) nadere toelichting: % afval gescheiden ten behoeve van hergebruik Toelichting: Het volume huishoudelijk restafval dat hergebruikt wordt, afgezet tegen de totale volume huishoudelijk restafval. Een deel van het veegvuil en marktafval wordt achteraf toegekend aan het huishoudelijk restafval op basis van een percentage (vastgesteld door gemeente). Het niet hergebruikte restafval is wat uiteindelijk wordt verbrand of nuttig toegepast % afval gescheiden ten behoeve van nuttige toepassingen Toelichting: Het volume huishoudelijk restafval dat ingezet wordt als nuttige toepassing, afgezet tegen de totale volume huishoudelijk afval. Het gaat om grondstoffen die niet geschikt zijn voor hergebruik, maar wel éénmalig nuttig kunnen worden toegepast bijvoorbeeld als biogas/biogranulaat. Totale % afval gescheiden Toelichting: Het volume huishoudelijk restafval dat hergebruikt wordt en nuttig wordt toegepast, afgezet tegen de totale volume huishoudelijk restafval. Kg fijn huishoudelijk restafval per inwoner per jaar Toelichting: Door overgang naar Omrin kunnen de percentages niet goed worden vergeleken met percentages van voorgaande jaren.

Relevante beleidsnota's Het programma is verder uitgewerkt in de volgende beleidsnota’s: Agenda Landelijk Gebied Ontwikkelkader Groningen stad aan de Hunze Groenplan Vitamine G Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen 2020-2024 Ontwerpleidraad leefkwaliteit openbare ruimte Routekaart Voedsel- en eiwittransitie Uitvoeringsagenda Voedsel- en eiwittransitie Actualisatie Stedelijke Ecologische Structuur 2014 Doelsoortenbeleid 2016 BORG rapportage 2022 Beheerplan Openbare verlichting Groningen 2016-2025 Beheerplan openbare verlichting Ten Boer 2016-2025 Beleidsplan Openbare Verlichting Haren 2016-2025 Groninger water en rioleringsplan 2020-2024 Minder afval meer grondstoffen; op weg naar een circulair Groningen (keuzenota) 2021-2025 Routekaart Groningen Afvalvrij 2030 Actualisatie nota 'Bladgoud' 2018 Bomenstructuurvisie-Sterke-Stammen 2014 Een graf in de stad 2012 Erfgoednota 2017 Kadernota bestemmingsplan Buitengebied Haren Actieplan wegverkeerslawaai 2018-2023 gemeente Groningen (juni 2018) Verslag Luchtkwaliteit 2021 Nota bodembeheer 2021

Relevante ontwikkelingen Onze leefomgeving is voor mens en dier robuust en veerkrachtig Handreiking groen in en om de stad De ministeries van Binnenlandse Zaken en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit hebben met verschillende partners de handreiking groen in en om de stad (GIOS) opgesteld. De handreiking geeft adviezen om te zorgen dat groen volwaardig wordt meegenomen in planvormingsprocessen. Het bevat richtlijnen voor de aanleg van groen op verschillende schaalniveaus. Voldoende groen in en om de stad is van groot belang voor mens, dier en natuur en zorgt ook voor een klimaatadaptieve gebouwde omgeving. Tevens gaat de handreiking in op een financiële verkenning naar de kosten en baten van de groenopgave in de stad en is een juridische verkenning van de groenambities op nationaal niveau opgenomen. De uitkomsten van de verkenningen in de handleiding Groen in en om de Stad geven het huidige kabinet handvatten om de vervolgaanpak te bepalen. Europese natuurherstelwet Na een lang traject van onderhandelingen is eind 2023 de inhoud van de Europese natuurherstelwet bekend geworden. In juni 2024 is deze wet van kracht geworden. Lidstaten zijn verplicht om maatregelen te nemen om beschadigde ecosystemen te herstellen. De wet bevat ook een aantal specifieke doelstellingen onder andere over ecosystemen van bossen, landbouw en steden.

De doelstellingen krijgen uiterlijk in 2030 een nadere uitwerking via

nationale herstelplannen. Dat geeft meer duidelijkheid over de impact van de wet op de gemeente en de activiteiten die daar uit voortvloeien. Onze leefomgeving is gezond en veilig; Drinkwater Als gevolg van klimaatverandering en een afname van de aanvoer van water kunnen in de toekomst niet bij alle nieuwbouwlocaties drinkwateraansluitingen gegarandeerd worden. Daarnaast staat de drinkwaterkwaliteit van de Drentsche Aa onder druk door een toename van overschrijding van bestrijdingsmiddelen. We brengen de risico’s in beeld en stellen een handelingsperspectief op waarin we ook onderzoeken hoe we het drinkwatergebruik in onze gemeente kunnen beperken. Geurbeleid In Groningen-West was tot 31 januari 2024 een convenant van kracht over de geluid- en geursituatie in relatie tot woningbouw. In tegenstelling tot geluid geldt voor geur geen wettelijk kader. Nieuw geurbeleid is noodzakelijk om je toekomstige bewoners te beschermen, maar ook ruimte te blijven bieden voor bedrijfseconomische ontwikkelingen. Bodemdaling Met name de oostkant van de gemeente Groningen kleurt rood op de interactieve bodemdalingskaart 2.0 van het Nederlands Centrum voor Geodesie en Geo-informatica. Naast verdroging en oxidatie van veenweidegebieden speelt in Groningen de gaswinning als grote veroorzaker van bodemdaling. Bodemdaling leidt tot stijgende kosten aan gebouwen en infrastructuur.

Ook de infrastructuur voor de energietransitie staat onder druk door bodemdaling. Jaarlijks stoten de oxiderende veengronden in Nederland evenveel broeikasgassen uit als twee miljoen personenauto’s. In alles wat we doen in de openbare ruimte staat leefkwaliteit voorop Landelijk gebied Verduurzaming van de landbouw is nodig om te voldoen aan de landelijke en Europese doelen voor natuur (verminderen stikstofdepositie), water en klimaat. Het budget dat door het vorige kabinet was gereserveerd voor de verbetering en herstel van de natuur én om de landbouwtransitie te stimuleren, is echter geschrapt in het Hoofdlijnenakkoord. Wel wordt in het hoofdlijnenakkoord, met ingang van 2026, 500 miljoen uitgetrokken voor agrarisch natuurbeheer. Wat dit gaat betekenen voor Groningen is nu nog onzeker. De druk op de openbare ruimte De druk op de openbare ruimte is groot. Door de groei van de gemeente worden plekken drukker en groeit ook de mobiliteit. De auto blijft een groot beslag leggen op de openbare ruimte. Vanwege de nieuwe energie infrastructuur en de noodzaak tot meer ruimte voor water en groen, neemt de druk verder toe. Er is ruimte nodig voor de verzwaring van het elektriciteitsnet (dikkere leidingen en grotere transformatoren) en voor duurzame warmte (ondergrondse warmte leidingen en bovengrondse warmte overdracht stations).

Om de gemeente klimaatbestendig te houden is tevens ruimte nodig voor waterberging en koelteplekken (bomen). Niet alles kan overal, er is behoefte aan sturing en afstemming. Monumenten Het vroegere begrip 'Monumenten' dekte een aantal jaar geleden alleen de lading van 'monumentwaardige gebouwen'. De aanpassing van de monumentenwet naar erfgoedwet laat zien dat die 'gebouwenvlag' de lading niet meer dekt. Erfgoed is een breder begrip geworden en kan gezien worden als de optelsom van alle menselijke ontwerpen en ingrepen in het (stedelijk) landschap, waarbij de meest zeldzame de monumentstatus krijgen. Groen Erfgoed (parken, cultuurhistorisch landschap) is daarbij een apart begrip geworden (ook apart gedefinieerd in de Erfgoedwet). Met de integratie van Erfgoedbepalingen uit de Erfgoedwet in de Omgevingswet is het beleidsveld 43

minder sectoraal geworden. Afwegingen vinden integraler plaats. Behalve voor groen Erfgoed is er de laatste jaren ook meer aandacht gekomen voor agrarisch erfgoed (in Groningen ook samenhangend met de bevingsproblematiek) en voor vroeg industrieel erfgoed, zoals fabrieken en industrieterreinen uit de negentiende en begin twintigste eeuw. Onderhoud openbare ruimte Waar het beheer zich in de afgelopen decennia vooral richtte op het schoon, heel en veilig in stand houden van de bestaande openbare ruimte, zien we tegenwoordig duidelijk meer opgaven en kansen in het beheer van de openbare ruimte. Met onze nieuwe beheerstrategie (beoogde vaststelling voorjaar 2025) zien we kansen om in het beheer van de openbare ruimte substantieel bij te dragen aan de uitdagingen van deze tijd en aan de doelen die we ons daarin als gemeente hebben gesteld, denk aan klimaatadaptatie, circulariteit, energietransitie, biodiversiteit, inclusiviteit en gezondheid. Dat betekent bijvoorbeeld dat we het gras niet overal meer kort maaien omdat dat beter is voor de biodiversiteit, dat we bij vervanging van verharding kijken of een deel daarvan kan worden omgevormd naar groen of dat we voorzieningen toevoegen die meer uitnodigen tot ontmoeting en bewegen. Om de kansen van inwoners in de noordelijke wijken te vergroten, kiezen we ervoor om ongelijk te investeren in onze gemeente.

Dat doen we ook op het gebied van onderhoud: we hanteren in de noordelijke wijken een hoger onderhoudsniveau dan in de andere wijken. Om dat te bereiken zetten we daar sinds 2023 extra in op het schoonhouden van verhardingen en groen en voeren we extra reparaties uit aan trottoirs. We versterken de biodiversiteit in de gemeente door extra ecologische beheermaatregelen. Daarnaast zien we landelijk een ontwikkeling waarbij voor de inzet in het reguliere onderhoud nadrukkelijker aansluiting wordt gezocht bij de beleving van bewoners. Beheer meer afgestemd op de lokale beleving van inwoners in plaats van eenduidige kwaliteitsdoelen die voor de hele gemeente zijn vastgesteld. We participeren in een meerjarig landelijk onderzoek naar de mogelijkheden hiertoe en de effecten die dit heeft op de kwaliteitsbeleving van de openbare ruimte. Ook op het gebied van water spelen belangrijke ontwikkelingen. De invoering van de Omgevingswet heeft onder meer als gevolg dat een gemeentelijk water- en rioleringsplan (GWRP) niet langer verplicht is. We vervangen dit door het Programma Water en Riolering. Het heeft een sterke relatie met Uitvoeringsagenda klimaatbestendig Groningen. Afval en grondstoffen We vinden het belangrijk om allerlei groepen te betrekken bij de doelstelling Groningen Afvalvrij 2030. We zijn tenslotte van hun afhankelijk om dit doel te bereiken.

Hiervoor zoeken wij de samenwerking op met inwoners, organisaties in de wijken, bedrijven, woningbouwcorporaties en andere relevante organisaties. In 2025 zetten we nog meer in op gedrag om delen, lenen, repareren, hergebruiken en bewust kopen, te stimuleren. Daarmee wordt voorkomen dat afval ontstaat. Ook doen we verder onderzoek naar zwerfvuil dat drijfvuil wordt en de juiste aanpak om dit te voorkomen. De nieuwe middelen voor zwerfafval vanuit de landelijke Single-Use Plastic-regeling bieden kansen om nog volledigere aanpakken te ontwikkelen om zwerfvuil te voorkomen. Ook in 2025 zullen we via Groningen Schoon Dankzij Mij-acties ons blijven inzetten voor bewustwording en betrokkenheid bij zowel jonge als oudere inwoners met als doel een schone leefomgeving te behouden. In het kader van een pilot zullen milieustewards het thema textiel opnemen in hun educatieve lessen, waarbij kinderen zullen leren over hergebruik en reparatie en dat textiel een waardevolle grondstof is. We hebben een voorstel voorbereid over hoe we gebruik kunnen maken van een Burgerberaad om de kracht van de inwoners van Groningen te benutten bij het behalen van het doel van Groningen Afvalvrij 2030. In 2025 kunnen we overgaan tot de uitvoering van het burgerberaad.

Om van de circulaire economie een blijvende beweging te maken is het noodzakelijk samen te werken met kennisinstellingen, ondernemers en bewoners. Voorbeelden zijn het samenwerken aan praktische en circulaire leerlijnen ten aanzien van een circulaire economie en het ontwikkelen van circulaire producten binnen het MBO-HBO en de RUG. Concreet doen we dat voor grondstofstromen waar we nog geen gesloten keten voor hebben, denk aan textiel en hout. Dit zijn trajecten die jaren vergen om te ontwikkelen, maar wel noodzakelijk zijn om de doelstelling Groningen Afvalvrij 2030 te behalen. Ook nemen we op landelijk niveaus deel aan diverse overlegcircuits om het rijksbeleid te beïnvloeden met betrekking tot grondstoffenhergebruik en circulariteit. 44

Uw raad heeft in 2024 ingestemd met de realisatie van de circulariteitshub. We streven ernaar om in 2025 met de ontwerpfase te beginnen. Tevens hebben we in 2024 samen met onze samenwerkingspartners in het onderwijs en bedrijfsleven de Textielhub geopend. De achterliggende gedachte is om door middel van samenwerking een circulaire textielindustrie te bewerkstelligen. Daarnaast hebben we in 2024 de grondstoffencatalogus gelanceerd. Met de komst van de grondstoffencatalogus maken we onze grondstoffen inzichtelijk en stellen we ze beschikbaar aan de potentiële nieuwe verwerkers om hoogwaardigere producten van te maken. Met behulp van deze catalogus en meerdere hubs zoals de Circulariteitshub en de Textielhub zullen we meer innovaties en gesloten ketens kunnen realiseren rondom andere grondstofstromen en zorgen we voor meer hergebruik van onze grondstoffen.

Resultaten, activiteiten en prestatie-indicatoren De resultaten geven aan wat we willen bereiken. De activiteiten geven aan wat we daarvoor doen. De prestatie indicator(en) meten de voortgang van de resultaten. De opbouw is opgesteld aan de hand van de beleidsvelden onderhoud en beheer van de openbare ruimte, afval en leefkwaliteit. Wat willen we bereiken (resultaten)

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeenteraad.groningen.nl/api/v1/meetings/4908/documents/84858