Afweegonderzoek bijlagen 1van2 Memo historische besluiten en uitgangspunten GKB.pdf

•

•

•

De vier leidende principes zijn: 1. Blik van de schipper 2. Identiteit en verscheidenheid 3. Hiërarchie en samenhang in kunstwerken 4. Méér dan alleen een vaarweg

•

•

Niet al deze principes zijn direct toepasbaar op de Gerrit Krolbrug. Toch vormen ze een belangrijk kader bij het ontwerpen van de nieuwe brug.

Veiligheid ten behoeve van het oriëntatievermogen; Herkenbaarheid van de HLD voor de beroepsvaart als één doorgaande vaarweg van Lemmer tot Delfzijl; Vanzelfsprekendheid voor de schipper (overzicht over het kanaal, samenhang tussen de inrichtingselementen); Functionaliteit en ruimtelijke kwaliteit (door rust, voorspelbaarheid en veiligheid).

•

•

Identiteit van het traject (Van Starkenborghkanaal); Landelijke gebied van het Van Starkenborghkanaal in contrast met het stedelijke gebied van Groningen; Gerrit Krolbrug in de binnenstad van Groningen (de bruggen in de stad Groningen vertonen diversiteit in typologie en vormgeving).

3. Hiërarchie en samenhang in kunstwerken • Identiteit en onderscheidenheid van drie kanalen mede bepaald door een aantal kenmerkende brugtypen per kanaal (kernskwaliteiten van verschillende trajecten).

4. Meer dan alleen een vaarweg •

Meekoppelen van andere systemen en gebruikers, zoals ecologische betekenis, recreatieve betekenis, ruimtelijke structuurdrager, cultuurhistorische betekenis.

In het bijzonder uit punt 3: ‘Vormgeving is geen doel op zich, maar voegt waarde toe aan de kwaliteit van onze leefomgeving vanuit de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde.‘

ses

Prin

Van s

tark

l naa

ka

iet agr

enb

orgh

kana

al

M

Eemskanaal

Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

20/204

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

3. ANALYSE

Unieke historische locatie Kanaal Uitvalsweg met kanaal Hunze Historische wegen Gerrit Krolbrug Het landschap rond de Gerrit Krolbrug is een gelaagd landschap, ontstaan door de tijdlagen heen. Deze historie geeft informatie voor de duiding van de Gerrit Krolbrug in haar omgeving. Het riviertje de Hunze watert van oorsprong vanuit de hogere veen- en zandgronden op het Drents Plateau noordelijk af richting de Waddenzee. Op de kaart van 1911 ligt de Hunzeloop middenin het plangebied, de Korreweg is al aanwezig als verbinding tussen stad en Hunze. In de omgeving liggen enkele (restanten van) borgen en tichelwerken/ kalkovens. Bij de aanleg van het Van Starkenborghkanaal (1938) wordt de Hunzeloop doorsneden, waarbij de meander aan de centrumkant van Groningen van de kaart verdwijnt (kaartbeeld 1950). De historische Korreweg wordt afgebogen richting het Kanaal, waar in 1936 dwars op het kanaal de autobrug ‘Korrebrug’ (later: Gerrit Krolbrug) verschijnt. Het Van Starkenborghkanaal vomt de grens en aanleiding voor de orientatie van nieuwe stadsuitbreidingen, zoals langs de Westindischekade. De

sprong over het kanaal volgt, eerst met woonwijken en industriegebieden in de zones tussen de Hunzeloop en het kanaal (kaartbeeld 1985), later zich verder uitbreidend naar het noorden richting de N46.

1 2 3 4 5

1911

Het kaartbeeld van 2018 laat zien dat de Hunzeloop nog sterk aanwezig is in het stedelijk landschap en er een groen parkachtig gebied is overgebleven tussen de oostelijke en westelijke Hunzedelen, ookwel de ‘groene wig’ genoemd.

1950

De Gerrit Krolbrug is gepositioneerd op de kruising van de Hunzeloop en het kanaal. Het woningbouwcomplex aan de West-Indischekade (1-264 e.a) is een gemeentelijk monument. Het complex wordt onder andere gewaardeerd door de relatie van het ensemble met de omgeving en vanwege de karakteristieke ligging langs het Van Starkenborghkanaal. De complexen als zijnde representanten van een groter geheel zijn van belang vanwege de structurele en visuele gaafheid van het complex en de stedelijke omgeving (bron: Cultuurhistorische waardekaart, erfgoed).

1985 1 3

2 5

4

2018

De brugwachterswoning is volgens de Cultuurhistorische waardenkaart een een beeldbepalend pand.

Originele Hunzeloop over kanaal Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

Historische ontwikkeling 21/204

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

3. ANALYSE

Landschappelijke hoofdstructuren

Vanaf de Korreweg/Heerdenpad beleefd, is het kanaal met Gerrit Krolbrug het omslagpunt van twee sferen: de zuidzijde ‘verharder’ en

De zuidzijde van het kanaal heeft een stedelijker karakter door de aanwezigheid van grote bouwblokken met 3 tot 5 verdiepingen en een aantal grote bedrijfsloodsen. Het aanwezige groen tussen de bouwblokken heeft een parkachtig karakter met gras en bomen(lanen).

Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

He erd en pa d Groene wig

Van S

tar ken bo rgh kan aa

l

Landschappelijkere zijde

Hun

rd zeboo Hu nze loo p

Ul ge rsm aw eg

Ko rre we g

De noordzijde heeft een ‘landelijker’ karakter door een veel ruimtelijker, groener en afwisselender beeld. De zone tussen de twee Hunzemeanders heeft een groene landschappelijke uitstraling en vormt een ‘groene wig’ richting het open polderlandschap ten noorden van Groningen. Ze omvat de gebieden Hunzeboord, recreatiegebied Kardinge en het polderlandschap en Beijummerbos richting Noorddijk/Garmerwolde. Deze scheg heeft dichterbij de GKB niet meer het originele open polderkarakter, maar is parkachtig en bevat publieke functies als school, sportfaciliteiten, golf en bosrijk parkgebied. De groene wig met haar beplantingsstructuren, grofweg opgespannen tussen de twee Hunzelopen en vanaf de GKB doorlopend tot ver voorbij de N46, is hierbij de drager van dit beeld aan de noordzijde van de brug. Ook de Ulgersmakade is minder stedelijk van karakter dan de overzijde, met lagere bebouwing van 2 á 3 woonlagen en royale groene voortuinen.

Hu

dijk nze Hu p

De Hunzeloop is zoals benoemd voor een groot deel nog zichtbaar aanwezig in het stedelijk landschap en wordt gebruikt als recreatieve route. Beide helften worden al ruim voor het kanaal onderbroken en lopen dood tegen de Ulgersmaweg.

stedelijker en de noordzijde groener en landschappelijker.

oo el nz

Het Van Starkenborghkanaal vormt een 27 km lange herkenbare, doorgaande lijn door het landschap en wordt buiten de stad veelal begeleid door een tweezijdige boombeplanting van wisselende soort (populier, es, linde, iep e.d.), groene oevers en parallelwegen. Van oorsprong ging het om populierenlanen, maar vanwege uitval/korte levensduur zijn veel bomen inmiddels vervangen. Binnen de stad Groningen worden deze karakteristieken op onderdelen onderbroken. Dit is ook het beeld binnen het studiegebied: grote delen van de bomenrijen zijn niet (meer) aanwezig, doorlopende parallelwegen ontbreken en groene oevers zijn deels verruild voor versteende kades. Door de grote breedte en lengte van het water geeft het kanaal de stad een ruime baan van ‘lucht en openheid’. Deze openheid wordt vanzelfsprekend sterk beleefd vanaf de Gerrit Krolbrug, het markante baken van de kruising met het het kanaal, maar tevens bij langsbewegingen zoals langs de Ulgersmakade.

Stedelijke omgeving

Landschappelijke hoofdstructuren 22/204

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

3. ANALYSE

Stedelijke structuren

ze di jk

Ulg ers ma kad e We stin dis che kad e

Hu n

ze bo ord

Kruising GKB

eg

O

Ko rre w

Middels een motto zijn de diverse karakteristieke stedelijke structuren hieronder samengevat: • Korreweg: levendige stadsstraat met dubbele bomenrij • Westindischekade: parkachtige kanaalkade met grote populieren • Heerdenpad: landschappelijke hoofdfietsroute • Ulgersmaweg: stenige industrieweg • Ulgersmaweg (kade): nautische kanaalkade • Hunzedijk: compact parkachtige Hunzedijk • Hunzeboord: Ecologische Hunzemeander • Kruising GKB: functionele verbindingen, ontbrekende samenhang • Ontbrekende schakels binnen de kanaaloevers

Hu n

He erd enp ad

Bij de Gerrit Krolbrug komen veel verschillende (weg)structuren samen. Deze structuren worden gekarakteriseerd door bijvoorbeeld profielbreedte, straatindeling, bebouwing, beplanting en materialisering. Met name rondom de brug zijn veel van deze structuren onherkenbaar geworden en is er weinig hiërarchie of samenhang te ontdekken. Tevens zijn er ontbrekende schakels ten oosten van de brug.

nt br ek e

O nt br ek en de

nd e

Ul ge rsm aw eg sc ha ke l

sc ha ke l

Karakteristieke stedelijke structuren Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

23/204

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

3. ANALYSE

De Korreweg (6) en het Heerdenpad (7) vormen ook de ruggengraat voor wandelverbindingen door verschillende groenzones, zoals die in Park Oost-Indischebuurt, langs de Westindischekade, naar het Mountainboardpark (MBP) en de langs de Hunzelopen (Hunzedijk en Hunzeboord).

Rondom de Gerrit Krolbrug is een ingewikkelde verkeersstructuur aanwezig. Met name aan de noordzijde zijn er door de tijd meerdere kleine en grote aanpassingen gedaan ten behoeve van verkeersgeleiding, veiligheid en hiërarchie. De verkeersknoop die zo is ontstaan, komt niet ten goede aan de verkeersveiligheid, overzichtelijkheid en hiërarchie. Ook heeft deze onduidelijke verknoping aan wegen, fietspaden en voetpaden een sterk verkeerskundig karakter dat veel ruimte inneemt van het aanwezig groen en niet strookt met het landschappelijk karakter van de groene scheg tussen de tweede delen van de Hunzeloop.

Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

ed ij k

Ulg ers ma kad e g we e rr Ko

ep rdi e t ms Da Hoofdverbindingen

He erd en

N370

Hun z

eb oo rd

g we re r Ko

Belangrijkste fietsverbindingen

Hu nz e

di

jk

Het Noordwestelijke deel van de Ulgersmaweg (kade) is daarnaast een belangrijke doorfietsroute (regionale fietspaden met comfort en voorrang). Ook de Van Eesterenlaan heeft een groot belang als verbindende fietsroute.

De Hunzemeanders (3)(4) vormen (recreatieve) fiets en wandelroutes die aansluiten bij de brug. Met name de Hunzedijk is erg smal van aard en eigenlijk niet geschikt voor gemengde fiets en wandelverkeer. De Hunzeboord heeft juist enkel een fietsfunctie. Voor de recreatieve routing kan hierin verbeterd worden.

Hu nz

N46

He erd enp ad

De Korreweg/Heerdenpad is een belangrijke hoofdroute voor de fietser. Dat maakt dat de fietsers voor de Korreweg op nummer één staan qua gebruikerstype: dagelijks fietsen hier 15.000 tot 20.000 fietser langs ten opzichte van zo’n 3.000 tot 4.000 autovoertuigen.

Enkele van deze aantakkingen op de ruggegraat Korreweg/ Heerdenpad zijn onduidelijk en onlogisch vormgegeven en kunnen verbeterd worden. Met name de aantakkingen van de Hunzedijk en Hunzeboord zijn sterk (auto) verkeerskundig van aard en lastig vindbaar voor de wandelaar: de hiërarchie tussen de verschillende aansluitingen en de herkenbaarheid van richtingen is hier lastig leesbaar.

Bed um erw eg

Hoofdverbindingen voor de auto vanaf het centrum van Groningen bevinden zich via Bedumerweg naar N370 of vanaf het Damsterdiep naar N46/N360. De Korreweg, die tevens onderdeel uitmaakt van een verbinding vanaf centrum naar N46, is benoemd als interwijkverbinding en heeft daarmee een minder groot belang ten opzichte van Bedumerweg en Damsterdiep. Deze weg is als zodanig ook ingericht: een smaller profiel en deels in klinkers uitgevoerd.

pa d

Verkeer en routing

Recreatieve aantakkingen Hunzeboord

Ingewikkelde verkeersstructuur

Ko

g we e rr

Korreweg/ Heerdenpad als ruggengraat voor recreatieve verbindingen 24/204

Ingewikkelde verkeersstructuur noordzijde Gerrit Krolbrug MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

3. ANALYSE

Beschrijving huidige Gerrit Krolbrug

De Gerrit Krolbrug (GKB) ligt in de gemeente Groningen. De brug over het Van Starkenborghkanaal vormt de verbinding tussen de gebieden ‘De Hunze/Ulgersmaborg’ ten noorden van het Van Starkenborghkanaal en de ‘WestIndische buurt/Korrewegwijk’ ten zuiden daarvan. Ook is de brug een belangrijke verbindingsschakel, met name voor fietsers, tussen Beijum/ Kardinge en de binnenstad. De brug is in 1937 gebouwd als eerste pontondraaibrug in Nederland. De tweede brug van dit type, de zogenaamde Paddepoelsterbrug, is in 2016 bij een aanvaring met een schip zwaar beschadigd en sindsdien gestremd (bron: van https://www.rijkswaterstaat. nl/water/projectenoverzicht/ paddepoelsterbrug/index.aspx). Dit maakt de Gerrit Krolbrug dus de laatste nog-bestaande brug van zijn type in heel Nederland. De Gerrit Krolbrug is dus een asymetrische draaibrug waarvan één einde van de brug is zijde gefixeerd en het andere einde is gepositioneerd op een drijvend ponton. Onder het wegdek hangt een contragewicht dat middels rails te verplaatsen is. Door het verplaatsen van dit contragewicht verandert het zwaartepunt van de brug

waardoor het ponton omhoog komt en de brug zijdelings weggedraaid kan worden. Dit type brug was destijds een relatief goedkope oplossing voor een brug met een lage verkeersdruk (afkomstig van https://web.archive. org/web/20151006023533fw_/ http://db.bruggenstichting. nl/BruggenDB/nbs. asp?id=1200&mode=ShowRecord). Om de doorstroming van het wegverkeer te verbeteren zijn in 1993 twee parallelle, vaste loopbruggen gebouwd, waarover fietsers en voetgangers het kanaal kunnen passeren.

Bestektekening (1936) van de Gerrit Krolbrug

De vaarwegklasse van Van Starkenborghkanal waarop de Gerrit Krolbrug ligt, wordt in lijn met het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) opgewaardeerd tot klasse Va. Dit houdt in dat de vaarweg breder en hoger moet worden en dat de huidige bruggen niet passen bij deze klasse. Met het einde van de (technische) levensduur, geeft dit directe aanleiding voor de vervanging van de huidige brug.

Recente foto (augustus 2020) van de bestaande Gerrit Krolbrug Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

25/204

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

3. ANALYSE

Gerrit Krolbrug - een karakteristiek hybride brugsysteem

De bruggen in de stad Groningen vertonen diversiteit in typologie en vormgeving. Bij de westelijker gelegen spoorbrug (Walfridus brug) en de tevens ten westen gelegen vaste hoge Noordzeebrug (N370) heeft de schipper een grote mate van overzicht en doorzicht. In het noorden van de stad liggen de Busbaanbrug en Gerrit Krolbrug naast elkaar. In tegenstelling tot de grote mate van doorzicht en overzicht bij de westelijke bruggen van het kanaal, ervaren passerende schippers bij Busbaanbrug en Gerrit Krolbrug belemmerd zicht. (bron: inpassingsvisie HLD, 20 juli 2020). Bij de Busbaanbrug komt dit door massieve pijlers. Bij de Gerrit Krolbrug spelen echter de complexe vormgeving, positie van de aanlandingen en beperkte hoogte een rol. De leesbaarheid van de Gerrit Krolbrug als zijnde een heldere herkenbare brugvorm en het doorzicht over het water is door de verzameling van verschillende elementen verstoord. De vaarweg vernauwt ter plaatse van de brug. Door de lage pontonbrug ontbreekt echter ook doorzicht over het kanaal achter de brug. Dit, samen met de gesloten aanlandingen, blokkeert de continuïteit (de zichtbaar doorgaande waterlijn) van het kanaal. Ook de twee fietsloopbruggen dragen niet bij aan een eenduidig en leesbaar beeld voor de schipper.

De huidige Gerrit Krolbrug is eigenlijk als een verzameling van 3 bij elkaar liggende bruggen te karakteriseren. De brug heeft niet één vorm, maar is in wezen een aanéénschakeling van drie bruggen en daarbij bijbehorende elementen. Deze bestaat uit de lage te openen pontonbrug die wordt geflankeerd door de twee later toegevoegde vaste fietsbruggen, opgebouwd uit pylonen met tuien en trappen. Deze combinatie van vaste loopfietsbruggen met een lager gelegen te openen deel maakt deze brug uniek (een ‘one-off’) binnen de Hoofdvaarweg Lemmer - Delfzijl. De GKB als geheel oogt onsamenhangend en gefragmenteerd, waarbij duidelijk merkbaar is dat het een stapeling is van elementen uit verschillende tijdsperioden, die qua karakter, vormgeving en materialisering weinig met elkaar te maken hebben. Tevens biedt ze zoals benoemd weinig overzicht en doorzicht voor de schipper. Door de kleinere maat en hoogte en de opeenstapeling aan elementen past de GKB wel beter bij de maat en schaal van de fietser en een stadsstraat als de Korreweg en oogt ze in haar huidige vorm meer als een ‘stadsbruggetje’ ín -en als onderdeel van-het stadsweefsel, dan een grote zelfstandige en afstandelijke brug die boven het stadsweefsel uitreikt.

Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

Beleving van de schipper: ontbrekend overzicht en te veel elementen in het aanzicht

Vernauwing van de kanaalbreedte ter plaatse van de Gerrit Krolbrug

2x

+

= GKB

1x Hybride brug bestaande uit twee vaste delen en één beweegbaar deel

26/204

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

3. ANALYSE

Conclusie analyse

Unieke locatie • De Gerrit Krolbrug ligt op een unieke plek. Op het kruispunt van het Van Starkenborghkanaal, de Hunzeloop en de landschappelijke groene wig die tot ver in de stad reikt. • Tevens ligt deze op een omslagpunt tussen een stedelijkere omgeving (stadzijde) en een landschappelijkere kant (ommelandzijde). Dit is een kwaliteit die versterkt kan worden.

Landschapppelijke structuren • Het Van Starkenborghkanaal vormt een krachtige waterlijn, visueel en zeer markant door zijn openheid, een kwaliteit voor de stad Groningen. Het kanaal wordt karakteristiek geflankeerd door groene oevers met paralelle wegen en bomenlanen van overwegend populieren. Binnen de stad Groningen ontbreken enkele schakels in groen en verbindingen waar een kans tot herstellen ontstaat. Ook bij het type groen kan ingezet worden op verduurzaming. • De Hunzelopen zijn aan twee zijden van de brug nog goed leesbaar door het water- en oeverprofiel en de aanwezige bomenrijen, een grote kwaliteit. Ter hoogte van de Ulgersmaweg is deze op zijn oorspronkelijke locatie niet meer aanwezig. Er ontstaat een kans deze Hunzelopen weer zichtbaar te maken, te verbinden en bij te laten dragen aan ecologie. • De groene wig heeft een sterke kwaliteit door zijn landschappelijke uitstraling, zijn recreatieve programmering en zijn link tussen landschap en stad. Bij inpassing van de brug ligt hier een opgave om deze landschappelijke en recreatieve kwaliteit te behouden en te versterken.

Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

Stedelijke structuren Rondom de brug zijn een aantal stedelijke structuren aanwezig met een sterk eigen karakter door bijv. wegindeling, groen, bebouwing, functie en profielbreedte. Deze structuren hebben ieder hun eigen kwaliteit. Met name dichtbij de brug treedt een sterke verrommeling op bij aansluiting van verschillende profielen. Ook verkeerskundig is het onveilig en onoverzichtelijk. Er ligt hier een kans om de verschillende karakters te behouden en mogelijk te versterken. En de aansluiting bij de brug samenhangend en helder vorm te geven. De belangrijkste conclusies per profiel: • Korreweg: levendige stadsstraat, echter weinig samenhang in bomenlanen tussen de twee delen vanaf de Oosterhamriklaan. • Heerdenpad: goede kwaliteit van landschappelijke omgeving, bomenlanen vallen uit. • Westindischekade: prachtige groene uitstraling passend bij het het kanaal. Populieren zijn geen duurzame boomsoort. Ontbreken karakteristieke kanaaloever (groen oevers, bomenlanen, verbindingen) aan oostzijde brug.

•

•

• •

27/204

Ulgersmakade: stenige kade komt niet overeen met karakteristiek kanaal (groen oevers, bomenlanen, verbindingen). Deze loopt ook niet door aan oostzijde van brug. Hunzeboord/ -dijk: beide karakteristiek groen profiel. Verbinding ontbreekt tussen twee zijden Hunzeloop: waterloop recreatieve verbinding, ecologie. Ulgersmakweg: bedrijventerrein is zeer stenig van aard, kans tot vergroening. Kruispunt rondom brug: onoverzichtelijk en onveilig, stenig en omvangrijk. Sluit niet aan bij groene landschappelijke omgeving.

Verkeer en routing • De Korreweg is een belangrijke verkeersader, met name voor fietsers en voetgangers. • De Korreweg vormt de ruggengraat voor voetganger (en fietser) met aansluitingen naar zijstraten, parken/ landschap en recreatieve functies. Het is van belang dat deze aansluitingen (kwalitatief) geborgd blijven. • De Korreweg en Heerdenpad zijn kwalitatieve en comfortabele fietsrouten die behouden en versterkt dienen te worden. • Het Noordwestelijke deel van de Ulgersmaweg is een belangrijke regionale doorfietsroute.

Gerrit Krolbrug • De Gerrit Krolbrug is uniek door zijn 3-in-1 type met een hoofdbrug en twee fietsloopbruggen. • De leesbaarheid van de Gerrit Krolbrug alszijnde een heldere herkenbare brugvorm en het doorzicht over het water is door de verzameling van verschillende elementen verstoord. • Het geheel is een opeenstapeling van verschillende tijdslagen die resulteren in een onsamenhangend en gefragmenteerd object. • Er ligt een grote kans voor het creëren van rust en overzicht voor zowel de omgeving als vaarweggebruiker.

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

4. VISIE EN ONTWERPUITGANGSPUNTEN • Visie inpassing • Fietsloopbruggen • Architectuur • Constructie • Type brug • Landschap • Verkeer • Beeldkwaliteit landschap • Beeldkwaliteit architectuur

4. VISIE EN ONTWERPUITGANGSPUNTEN

Visie inpassing

Vanuit de analyse onderscheiden we vijf visiepunten: Hierbij gaan we uit van (waar mogelijk) het behoud en versterken van: 1. Unieke locatie 2. Doorgaande landschappelijke structuren 3. Heldere stadsstructuren 4. Gemak en toegankelijkheid 5. Kwaliteit, eenvoud en samenhang

Unieke locatie • Versterken van de landschappelijke kwaliteiten (zie landschappelijke structuren). • Versterken van de tweezijdigheid van het kanaal. Stadzijde krijgt een stoere stedelijke inrichting met parkachtig groen. De ommelandzijde een landschappelijk karakter, ruimtelijk groen, water en weelderig, passende bij het omliggend landschap. • De brug als baken en entree voor stad en ommeland, optimale belevingswaarde.

Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

Landschapppelijke structuren • Doorzetten van de kwaliteiten Van Starkenborghkanaal: continue brede waterlijn met groene oevers, bomenlanen en parallele wegen/ paden. • Herstel van de Hunzelopen (water, recreatie, ecologie). Faciliteren (waar mogelijk) waar dit herstel in de toekomst plaats gaat vinden. Geen barrières die dit herstel bemoeilijken. Behoud van routes langs de Hunzelopen en verbindingen hiertussen. • Het ruimtelijk landschappelijk karakter van de groene wig versterken. Beperken van barrières en versterken van ecologische verbindingen en inrichting. Behoud en versterken van de aanwezige routes voor recreatie.

Stedelijke structuren Het versterken van de karakteristieke profielen en de samenhang hiertussen. Ook behoud van woonkwaliteit in functionele en ruimtelijke zin. De belangrijkste kansen per structuur: • Korreweg: meer samenhang in groen tussen de twee delen vanaf de Oosterhamriklaan. • Heerdenpad: kwaliteit van landschappelijke omgeving behouden en versterken bomenlanen. • Westindischekade: behoud kwaliteit kanaal en verduurzamen bomenlaan. Doorzetten kwaliteit kanaal aan twee zijden van de brug. • Ulgersmakade: vergroenen conform kwaliteit kanaal en doorzetten eigenschappen kanaal aan twee zijden van de brug. • Hunzeboord/ -dijk: doorzetten kwaliteiten tot aan kanaal en verbinden twee zijden incl. recreatieve routing. • Ulgersmaweg: toekomstige vergroening van bedrijven/ woonomgeving. • Kruispunt rondom brug ommelandzijde: verkeersveilig en overzichtelijk maken passend binnen een overwegend landschappelijke omgeving van de groene wig.

29/204

Gemak en toegankelijkheid • Het behoud van een comfortabele en aangename routing langs de Korreweg en Heerdenpad, hoofdzakelijk voor fietsers en voetgangers. • Zoveel mogelijk behoud van zijwegen en logische aansluitingen. Bij aanpassing dient alternatieve routering ingepast worden. • Versterken van recreatieve routes. • Heldere en veilige verkeersinrichting en verkeersaansluitingen. • Zo min mogelijke barrières en doodloop. • Sociaal veilige en aangename routing voor alle gebruikers. • Waar mogelijk aanvullen van ‘missing links’ in routing, zoals langs het kanaal. • Inrichting voldoet aan CROW eisen, Handboek toegankelijkheid of de gemaakte afspraken.

Kwaliteit, eenvoud en samenhang • Rust, voorspelbaarheid en overzicht voor schipper. • Compact brugaanzicht ten behoeve van ruimte, zicht over het water en transparantie. • Passende vormgeving brug ten behoeve van gebruiks-, belevingsen toekomstwaarde. • Een heldere architectonische brugvorm, zowel in open als gesloten toestand. • Brugensemble: sterke samenhang in hoofd- en subbruggen, oppakken als één samenhangende ruimtelijke opgave. • Eenvoud en kwaliteit in de materialisering van brug en aansluitingen: geen opeenstapeling van elementen, maar een integraal ontworpen brug, inclusief verlichting, naamgeving, bewegwijzering, wegbegeleiding et cetera. • Zorgvuldige maatwerkaansluiting van aanlanding en grondtaluds Gerrit Krolbrug op (woningen in) de omgeving: zo veel mogelijk doorzicht, zo min mogelijk barrièrewerking en waar mogelijk groen ingepast.

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

4. VISIE EN ONTWERPUITGANGSPUNTEN

Fietsloopbruggen: Aantal rustplateaus

~2,90 m

5200

5,80 m ~2,90 m

•

•

4500

Langsdoorsnede, lage optie (doorvaarthoogte 4,50m) met één rustplateau Schaal 1:200

-700 +NAP

Bij een doorvaarthoogte van 4,50m, is de traphoogte 5,80m. ~1,93 m Er zit dus een hoogteverschil van 2,60m tussen de plateaus als er van één rustplateau uitgegaan wordt. Aan de hand van de 5,80 m ~1,93 m bovengenoemde voorbeelden en gebaseerd op onze ervaring, adviseren we om t.b.v. het comfort twee rustplateaus aan te ~1,93 m houden bij de variant met het te overbruggen hoogteverschil van 5,80m.

2.5% *

4500

9700

•

Bij een doorvaarthoogte van 5.70m, is de traphoogte 4,45m. Er zit dus een hoogteverschil van 2,22m tussen de plateaus als er van één rustplateau uitgegaan wordt. Bij dit te overbruggen hoogteverschil adviseren we om één rustplateau in het midden aan te houden.

5200

•

2.5% * 9700

Volgens het tweede lid van artikel 2.33 bouwbesluit 2012.00 mag iedere steek van een trap niet hoger worden dan 4m. Dit houdt in dat er bij beide hoogtes volgens bouwbesluit één rustplateau voldoende zou zijn.

Langsdoorsnede, lage optie (doorvaarthoogte 4,50m) met twee rustplateaus Schaal 1:200

-700 +NAP Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

30/204

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

4. VISIE EN ONTWERPUITGANGSPUNTEN

Fietsloopbruggen: trap

bovenaanzicht

- Natuursteen 20mm - Lijmlaag 20mm (incl. 5mm tolerantie)

Referentie beeld: Entree en fiets/looptrap fietsenstalling KleineGartmanplantsoen, Amsterdam. Ontwerp ZJA

men

Aantrede = 460 mm Optrede = 115 mm

ngte

ntle gme

m afste goot

20

• •

9mm

es 94

ed raptr tme t

op ri

fiets

460 afschot 1%

se

25 30

Uit onze ervaring met het ontwerpen van fietsenstallingen, stellen wij de volgende maten voor die gebaseerd op onze kennis en ervaring als goed beloopbaar ervaren worden door gebruikers:

115,9

Maatvoering van op- en aantreden van een fietstrap met de helling 1:4 op meerdere manieren worden ingevuld.

- Epoxy trapmarkering vlak met b.k. trede - Natuursteen 30mm v.v. markering. - Lijmlaag 25mm voorzien van vloerverwarming (incl. 5mm tolerantie) - ihwg Beton

afschot 1%

Detailtekening fiets/looptrap fietsenstalling Kleine-Gartmanplantsoen, Amsterdam Schaal 1:5 Revisie D Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

31/204

Details Trap Zieseniskade 4.1.034

project Fietsenstalling KGP opdrachtgever IB Amsterdam MIRT schaal 1:5 Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen datum 26.06.2020 fase UO

INDEPENDENT SYSTEMS_ DIFFERENT TYPOLOGIES Main bridge: table bridge/ lift bridge

4. VISIE EN ONTWERPUITGANGSPUNTEN

Architectuur: Vingeroefening naar éénduidigheid in lengterichting

INDEPENDENT SYSTEMS_ DIFFERENT TYPOLOGIES Optie 1: Main bridge: truss system de lengterichting Side In bridges: cable system wordt gekeken

naar mogelijke combinaties van constructietypen voor de beweegbare brug en fietsloopbruggen, zowel in open als in dichte toestand. Hiernaast staat het resultaat van deze vingeroefening weergegeven.

Optie 2:

Main bridge: table bridge/ lift bridge DIFFERENT INDEPENDENT INDEPENDENT SYSTEMS_ TYPOLOGIES TYPOLOGIES truss system DIFFERENT Main bridge: SYSTEMS_ Optie 1 Side bridges: arch bridge Type constructie beweegbare brug: boog Main Main bridge: bridge: table table bridge/ bridge/ lift bridge lift bridge Optie Optie Optie 1:1:1: vakwerkligger Type constructie fietsloopbruggen: boog vakwerkligger

INDEPENDENT SYSTEMS_ DIFFERENT TYPOLOGIES Optie 3: Main bridge: table bridge/ lift bridge Main bridge: truss system Optie Side 2bridges: cable system

Type constructie beweegbare brug: vakwerkligger Optie Optie Optie 2:2:2: Type constructie fietsloopbruggen: vakwerkligger Creating Creating Creating two two two different different different patterns patterns patterns ininopen inopen open and and and closed closed closed situation situation situation

Optie 3 Type constructie beweegbare brug: boog Optie Optie Optie 3:3:3: vakwerkbrug Type constructie fietsloopbruggen: boogbrug

Wat eenduidigheid in beeld betreft, de volgende punten zijn uit deze studie geconstateerd: •

De vakwerkligger van de beweegbare brug concurreert in al deze opties (behalve optie 9) met de constructie van de fietsloopbruggen. • Combinaties van boog[vormige]constructie voor zowel beweegbare als fietsloopbruggen Optie 4: tot onrustige beeld in open Main bridge: truss system toestand leidt. Side bridges: suspension system • Bij de varianten met fietsloopbruggen als tui-/ hangbrug, krijgen de fietsloopbruggen architectonische dominantie die voor verwarring in hiërarchie van de bruggen zorgt. • Een belangrijke (visuele) hierarchie is belangrijk.

Optie 1: truss systemSYSTEMS_ DIFFERENT TYPOLOGIES Main bridge: INDEPENDENT Side bridges: cable system Optie Optie 1: 1: Optie 4 truss Main bridge: table bridge/ lift bridge bridge: bridge: system system Main Main Optie 5:truss Type constructie beweegbare brug: vakwerkligger Side Side bridges: bridges: cable cable system system bridge: truss system Main Typebridges: constructie fietsloopbruggen: boogbrug Side arch bridge

Optie Optie 2: 1: Main bridge: truss system Main bridge: truss system Side bridges: system Side bridges: archcable bridge Optie Optie 2: 2: Optie Optie 56: Main Main bridge: bridge: truss truss system system bridge: truss beweegbare system Mainconstructie Type brug: vakwerkligger Side Side bridges: bridges: arch arch bridge bridge Side bridges: U-shaped girder system with Ultra High Type constructie fietsloopbruggen: boogbrug Performance Concrete (UHPC)

Optie 3: 2: Optie Main bridge: truss system Main bridge: truss system SideSide bridges: cable system bridges: arch bridge Optie Optie 3: 3: Optie 6 Main Main bridge: bridge: truss truss system system Type constructie beweegbare brug: tuibrug Side Side bridges: bridges: cable cable system system

Optie 2: Optie Optie 4:8bridge: truss system Optie 5:Main Main bridge: truss system Type constructie beweegbare brug: vakwerkligger Main bridge: truss system Side bridges: arch bridge Side bridges: system Side bridges: archsuspension bridge Type constructie fietsloopbruggen: hangbrug Optie Optie 5: 5: Main Main bridge: bridge: truss truss system system Side Side bridges: bridges: arch arch bridge bridge 32/204

Optie 3: Optie 6:Main Optie 6: Optie 95: bridge: truss system Optie bridge: truss system Main Main bridge: tr Side bridges: cable system Type constructie beweegbare brug: vakwerkligger Main bridge: truss system Side bridges: U-shaped girder system with Ultra High Side bridges: U Side bridges: archfietsloopbruggen: bridge Type slanke ligger Optie Optie 6:constructie 6: Performance Concrete (UHPC) Performance C Main Main bridge: bridge: truss truss system system Side Side bridges: bridges: U-shaped U-shaped girder girder system system withwith Ultra Ultra High High MIRT(UHPC) Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen Performance Performance Concrete Concrete (UHPC)

Optie 3: Main bridge: t Side bridges:

Type constructie fietsloopbruggen: vakwerkligger

NB. Dit overzicht focust op de combinatie van brugtypologieën en wordt ongeacht het type beweegbare brug bekeken.

Optie 1: Optie 7 truss system Optie 4:Main bridge: truss system Main bridge: Side cable system Typebridges: constructie beweegbare brug: vakwerkligger Side bridges: suspension system Type constructie fietsloopbruggen: tuibrug Optie Optie 4: 4: Main Main bridge: bridge: truss truss system system Side bridges: bridges: suspension suspension system system Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek Side

4. VISIE EN ONTWERPUITGANGSPUNTEN

Architectuur: Ontwerp uitgangspunten

•

• •

Probleem in de huidige situatie: Het ontbreken van overzicht en doorzicht in de huidige situatie door de verzameling van meerdere architectonisch dominante elementen (de huidige brug oogt rommelig). Doel van het ontwerp: Eenduidigheid in beeld Uit de studie naar verschillende combinaties van constructietypes voor vaste en beweegbare bruggen blijkt dat er extra aandacht besteed moet worden aan de leesbaarheid van de brugelementen en rust in het beeld.

A. Blik van de schipper

B. Helderheid

• • •

• •

Overzicht en doorzicht Leesbaarheid van te openen en vaste delen Rustig beeld

Rust in beeld Één heldere architectonische verschijningsvorm zowel in open als dichte toestand

Om het doel van eenduidigheid in beeld te bereiken, zijn de volgende ontwerpuitgangspunten vastgesteld: A. B. C. D.

Blik van de schipper Helderheid Samenhang Architectonische hiërarchie

C. Samenhang

D. Architectonische hiërarchie

• •

•

Leesbaarheid van alle [drie de] bruggen als één geheel Een tot dezelfde familie behorende bruggen

• • Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

33/204

Helderheid in de hierarchie, de afleesbaarheid van het geheel van de bruggen De beweegbare brug als het dominante element De fietsloopbruggen als neutrale, visueel terughoudende elementen (zo slank mogelijk, zonder zichtbare bovenliggende constructies) MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen

4. VISIE EN ONTWERPUITGANGSPUNTEN Passerelle des Anges, Frankrijk, ontworpen door Rudy Ricciotti

Constructie

• • •

Overspanning ~ 67,5 m Liggerhoogte (incl. constructie en doorvalbeveiliging) = 1800 mm Materiaal: UHSB ( ultrahogesterktebeton)

Dwarsdoorsnede passerelle des Anges te Frankrijk, afkomstig van http://www.planete-tp.com/passerelle-des-angesherault-a3132.html

Op basis van vergelijkbare constructies en expert judgement worden voor het beweegbaar dek de volgende uitgangspunten aangehouden: •

•

In langsrichting wordt de dekconstructie gedragen door hoge randliggers, bestaande uit een vakwerkconstructie, aan beide zijden van het dek en uitstekend boven bovenkant dek. Op basis van de doorvaartbreedte van 54m wordt de totale lengte van de dekconstructie ingeschat op maximaal circa 60m, de totale liggerhoogte op 5 tot 7m en de liggerbreedte op circa 0,7 tot 0,8m. Uitgaande van een breedte tussen de liggers van ca. 11,2m, wordt de constructiehoogte van het dek zelf (inclusief slijtlaag) ingeschat op maximaal 1,0m.

Vanwege leesbaarheid van de bruggen en heldere architectonische hierarchie dienen de fietsloopbruggen als slanke lineare elementen te worden uitgevoerd. Er is gekeken naar gerealiseerde voorbeelden van slanke bruggen die langere overspanningen overbruggen zoals de voetgangersbrug van MuCEM Museum in Marseille en Somers stadsbrug in Londen.

Foto passerelle des Anges te Frankrijk, afkomstig van https://structurae.net/en/structures/passerelle-desanges

Loopbrug van MuCEM Museum, Frankrijk, ontworpen door Rudy Ricciotti • • •

Overspanning ~ 76 m Liggerhoogte (incl. constructie en doorvalbeveiliging) = 1600 mm Materiaal: UHSB ( ultrahogesterktebeton)

Dwarsdoorsnede loopbrug MuCEM te Frankrijk, afkomstig van https://www. archdaily.com/400727/mucem-rudyricciotti

Foto passerelle des Anges te Frankrijk, fotograaf: Bahare Miri

Somers stadsbrug, Londen, Engeland • • •

Overspanning ~ 38 m doorvaarthoogte (incl. constructie en doorvalbeveiliging) = 1700 mm Materiaal: Staal

Dwarsdoorsnede van Somers stadsbrug, afkomstig van https://divisare.com/projects/366052-moxonarchitects-arup-somers-town-bridge

Foto van Somers stadsbrug, afkomstig van https://divisare.com/ projects/366052-moxon-architects-arup-somers-town-bridge

Architectonische hiërarchie. Referentieproject voor slanke voetbruggen Afweegonderzoek variantenstudie, onderdeel ontwerpboek

34/204

MIRT Planuitwerking Vervanging Gerrit Krolbrug Groningen