Accountantsverslag-Gemeente-Groningen-2023 getekend.pdf
Tekst van het document
Dit beeld van de financiële positie vraagt om gerichte maatregelen. Uiteraard is Groningen hierbij deels afhankelijk van de landelijke ontwikkelingen (onder andere wat het hoofdlijnenakkoord ook betekent voor de gemeente), maar het doorvoeren van bezuinigingen lijkt wel noodzakelijk om de begroting structureel sluitend te krijgen en de solvabiliteit niet verder onder druk te brengen. In de sturing en monitoring vraagt dit daarnaast om een goede financiële doorkijk (meerdere malen in het jaar), verstevigd voorspellend vermogen in de organisatie (om eerder in te kunnen spelen op voor –en nadelen) en stevig projectmanagement (om financiële tegenvallers zoveel mogelijk te voorkomen). Onze indruk is dat deze onderwerpen in de afgelopen jaren veel aandacht hebben gekregen (wat ook verstevigde sturing heeft opgeleverd). De grote uitdagingen in de komende jaren vragen hierbij echter nog wel een extra stap. Kengetallen
Gemeente Groningen
Landelijk**
2023
2022
2023*
2022
Solvabiliteit
10%
9%
31%
30%
Grondexploitaties
3%
4%
6%
7%
Structurele exploitatieruimte
3%
4%
0,6%
0,2%
Nettoschuldquote
125%
127%
71%
74%
Nettoschuldquote gecorrigeerd
95%
96%
65%
68%
Belastingcapaciteit
118%
118%
105%
105%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
** **
Op basis van de begroting 2023. Bron: https://findo.nl/jive
25
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Financiële positie
Onze conclusies
Het weerstandsvermogen is voldoende, Groningen heeft goed aandacht voor gemeentelijke risico’s
Uitkomsten controle 2023
Zoals ook in de workshops met de raad besproken is het belangrijk om vanuit drie perspectieven naar de financiële positie te kijken: vanuit de financiële kengetallen (waaronder de solvabiliteit), vanuit het beschikbare weerstandvermogen (verschil risico’s en weerstandscapaciteit) en daarnaast het structureel financieel beeld van de begroting.
Wel is het belangrijk om de komende jaren ook te blijven investeren in het risicomanagement op projecten, dit gezien de zeer omvangrijke projecten die op de gemeente afkomen (waar wel nog over moet worden besloten) en de marktomstandigheden die afgelopen jaren wel aanzienlijk zijn veranderd.
Waar de financiële kengetallen op onderdelen kwetsbaar zijn, zien we dat Groningen voldoende weerstandsvermogen heeft. Groningen stuurt voor de ratio weerstandsvermogen (beschikbaar/benodigd) op een waarde van 100% of hoger (voldoende). Hierbij wordt het integrale cijfer, de algemene dienst plus het grondbedrijf, als uitgangspunt genomen. Deze ambitie is per eind 2023 gerealiseerd met een ratio van 134%, hetgeen nagenoeg gelijk is aan begroot; ten opzichte van voorgaand jaar is dit een lichte daling (137%). Op basis van de begroting voor de komende jaren verwacht de gemeente dit ook te kunnen realiseren (2024: 134%, 2025: 138%). Vanaf 2026 zullen de verwachte kortingen op het gemeentefonds leiden tot een afname van de ratio weerstandsvermogen tot 112%. Ook de grote toekomstige strategische investeringen kunnen een groot beslag leggen op uw weerstandsratio (omdat de risico’s toenemen).
Ontwikkeling van het weerstandsvermogen
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen
Veruit de grootste risico’s liggen bij de gemeentelijke grondexploitaties en Meerstad. Dit risico bepaalt in 2023 57% van de benodigde weerstandscapaciteit. We zien dat Groningen in afgelopen jaren meer grip heeft gekregen op de gemeentelijke risico’s. Er is duidelijk geïnvesteerd in de invulling van het gemeentelijk risicomanagement. Zo worden ook meer gesprekken gevoerd over de verbonden partijen, vinden intern gesprekken plaats vanuit control met de organisatie over risico’s (en de beheersing daarvan) en heeft de introductie (en voorbereiding van de) rechtmatigheidsverantwoording nieuwe inzichten opgeleverd (onder andere ten aanzien van de interne beheersing en risico’s).
€ 139.206 2023
€ 103.582
€ 133.041 2022 € 97.274
€ 125.638 2021 € 98.023
Weerstandscapaciteit (x €1.000)
Risico's (x €1.000)
26
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen
Financiële positie Voorspellend vermorgen: evalueren beleid van het aanbrengen van scherpte bij voortgangsrapportages Afgelopen jaren grote verschillen tussen begroot en werkelijk resultaat (voor mutaties reserves) Over 2023 is een positief resultaat behaald van €65,0 miljoen (begroot €0). Dit betreft een positief resultaat van €26,3 miljoen voor reservemutaties (begroot €46,2 miljoen negatief). Daarnaast is er per saldo €39 miljoen onttrokken aan de reserves. Het resultaat (en daarmee het verschil met de begroting) wordt hierbij veroorzaakt doordat in 2023 in vergelijking met de begroting €68 miljoen minder aan lasten is gerealiseerd, circa €4 miljoen aan extra baten is behaald en circa €7,5 miljoen minder aan de reserves is onttrokken. Onder andere extra parkeeropbrengsten, een positief resultaat op de grondexploitaties en minder lasten door capaciteitstekort (en daarmee doorschuiven van activiteiten naar 2024) zorgen hiervoor. In de grafiek hiernaast hebben wij het resultaat voor reservemutaties over de afgelopen vier jaar vergeleken met de begroting. Hieruit blijkt het beeld dat Groningen jaarlijks een negatief resultaat voor bestemming begroot, maar uiteindelijk daadwerkelijk aan het eind van het jaar een positief resultaat wordt gerealiseerd.
Dit wordt verklaard door een aantal zaken: • Groningen kent het beleid dat zeer beperkt begrotingswijzigingen worden doorgevoerd in het jaar. Dit zorgt voor grotere verschillen tussen begroting en realisatie (ten opzichte van veel andere gemeenten). • Er zijn afgelopen jaren veel incidentele oorzaken voor een hoger resultaat (zoals extra uitkering gemeentefonds, resultaten op vergoedingen COVID, resultaten op opvang van Oekraïners, etc.). • Er wordt wellicht voorzichtig begroot op onderdelen, waardoor het resultaat aan het einde van het jaar positiever uitpakt.
Mede door de verwachte toename van risico’s en druk op de financiële positie in de komende jaren adviseren wij nog nadrukkelijker en scherper te kijken naar de tussentijdse financiële stand van zaken (onder andere bij de voortgangsrapportages) en bij de jaarrekening nog scherper te kijken naar de beïnvloedbare elementen van het jaarrekeningresultaat (welke actie kan Groningen daarop zetten om herhaling te voorkomen). Dit kan er voor zorgen dat de organisatie nog meer wordt gedwongen om, op die meetmomenten, een goede voorspelling te doen van het rekeningresultaat. Dit kan de organisatie helpen om, naast alle ingezette acties in afgelopen jaren, het voorspellend vermogen verder te verbeteren.
Financieel resultaat voor reservemutaties 60.000
€ 42.288
40.000 20.000
€ 26.334 € 6.661
€ 43
0 -20.000 -40.000 -60.000
€ -59.970
-80.000 2020
€ -42.288
€ -46.187
2022
2023
€ -63.936
2021
Resultaat voor reservemutaties gewijzigde begroting (€x 1.000) Resultaat voor reservemutaties realisatie (x €1.000)
27
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Financiële positie Observaties jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen
Observaties jaarverslag (1/2) De jaarrekening en het jaarverslag zijn verenigbaar, daarnaast voldoet het jaarverslag aan de vereisten van het BBV
Wij hebben op grond van de verkregen informatie in onze controle vastgesteld dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag, waaronder de rechtmatigheidsverantwoording en de nieuwe toelichtingsvereisten in de paragraaf Bedrijfsvoering. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV. Een uitzondering hierop is de toelicthing ten aanzien van incidentele baten en lasten. Hierbij is niet (zoals het BBV voorschrijft) een categorie 'overig' opgenomen met alle afwijkingen onder de door Gemeente Groningen gehanteerde grens van €500.000.
Groningen investeert verder in doorontwikkeling planning en control documenten
Ongeveer twee jaar geleden is Groningen gestart met het actief investeren hierin. Onder andere de inrichting van de jaarrekening op hoofdlijnen (met de samenvatting) en het omzetten van begroting en jaarstukken in de nieuwe programma-indeling zijn hier mooie voorbeelden van. De wens hierbij is onder andere om op termijn de stukken compacter en beter leesbaar te maken, maar ook om meer aandacht aan het onderwerp duurzaamheid/klimaat te besteden (mede ook vanwege toegenomen risico’s). In 2023 (en 2024) zijn daarbij een aantal vervolgstappen gezet. Zo is gewerkt aan het inrichten van een specifieke klimaatparagraaf (op te nemen vanaf begroting 2025), heeft de organisatie workshops gevolgd om winst te behalen in het compact en leesbaar schrijven van de documenten en is ook kritisch gekeken naar een aantal indicatoren (met voorstellen om te laten vervallen dan wel te vervangen door meer concrete indicatoren).
Mooie stappen waar wij vanuit onze rol ook zullen meekijken en u onze waarnemingen mee zullen geven (in 2024). Het compacter maken van de jaarstukken moet daarbij ook een belangrijke actie zijn. We zien dat Groningen ook daar wel eerste stappen heeft gezet, maar dat hier nog veel winst te behalen valt. Suggesties zijn: • de inleiding per programma/deelprogramma op maximaal 1 A4 opnemen; • zorgen voor een meer compacte structuur qua verantwoording afleggen over de programma’s. Zo zien we steeds meer gemeenten die werken met bijvoorbeeld een stoplichtenmodel (groen, oranje, rood) en daarbij een korte toelichting (soms alleen op de niet gerealiseerde indicatoren) . Dit zou bij Groningen de vaak uitgebreide opsommingen van activiteiten kunnen vervangen. Wij zien mogelijkheden om hierbij ook de jaarstukken meer informatief en leesbaar te maken
Dit betreft de volgende adviezen die wij aan het college meegeven: • Conform vorig jaar is de inrichting van de jaarstukken nog gericht op deelprogramma’s, terwijl gekozen is voor een programma-indeling van de begroting. Het meer sturen op informatievoorziening op programmaniveau kan ervoor zorgen dat er ook meer wordt gekeken naar de hoofdlijnen per programma in plaats van veel details per deelprogramma.
28
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Observaties jaarverslag (2/2) •
Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Financiële positie • Observaties jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen
•
De structuur van de verantwoording per programma/deelprogramma is erg ingericht op activiteiten. Zo wordt per deelprogramma een tabel opgenomen met daarin het doel (wat wilden we bereiken) en daarnaast ‘wat hebben we daarvoor gedaan’. Hierbij worden diverse activiteiten beschreven. De vraag ‘wat hebben we dan bereikt’ wordt hierbij niet echt beantwoord. Gerealiseerde resultaten en effecten krijgen hierdoor minder aandacht. Het onderdeel ‘indicatoren’ in het jaarverslag biedt hier op onderdelen wel enige inzichten. Hierbij is de toelichting per indicator wel wisselend (waardoor de raad zelf meer moet interpreteren) en zijn er diverse indicatoren waarbij de informatie over de realisatie nog niet beschikbaar is. Wij adviseren nog eens kritisch te kijken naar de indicatoren en te beoordelen welke nou daadwerkelijk belangrijk zijn voor het jaarverslag. Hierbij is het bijvoorbeeld goed om te kijken hoe Groningen wil reflecteren op indicatoren waar de gemeente zelf geen/beperkt invloed op heeft (zegt dit iets over het handelen van het college over afgelopen jaar?). In de financiële analyses is niet altijd de concrete reden opgenomen waarom er meer of minder kosten zijn gemaakt. Wij bevelen aan om ten behoeve van het begrip en koppeling aan de inhoud hier meer inzicht in te bieden.
Ook enkele waarnemingen bij uw paragrafen •
•
Uw paragraaf ‘bedrijfsvoering’ geeft voldoende inzicht in het fraudepreventieprograma. In de paragraaf is beknopt de uitkomst van de frauderisicoanalyse (inclusief werkwijze) weergegeven. De paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ geeft relevante informatie en biedt een goede reflectie op het vermogen om de gemeentelijke risico’s financieel op te vangen.
•
•
De informatievoorziening in de paragraaf Verbonden partijen is uitgebreid en bevat veel informatie. Wij bevelen u aan om dit korter en bondiger te presenteren. Dit geldt ook voor de paragraaf Grondbeleid. Hierbij is het voor een koppeling tussen paragraaf en jaarrekening te adviseren om daarin meer te reflecteren langs de categorieën grond zoals opgenomen in de balans (nu soms afwijkend wat verwarrend werkt). Het is positief dat een afzonderlijke paragraaf Duurzaamheid met veel informatie is opgenomen. Ook de routekaart naar een CO2-neutraal Groningen is een mooie ambitie. De informatie is veelal beschrijvend en minder vormgegeven in daadwerkelijke realisatie. Dit maakt de vergelijkbaarheid ten opzichte van voorgaand jaar lastiger. Dit kan worden betrokken bij de verdere ontwikkeling van de klimaatparagraaf die naar verwachting vanaf de begroting 2025 zal worden opgenomen.
29
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten Relevante ontwikkelingen Onze samenwerking Bijlagen
Speerpunten Er zijn geen speerpunten meegegeven vanuit het Audit Committee. Wij hebben gedurende 2023 workshops gegeven over de betekenis, inhoud en mogelijke gevolgen van grondexploitaties en de financiële positie van uw gemeente.
30
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Relevante ontwikkelingen In gesprek met diverse stakeholders over belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen
Uitkomsten controle 2023 Ontwikkelingen in de sector
Jaarverslag Speerpunten Relevante ontwikkelingen Onze samenwerking
Lokale overheden hebben een fundamentele rol rond belangrijke maatschappelijke thema’s zoals de woningcrisis, energietransitie, duurzaamheid en schaarste. In onze podcastserie Breed perspectief op lokale overheden bespreken wij samen met diverse stakeholders, allen vanuit hun eigen perspectief, de realisatie van belangrijke maatschappelijke doelstellingen en het belang van een goede beheersing en verantwoording daarbij om daarop te kunnen sturen en bij te kunnen sturen.
Bijlagen
De AI-wet gaat uit van een risicogebaseerde aanpak voor het beheer van AI, gericht op het beoordelen van de verwachte risico’s die een bepaalde AI kan opleveren voor de gezondheid, veiligheid of fundamentele rechten van EUburgers. De AI-wet specificeert ook gebruiksscenario’s en systemen die hiervan zijn vrijgesteld, denk aan de ontwikkeling en het gebruik van open sourcemodellen die niet als grote impact zijn geïdentificeerd om tegelijkertijd innovatie niet te belemmeren. Het merendeel van de clausules van de AI-wet zal naar verwachting twee jaar na de inwerkingtreding ervan worden geïmplementeerd. Dit houdt een korte implementatietijd in om aan de verplichting en de vereisten te voldoen. Het is belangrijk om na te gaan welke acties er noodzakelijk zijn binnen de gemeente om bij AI-beheer en -ontwikkeling aan de wetgeving te blijven c.q. te gaan voldoen. Groningen heeft actief aandacht voor AI, met daarbij ook de mogelijke bedreigingen. onder andere door de ingerichte Etische Commissie Data en Technologie en het vastgestelde Ethisch afwegingskader wordt gekeken naar hoe op een adequate wijze een afweging kan worden gemaakt tussen de verschillende belangen van burgers en de stad ten opzichte van de inzet van nieuwe technologieën (waaronder AI).
Belangrijke stap in de richting van verantwoord gebruik AI Het Europees Parlement werkt aan regels om risico’s rondom kunstmatige intelligentie (‘AI’) te beheersen en te komen tot verantwoord gebruik. Organisaties (privaat en publiek) die AI-systemen ontwikkelen, exploiteren, gebruiken, importeren of distribueren met impact op EU-burgers kunnen binnen het toepassingsgebied van de AI-wet vallen.
31
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze samenwerking
Uitkomsten controle 2023
In dit hoofdstuk beschrijven we hoe wij hebben samengewerkt met u en uw medewerkers. Daarnaast presenteren wij een overzicht van het aantal uren dat er is gewerkt aan de controle.
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen
05
32
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze samenwerking We hebben een prettige en open samenwerking ervaren tijdens het controleproces
Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen
De onderlinge communicatie is hierbij goed verlopen. Het team verricht graag de controle bij Groningen vanwege de prettige samenwerking. Doordat we als team regelmatig bij de gemeente aanwezig zijn geweest en we tot en met de afronding statusoverleggen over de voortgang hebben gevoerd, konden we tijdig inspelen op bijzonderheden en hebben we mede daarom de (tussentijdse) deadlines gehaald. Ook met betrekking tot de rechtmatigheidsverantwoording neemt de organisatie ons goed mee, organiseren we diverse overleggen en wordt dit in gezamenlijkheid goed opgepakt. De documenten bij aanvang van de controle waren daarnaast grotendeels tijdig opgeleverd (ruim 95%). We constateren verder dat team Auditing positieve stappen zet en het proces strakker neerzet. Dit blijkt onder andere bij de controle van de SiSa en grondexploitaties. Het jaarrekeningproces blijft nog wel intensief. Wij denken dat dit nog verder verbeterd kan worden als de verschillende schakels (afdelingen, kwaliteitsteam, Auditing) nog beter op elkaar afgestemd worden, waardoor dossiers zoals aanbestedingen, grond, SiSa en het doorvoeren van de laatste boekingen eerder afgerond kunnen worden. Aangezien wij voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren wij in lijn met voorgaande jaren dit proces graag samen met de gemeente.
Zo worden de knelpunten in kaart gebracht en kunnen hier acties op geformuleerd worden. Geen bevindingen te melden rondom onafhankelijkheid Wij hebben onze naleving van externe normen en ons wereldwijde onafhankelijkheidsbeleid met betrekking tot onze dienstverlening in 2023 bewaakt en bevestigen dat wij aan deze onafhankelijkheidsvereisten hebben voldaan en voldoen.
Overzicht van de gemaakte uren De controle van de jaarrekening van Gemeente Groningen vereist voldoende tijd en aandacht van de teamleden van het juiste niveau voor inhoudelijke werkzaamheden, beoordeling en begeleiding. In overeenstemming met de maatregelen die zijn beschreven in het rapport In het publiek belang geven wij hierboven een overzicht van de uren die wij hebben besteed aan de controle van het lopende jaar van Gemeente Groningen. De cijfers hieronder zijn op basis van beste schatting per 17 mei 2024. Uit het overzicht blijkt dat wij meer uren hebben gemaakt ten opzichte van de planning bij aanvang van de controle. Dat wordt voornamelijk veroorzaakt door de stijging van het aantal SiSa-regelingen naar 73 regelingen in 2023, de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording, aanbestedingen en de controle en opvolging van specifieke casussen (waaronder krantenberichten) en de waardering van deelnemingen. Categorie
Totaal aantal geplande uren
Totaal aantal feitelijke uren
%
%
Partner/director
160
5
193
5
(Senior) manager
710
23
841
24
Overig personeel*
2.280
72
2.558
71
Totaal
3.150
100
3.592
100
*Overig personeel’ bestaat uit onze medewerkers en uitbestede uren (750 feitelijke uren).
33
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen SiSa Materialiteit
Verhoogde risico's Communicatie
Bijlagen In de eerste bijlage beschrijven wij de uitkomsten van de werkzaamheden ten aanzien van de SiSa-bijlage. Daarna lichten wij de materialiteit toe. Vervolgens staan wij stil bij de verhoogde risico’s in de controle en onze communicatie van formele aspecten.
06
34
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
SiSa Geen bevindingen in de SiSa-bijlage
Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen SiSa Materialiteit
Verhoogde risico's Communicatie
Wij hebben in onze controle specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2023. In 2023 zijn er veel SiSa-regelingen bijgekomen. Van de 74 huidige regelingen zijn er 20 nieuw ten opzichte van vorig jaar. Voor de bevindingen uit onze controle gelden op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zwaardere rapporteringstoleranties dan voor andere onderdelen van de reguliere jaarrekening. De rapporteringstolerantie is per specifieke uitkering: • €12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan €125.000; • 10% indien de omvangsbasis groter dan €125.000 en kleiner dan of gelijk is aan €1.000.000; • €125.000 indien de omvangsbasis groter is dan €1.000.000. De rapporteringstolerantie heeft geen consequenties voor de omvang en aard van de controle van specifieke uitkeringen. In de volgende tabel hebben wij onze bevindingen per specifieke uitkering opgenomen. Uit onze controlewerkzaamheden is een onzekerheid geconstateerd met betrekking tot de regeling B2 (gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek) van €94.000.
Gemeente Groningen heeft gezien de aard van de regeling en de gevoeligheid daarbij, bij verzoeken tot uitbetalingen aan gedupeerden, geen aanvullende controles verricht op basis van facturen c.q. prestatielevering. Hierdoor is het onzeker of de bedragen daadwerkelijk zijn besteed. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
35
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Nr. Regeling/indicator Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
1
A14
Regeling specifieke uitkering Gemeente in verband met de versterking van de lokale radicalisering, (gewelddig) extremisme en terrorisisme 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
2
A16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
3
A17
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
4
A20
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
5
A23
Bekostigingsregeling Landelijke Vreemdelingen Voorziening 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
6
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek 2021
Onzekerheid
€94.000
Zie toelichting
7
C9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Verhoogde risico's
8
C10
Tijdelijk besluit specifieke uitkering verbetering digitale dienstverlening
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Communicatie
9
C30
Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 2e ronde
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
10
C31
Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
11
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
12
C47
Volkshuisvesting
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
13
C55
Aanpak energiearmoede
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen SiSa Materialiteit
14
Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme 2023-2026
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
36
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Nr. Regeling/indicator Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
15
C75
Regiodeals 3e tranche
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
16
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
17
C94
Nationaal isolatieprogramma
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
18
C100
Regeling kansrijke wijk
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Bijlagen
19
C105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
SiSa
20
C209
Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
21
C210B
Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
22
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
23
D10
Volwasseneducatie
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
24
D12
Regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
25
D12A
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
26
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
27
D15
Middelen schoolgebouwen aardbevingsgebied Groningen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
28
D19
Tijdelijke onderwijshuisvestiging ontheemden
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
29
D21
Specifieke uitkering impuls jongerencultuur
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
30
D22
Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking
Verhoogde risico's Communicatie
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
37
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Nr. Regeling/indicator Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
31
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
32
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
33
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
34
E85
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
35
E87B
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
36
E97
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
37
E104
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Verhoogde risico's
38
F28
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Communicatie
39
F33
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
40
F34B
Bijdrage scholienprogramma (SiSa tussen medeoverheden)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
41
F37
Specifieke uitkering Batch 1588
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
42
F38
Nationaal Programma Groningen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
43
F49
Batch 1588 2e tranche
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
44
F50
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
45
F201
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen SiSa
Tijdelijke regeling specifieke uitkeringen intelligente verkeersregelinstallaties Tijdelijke regeling stimuleren maatregelen tweede fase Deltaprogramma zoetwater (SiSa tussen medeoverheden) Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2023 Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid Derde tranche in verband met de uitvoering van het Nationaal Programma Groningen
SPUK eerste tranche Gebiedsontwikkeling versterking gemeente Eemsdelta Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel A Nationaal Programma Groningen
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
38
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen
Nr. Regeling/indicator Naam specifieke uitkering
46
F202
47
F203
48
F204
49
F205
50
F206
51
G2
SiSa Materialiteit
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G2
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) i.v.m. de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van N.v.t. N.v.t. achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de G3 hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023 Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
N.v.t.
Verhoogde risico's Communicatie
Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel B Verbetering van de sociale cohesie Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel C Aardbevingsgerelateerde inzet Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel D activiteiten Blok D Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel E Sociaal-emotionele ondersteuning Meerjarige regeling verstrekking specifieke uitkeringen aardbevingsgebied Groningen Onderdeel F Batch 1.588 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023
Fout of onzekerheid
52
39
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Nr. Regeling/indicator Naam specifieke uitkering
Jaarverslag
G4 G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 2 gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 3 gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 4 gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tozo 5 gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2023
Speerpunten
Bijlagen
G3
SiSa Materialiteit
53
Verhoogde risico's Communicatie
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023 Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2023
G3
Onze samenwerking
Fout of onzekerheid N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
40
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten
Nr. Regeling/indicator Naam specifieke uitkering G10
Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2022
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
55
G12
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
G12 G13
Besteding/baten onderwijsroute gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Bijlagen
56
G13
Materialiteit
Verhoogde risico's Communicatie
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
54
Onze samenwerking
SiSa
Fout of onzekerheid
57
H1
Ministeriële regeling heroïnebehandeling
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
58
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
59
H10
Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie gesloten jeugdhulp 2020
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
60
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
61
H14
SPUK expertisecentra jeugdhulp
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
41
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Bevindingen per SiSa-regeling
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Nr. Regeling/indicator Naam specifieke uitkering
Fout of onzekerheid
Financiële omvang Toelichting fout/ in euro’s onzekerheid
62
H15
Specifieke uitkering tijdelijk vergroten van beschikbaarheid van acute jeugdggz capaciteit
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
63
H20
Regeling specifieke uitkering vastgoedtransitie residentiële jeugdhulp 2021
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
64
H21
Specifieke uitkering cliëntondersteuning
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
65
H26
Regeling specifieke uitkering randvoorwaardelijke functies jeugdhulp
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
66
H27B
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
67
H30
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Materialiteit
68
H32
Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Verhoogde risico's
69
H34
Regeling specifieke uitkering specialistische functies aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2023
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Communicatie
70
H35
Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
71
GRO2C
Verkeer en vervoer
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
72
GRO21C
Regiospecifiek pakket (RSP)
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
73
GRO7C
Nationaal Programma Groningen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
74
GRO8C
Leefbaarheid Groningen
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen SiSa
Regeling specifieke uitkering domein-overstijgend samenwerken 2023_met centraal persoon (SiSa tussen medeoverheden) Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026
Uit onze controlewerkzaamheden komen geen materiële afwijkingen naar voren. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van de SiSa-bijlage in de jaarrekening 2023 vastgesteld.
42
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten Onze samenwerking Bijlagen SiSa Materialiteit
Verhoogde risico's Communicatie
Materialiteit De materialiteit is gedurende de controle toegenomen De gehanteerde materialiteit is €13,3 miljoen De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’ in onze controleverklaring. Afwijkingen worden als materieel beschouwd wanneer redelijkerwijs kan worden verwacht dat ze, elk afzonderlijk of in totaal, gevolgen kunnen hebben voor de economische beslissingen die gebruikers op grond van de jaarrekening nemen. In het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) zijn de goedkeuringstoleranties bepaald die de accountant ten behoeve van de oordeelsvorming over de jaarrekening van de gemeente hanteert. De totale werkelijke kosten van de gemeente, inclusief de toevoegingen aan de bestemmingsreserves, vormen de totale werkelijke kosten van de gemeente. De materialiteit bepaalt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en het effect van vastgestelde afwijkingen op onze verklaring. In ons controleplan hebben wij een materialiteit vastgesteld van €11,9 miljoen. De materialiteit wordt echter geactualiseerd op basis van de feitelijke financiële gegevens en wijzigingen in uw organisatie en omgeving gedurende het hele jaar.
Aangezien de werkelijke lasten, inclusief dotaties aan de bestemmingsreserves, hoger zijn dan in de programmabegroting op basis waarvan wij onze initiële materialiteit hebben berekend, heeft er op basis van de wettelijke uitgangspunten een verhoging plaatsgevonden naar €13,3 miljoen.
Ontwikkeling van de materialiteit €35.715.000
€39.984.000
€13.328.000
€11.905.000
Begroting
Jaarrekening
Fouten
Onzekerheden
43
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten
Verhoogde risico’s Bij de uitvoering van de werkzaamheden ten aanzien van de verhoogde risico’s hebben wij geen uitzonderingen of aanwijzingen van frauduleuze activiteiten opgemerkt In de onderstaande tabel geven wij een samenvatting van de bevindingen van verrichte werkzaamheden met betrekking tot de significante risico’s die in ons controleplan zijn vastgesteld.
Ten opzichte van ons controleplan hebben wij geen nieuwe risico’s geïdentificeerd.
Onze samenwerking Bijlagen
Risico
Uitkomst controlewerkzaamheden
SiSa
Managementbeïnvloeding: het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management c.q. het college NB: dit risico is vanuit de controlestandaarden een voorgeschreven significant risico.
Het doorbreken van de beheersingsmaatregelen door het management c.q. het college is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico’s van materiële onjuistheden in de jaarrekening slechts beperken, en niet volledig afdekken, wegens de inherente beperkingen van interne beheersingsmaatregelen. Wij hebben een data-analyse uitgevoerd op (handmatige) boekingen 2023 voor Gemeente Groningen. Wij hebben op grond van deze test geen ongebruikelijke transacties geconstateerd. Zie ook de pagina met betrekking tot fraude en wet- en regelgeving. Naast deze test zijn ook de significante schattingen, waarbij het college een rol heeft in het opstellen daarvan, onderdeel van onze controle (specifiek schattingen grondexploitaties).
Waardering voorraden: het risico in relatie tot de waardering van de grondexploitaties
Het risico van waardering van de grondexploitaties is doorgaans bij gemeenten verhoogd. Dit komt omdat er veel schattingsposten zijn gemoeid bij deze balanspost. Behalve de parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, etc.) is de waardering gebaseerd op een raming van nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten. Wij hebben controlewerkzaamheden uitgevoerd op de waardering en wij hebben hieruit geen bevindingen geconstateerd. Zie ook de slides met betrekking tot het ruimtelijk domein.
Materialiteit
Verhoogde risico's Communicatie
Risiconiveau Normaal
Significant
Normaal
Significant
44
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen
Verhoogde risico’s (2/2)
Onze conclusies Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Speerpunten
Risico
Uitkomst controlewerkzaamheden
Niet naleven van aanbestedingsrichtlijnen: Is niet juist of volledig toegelicht in rechtmatigheidsverantwoording
De aanbestedingsrichtlijnen zijn complex. De omvang van de onrechtmatige aanbestedingen bedraagt €1,8 miljoen. Deze komen met name voort uit dossiers die in het verleden ten onrechte (nog) niet zijn aanbesteed en een aantal nieuwe dossiers. Zie ook de pagina met betrekking tot de aanbestedingen. Wij hebben vastgesteld dat de toelichtingen in de rechtmatigheidsverantwoordingen juist zijn opgenomen.
Aanbestedingen: het risico dat aanbestedingsrichtlijnen niet worden nageleefd om gunning aan een (bevriende) partij mogelijk te maken (met het risico op belangenverstrengeling en kickbacks).
Dit risico rondom mogelijke gunning aan (bevriende) partijen is doorgaans bij gemeenten een significant risico. Dit komt omdat gemeenten zaken doen met een veelvoud aan leveranciers met ook nog een grote diversiteit in inkoop van goederen en diensten. Daarnaast blijkt uit de media dat opdrachtnemers bereid zijn om forse bedragen te betalen om opdrachten bij overheden binnen te halen. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij gecontroleerd of meerdere medewerkers zijn betrokken bij deze aanbestedingstrajecten en bij het aangaan van contracten. Tevens hebben wij hierbij specifiek gekeken of het meerwerk is gerealiseerd. Wij hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bevindingen geconstateerd. Zie ook de pagina’s met betrekking tot de aanbestedingen.
Grondverkopen: het risico van niet-zakelijke transacties bij grondverkopen (frauderisico)
Dit risico rondom mogelijke niet-zakelijke transacties bij grondverkopen is doorgaans bij gemeenten met een relatief grote projectportefeuille verhoogd. Doordat Gemeente Groningen veel grondverkopen kent, hebben wij dit daarom ook als significant risico aangemerkt. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij gecontroleerd of bij grondverkopen een marktconforme prijs is ontvangen en dat daarbij de bandbreedtes zijn gehanteerd die de raad heeft vastgesteld in het grondprijzenoverzicht 2023. Daarbij hebben wij ook gekeken wie de contracten geautoriseerd hebben (en of dit conform de mandaatregeling is) en of er indicaties zijn dat niet wordt voldaan aan het Didam-arrest (voldoende transparant in de markt zetten van opdrachten). Wij hebben bij het uitvoeren van deze controlewerkzaamheden geen bijzonderheden geconstateerd.
Risiconiveau
Normaal
Significant
Normaal
Significant
Normaal
Significant
Onze samenwerking Bijlagen SiSa Materialiteit
Verhoogde risico's Communicatie
45
Accountantsverslag | Gemeente Groningen | 2023
Aanbiedingsbrief Onze kernboodschappen Onze conclusies
Communicatie Update over onze communicatie met u
Uitkomsten controle 2023
Jaarverslag Vereiste communicatie op grond van controlestandaarden
Controleplan
Speerpunten Onze samenwerking
Rapportage interim bevindingen
Accountantsverslag
Mededeling over de verantwoordelijkheden van de accountant
Bevestiging van de onafhankelijkheid van PwC
De zaken die zijn aangemerkt als kernpunten van de controle
Bijlagen SiSa Materialiteit
Verhoogde risico's Communicatie
Eventuele significante tekortkomingen in de interne controle
Eventuele ontdekte of vermoede fraude
Niet naleven van wet- en regelgeving
Schriftelijke bevestigingen gevraagd van het college c.q. management
Alle zaken die van invloed zijn op de vorm en inhoud van de controleverklaring.
Standpunt van de accountant over belangrijke kwalitatieve aspecten van de verslaggeving door het college
Rapporteren over significante moeilijkheden, aangelegenheden en overige zaken die van belang zijn voor het toezicht op het financiële verslaggevingsproces
Niet-gecorrigeerde afwijkingen
Significante aangelegenheden die naar voren komen tijdens de controle in verband met verbonden partijen van de gemeente
Beschrijving van de reikwijdte en timing van de controle, waaronder significante risico’s