Actuele ontwerpbegroting na DB 24 juni.pdf
Tekst van het document
OV-bureau Groningen Drenthe Ontwerpbegroting 2023
Assen, 28 juni 2022 (DB versie 14/04/22)
1
LEESWIJZER..................................................................................................................................................... 4 1
BEGROTING 2023 IN VOGELVLUCHT ....................................................................................................... 5 Resterend tekort ............................................................................................................................................ 7 INVESTERING: IEDERZ LOCATIE .................................................................................................................................... 7 DOELSTELLINGEN ..................................................................................................................................................... 7 BELEIDSINDICATOREN ............................................................................................................................................... 8 BELEIDSKADER MIDDELLANGE EN LANGE TERMIJN ........................................................................................................... 8
2
BELEIDSBEGROTING ............................................................................................................................. 10 PROGRAMMA ....................................................................................................................................................... 10 Beleidsindicatoren........................................................................................................................................ 11 ONTWIKKELING ..................................................................................................................................................... 14 Strategische innovatie ................................................................................................................................. 14 Doelstellingen hierbij zijn: ............................................................................................................................ 14 Ontwikkeling dienstregeling ....................................................................................................................... 14 Reisinformatie – NDOV ...............................................................................................................................
15 Consumentenplatform ................................................................................................................................. 15 Kwaliteitsimpuls ........................................................................................................................................... 15 Routekaart Zero Emissie .............................................................................................................................. 15 MARKTBEWERKING ................................................................................................................................................ 16 MARKTONTWIKKELING ........................................................................................................................................... 16 Ontwikkeling die het reizen met OV beïnvloeden ........................................................................................ 16 Segmentatie en doelgroepenkeuze .............................................................................................................. 16 Activiteitenplan periode 2023-2024............................................................................................................. 17 Marktonderzoek...........................................................................................................................................
18 Doelstellingen zijn: ....................................................................................................................................... 18 Tarieven en Vervoerbewijzen ....................................................................................................................... 18 Financieel ..................................................................................................................................................... 18 COMMUNICATIE .................................................................................................................................................... 19 Productpromotie .......................................................................................................................................... 19 Voorlichting.................................................................................................................................................. 19 Reisbeleving ................................................................................................................................................. 20 Financieel .....................................................................................................................................................
20 CONCESSIEMANAGEMENT ....................................................................................................................................... 21 Concessiebeheer GD-concessie .................................................................................................................... 21 Contractbeheer vraagafhankelijk vervoer ................................................................................................... 21 Datacare ...................................................................................................................................................... 21 Reisinformatie - beheer ................................................................................................................................ 22 Vastgoedbeheer ........................................................................................................................................... 22 Sociale veiligheid .......................................................................................................................................... 23 Financieel .....................................................................................................................................................
24 FINANCIËN, CONTROL, JURIDISCHE ZAKEN EN ICT ........................................................................................................ 24 Juridische zaken ........................................................................................................................................... 24 ICT ................................................................................................................................................................ 25 Financiën en Control .................................................................................................................................... 25 Doelstellingen FCJI ....................................................................................................................................... 25 FINANCIEEL .......................................................................................................................................................... 25
3
PARAGRAFEN....................................................................................................................................... 26 BEDRIJFSVOERING .................................................................................................................................................. 26 Organisatiestructuur .................................................................................................................................... 26 Organisatieformatie..................................................................................................................................... 26 FINANCIERING ....................................................................................................................................................... 27 Doelstellingen .............................................................................................................................................. 27 Financieel ..................................................................................................................................................... 27 Reserves ....................................................................................................................................................... 28
2
HBE niet in begroting en meerjarenraming ................................................................................................. 29 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................. 29 Kengetallen .................................................................................................................................................. 31 FINANCIERING ....................................................................................................................................................... 32 Financieringsfunctie en kaders .................................................................................................................... 32 Uitvoering financieringsfunctie .................................................................................................................... 32 Financieringsplanning en limieten ............................................................................................................... 32 Benchmark uitgezette gelden ...................................................................................................................... 32 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................................................
33 VERBONDEN PARTIJEN ............................................................................................................................................ 34 OVERHEAD ........................................................................................................................................................... 36 Definitie overhead........................................................................................................................................ 36 Financiën ...................................................................................................................................................... 36 4
FINANCIËLE BEGROTING ...................................................................................................................... 37 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ........................................................................................ 37 Ramingen ..................................................................................................................................................... 37 Ramingen GD-concessie: landelijk opbrengstontwikkeling scenario 2 ........................................................ 37 Ramingen overige baten en lasten .............................................................................................................. 38 Uiteenzetting financiële positie ................................................................................................................... 39 Overzicht van incidentele baten en lasten ................................................................................................... 41 Overzicht van baten en lasten per taakveld ................................................................................................. 42 Meerjarenraming .........................................................................................................................................
43 Toelichting op de meerjarenraming ............................................................................................................. 44 Ramingen ..................................................................................................................................................... 45 Ramingen GD-concessie ............................................................................................................................... 45 Ramingen overige baten en lasten .............................................................................................................. 45 Lasten........................................................................................................................................................... 45 Baten............................................................................................................................................................ 45 Mutaties reserves ........................................................................................................................................ 45 SAMENSTELLING BESTUUR ....................................................................................................................................... 46
5
BIJLAGEN ............................................................................................................................................. 47 BIJLAGE A AFSCHRIJVINGSOVERZICHT ........................................................................................................................ 47 BIJLAGE B OVERZICHT RESERVES EN VOORZIENINGEN .................................................................................................... 48 BIJLAGE C AFKORTINGENWIJZER ............................................................................................................................... 50
3
Leeswijzer De begroting is opgebouwd uit vier onderdelen. Deel 1 2023 in vogelvlucht Dit deel bevat een compact financieel overzicht van de begroting en een verwijzing naar onze beleidsaccenten en is te lezen als samenvatting. Deel 2 Programmaplan In de beleidsbegroting wordt ingegaan op de beoogde maatschappelijke effecten en de wijze waarop wordt getracht deze te bereiken. Dit is uitgewerkt in onze beleidsonderdelen concessiemanagement, communicatie, marktbewerking, ontwikkeling, financiën, control, juridische zaken en ICT. Deel 3 Paragrafen De paragrafen bedrijfsvoering, financiering, onderhoud kapitaalgoederen en verbonden partijen vormen een nadere toelichting op onderwerpen die van wezenlijk belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van het OV-bureau Groningen Drenthe. Deel 4 Financiële begroting Hierin is de financiële begroting uitgewerkt. In dit onderdeel zijn de financiële positie, de meerjarenraming en het overzicht van de baten en lasten uiteengezet.
4
1 Begroting 2023 in vogelvlucht Het jaar 2023 staat in het teken van het zoveel als mogelijk terugbrengen van een kwalitatief hoogwaardig OVnetwerk om vervolgens weer verder te bouwen als belangrijk onderdeel van de totale mobiliteit in Groningen en Drenthe. De inwoner van Groningen en Drenthe krijgt met het OV-netwerk gekoppeld aan hubs een steeds bredere mobiliteitspropositie. Tegelijkertijd zijn de financiële gevolgen van de coronacrisis op het openbaar vervoer ten gevolge van sterk afgenomen reizigersinkomsten nog steeds aanzienlijk. Wanneer het vergeleken wordt met het niveau van ‘precorona’ zal het naar verwachting nog enkele jaren duren voordat het aantal reizigers en de reizigersopbrengsten weer op dat niveau terug zijn. De definitieve landelijk afspraken met het Rijk (ministerie I&W) over een financiële regeling na september 2022 (opvolger beschikbaarheidsvergoedingsregeling 2022 tot september) hebben plaatsgevonden op 14 april. Hierdoor is het niet gelukt om tijdig een ontwerpbegroting in te dienen waarbij rekening is gehouden met de uitkomsten hiervan. Om uw leden van de gemeenteraad en provinciale staten tijdig te kunnen informeren, is er begin april (vóór 15 april) wel een kaderbrief 2023 verzonden. In deze kaderbrief kon nog geen rekening worden gehouden gehouden met de uitkomsten van eerdergenoemd landelijk overleg.
In de periode tussen het opstellen van de kaderbrief en de voorliggende ontwerpbegroting, zijn er twee belangrijke indexen veranderd (e.a. gerelateerd aan stijgende brandstofkosten). Naast de aanpassing van deze twee indexen zijn nog enkele andere laatste financiële inzichten verwerkt in deze ontwerpbegroting. Dit resulteert in een negatief financieel verschil tussen de kaderbrief en deze ontwerpbegroting. Dit verschil lichten wij hieronder toe. Voorafgaand aan de behandeling van deze ontwerpbegroting in uw raad & staten zullen wij een bijeenkomst organiseren waarin wij u over de meest actuele cijfers zullen informeren. De kaderbrief 2023 toont het volgende financiële beeld: Resultaatverwachting 2022 en meerjarig en dekkingsvoorstel bedragen *€ 1.000 Stand Actuele reserve eind begroting 2022, Meerjarig 2021 BVOV t/m aug Resultaat (na onttrekking reguliere Bestemmingsreserves) -€ 3.914 Financiering COVID reserve € 3.914 € 2.000 Algemene reserve € 12.182 € 1.914 Bijdrage partners of aanvullende maatregelen €0 Saldo €0
2023
2024
2025
Stand reserve eind 2026
2026 Totaal
-€ 6.795 -€ 6.339 -€ 5.633 -€ 4.470
-€ 27.151
€ 1.914 € 1.627
€ 2.113
€ 1.878
€ 1.490
€ 3.914 € 9.022
€ 3.254 €0
€ 4.226 €0
€ 3.755 €0
€ 2.980 €0
€ 14.215 €0
€0 € 3.160
Tussen het moment van opstellen van de kaderbrief en deze ontwerpbegroting is de LBI-index (Landelijke Bijdrage Index) over 2022 geactualiseerd naar gemiddeld 5,9% (Diesel index en Elektra index; zie ook https://www.dova.nu/themas/lbi voor een toelichting over deze index). De LBI wordt jaarlijks op een aantal vaste ijkmomenten door DOVA bijgesteld. Hierin wordt ook de stijging van de brandstofkosten verdisconteerd. Het eerst volgende bijstellingsmoment is naar verwachting eind juni.
5
Daarnaast is de index met betrekking tot de beschikbaarheidsvergoeding tot september 2022 bekend geworden (+ 9,39% t.o.v. 2020). Beide indexen zijn verwerkt in de ontwerpbegroting 2023. Dit geeft het volgende financiële beeld in de ontwerpbegroting 2023: Overzicht tekort actuele ontwerpbegroting 2023 Meerjarig Prognose resultaat voor maatregelen DR Maatregelen DR vanaf 2023 Prognose resultaat actueel na maatregelen DR
2022
2023
2024
2025
2026 Totaal
-€ 486
-€ 8.464 -€ 8.574 -€ 8.264 -€ 6.931 -€ 32.718 € 3.886 € 4.470 € 4.470 € 4.470 € 17.296
-€ 486
-€ 4.578 -€ 4.104 -€ 3.794 -€ 2.461 -€ 15.422
Financiering Meerjarig COVID reserve Algemene reserve Aanvullende bijdrage deelnemers Saldo
Stand reserve eind 2021 € 3.914 € 12.182
2022 € 486 €0 €0 €0
2023 € 3.428 € 500 € 650 €0
2024
2025
€ 3.600 € 504 €0
€ 3.200 € 594 €0
Stand reserve 2026 Totaal eind 2026 € 3.914 €0 €0 € 7.300 € 4.882 € 2.461 € 4.208 €0 €0
In bovenstaand overzicht (conform actuele ontwerpbegroting) wordt uitgegaan van een benutting van de algemene reserve tot de kritieke ondergrens. Dit deel van de algemene reserve reserveren we indien het financieel tekort in 2022 negatiever uitpakt dan nu verwacht. Het risico dat dit zich zal voordoen is momenteel reëel aanwezig. Verschil kaderbrief 2023 versus ontwerpbegroting 2023 Analyse verschillen kaderbrief 2023 & ontwerpbegroting2023 Het grootste positieve saldoverschil ten opzichte van de kaderbrief wordt verklaard door de voorgenomen maatregelen op de dienstregeling vanaf 2023 zoals besloten in het DB van 24 juni 2022. Het grootste negatieve effect ontstaat door de wijziging van de LBI-index. Deze index verhoogt ons te vergoeden kostenniveau aan de concessiehouder. Hier tegenover geeft de BVOV-index voor 2022 een positief effect. De index heeft geen meerjarige doorwerking omdat deze enkel betrekking heeft op de vastgestelde beschikbaarheidsvergoeding voor 2022. Verder houden we vanaf 2024 en de daaropvolgende jaren rekening met een negatief effect van de SOV-inkomsten (studentenkaart opbrengsten) als gevolg van een herijking van de landelijke verdeling.
Het onderstaande overzicht toont de verklaring van de financiële verschillen: Verklaring verschillen Kaderbrief versus ontwerpbegroting Meerjarige maatregelen Dienstregeling LBI index doorrekening 2021/2022 Hogere kosten QBuzz (max BVOV) Effect BVOV 2022, index + hele jaar Incidentele kosten uitbreiding stalling peizerweg Hogere reizigers opbrengsten SOV onzekerheden herijking Bijstellingen bijdrage partners obv index + overige geringe bijstellingen Resultaatverschil
Prognose 2022 -3,5 mln
2023
2024
2025
2026
+3,89 mln
+4,47 mln
+4,47mln
+4,47mln
-3,8 mln
-4 mln
-3,8 mln
-4 mln
+2,5 mln
+2,4 mln -1 mln +0,3 mln
+2,4 mln -1,9 mln +0,6 mln
+2,5 mln -2 mln +1,1 mln
+2,2 mln
+2,2 mln
+1,8 mln
+2,1 mln
-1,9 mln +6,2 mln -0,4 mln +2,8 mln -0,2 mln +3,4mln
6
Samengevat komt het verschil tussen de kaderbrief 2023 en de actuele ontwerpbegroting 2023 neer op:
Resultaat kaderbrief na BR Resultaat ontwerpbegroting actueel Verschil
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal
-3,9 mln -0,5 mln
-6,8 mln -4,6 mln
-6,3 mln - 4,1 mln
-5,6 mln -3,8 mln
-4,5 mln -2,4 mln
-27,1 mln -15,4 mln
+3,4 mln
+2,2 mln
+2,2 mln
+1,8 mln
+2,1 mln
+11,7 mln
Resterend tekort Voor het huidige jaar (2022) verwachten we momenteel een tekort van afgerond € 0,5 mln (exclusief de eventuele stijging van de LBI en de incidentele compensatie voor hogere kosten dan de BVOV regeling (=95%)). Dit tekort kunnen we vooralsnog dekken uit onze eigen bestemmingsreserve COVID-19. Er is momenteel een reëel risico dat het tekort voor 2022 toch negatiever zal uitvallen dan deze € 0,5 mln. Om dit eventuele tekort op te vangen is bij de inzet van de algemene reserve voor de dekking van het meerjaren tekort de kritische ondergrens aangehouden. Voor 2023 verwachten we nu een tekort van € 4,6 mln waarvan we € 3,8 miljoen verwachten afdekken uit onze eigen reserves: de COVID-19 bestemmingsreserve en de algemene reserve. Voor 2023 t/m 2026 blijft een aanvullende financiering noodzakelijk.
Investering: Iederz locatie In 2014 heeft het OV-bureau het eerste deel van de Iederz-locatie gekocht van de gemeente Groningen en daar de Busstalling Peizerweg gerealiseerd als onderdeel van het vervoerderonafhankelijk maken van de strategische busstalling-infrastructuur. Gezien, het groeiende belang van strategische infrastructuur en de verdergaande verduurzaming nog binnen deze concessieperiode, is het van belang om ook de Iederz-locatie geschikt te hebben als busstalling. In 2023 is het voornemen om een investering ad € 4 miljoen te doen voor de aankoop grond (ad € 2,6 miljoen ) en bebouwing ad € 1,4 miljoen. In de begroting van 2023 is € 0,4 miljoen budget opgenomen voor incidentele kosten hiervoor. Over het beschikbaar stellen van het totale investeringsbudget vind afzonderlijke besluitvorming plaats door het bestuur. De afschrijvingslasten op de bebouwing, de onderhoudskosten en de te ontvangen huur worden verwerkt in de begroting 2024 (per saldo neutraal).
Doelstellingen Met de impact die de coronacrisis op de uitvoering van de concessie heeft, heeft gehad en naar verwachting nog tot in 2025 zal hebben, richten we ons in 2023 primair op een viertal specifiek geformuleerde doelstellingen, te weten: •
•
•
•
Het herstel van reizigersaantallen en reizigerskilometers na de coronacrisis van 2020 - 2022 o Herwinnen reizigers o Aantrekken nieuwe reizigers o OV (corona)veilig en aantrekkelijk houden o Gemak en eenvoud bieden in betaalwijzen Het zoveel mogelijk in stand houden van het OV-netwerk o Bereikbaar houden en ontsluiten landelijk en stedelijk gebied o Doorontwikkeling hubs en verknoping modaliteiten (inclusief MaaS-oplossingen) o Operationeel excellent uitvoering Behouden van een financieel dekkende exploitatie van de concessie o Conservatief begroten o Betalen voor wat er rijdt, data-gestuurd afrekenen
o Verstandig uitgeven, gericht op lange termijn o Tussentijds financieel bijsturen waar nodig Continuering van het verduurzamingsproces indien mogelijk o Instroom extra ZE-bussen, zonder meerkosten voor het OV-bureau
7
Nader concretiseren van de lange termijn doel van 100% emissievrije concessie
o
Beleidsindicatoren Voor de realisatie van deze beleidsdoelstellingen hanteert het OV-bureau een vaste set van beleidsindicatoren met bijbehorende streefwaarden. Voor het begrotingsjaar 2023 zijn de volgende streefwaarden bepaald bij de beleidsindicatoren. De beleidsindicatoren worden in het hoofdstuk van de beleidsbegroting nader toegelicht. Voor de inleiding wordt volstaan met een infographic.
2021
Doel 2023
2021
Doel 2023
Doel 2023
2021
Doel 2023
153 mln rkm
230 mln rkm
37,9%
43,7%
85%
186
196
Doel 2023
2021
Doel 2023
2021
Doel 2023
2021
Doel 2023
100%
nb
7,5
6,5
6,6
20,5 g/rkm
11,2 g/rkm
Beleidskader middellange en lange termijn Opgave: bereikbaarheid, leefbaarheid, woningbouw Openbaar vervoer per bus is onderdeel van het bredere mobiliteitsbeleid. De grote woningbouwopgave naar de toekomst, de toenemende druk op de ruimte en de opgaven op het gebied van leefbaarheid en klimaat, vragen een steeds grotere rol van openbaar vervoer als onderdeel van de oplossing. Binnen de stedelijke gebieden is ruimte schaars en worden duidelijke keuzes gevraagd om de bereikbaarheid en leefbaarheid te kunnen borgen. De rol van lopen, fietsen en OV moet hier toenemen, deels als vervanging van de auto. Buiten de stedelijke gebieden ligt de balans anders, en heeft het OV via een netwerk van hubs als drager van de beschikbaarheid van collectieve mobiliteit een belangrijke rol. Integraal netwerk Het Regeerakkoord erkent de grote opgave op het gebied van wonen, klimaat en energie en speelt hiervoor middelen vrij. Regionaal is de rol die OV hierin moet spelen vastgelegd de Omgevingsvisies en bijvoorbeeld de Verstedelijkingsstrategie van de Regio Groningen Assen. De woningbouwopgave wordt hierin gekoppeld aan de bestaande OV-structuren. De plannen voor de Lelylijn en de Nedersaksenlijn en de opwaardering van het bestaand spoor, moeten worden ingepast in het OV-netwerk voor Groningen en Drenthe.
Door regie op het netwerk zijn de basisverbindingen en het hoogwaardige netwerk van trein, Qliner en Q-link toekomstvast en aantrekkelijk. Publieke mobiliteit Openbaar vervoer, deelmobiliteit en digitale diensten vormen één samenhangend vervoerssysteem. Eigen vervoer kan naadloos aansluiten op collectief georganiseerde, publieke mobiliteit. Hubs zijn de overstappunten van eigen auto of e-bike op OV en worden concentratiepunten van voorzieningen die verder gaan dan alleen vervoer. De inwoner van Groningen en Drenthe heeft de beschikking over een barrièrevrij netwerk van publieke
8
mobiliteit dat zorgeloos, makkelijk en betaalbaar is. Apps (MaaS) maken op basis van open data het plannen, boeken en betalen voor OV en de verschillende mobiliteitsdiensten mogelijk. De chipkaart wordt vervangen door het betalen met de bankpas om zo barrières verder weg te nemen. Voor het vervoer naar de hubs is een vraagafhankelijke voorziening (hubtaxi) beschikbaar. Maatschappelijke initiatieven kunnen het netwerk aanvullen. De reiziger verandert Jongere generaties zijn steeds minder gericht op individueel autobezit en delen vaker voorzieningen. Het OV speelt hier als collectieve deelvoorziening op in, de koppeling met andere mobiliteitsdiensten leidt tot minder autoafhankelijkheid, met name in het stedelijk gebied. Het OV blijft een belangrijke rol vervullen voor scholieren, studenten en voor werkenden, bijvoorbeeld via de P+R’s. Niet alle reizigers zullen even vaak blijven reizen na corona, nieuwe reizigers moeten worden aangesproken om het OV aantrekkelijk en betaalbaar te houden, waar nodig ademt het OV-netwerk daarin mee. Toerisme is een groeiende doelgroep. Recreëren in eigen land en reizen met het OV is een goede combinatie. In onze regio bijvoorbeeld met de bus naar de haven van Lauwersoog voor de boot naar Schiermonnikoog en naar de Eemshaven voor de veerdienst Borkum en Noorwegen (nieuw).
Een ander voorbeeld is de wandelroutes die toegankelijk zijn via bushaltes/hubs (wandelviahub.nl). We benaderen de sociaal-recreatieve doelgroep met toegesneden informatie over routes, bestemmingen, reisproducten en tarieven, bijvoorbeeld via de campagne Zomerbroezz’n. Beter aanbod door innovatie, doorstroming en data Voor een goed functionerend en auto-concurrerend OV-netwerk is een goede en betrouwbare doorstroming essentieel. We weten door slimme data alles van het functioneren van het OV-systeem en kunnen het aanbod optimaliseren. Op basis daarvan kijken we samen met wegbeheerders waar ingrepen in infrastructuur nodig of kansrijk zijn. Waar nodig leveren aparte busbanen en infrastructuur een goede doorstroming terwijl op andere plaatsen rondom haltes de snelheid van 80 naar 60 of van 50 naar 30 km kan. Voor de toekomst bekijken we samen met wegbeheerders naar het snelheidsregime in relatie tot de benodigde aansluitingen in het netwerk. Opgave: Klimaat en energie en ‘modal shift’ De klimaatopgave vraagt om grote bijdragen aan gebruik van schone energie en beperking van uitstoot. Dit geldt zowel voor het OV-systeem zelf als voor het mobiliteitssysteem als geheel. Openbaar vervoer wordt zero emissie in de toekomst, uiterlijk in 2030 rijden alle bussen zonder uitstoot.
Een mobiliteitssysteem met meer lopen, fiets en OV leidt in stedelijke gebieden tot een modal shift: meer mensen gebruiken collectieve mobiliteit en doorbreken de autologica. Hiermee leveren zij een bijdrage aan het beperken van het ruimtebeslag van individuele vervoermiddelen.
9
2 Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. In het programmaplan worden de doelstellingen voor het begrotingjaar 2023 weergegeven, inclusief de bijbehorende beleidsindicatoren. Hierna komen de voorgeschreven paragrafen vanuit het BBV, gevolgd door een nadere toelichting op de overhead. Dit hoofdstuk eindigt met een overzicht van de samenstelling van het bestuur.
Programma
Binnen het OV-bureau is er sprake van één programma waarbinnen het te voeren beleid valt, namelijk collectief personenvervoer. Voor de uitvoering van dit programma kent het OV-bureau Groningen Drenthe de volgende missie: Het realiseren, in stand houden en verbeteren van een toekomst-vast, fijnmazig en toegankelijk mobiliteitssysteem dat steden en instellingen bereikbaar houdt en het landelijk gebied ontsluit en dat betaalbaar is en blijft voor de reiziger en overheid. Het OV-bureau heeft, op basis van de eerdere kaderstellingen vanuit de deelnemers, hierbij de volgende doelstellingen voor het openbaar (bus)vervoer geformuleerd: •
•
•
•
Het herstel van reizigersaantallen en reizigerskilometers na de coronacrisis van 2020 - 2022 o Herwinnen reizigers o Aantrekken nieuwe reizigers o OV (corona-)veilig en aantrekkelijk houden Het zoveel mogelijk in stand houden van het OV-netwerk o bereikbaar houden en ontsluiten landelijk en stedelijk gebied o doorontwikkeling hubs en verknoping modaliteiten (inclusief MaaS-oplossingen) o Operationeel perfecte uitvoering Behouden van een financieel dekkende exploitatie van de concessie o Conservatief begroten o Betalen voor wat er rijdt, data-gestuurd afrekenen
o Verstandig uitgeven, gericht op lange termijn o Tussentijds financieel bijsturen waar nodig Continuering van het verduurzamingsproces indien mogelijk o Instroom extra ZE-bussen, zonder extra meerkosten voor het OV-bureau o Nader concretiseren van de lange termijn doel van 100% emissievrije concessie
Het realiseren van deze doelstellingen is, gezien de na-ijleffecten van de coronacrisis, een grote uitdaging. De impact van de coronacrisis op het openbaar vervoer heeft zich in 2020 en 2021 vertaald in een drastische daling in reizigersaantallen en daarmee reizigersopbrengsten: sinds het begin van 2022 is een voorzichtig herstel zichtbaar. De verwachting is dat het gebruik van het openbaar vervoer gestaag zal herstellen naar het niveau van vóór de crisis, en dat dit tot en met 2025 duurt. Daarmee is het perspectief van de reizigersopbrengsten voor de komende jaren niet positief. Het in stand houden van de doelstellingen, en met name de ontsluiting van het landelijk gebied laat staan het uitbouwen van de bereikbaarheid, zal een flinke opgave zijn.
10
Beleidsindicatoren Voor de realisatie van de beleidsdoelstellingen hanteert het OV-bureau, zoals eerder genoemd, een jaarlijks terugkerende (vaste) set van beleidsindicatoren met bijbehorende streefwaarden. Voor het begrotingsjaar 2023 zijn de volgende streefwaarde bij deze set beleidsindicatoren bepaald. Indicator Reizigerskilometers
Realisatie 2021 (t.o.v. 2020)
Begroting 2023 (t.o.v. 2021)
+ 4,4% t.o.v. 2020 152,8mln rkm (norm 146,3mln rkm)
+ 51% Ca 230mln rkm (norm 152,8mln rkm)
(scenario 3 = 78% van 2019 met 295,4 mln rkm) Klanttevredenheid
niet gemeten
7,5
Inwonertevredenheid
niet gemeten
6,5
Punctualiteit
niet gemeten
85%
100% (7-24) 37,9% +0,7% tov 2020 -13,5% 20,5g/rkm (norm 23,7 g/rkm) +6% (norm 166) + 20 = 186
100% (7-24) 44,2% Is + 6,3% tov 2021 -50% tov 2021 11,2 gr/rkm
Gebiedsdekkendheid Kostendekkendheid CO2-uitstoot gr/rkm
% ZE bussen en aantal ZE bussen
+51%
7,5
+2,75% (norm 186) + 10 = 196
Reizigerskilometers In lijn met de ontwikkeling in reizigersopbrengsten rekenen we de stijging van de reizigerskilometers door op basis van het landelijke ontwikkelingsscenario 3 (in hoofdstuk 5 Financiële begroting wordt dit nader toegelicht). We streven voor 2023 naar een herstel van 78% van het aantal reizigerskilometers zoals voor de coronacrisis in 2019 (=295,4mln rkm). Ten opzichte van de realisatie in 2021 met 152,8mln rkm betekent dit een groei van 51% naar ca 230mln rkm. We zien dat mensen meer thuiswerken (zoals in 2020 en 2021) dan vóór de coronacrisis het geval was. We voorzien dat het onderwijs blijvend anders georganiseerd wordt met deels het doorzetten van onderwijs op afstand. Verder hebben sommige voormalige OV-reizigers inmiddels een andere vorm van mobiliteit gekozen. Dit alles resulteert in minder gebruik van het openbaar busvervoer. Overigens betekent een groei in het aantal reizigerskilometers niet een evenredige groei in de reizigersopbrengsten. De verwachting is namelijk dat het gebruik van het OV door studenten met een SOV-kaart relatief gezien het sterkst groeit (en dit levert niet meer SOVopbrengsten op omdat dit een afgekocht reisrecht is met een min of meer vaste vergoeding door het ministerie van OCW).
Klanttevredenheid Bij klanttevredenheid gaat het om de rapportcijfers van jaarlijkse OV-Klantenbarometer, uitgevoerd door het Kennisplatform Verkeer en Vervoer (KpVV). In verband met de coronacrisis zijn er in 2021 geen representatieve onderzoeken uitgevoerd. In 2022 en 2023 zullen deze onderzoeken wel weer gehouden worden. We handhaven de streefwaarde voor de klanttevredenheid op een gemiddeld rapportcijfer van minimaal een 7,5 voor al het busvervoer samen. Vanaf 2021 zijn er ook indicatoren voor de afzonderlijke productsoorten Qliner, Q-link, basisnet en aanvullend net. We streven voor 2023 eveneens naar een score van minimaal een 7,5.
11
6,6
> 85%
100%
43,7%
Inwonertevredenheid In het najaar van 2021 is voor het eerst een tevredenheidspeiling gedaan onder inwoners van Groningen en Drenthe over het busvervoer in het gebied. Op de vraag of men tevreden is met het busvervoer zegt 50% tevreden te zijn en is 40% neutraal (niet tevreden, niet ontevreden). De inwoners van Groningen en Drenthe hebben het openbaar busvervoer een gemiddeld rapportcijfer gegeven van 6,5. Zoals verwacht geven busreizigers het busvervoer een hoger cijfer dan niet-busreizigers. Inwoners die 1 x per maand of vaker met de bus reizen, waarderen het busvervoer met een 7,3; inwoners die minder vaak of nooit met de bus reizen, geven gemiddeld een 6,1. Het OV-bureau heeft als doel om in 2023 een rapportcijfer van 6,6 te halen. Dit willen we bereiken door in te zetten op een beter imago van de bus onder niet-busreizigers en door in te zetten op een betere reisbeleving voor reizigers.
Punctualiteit Vanaf 2022 is de punctualiteit per producttype (Qliner, Q-link, basisnet, aanvullend net, hubtaxi) gemeten. Het cijfer voor punctualiteit is de resultante van de eisen die zijn gesteld aan vertrekpunctualiteit op beginhaltes, de punctualiteit op alle tussenliggende haltes en de aankomstpunctualiteit op de eindhaltes. De streefwaarde voor 2023 stellen we op 85%. Dit percentage is mede gekozen omdat op tijd rijden niet alleen wordt bepaald door een goede dienstregeling en goede dienstuitvoering, maar ook door drukte op de weg, doorstromingsmaatregelen, etc. Denk nu bijvoorbeeld aan de werkzaamheden aan de Ring Zuid van Groningen. Dit zijn zaken die moeilijk te beïnvloeden zijn door het OV-bureau: 100% op tijd is daarmee nooit te bereiken.
Gebiedsdekkendheid Een gebiedsdekkend collectief vervoeraanbod is in Groningen en Drenthe aanwezig in de combinatie van regulier openbaar busvervoer en de hubtaxi (in samenwerking met Publiek Vervoer). De hubtaxi verzorgt waar nodig het vervoer van de hub tot aan de voordeur en v.v. Dit aanbod zal ook in 2023 tussen 7:00 uur en 24:00 uur blijven bestaan. Daarbij zijn de hubtaxitarieven in het kader van een corona-stimulans voor OV in 2021 en het eerste halfjaar van 2022 verlaagd naar het OV-tarief om het vervoersaanbod aantrekkelijker te maken voor de reiziger. Voor 2023 voorzien we geen verlaging van de hubtaxi-tarieven.
Kostendekkendheid De begroting 2023 is alleen sluitend te maken met diverse maatregelen t.a.v. door ons beïnvloedbare factoren (beperken omvang van dienstregeling en inzet additionele financiële middelen vanuit het Rijk en/of de deelnemers en/of het eigen weerstandsvermogen). Door daarnaast uit te gaan van een conservatief scenario qua opbrengsten en ontwikkeling en een 3,5% index van de kostenontwikkeling (LBI-index), ontstaat er mogelijk financieel nog ruimte. Voor 2023 wordt in de begroting uitgegaan van 44,2% kostendekkendheid (dit wil zeggen dat 44,2% van de uitgaven aan OV in 2023 wordt gefinancierd uit reizigersinkomsten). Dit is op basis van de begrote verhouding baten versus lasten.
12
0 g rkm
300 ZE bussen
Duurzaamheid (CO2-uitstoot) Voor wat betreft de CO2-uitstoot is de opgave (tevens vastgelegd in landelijke afspraken) om de CO2-uitstoot terug te brengen naar nul. De initiële doelstelling bij aanvang van de concessie was om dit voor 2030 te realiseren. We zetten nu in om dit doel te bereiken in 2024 of eerder indien mogelijk. In 2022 en 2023 zullen we een businesscase opstellen die voorziet in een instroom van ca 190 nieuwe ZE-bussen. Tot deze nieuwe ZE-bussen zijn ingestroomd, streven we door het optimaliseren van de inzet van elektrisch versus Hydrotreated Vegetable Oil (HVO) naar een lagere uitstoot.
Aantal ZE-bussen De reductie van de CO2-uitstoot is door de inzet van ZE-bussen en het gebruik van HVO in overige bussen groot. Dat wil echter niet zeggen dat er geen opgave ligt om meer zero emissie bussen in te laten stromen. Dit zorgt namelijk ten opzichte van bussen die rijden op HVO voor fors lagere lokale emissies (stikstof, fijnstof) en draagt bij aan de regionale energietransitie naar duurzame opwekking en distributie. Daarom is de indicator op het gebied van duurzaamheid uitgebreid naar aantal en percentage zero emissie bussen. Het streven is om voor 2025 enkel ZE-bussen te hebben rijden in de concessie. Momenteel worden plannen ontwikkeld om dit in 2024 te realiseren. In 2023 zullen nog geen nieuwe ZE-bussen instromen en zal het aantal ZE-bussen gelijk zijn aan 2022, namelijk 196. Dit is een verhouding van 56,75% ZE-bussen t.o.v. HOV-bussen.
13
Ontwikkeling Het team Ontwikkeling is verantwoordelijk voor de doorontwikkeling van het OV-product in lijn met het beleid zoals geformuleerd in de Omgevingsvisies van de provincies Groningen en Drenthe en de Mobiliteitsvisie van de gemeente Groningen. Dit beleid is gericht op verbetering van de bereikbaarheid en ontsluiting van de steden en het landelijk gebied. Het OV-beleid sluit aan op ontwikkelingen met betrekking tot ruimtelijke ordening en mobiliteit en komt tegemoet aan klantwensen als frequent en betrouwbaar vervoer, goede (dynamische) reisinformatie, toegankelijke haltes en schone en veilige bussen.
Strategische innovatie Openbaar vervoer is geen doel op zich maar een onderdeel van een mobiliteitssysteem om de inwoners van Groningen en Drenthe te faciliteren in hun ontplooiingsmogelijkheden en daarbij horende mobiliteitsbehoefte. Juist het zo naadloos mogelijk aansluiten van het openbaar vervoer op het gehele mobiliteitssysteem is essentieel om in deze mobiliteitsbehoefte te voorzien. Om de kwaliteit (snelheid en betrouwbaarheid) van openbaar vervoer te verbeteren en de exploitatie te optimaliseren, werkt het OV-bureau samen vervoerders en wegbeheerders aan een optimale OV-infrastructuur. Samen met provincies werkt het OV-bureau aan de uitrol en doorontwikkeling van het hubprogramma waarmee reizigers een drempelloze ketenreis wordt geboden. In 2023 zullen MaaS-apps het maken van een ketenreis verregaand vergemakkelijken bij het plannen en betalen van reizen. Doelstellingen hierbij zijn: • Optimale ruimtelijke en infrastructurele randvoorwaarden (helpen) creëren voor een goed en efficiënt OVsysteem met een hoog gebruik en tevreden reizigers. • MaaS-apps om aansluiting van zoveel mogelijk verschillende mobiliteitsaanbieders te integreren in een app voor plannen en betalen. • Verbinding leggen tussen investeringen in infrastructuur en de exploitatie van OV. • Doorstroming bij file bevorderen door op A-wegen de bus op de vluchtstrook te laten rijden.
• Bijdragen aan de mobiliteits- en OV-visies van de deelnemers door te faciliteren bij het vormgeven van de ‘systeemsprong’ met het groeiende (H)OV-gebruik. • Het verder uitrollen van het hubnetwerk, het doorontwikkelen van het hubconcept en het verder optimaliseren van bestaande voorzieningen/infra op de bestaande hubknooppunten. • Intensieve samenwerking met gemeenten en andere wegbeheerders gericht op verbetering van OVinfrastructuur en doorstroming. • Verdergaande verduurzaming van de busvloot in Groningen en Drenthe. Waar nog dieselbussen op HVO rijden worden plannen ontwikkeld om meer zero emissie bussen in te zetten. De in 2022 ontwikkelde Routekaart Zero Emissie wordt voorbereid voor implementatie. • Verbinding zoeken met verduurzaming van wagenparken van gemeenten en taxi en hulpverleningsdiensten. • Bijdragen aan (strategische) afstemming bij grote projecten, zoals Zuidelijke Ringweg en Stationsgebied Groningen.
Ontwikkeling dienstregeling Op basis van het openbaar vervoerbeleid in Groningen en Drenthe werkt het OV-bureau aan het verder ontwikkelen en verbeteren van de openbaar vervoerdiensten en dienstregeling. Naar aanleiding van de coronacrisis wordt de dienstregeling veel adaptiever opgezet, dat wil zeggen dat makkelijker kan worden ingespeeld op veranderende reispatronen en reizigersaantallen. Doelstellingen hierbij zijn: • Ontwikkelen van een adaptieve dienstregeling 2024 waarbij extra vraag naar vervoer gefaciliteerd moet worden door doorontwikkeling HOV (Qliner en Q-link).
•
Meedenken in de doorontwikkeling van Publiek Vervoer en zorgen voor een goede aansluiting tussen OV en te ontwikkelen Publiek Vervoer pilots op de hubs. 14
•
Vervolmaken van de het OV-netwerk conform de Omgevingsvisies van de provincies Groningen en Drenthe en de Mobiliteitsvisie van de gemeente Groningen.
•
Hubtaxi als first en last mile een volwaardige plek in het mobiliteitsnetwerk te geven.
Reisinformatie – NDOV Essentieel voor een goed(werkend) OV-systeem is het tijdig verstrekken van de juiste reisinformatie aan reizigers. De Nationale Databank OV (NDOV) is de spil in het landelijke OV-informatienetwerk. Met een goede interactie tussen de vervoerder, het NDOV en het OV-bureau (namens de provincies) wordt gestreefd naar een zo betrouwbaar en actueel mogelijke reisinformatie voor de reiziger. Doelstellingen hierbij zijn: • 99,5% van alle getoonde dynamische reisinformatie is volledig en correct. • De Dynamische informatie (DRIS) wordt verbeterd in de provincies Groningen en Drenthe door nauwe betrokkenheid bij het landelijke DOVA-NDOV (Nationale Databank OV) en het op basis hiervan verbeteren van de datakwaliteit. • Vindbaarheid vraagafhankelijke diensten verbeteren door open standaard voor deze producten te ontwikkelen, in samenwerking met NDOV. • Ontwikkeling van een nieuwe generatie DRIS-panelen en implementatie ervan. Consumentenplatform Het OV-bureau zorgt ervoor dat de beide Consumentenplatforms tijdig worden betrokken bij nieuwe plannen en de dienstregeling en faciliteert de consumentenplatforms met een onafhankelijk secretaris. Kwaliteitsimpuls In 2018 zijn door het bestuur van het OV-bureau financiële middelen vrijgemaakt ten behoeve van het meerjarig geven van een kwaliteitsimpuls in het OV-systeem in de provincies Groningen en Drenthe.
Een kwaliteitsimpuls door het verbeteren van de chauffeursvoorzieningen, de aanschaf van extra DRIS-panelen ten behoeve van de hubs en bestedingen inzake verduurzaming. De vrijgemaakte kwaliteitsimpuls-middelen zijn ondergebracht in een speciaal hiervoor gevormde bestemmingsreserve van waaruit de lasten worden gedekt. Het BBV schrijft voor deze middelen wel jaarlijks via de exploitatiebegroting te verantwoorden. Routekaart Zero Emissie In 2022 stelt het OV-bureau in samenwerking met Qbuzz een Routekaart Zero Emissie op waarin wordt aangegeven op welke wijze en in welke planning een verdergaande transitie binnen de GD-concessie kan worden vormgegeven. De Routekaart ZE geeft aan welke niet-ZE bussen in welke fasering en tegen welke kosten Zero Emissie gemaakt kunnen worden. Ook investeringen in strategische infrastructuur en voorzieningen voor het elektrisch laden van bussen, worden hierin meegenomen. De financiering van de routekaart ZE kan deels geschieden uit de bestemmingsreserve zero emissie transitie (ZET), maar ook landelijke en Europese subsidies zullen hiervoor worden aangevraagd. Uitgaande van positieve besluitvorming in 2022 wordt in 2023 de implementatie van de Routekaart ZE voorbereid. Financieel De begroting van de lasten en baten voor het onderdeel ontwikkeling zijn als volgt:
15
Bedragen x € 1.000 Lasten Ontwikkeling dienstregeling Strategische innnovatie Reizigersinformatie en haltebeleid Onderzoek Consumentenplatform Kwaliteitsimpuls
Totaal lasten Baten Reizigersinformatie en haltebeleid
Totaal baten Saldo
Realisatie 2021
Primaire begroting 2022
Actuele Begroting 2023 Raming 2024 Raming 2025 prognose 2022
Raming 2026
38 17 322 47 41 174 639
25 154 174 51 51 500 953
15 70 354 49 51 200 739
25 156 358 52 52 500 1.141
26 157 361 52 52 524 1.172
26 159 365 53 53 0 654
26 160 368 53 53 0 661
188 188 -451
0 0 -953
190 190 -549
190 190 -951
190 190 -982
190 190 -464
190 190 -471
Marktbewerking
Het team marktbewerking richt haar inspanningen op toename van reizigerskilometers in combinatie met het verhogen van inkomsten. Enerzijds door het aantrekken van nieuwe reizigers en anderzijds door bestaande reizigers meer te laten reizen.
Marktontwikkeling Ontwikkeling die het reizen met OV beïnvloeden Tijdens de coronaperiode is een belangrijk deel van de reisnoodzaak weggevallen door sluiting/beperking van school, werk, horeca en recreatiemogelijkheden en is het totaal aantal reisbewegingen afgenomen. Het toekomstige reisgedrag zal naar verwachting anders zijn dan in en vóór de coronaperiode. Het aandeel woonwerk verkeer zal afnemen, omdat thuiswerken in een bepaalde omvang zal blijven. Het (relatief) aandeel recreatief verkeer zal daarmee toenemen. De verwachting is dat mensen niet per se minder reizen, maar hun reisbewegingen (moment, modaliteit, doel) anders inzetten. Naast de investeringen in thuiswerkplekken, heeft ook een groep mensen een tweedehandsauto of e-bike gekocht. We zien een opleving van het milieubewustzijn. Dat kan zich vertalen in een aantal effecten: mensen kiezen voor duurzamere vormen van vervoer. Het OV, en zeker in onze regio met een groene vloot, is dan een goed alternatief voor de individuele auto. Structureel zien we een trend van individueel naar deelvervoer. Tal van deelauto- en deelfietsinitiatieven komen op. In combinatie met OV ontstaan er mogelijkheden om de ketenreis te faciliteren. Speciale aandacht is er nog voor studenten, de SOV-gerechtigden. Het MBO+/HBO en WO hebben ontdekt dat onderwijs op afstand goed functioneert en ingeregeld is, zeker in een hybride vorm.
Zeker de universiteit geeft aan dat ook in de toekomst meer afstandscolleges gegeven gaan worden. Dat heeft invloed op het reisgedrag van de SOV-gerechtigden. Door de ontwikkeling van planning- en boeking-apps die de multimodale reis faciliteren wordt het gebruik van OV gestimuleerd en vallen drempels weg. Dat geldt ook voor de introductie van nieuwe betaalwijzen. Door de acceptatie van de pinpas als betaalmethode vallen ook op het gebied van betalen drempels weg, zoals de aanschaf van een OV-chipkaart om toegang te krijgen tot het systeem.
Segmentatie en doelgroepenkeuze Naast geografie (met werkgebied de provincies Groningen & Drenthe) of demografie (bv op basis van leeftijd: de meeste reizigers zijn tussen 12 en 65 jaar) is de markt in te delen naar reisdoel. In dat geval ontstaan vier
16
hoofdgroepen: studenten, scholieren, forensen en recreatieve reizigers. Binnen deze segmenten, maar ook daarbuiten, kan de markt ingedeeld worden in groepen gebaseerd op leefstijl en waardenset. Hiervoor gebruikt het OV-bureau de zgn. mentality milieus die zijn ontwikkeld door Motivaction. Uit de segmentatie volgen de belangrijkste doelgroepen voor het OV-bureau. Dit zijn: • Forensen (25-65jr) die middel tot hoogfrequent reizen: meer dan 1 keer per maand. • Studenten (16-25jr) met een studenten ov-weekproduct • Scholieren (12-16jr) met een abonnement (hoogfrequent) • Regelmatige recreatieve reiziger • Incidentele reiziger Naast onze loyale reizigers, zijn er nog steeds veel mensen die niet (regelmatig) met het OV reizen. Hierin kunnen we drie typen onderscheiden: de ‘nog-niet reiziger’, de ‘niet-meer reiziger’ en de incidentele reiziger. Met acties proberen we deze type reizigers te verleiden om het OV te gebruiken. Het doel van uitproberen is om mensen het OV te laten ervaren, wat leidt tot een betere waardering, waardoor mensen eerder geneigd zijn te kiezen voor het OV. Awareness campagnes en prijspromoties / voordeelacties moeten daarbij helpen. Het OVbureau kiest hierbij voor een samenwerking met werkgevers om werknemers te bereiken en te overtuigen.
Voor recreatieve reizigers zijn er losse kaartjes met een chip (zodat in- en uitchecken mogelijk is) die via VVV’s, hotels en andere partijen beschikbaar gesteld worden. Daarnaast wordt promotie ingezet om het idee achter de hubs en de frequente gestrekte lijnen meer onder de aandacht te krijgen. Hiervoor is de campagne ‘Beste uit de bus’ ontwikkeld. Een ander belangrijk onderdeel in de promotie van het OV is het duurzame karakter van het OV in Groningen en Drenthe.
Activiteitenplan periode 2023-2024. Prijspromotie Met prijspromotie zullen we reizigers stimuleren meer te gaan reizen en op andere momenten te reizen om zo de spitspiek af te vlakken en de door reizigers ervaren drukte in de bussen op een acceptabel peil te houden. De prijspromoties worden afgestemd met Arriva (vanwege de gezamenlijke producten voor trein en bus). Keuzehulp in reis en prijs Samen met Qbuzz werken we aan de doorontwikkeling van de app Qmove, die de ketenreis inzichtelijk maakt en waar de reisopties in weergegeven worden. Ook wordt het plannen, boeken en betalen gefaciliteerd. Faciliteren van nieuwe betaalmethoden en bijbehorende producten We ontwikkelen nieuwe producten die horen bij het veranderde reisgedrag en de mogelijkheden die nieuwe betaalwijzen gaan bieden. Denk daarbij aan reizen op rekening, betalen met bankpas en MaaS toepassingen. Bewustwordingscampagne gericht op gestrekte lijnen en hubs We hebben een generieke campagne uitgewerkt - ‘Beste uit de bus’ - die uitlegt dat we inzetten op snelle gestrekte lijnen, dat reizen via hubs voordelen biedt en dat de hubtaxi een prima aanvulling is om de reis naar de opstaphalte of van de uitstaphalte te maken. Binnen de campagne wordt gewerkt met segmentatie naar mentality milieu.
OV in nieuwbouwprojecten Samen met projectontwikkelaars, gemeentes, makelaars gaan we inventariseren waar nieuwbouwprojecten gepland staan voor de komende jaren. We zullen de nieuwe bewoners dan vroegtijdig informeren over de OVmogelijkheden zodat ze dat in hun overwegingen mee kunnen nemen. Werkgeversbenadering Net als in de afgelopen jaren zullen we samen met Groningen Bereikbaar de werkgevers benaderen met acties die inspelen op duurzame mobiliteit van hun medewerkers en bereikbaarheid van de locaties. Voor nieuwe
17
mogelijkheden die Reizen op Rekening biedt, maar die wij zelf niet kunnen ondersteunen, willen we samen optrekken met Groningen Bereikbaar en Arriva. Samenwerken met toeristische en recreatieve sector We zien een hoger OV gebruik voor recreatieve doeleinden dan voor woon-werkverkeer. Die lijn willen we verder uitbouwen door, samen met horeca, retail en entertainmentorganisaties in Groningen Stad bezoekers te stimuleren met het OV naar de stad te komen. Dit bevordert de leefbaarheid en bereikbaarheid van de stad. Ook zal er samenwerking worden gezocht met Marketing Drenthe en Marketing Groningen. Imago van en vertrouwen in de bus Imago speelt een grote rol bij het terugwinnen van de reiziger, waarbij veilig en aangenaam kunnen reizen de sleutels zijn. Het is belangrijk om een duidelijk beeld te krijgen hoe inwoners van Groningen en Drenthe kijken naar de bus in dit gebied. Wat is het imago van de bus en hoe tevreden zijn de inwoners over het busproduct dat wij aanbieden? In Q4 van 2021 is een onderzoek opgezet dat antwoord geeft op deze vragen. Dit onderzoek zal elk jaar herhaald worden om zo trends te kunnen registreren.
Marktonderzoek Naast twee klanttevredenheidsonderzoeken per jaar (1e kwartaal en 3e kwartaal) worden via het Digitaal reizigerspanel (DRP) enquêtes uitgezet over de dienstregelingswijzigingen in december en is er ruimte voor extra enquêtes over onderwerpen die op dat moment relevant zijn (2e en 4e kwartaal). De resultaten uit het DRP en die van de landelijke OV-Klantbarometer 2022 worden geanalyseerd en leiden tot adviezen voor marketingcommunicatie en waar relevant voor het concessiemanagement en ontwikkeling. Het in 2019 gestarte belevingsonderzoek (nulmeting) heeft eind 2021 een vervolg gekregen. Dit onderzoek wordt gebruikt voor verdere analyse. De uitkomsten daarvan leiden tot adviezen voor marketingcommunicatie en waar relevant voor het concessiemanagement en ontwikkeling. Doelstellingen zijn: • In 2023 het terugwinnen van reizigerskilometers naar een niveau van tenminste 85% t.o.v. 2019.
• nieuwe reizigers trekken, vooral in de doelgroep sociaal-recreatief • de reiziger terugwinnen door drempels te verlagen: o op korte termijn, inzetten op prijspromoties o op langere termijn het plannen, boeken en betalingsproces vergemakkelijken • inwonerstevredenheid jaarlijks meten en met gerichte acties dichter bij de waardering van klanten krijgen • kennis over het netwerk, met een focus op hubs, HOV-lijnen en ketenreizen, onder inwoners van Groningen en Drenthe vergroten Tarieven en Vervoerbewijzen Het OV-bureau stelt jaarlijks de tarieven van de vervoersbewijzen voor en streeft bij deze voorstellen naar tarieven die in verhouding staan tot de actuele kosten voor alternatieve vormen van vervoer en aansluiten bij de huidige marktontwikkelingen. Doelstellingen zijn: • Een bijdrage leveren aan de landelijke ontwikkeling van een nieuw laagdrempelig tariefsysteem. • Deelnemen in de vervoerdersontwikkelingen op het gebied van nieuwe betaalwijzen en dragers van vervoerbewijzen, daarbij lettend op een goede kosten/baten afweging voor de reiziger en overheid. Denk daarbij aan betalen met barcodes, bankpas of mobiele telefoon. • Verdere tariefintegratie met spoor en omliggende concessies bevorderen waar het kan. Financieel De ramingen van de lasten en baten voor het onderdeel marktbewerking zijn als volgt;
18
Bedragen x € 1.000
Realisatie 2021
Primaire begroting 2022
Actuele prognose 2022
Begroting 2023 Raming 2024 Raming 2025
Raming 2026
114 17 6 138
76 96 21 193
76 96 21 193
77 97 21 195
78 98 21 197
78 99 22 199
79 100 22 201
1 1 -137
0 0 -193
0 0 -193
0 0 -195
0 0 -197
0 0 -199
0 0 -201
Lasten Marktonderzoek Marktontwikkeling Tarieven en vervoerbewijzen
Totaal lasten Baten Marktbewerking
Totaal baten Saldo
Communicatie Het team Communicatie zorgt voor goede communicatie met (potentiële) reizigers en stakeholders van het OVbureau en zij promoot het OV per bus in samenhang met ketenmobiliteit. Hierbij baseert het team zich mede op inzichten en voorstellen voor marketingcommunicatie die het team Marktbewerking verkrijgt op basis van marktonderzoek, doelgroepensegmentatie en data-analyse.
Productpromotie Op verschillende momenten in het jaar worden wervingscampagnes voor nieuwe reizigers gehouden, in het vroege voorjaar, kort na de zomer en aan het einde van het jaar. Deze campagnes richten zich op een brede doelgroep (met waar mogelijk specifieke subdoelgroepen) en nodigen uit om duurzaam en comfortabel te reizen. Daarnaast vindt het hele jaar door de actie Broezz’n plaats. Vanaf begin 2023 ook in de weekenden, naast specifieke periodes van de schoolvakanties: voorjaarsvakantie, meivakantie, zomervakantie, herfstvakantie en kerstvakantie. Tijdens deze Broezz’n-dagen kunnen reizigers voordelig reizen met een Dal-Dagkaart. Doel van de actie is om zoveel mogelijk uitprobeergedrag te stimuleren en mensen te laten ontdekken dat het OV een goed alternatief kan zijn voor bijv. de auto. Door het jaar heen worden verschillende momenten gekozen waarop een specifieke lijn uit het basisnet uitgelicht wordt met o.a. een podcast over de route en aanliggende (tussen)bestemmingen. De bereikbaarheid van deze lijnen in combinatie met hubs en hubtaxi wordt onder de aandacht gebracht en gepromoot. Het OV-chipkaartproduct Dalvoordeel Noord Nederland wordt gepromoot door middel van twee campagnemomenten.
Voorlichting Wijzigingen in de dienstregeling, nieuwe tarieven en evt. nieuwe producten of betaalmethodes worden breed in het gebied bekend gemaakt en wanneer nodig op specifieke plaatsen en momenten. Doel is de reiziger te informeren en te ontzorgen. Bij de inzet van extra bussen bij evenementenvervoer wordt hierover breed gecommuniceerd. Bij evenementenvervoer maken veel inwoners kennis met het OV. Doel van de communicatie is het stimuleren van uitprobeergedrag.
Reisinformatie – ontwikkeling De statische reisinformatie bij haltes wordt ieder jaar opnieuw kritisch bekeken, ook naar aanleiding van suggesties van reizigers. De haltvertrekstaten moeten worden aangepast/geoptimaliseerd o.a. om beter aan te sluiten bij de meer flexibele dienstregeling. De informatie op de Abriposters wordt aangepast aan nieuwe ontwikkelingen en/of producten. We evalueren bestaand kaartmateriaal en kijken of er nieuwe toepassingen of gebruiksmogelijkheden zijn die een andere opzet van (deel)kaarten nodig maken. In samenspraak met de teams Concessiemanagement en Ontwikkeling wordt verkend of pilots zinvol en haalbaar zijn op het gebeid van toepassing van e-link in haltevertrekstaten, informatie over de dienstregeling
19
en/of overstapmogelijkheden via QR-codes en het inzetten van zgn. mini-DRIS-panelen.
Reisbeleving Een keer per jaar verschijnt het BUS-magazine. Doel van de verspreiding van het BUS-magazine is om de inwoners te informeren over de aanwezigheid van OV in de regio en om een positief imago te bevorderen. Bij evenementen overleggen we met organiserende partijen of er in en rond de bus iets extra’s gedaan kan worden. Denk bijvoorbeeld aan muziek in de bus bij het Blues Festival in Grolloo. Financieel De ramingen van de lasten en baten van het onderdeel communicatie zijn als volgt: Bedragen x € 1.000
Realisatie 2021
Primaire Actuele prognose Begroting 2023 Raming 2024 Raming 2025 Raming 2026 begroting 2022 2022
Lasten Productpromotie Voorlichting Reisinformatie Reisbeleving Corporate communicatie
Totaal lasten Baten Communicatie
Totaal baten Saldo
205 74 28 162 21 490
152 146 81 126 20 525
180 146 101 126 20 573
154 147 82 127 20 530
155 149 83 129 20 536