30-06-2021 verslag Gemeenteraad 15.00 uur - Oosterpoort.pdf

De heer Brandsema: Nou, voorzitter, als de heer Van Kesteren mijn antwoord aan het CDA had gehoord, dan was het precies het antwoord wat de heer Van Kesteren volgens mij wilde horen. Voorzitter, doordat we hebben bezuinigd - wat geen pretje op zich is, maar wat de ChristenUnie wel positief vindt, aangezien het vet inmiddels wel van de botten is van de gemeente - hebben we hierdoor geen voorzieningen hoeven sluiten en hebben we kunnen blijven investeren in een aantrekkelijke gemeente. Voorzitter, inhoudelijk is het meeste ook wel vorige week gedeeld tijdens de commissies. Een aantal punten pak ik er hier graag nog even specifiek uit. Als eerste: veiligheid. Een veilige leefomgeving is belangrijk voor iedereen en Groningen werkt daaraan. Maar wat de ChristenUnie vorig jaar bij de rekening over het 2019 constateerde, een dalende trend bij indicatoren over ondermijnende criminaliteit, mensenhandel, prostitutie en drugshandel, heeft zich afgelopen jaar voortgezet. Dat baart de ChristenUnie zorgen. Een voorbeeld hiervan zijn het aantal Bibob-adviesaanvragen. 02:00:00

De heer Brandsema: Daar waar er zes werden beoogd hebben we er nul gerealiseerd, evenveel als het jaar daarvoor. Terwijl steden als Breda en Eindhoven vorig jaar respectievelijk 13 en 19 adviesaanvragen hebben ontvangen en Utrecht zelfs 31. Nu gelooft 20

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

mijn fractie direct dat Groningen een relatief veilige stad is, maar we moeten niet naïef zijn. Mijn fractie kan niet geloven dat we hier iedereen op zijn of haar blauwe ogen kunnen geloven. Zoals gezegd zien we hetzelfde patroon bij het aantal verdenkingen van mensenhandel, bestuurlijke maatregelen in de vergunde- en illegale prostitutie en het aantal gesloten drugspanden. Juist aan de voorkant kunnen veel maatschappelijke problemen en kosten bespaard worden en hier geldt zeker dat voorkomen beter is dan genezen. Bij het voorjaarsdebat zullen we met voorstellen komen om op onderdelen een bijdrage te leveren aan verbetering van deze onderwerpen. Voorzitter, toen ik 12 jaar geleden in Groningen kwam wonen, woonde er een jongetje in de buurt - die zal toen een jaar of zes zijn geweest die al slaand met een stok op lantaarnpalen de voorbijkomende fietsers toeschreeuwde. 02:01:03

De heer Brandsema: Een jaar of zes later, toen hij ongeveer een jaar of 12 was, kwam ik hem in de Intertoys tegen, waar hij samen met wat vriendjes aan het voetballen was in de gangpaden tussen de dozen LEGO met een bal uit het schap en lak had aan de vraag van de medewerkster of ze wilden vertrekken. Recent zag ik hem met zijn vrienden in de stad, nu een jaar of 17, mezelf afvragend of die vriendengroep wel zo'n positieve invloed op hem heeft. Voorzitter, ik moet vaak aan deze jongen denken als het gaat om probleemjongeren en problematische jeugdgroepen. Jongeren die geen invloed hebben op waar hun wieg staat, maar wat hun levensloop wel kan bepalen. In algemene zin maakt mijn fractie zich zorgen over de toename van criminaliteit onder jongeren, wapenbezit op steeds jongere leeftijd en het blijven ontstaan van problematische jeugdgroepen, ondanks dat het lukt om deze groepen uit elkaar te laten vallen. In het beleidskader Veiligheid zijn zorgelijke cijfers te lezen over deze toename. De ChristenUnie ziet graag dat er een wapen-inleveractie wordt georganiseerd waarbij wapens ingeleverd kunnen worden zonder vervolgd te worden. Elk wapen dat van straat wordt gehaald verkleint immers de kans op een geweldsincident.

Nu heeft mijn fractie begrepen dat er aan een bredere aanpak wordt gewerkt en mijn vraag is of de burgemeester kan toezeggen dat er dit jaar nog zo'n actie wordt georganiseerd? Graag een reactie. 02:02:22

Voorzitter: Dank u zeer. Meneer de Greef heeft nog een slotvraag aan u. 02:02:25

De heer De Greef: Ja, nog even een korte vraag, want ik deel de zorgen wel met de ChristenUnie-fractie over jongeren die langzaam crimineel gedrag gaan vertonen. Mijn vraag is: hoe kunnen we de omstandigheden veranderen dat die jongeren niet in zo'n situatie terechtgekomen? Zou, bijvoorbeeld, meer jongerenwerkers een oplossing kunnen zijn, waar de ChristenUnie voor zou kunnen kiezen? 02:02:52

De heer Brandsema: Voorzitter, volgens mij kun je een debat voeren alleen al op het punt van hoe je nou kunt voorkomen dat dat soort jongeren in dat soort problemen terechtkomen. Ik was nog niet helemaal klaar met mijn woordvoering, maar ik ga wel langzaam richting een afronding. Ik zit al over mijn tijd. Dan sla ik even wat over, want dat is op zich positief en dat is ook al eerder gezegd. Voorzitter, dan toch even tot slot. Positieve dingen mogen gedeeld worden, maar dat is vorige week ook al gedeeld, dus dan skip ik dat 21

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

helaas toch maar even. Het is de laatste jaarrekening van onze wethouder Financiën en bij wethouder De Rook moet ik denken aan 'de gelijkenis van de talenten', wat in het Bijbelboek Matteüs te vinden is. Wethouder de Rook komt, volgens mij, weleens in een kerk, dus wellicht kent hij de gelijkenis. Maar goed, zonder het hele verhaal nu te gaan vertellen, zie ik de wethouder als de dienaar die twee talenten heeft ontvangen. Niet de dienaar met vijf talenten, want de gemeentefinanciën houden niet over, maar wel meer dan het ene talent dat de derde dienaar heeft ontvangen. De wethouder heeft, wat mijn fractie betreft, die twee talenten goed beheerd. Ondanks de financieel lastige tijden is het college het de afgelopen jaren gelukt om verstandige keuzes te maken die ertoe leiden dat voorzieningen open konden blijven en we konden blijven investeren. Een knappe prestatie, wat mijn fractie betreft. Voorzitter, dan rest mij niks anders dan ambtenaren en de accountant te bedanken voor het vele werk dat ze gestoken hebben in het opstellen van de jaarrekening. Dank daarvoor. 02:04:20

Voorzitter: Dank u zeer. Dan komen we bij de Partij voor de Dieren. 02:04:24

De heer Van Kesteren: Mag ik nog een vraag stellen? 02:04:25

Voorzitter: Nee, want we gaan even verder. Meneer van Zoelen. 02:04:30

De heer Van Zoelen: Dank, Voorzitter, en ook dank aan alle ambtenaren die de jaarrekeningen hebben opgesteld en de accountant die het heeft gecontroleerd. Wij hebben eigenlijk niet veel toe te voegen aan wat we al in de commissies hebben ingebracht. We zijn blij met de toezeggingen die zijn gedaan, zoals straks meer indicaties in de jaarrekening hoe het met het groen is vergaan en we waren blij met het feit te horen dat er biologische zaadjes worden gebruikt op De Kruidhof. Een jaarrekening focust zich voornamelijk op geld en het is het controleren van de boekhouding. Dat zie je wel een beetje in de debatten hier. Wij vinden ook andere zaken belangrijk als het gaat om verantwoording in wat we het afgelopen jaar hebben gedaan, zoals de omgang met de planeet, dieren en milieu. Ik heb er net al een vraag over gesteld bij de VVD, waarom er, bijvoorbeeld, niet werd stilgestaan bij de oorzaak van de pandemie. Dat het virus is overgesprongen van dier op mens en dat we daarom anders om moeten gaan met onze dieren en de planeet. 02:05:28

De heer Van Zoelen: We hadden veel meer in de jaarrekening terug willen zien over eiwittransitie. Het programma Economie begint een verhaal over het bruto binnenlands product en we vragen ons af wat je nou aan zo'n berekening hebt. We zien dat groei, bij regel, altijd in de zakken van een paar grootverdieners verdwijnt. Bijvoorbeeld supermarkten hebben megawinsten gedraaid, maar desondanks bungelen medewerkers aan de onderkant van de maatschappelijke ladder, zo stelde ook Oxfam Novib onlangs. Wij hebben een andere maatstaf nodig om ons welbevinden en onze successen te meten. Groeicijfers gerelateerd aan het bbp zijn nietszeggend. Ten hoogste geven zij een indicatie in welke mate we onze planeet van haar grondstoffen aan het beroven zijn. Is het niet eens tijd andere indicatoren te gaan gebruiken? Zoals een systeem als de Donut-economie, waarbij we binnen de cirkels 22

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

van de draagkracht van onze planeet blijven. Gelukkig gaan we straks de jaarrekening en de begroting herzien. We weten allemaal dat het klimaat een factor gaat worden, waar we binnen onze economie rekening mee moeten gaan houden en dat daar straks risico's liggen, zoals in het weerstandsvermogen als we daar een debat over hebben, die daar invloed op gaan hebben. 02:06:40

De heer Van Zoelen: Bij de verantwoording van een jaarrekening zou hier dus veel meer aandacht voor moeten zijn en misschien is het weleens tijd om, in navolging van andere steden, te gaan kijken of we moeten gaan experimenteren met een economisch model, waarin de donut-economie centraal staat. Ook binnen gemeenten zoals Amsterdam. Tot slot, in het algemeen vinden we jammer dat veel potjes niet zijn opgemaakt - daar zijn al diverse opmerkingen over gemaakt - en dat er veel kansen zijn blijven liggen om een extra stap te zetten tegen de gevolgen van klimaatverandering. Onze verbazing was groot dat het subsidieplafond voor groene daken was bereikt, terwijl we een positief resultaat van zes en een half miljoen hebben bereikt. Er zijn dus voldoende middelen te vinden om, bijvoorbeeld, voor de groene daken die subsidie in 2021 door te zetten en wij dienen daarom nu een amendement in om een deel van dit rekeningresultaat voor deze extra vorm van vergroening in 2021 voort te zetten. We vragen het college in het vervolg passender te begroten - daar zijn ook al diverse opmerkingen over gemaakt - zodanig, dat het herstel van natuur niet achter op schema blijft liggen. Dank, Voorzitter. 02:07:46

Voorzitter: Het CDA, meneer Bolle. 02:07:48

De heer Bolle: Dank u wel, Voorzitter. Laat ik beginnen met complimenten en dan vooral voor de organisatie. Dat heb ik weliswaar in de besprekingen al gedaan, maar ik denk dat de Voorzitter voor deze dubbeling wel een uitzondering wil maken. Het is knap om de cijfers van je dienstverlening op orde te houden en over het algeheel zelfs omhoog te krijgen. Zeker in een jaar als 2020. Ook complimenten voor de goedkeurende verklaring. Er zijn jaren geweest dat we die niet hebben gehad. De inhoudelijke punten hebben we de afgelopen weken kunnen bespreken en daar zijn, wat ons betreft, geen dingen blijven liggen. Eén dingetje wat ik vandaag nog niet heb gehoord en wat ik eruit zou willen lichten is het punt over de verkeersveiligheid. Wij zien lage ambities en een lage prioriteit bij die aanpak, terwijl die punten wel degelijk bekend zijn en, wat ons betreft, meer prioriteit zouden moeten krijgen. Daar gaan we het volgende week over hebben. In ieder geval hoef je voor die punten geen visie te maken, want al die knelpunten hebben we in beeld. 02:08:47

Voorzitter: Meneer Leemhuis, GroenLinks. 02:08:49

De heer Leemhuis: Dank u wel, Voorzitter. Het verbaast me wat, want is het niet juist zo dat in deze raad, op initiatief van SP en PvdA, een paar jaar geleden zelfs extra geld daarvoor ter beschikking is gesteld? Ik ben het met het CDA eens dat je veel moet doen, maar het is niet zo dat er de afgelopen tijd niks is gedaan op dat vlak.

23

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR 02:09:07

De heer Bolle: Nee, Voorzitter, en volgens mij heb ik dat ook niet gezegd. Ik heb gezegd dat de prioriteit, wat het CDA betreft, daarop te laag is. We hebben die knelpunten in kaart gebracht en er is inderdaad wat extra geld naartoe gegaan, maar die lijst is heel lang en we gaan wel allerlei andere ambities starten, waarvan wij zouden zeggen dat verkeersveiligheid misschien nou juist een punt is waar je meer op in zou moeten zetten en op andere dingen wat minder. Dat is mijn betoog. Waar je zou denken dat 2020 een jaar was waar de gemeentetekorten op zou lopen, omdat mensen zoveel mogelijk geholpen moesten worden, is het tegenovergestelde het geval. Het Rijk heeft goed bijgesprongen en afgelopen jaar is het niet gelukt om het begrote geld uit te geven. We hebben een historisch hoog rekeningresultaat, maar aan de andere kant is dat niet verrassend, want elk jaar zien we een groot rekeningoverschot. Er zijn partijen die zeggen dat de financiën dienend zijn en dat is natuurlijk zo. 02:10:06

De heer Bolle: Het gaat om wat je ermee doet, maar ook de doelen zijn bij lange na niet allemaal gehaald, terwijl er nog geld over was. Het is niet gelukt om tijdig die constatering te maken, zodat er mogelijk nog gestuurd kon worden, terwijl ergens in de organisatie toch wel helder had moeten zijn hoe het ervoor stond. Voorzitter, de accountant constateert dat, om dat voorspellende vermogen te vergroten, een cultuurverandering nodig is en de wethouder heeft dat beaamd. Een grote vraag blijft wel: hoe? Er wordt consistent negatief resultaat begroot en vervolgens sluiten we af met tientallen miljoenen resultaten. Nu zal de heer Bushoff aan mij willen vragen: "Ja, maar zouden we dan niet veel risicovoller moeten begroten?" Nee, we zouden zo moeten begroten dat we het geld daadwerkelijk goed uit kunnen geven en we zullen eerlijk moeten zijn. Je kunt wel tien miljoen extra op een bepaalde post zetten, maar we hebben, bijvoorbeeld, niet afdoende ambtenaren om dat geld allemaal in projecten weg te krijgen. Die duidelijkheid moet dan gegeven worden. Het is niet een kwestie van onder aan de streep wat geld erbij. Het gaat om het totale plaatje. 02:11:11

Voorzitter: Meneer Bushoff, bent u tevreden met het antwoord op de vraag die u nog niet eens heeft gesteld of heeft u nog een tweede vraag? 02:11:18

De heer Bushoff: Ik wou twee dingen zeggen. Ik ben het eens met het laatste punt van de heer Bolle, maar toch was de vraag: hoe dan? Hoe ga je ervoor zorgen dat de begroting meer in lijn is met de jaarrekening? Feit blijft wel - dat zegt iedereen -dat we best behoudend te werk gaan bij zo'n begroting. Als je dan tien jaar op rij ziet dat dat leidt tot een positief rekeningresultaat is het toch een logische conclusie dat je wat minder behoudend te werk kan gaan? Dat doet niets af aan alle woorden die u net had over dat je het goed moet begoten en dat je de juiste capaciteit moet hebben. Dat is ook het geval, maar een deel van de oplossing ligt toch in het iets risicovoller gaan begroten? 02:12:01

De heer Bolle: Ik denk dat de conclusie van de heer Bushoff als je iets risicovoller gaat begroten is, dat je nog meer geld gaat begroten op bepaalde posten, waardoor het aan het einde weer niet lukt om dat uit te geven. Volgens mij moet er ergens een prikkel van uitgaan om die cultuur te veranderen om ervoor te zorgen dat die doelen zoveel mogelijk worden 24

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

gehaald en als er geld overblijft dat aan te geven, zodat de raad weer een integrale afweging kan maken. Als we dat over de schutting gooien en daar neerleggen en zeggen: "Ga dit maar opmaken en neem maar zoveel risico's als je wilt", dan denk ik dat we als raad niet meer goed aan het stuur zitten en dat zouden we niet moeten doen. 02:12:41

Voorzitter: De heer Leemhuis. 02:12:44

De heer Leemhuis: Dank u wel, Voorzitter. Ik kan een heel eind meegaan met wat de heer Bolle zegt over het thema wat we op dit moment bespreken, namelijk de relatie tussen begroten en resultaat. Het verbaast me wel een beetje om het juist over 2020 te doen. Het jaar van de corona-pandemie waarbij, nota bene, uw partijgenoot als minister van Financiën ook niet weet waar al dat geld heen gezet moet worden. Is het niet, juist in dit jaar, de verklaring dat de corona-pandemie het nog veel moeilijker heeft gemaakt om het preciezer te doen? 02:13:17

De heer Bolle: Voorzitter, natuurlijk heeft de corona-pandemie dat iets moeilijker gemaakt, maar die cultuur is niet van vandaag op gisteren begonnen. Als de accountant dat constateert, de wethouder dat vervolgens beaamt en het niet het eerste jaar is dat het uit mijn mond komt, klinkt die verbazing van de heer Leemhuis mooi, maar is die niet helemaal terecht. Verder zien we dat het college in ieder geval wel.... Nee, die vraag blijft wel: hoe? Ik heb een aantal suggesties gedaan dat er ergens een prikkel moet zijn, maar het lijkt me een opdracht voor het college om daar de komende tijd stappen in te gaan zetten. We zien verder dat het college in ieder geval inziet dat je een fatsoenlijke buffer moet hebben voor alle risico's die zich zouden kunnen gaan voordoen. Ook omdat er op sommige punten meer risico's genomen worden, zoals de heer Rustebiel al aangaf. Als ik de afgelopen week een aantal coalitiepartij hoorde is het niet zo vanzelfsprekend dat het college dat doet. 02:14:18

De heer Bolle: Dat is, op zich, vreemd, want je kunt niet aan de ene kant roepen: "Ja, anticyclisch investeren" en er aan de andere kant niet voor zorgen dat je een afdoende reserve hebt, die je dan dus anticyclisch moet aanvullen in tijden dat het goed gaat en dat het kan. Dus niet iedere euro die je kunt vinden in een begroting uitgeven, want er ligt geen geld op de plank in de gemeente Groningen. Er ligt geen geld op de plank! Zo'n beetje alles wat wij uitgeven doen we met geleend geld. 02:14:46

Voorzitter: De heer Leemhuis. 02:14:47

De heer Leemhuis: Dit is toch wel een beetje curieus, want hoe kunt u nou het verwijt geven dat er niet anticyclisch is opgepot op het moment dat het kon, terwijl we het al elf jaar financieel moeilijk hebben, omdat er veel bezuinigd wordt en we twee crisissen achter de rug hebben? Dat is toch een beetje curieus. 02:15:11

De heer Bolle: U mag vinden, meneer Leemhuis, zeg ik via de Voorzitter, dat u het curieus 25

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

vindt, maar ik heb het idee dat de heer Leembuis in verbazing valt zo'n beetje om de minuut dat ik iets zeg. Volgens mij is dit helemaal in lijn met alle eerdere jaren en is het helemaal niet zo dat wij als gemeente anticyclisch investeren. We hebben niet meer uitgegeven dan we anders zouden doen of extra investeringen gedaan, omdat we de economie aan moeten jagen. Dat is helemaal niet gebeurd. Als het economisch goed gaat is dit geen coalitie die zegt: "Nu gaat het heel goed en nu moeten we zorgen dat we niet te veel uitgeven en dat we ook een appeltje voor de dorst hebben voor de tijden dat het slechter gaat". Nee, anticyclisch investeren, wat door de linkse partij in de mond wordt genomen, is ervoor te zorgen dat er in ieder geval niet bezuinigd hoeft te worden. Daar mag u zich dan weer over verbazen dat ik dat weer heb gezegd. 02:16:04

De heer Leemhuis: Voorzitter, het is wel wel grappig, want als wij gaan spreken over het moment dat er een keer geld overblijft, dan praten wij graag met u over hoe we dat geld kunnen reserveren. Het is natuurlijk niet waar wat de heer Bolle zegt, want toen de begroting 2021 voorlag riepen allerlei partijen, waaronder die van de heer Bolle, dat we voorzichtig aan moesten begroten en juist dit college en deze coalitie heeft ervoor gekozen om dat niet te doen en te blijven uitgeven. U kunt daar allemaal termen aangeven, maar dat is gewoon anticyclisch begroten. 02:16:43

De heer Bolle: Voorzitter, dan zou ik de heer Leemhuis toch even willen adviseren om mijn woordvoering van de vorige begroting terug te kijken. Mijn partij was de partij die zei: "We moeten nu niet gaan bezuinigen. We moeten nu, desnoods, onze reserves gaan inzetten als dat nodig is om alles op poten te houden". Dus ga mij hier nu niet zeggen dat het CDA hier op de rem wilde trappen, want dat is, aantoonbaar, klinkklare onzin. 02:17:09

De heer Leemhuis: Als dat zo is neem ik dat terug, want dat heb ik inderdaad niet helder. 02:17:12

Voorzitter: Meneer Bushoff heeft nog een korte vraag aan u en dan kunt u uw betoog afronden. 02:17:20

De heer Bushoff: Voorzitter, op het punt van die reserve denk ik dat het zo zou kunnen zijn dat is gelijk mijn vraag aan het CDA - dat de invulling van 'wat een goede reserve aanhouden' anders wordt beoordeeld door het CDA dan door, bijvoorbeeld, de linkse partijen. Wij vinden het prima om, als linkse partijen, de reserves in te zetten als wij denken dat het nodig is om die voor onze opgaven te gebruiken. Dat we dan een verslechtert weerstandsratio hebben of zo kan ons misschien net wat minder schelen. Zou dat het verschil van inzicht kunnen zijn? 02:17:48

De heer Bolle: Dat zou eventueel kunnen als het aan de hand is. Het is niet zo dat wij per se een bepaald getal willen hebben op het weerstandsvermogen, want dat doet er uiteindelijk niet toe. Het gaat om, zoals u zelf, volgens mij, betoogt, de doelen die je wilt bereiken en dat je afdoende reserve moet hebben voor de risico's die we als gemeente nemen. Wij maken waarschijnlijk bij sommige dingen een andere afweging waarvan wij, bijvoorbeeld, zeggen: 26

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

"Een onrechtvaardige belasting zou je sowieso af moeten schaffen". Dan zegt de Partij van de Arbeid: "Ja, maar het geld is zo lekker. Laten we dat gewoon uitgeven". Voorzitter, ik rond af. Het is mij gelukt om het verboden woord niet te gebruiken en hopelijk lukt dat in 2021 weer. 02:18:31

Voorzitter: Dan gaan we naar 100% Groningen. Wie mag ik het woord geven? 02:18:39

De heer Moerkerk: Dank u wel, Voorzitter. 100% Groningen ziet een college dat hard werkt en zich wendbaar moet opstellen in een bijzondere lastige tijd. Daarvoor onze complimenten. Ik spreek ook een compliment uit over de indicatoren die mooie resultaten laten zien. Deze raad vermoeien om die specifieke indicatoren hier te gaan benoemen helpt ons maar weinig verder. Er dreigt gevaar en daar wil ik op focussen. Het gaat inderdaad wel weer over de ratio weerstandsvermogen. Het wordt een beetje een technisch verhaal, maar we gaan het zien. Voorzitter, de financiële positie van de gemeente Groningen blijft kwetsbaar. Incidentele meevallers en de al ontvangen coronasteun van het Rijk trekken 2020 nog de goede kant op. Met het vaststellen van de risico's voor het weerstandsvermogen en de stille reserves *match* u een rekening met niet al te veel moeite dan dicht. 02:19:35

De heer Moerkerk: Ondertussen gaven we in 2020 het startsein voor, toch nog steeds, dure projecten op verschillende beleidsvlakken. Natuurlijk ligt er per project een terugverdienmodel onder, maar alles bij elkaar opgeteld nemen we forse risico's die zich kunnen laten zien in de komende jaren. Dit soort risico's nemen past de overheid dus ook de gemeente Groningen, maar voor 100% Groningen wordt het wat te veel. De cumulatieve risico's worden te groot. De ratio weerstandsvermogen is aan de lage kant en dit wordt door het college erkent in de rekening van 2020. In 2021 zal de ratio weerstandsvermogen waarschijnlijk nog als voldoende gekwalificeerd worden, maar dat zal niet meer gelden voor 2022 en 2023. Hier duikt het volgende op: het college was van plan te eindigen in haar collegeperiode met een ratio boven de 100 procent. Dat lijkt dus niet te gaan lukken. 02:20:41

De heer Moerkerk: Dat kan worden geweten aan corona, dat snap ik, maar we maken als gemeente in 2020 vooral winst door incidentele bijdrages van het Rijk en ondanks dat komt er in 2022 geen gezonde ratio boven water. Wij maken ons hier zorgen over en wij delen de zorg die de accountant hiervoor heeft geuit. Er staat ruw weer in de planning: de coronanasleep, meer opgave in het sociaal domein, grote infra-plannen en dure uitbreidingen in en rond de stad. Daar stapelen we, als we niet uitkijken, nog extra risico's boven op de komende jaren, zoals een nieuwe Oosterpoort. De rekening 2020 stelt dat in 2024 de stille reserves weer genoeg waard zullen zijn. Waar koop je die glazen bol die hier zo stellig over is? Vertelde die bol ons vijf jaar geleden wat een huis nu kost of wat een lockdown is? In 2024 zou het allemaal weer goed komen. Mijn fractie vindt die veronderstelling zeer risicovol. 02:21:48

Voorzitter: Meneer Bushoff. 27

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR 02:21:49

De heer Bushoff: Ik heb toch één vraag, want ik hoor in het hele verhaal van 100% Groningen dat ze zich zorgen maken over de prognoses, maar op het moment dat de prognoses positief zijn is de vraag: "Hoe kun je dat nou weten, want het is maar een prognose? Waar is die glazen bol", vraagt u dan aan het college. Waar is uw glazen bol als u zich zorgen maakt over de prognoses? 02:22:12

De heer Moerkerk: Dank voor de vraag. Wij willen niet op basis van prognoses, terwijl we al op het randje van een gevaarlijke ratio zitten, meer risico's nemen. Er zit weinig speling in. Het risico dat het risico toeneemt is groot. 02:22:29

De heer Bushoff: Voorzitter, de weerstandsratio, ook al ben ik er niet zo'n fan van dat we daar erg op focussen, verbetert en het aandeel harde- en zachte reserves verbetert ook. We zien dat we jaar in jaar uit een positief rekeningresultaat hebben. Om nou te zeggen dat we behoudender moeten zijn, minder geld moeten uitgeven en minder risicovol te werk moeten gaan, staat haaks op alles wat we hebben gezien de afgelopen tien jaar. 02:22:56

De heer Moerkerk: Meneer Bushoff, ik zie dat anders. We maken jarenlang winst en toch hebben we nog steeds een slechte ratio. Dat impliceert dat we, ten opzichte van wat we uitgeven, veel risico's in onze balans hebben staan. Het zou helemaal niet zo mogen zijn met een bedrijf wat jarenlang winst maakt - ik vergelijk de gemeente met een bedrijf - dat de reserve zo slecht is. 02:23:14

De heer Bushoff: Voorzitter, zou het niet zo kunnen zijn dat een gemeente die sociaaldemocratisch- en actief grondbeleid voert, altijd slechter uit dat soort ratio's en kerngetallen komt? Terwijl actief grondbeleid voeren misschien juist iets is wat je inhoudelijk wilt doen. 02:23:32

De heer Moerkerk: We staan ervoor dat we veel investeren in het sociaal domein en op dat soort vlakken, maar we willen een beetje tegengas geven als het gaat om prestigieuze projecten die het risico erg vergroten. Zeker als het gaat om een paar projecten die op stapel staan, zoals de Oosterpoort die ik noemde, wat in een nieuwe collegeperiode pas tot een besluit komt, maar wat een groot risico zou betekenen. Ik wil even verder gaan als ik daarmee heb beantwoord wat u beantwoord wilde hebben. Waar komen we uit als we daadwerkelijk iets, een keer, moeten doen aan die ratio? We komen uit bij lastenverzwaringen van bewoners en niet alleen bij de bewoners die een beter inkomen hebben, maar ook bij de lage inkomens in deze stad. We staan al zo hoog op het lijstje van dure gemeenten, dus eigenlijk mis ik de indicator in de jaarrekening die gaat zeggen wat we nou eindelijk eens gaan doen dat we wat lager op dat lijstje komen van dure gemeenten. Voorzitter, ik wil verder over de financiën niet zoveel zeggen. Er is hier al veel over gediscussieerd. Ik zie met verwachting uit naar de reactie van het college. 02:24:32

De heer Moerkerk: Ik wil nog iets zeggen over de jongerenhuisvesting in de stad. Het is 28

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

vanmiddag ook ter sprake gekomen bij het vragenuur. Uit indicatoren van het deelprogramma Jongeren blijkt, dat de waardering voor de omgang tussen inwoners en studenten fors is verslechterd in plaats van de gewenste verbetering die was voorgenomen. Natuurlijk heeft het te maken met de pandemie, maar het is te eenvoudig om het daarmee af te doen. De overlast was er altijd al en die is alleen maar aan het toenemen. Er komen steeds meer studenten in Groningen en vooral daardoor vraagt de overlast richting omwonenden meer aandacht. In de Schildersbuurt loopt het aardig uit de hand en de signalen uit andere wijken groeien ook. Bewoners beginnen radeloos te worden en op dit vlak is er eigenlijk geen concrete actie terug te vinden in de rekening. Dit vindt mijn fractie zeer kwalijk. De overlast niet nieuw, het is al jaren in ontwikkeling. Er is vorig jaar een brandbrief gekomen van bewoners uit Schildersbuurt en twee weken geleden opnieuw. We verwachten meer actie op dat vlak. 02:25:33

Voorzitter: De heer Leemhuis, GroenLinks. 02:25:35

De heer Leemhuis: Ik ben benieuwd of de heer Moerkerk het ermee eens is dat het een bijzonder jaar was voor jongeren. Zij moesten noodgedwongen op hun kamer blijven, hadden geen andere alternatieven, konden geen college volgen, konden niet uitgaan en konden geen activiteiten hebben. Is het niet mogelijk dat juist de problemen, die de heer Moerkerk noemt en die nu erger lijken te zijn, voor een deel daaruit te verklaren zijn? 02:26:04

De heer Moerkerk: Jazeker, meneer Leemhuis, ik wil echt niet ontkennen dat het daardoor versneld en versterkt is. Ik kon mijn kinderen moeizaam op een kamer houden en die gingen ook in het Noorderplantsoen zitten, maar het is te erg aan het worden om van omwonenden, in sommige wijken, te verwachten dat ze dat accepteren. U kunt dit niet met droge ogen gaan vertellen aan een aantal bewoners met jonge kinderen in wijken die hun kinderen om negen uur naar bed willen brengen. 02:26:31

De heer Leemhuis: Het punt is niet, Voorzitter, aan de heer Moerkerk02:26:35

Voorzitter: Ik wil even naar meneer Brandsema, want die heeft op hetzelfde punt nog een vraag. Gaat uw gang. 02:26:40

De heer Brandsema: Dank u wel, Voorzitter. Ik ben een beetje verbaasd, want dit gaat over het stuk, wat later vanavond op de agenda staat, over de maatregelen in het plantsoen en het stadsstrand. Nu hoorde ik 100% Groningen zeggen dat er veel meer moet gebeuren om de overlast in te perken. Dat gebeurt nu op het gebied van het stadsstrand en het Noorderplantsoen. Er worden vergaande maatregelen getroffen en dan zie ik opeens moties van 100% Groningen over het alcoholverbod en het stiltegebied na tien uur wat maar opgeheven moet worden. Daar moet het opeens vrijheid-blijheid zijn, terwijl inwoners daar aan de bel trekken en zeggen: "Jongens, het gaat niet langer, zoals het hier nu gaat". Nu hoor ik 100% Groningen hier zeggen dat het allemaal veel strakker moet. Kan de heer Moerkerk dat verschil voor mij duiden? 29

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR 02:27:23

De heer Moerkerk: Jazeker, er moet flink energie gestoken worden in deze overlast en daar moeten rigoureuze maatregelen genomen worden. Die kunnen repressief zijn, maar die kunnen ook op andere manieren worden ingestoken. Je kan selectief handhaven op mensen die overlast veroorzaken en je kan de ME door het park heen sturen en iedereen wegjagen. Dat is een heel groot verschil en op dat vlak willen wij graag de discussie vanavond voeren. Hoe pak je dit aan en welke maatregel is passend? Dan ga ik verder. Ik wil tot slot nog even zeggen - het is een herhaling over de verhuurvergunningen - dat we graag willen dat het instrument verhuurvergunning gebruikt gaat worden om selectief, her en der, huisjesmelkers aan te pakken, maar ook bewoners die maling hebben aan hun omgeving. We hopen dat we daar iets van terug gaan zien in de begroting en in de indicatoren die daarvoor worden opgesteld. Dank u wel, Voorzitter. Ik geef nog even het woord aan mijn collega voor andere onderwerpen. 02:28:22

Voorzitter: We zitten aan de tijd. 02:28:23

De heer Moerkerk: Zijn we er alweer? Dan komt het in de tweede termijn. Dank u, Voorzitter. 02:28:27

Voorzitter: Ja, misschien dat er in de tweede termijn nog de mogelijkheid is. Dan kom ik bij de Stadspartij, meneer Van Staijen. 02:28:34

De heer Van Staijen: Dank u, Voorzitter. Het corona-effect is in alle programma's en paragrafen goed door te vinden. Voor wat betreft de jaarrekening 2020 kunnen wij ons goed vinden in de bevindingen en aanbevelingen die de accountant heeft gemaakt. Een opmerking die wij al eerder hebben gemaakt is, dat wij, in verband met corona, als gemeente ruimhartig zijn gecompenseerd en daarmee, rekening-technisch, gered zijn door het Rijk. Tenslotte is 22 miljoen *cassatie* niet niks, hoewel in dit geval de kosten misschien pas deels na de baten zullen komen. Verder zien wij met grote treurnis terug op het jaar 2020. Het was het jaar waarin het DNA van de stad Groningen ernstig is aangetast door het nu al historisch onvergeeflijke besluit om de drafbaan te sluiten. Dan komt op ons over als een viswinkel zonder vis of een operagebouw zonder opera's. De gemeente heeft zich hier gedragen als een bepaald slechte huurbaas door niet in gesprek te gaan met bestuur en vrijwilligers van de drafbaan, maar eenzijdig de huur op te zeggen zonder te kijken naar alternatieven. 02:29:41

De heer Van Staijen: Voorzitter, geef onze inwoners en potentiële vrijwilligers meer ruimte om mee te mogen doen en denken. Dat is goed voor de gemeentelijke financiën en voor de betrokkenheid binnen onze gemeente, maar dat begint met luisteren en niet alleen met horen, zoals nu meestal gebeurt. Het is pijnlijk te moeten constateren dat een groot deel van de, in de begroting opgenomen, hervormingen niet zijn gerealiseerd en dat daarom de taakstellingen voor 2021 verlaagd zijn. De ChristenUnie dacht daar precies andersom over. Waren die hervormingen - die mag je ook bezuinigingen noemen - alleen maar voor de show 30

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

om de begroting optisch sluitend te krijgen? Ik weet het niet meer. De gemeente blijft financieel nog steeds zeer kwetsbaar. De solvabiliteit is ver onder de risicogrens en de netto schuld blijft ruim onder de norm die nodig is. Nu zeggen kerngetallen niet alles, maar ik zie die toch als een fors risico voor een betrouwbare en sterke toekomst. 02:30:43

De heer Van Staijen: Het weerstandsvermogen is nu een paar procent boven de benodigde capaciteit, maar voor 2022 - 100% Groningen zei het ook al - wordt een tekort van acht en een half miljoen voorzien en ook dat is erg ver weg van het ideaal. Voorzitter, de Stadspartij verzet zich tegen het structureel opnemen van negen miljoen aan onbenutte belastingcapaciteit en het weerstandsvermogen. Als het moeilijk wordt gaan we de woningeigenaren nog verder uitpersen en dat, terwijl uit de houdbaarheidstest van de gemeentelijke financiën blijkt dat de onbenutte belastingcapaciteit van deze gemeente al negatief is, namelijk minus 2.6 procent. In 2020 was er een meeropbrengst van bijna twee miljoen aan OZB, vooral door de steeds verder stijgende waarde van de huizen. De Stadspartij hoopt dat dit voordeel nu eindelijk een reden zou kunnen zijn voor dit college om niet verder, ieder jaar weer, rücksichtslos de OZB te verhogen. Toen een paar jaar geleden de waardes van de woningen waren gedaald moest het percentage omhoog om toch de gewenste opbrengst te krijgen. Nu de waardes gestegen zijn, kan, volgens ons, het percentage omlaag, want dan krijgt de gemeente nog steeds haar opbrengst binnen. 02:31:50

Voorzitter: Eerst even meneer Bushoff. 02:31:52

De heer Bushoff: Dank u wel, Voorzitter. Het gaat over een punt van een heel stuk terug, om heel eerlijk te zijn. Namelijk, dat ik de Stadspartij hoorde zeggen: "Ja, de bezuinigingen zijn niet gerealiseerd. Was dat bezuinigen dan maar voor de bühne om de begroting rond te krijgen?" Ik denk dan dat het toch geweldig nieuws zou zijn als we schijnbaar minder hoeven te bezuinigen. Bent u dat niet met mee eens? 02:32:11

De heer Van Staijen: Niet helemaal, want die bezuinigingen waren deels taakstellend gesteld en men constateert, bij deze jaarrekening, dat ze soms zelfs onmogelijk waren te halen en dat dat vooraf bekend was. Dan denk ik: 'Hé, was het dan voor de bühne?' Dus dan gaan we de norm verlagen om de toekomst zeker te stellen. Ik ga verder02:32:32

De heer Bushoff: Voorzitter, maar is dat juist niet heel positief als uiteindelijk blijkt dat we ons wel iets meer kunnen permitteren en dat we wat minder hoeven te bezuinigen, omdat we meer geld hebben om uit te geven? Dat is toch alleen maar goed voor onze inwoners? Alle bezuinigingen die op de lijst van een paar jaar geleden stonden, waren geen bezuinigingen waar onze inwoners vrolijk van werden. Dan is het toch alleen maar goed als een deel van die bezuinigingen teruggedraaid kon worden, wat is gebeurd bij de afgelopen begroting, en als straks blijkt dat we nog meer bezuinigingen eventueel terug kunnen draaien? 02:33:01

De heer Van Staijen: Dat hangt er vanaf welke bezuinigingen het zijn. Ik herinner me zo gauw 31

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

een bezuiniging om het aantal ingehuurde adviseurs te verminderen. Dat was een vrij groot bedrag en dat bleek later niet te kunnen, want die mensen stonden allemaal op contract van drie à vier jaar. Daar heeft de burger geen baat bij dat die mensen door gaan werken. Ze kosten alleen maar extra geld. Voorzitter, ik ga verder met een, voor mij, groot hot item, namelijk de hondenbelasting. Ook in 2020 goed voor meer dan één miljoen. Mijn fractie probeert al jaren om deze oneigenlijke belasting op te heffen en dient daarom nu, samen met de SP, een motie in. Met pijn in het hart moet ik erbij zeggen, maar dit college dwingt ons om te kiezen tussen twee kwaden, de honden of de OZB. 02:33:48

Voorzitter: Meneer Rustebiel. 02:33:50

De heer Rustebiel: Dank u wel, Voorzitter. Nog even terug naar het vorige punt. U zegt eigenlijk dat inwoners helemaal niks hebben aan mensen die in dienst zijn van de gemeente. Zou u dat terug willen nemen of even goed willen verduidelijken wat we daar nu precies mee bedoeld? 02:34:01

De heer Van Staijen: Ik doelde hiermee op externe adviseurs, niet in dienst van de gemeente, die door de gemeente ingehuurd worden. Voorzitter, deze rekening heeft, nadat de vooraf vastgestelde beklemde reserves eraf zijn, nog een volledig saldo van zes en een half miljoen. Grotendeels doordat een aantal grote projecten niet volledig zijn uitgevoerd. De Stadspartij steunt het voorstel om dit saldo toe te voegen aan het weerstandsvermogen nadat, eventueel, het stukje hondenbelasting, volgens onze motie, eraf is gehaald. Voorzitter, met trots wordt in deze jaarrekening vermeld dat de BORG-norm weer is gehaald, maar dat gaat mijn fractie toch net iets te ver, met uitzondering van het centrum02:34:46

Voorzitter: Meneer van Zoelen, Partij voor de Dieren. 02:34:48

De heer Van Zoelen: Dank, Voorzitter. Ik wil even wat dingen helder hebben in het betoog van de Stadspartij. U wilt de OZB niet inzetten als onbenutte belastingcapaciteit voor het weerstandsvermogen - zoals ik heb begrepen en correct me if I am wrong - maar wel voor de afschaffing van de hondenbelasting? Waarom zou je, als je de hondenbelasting af wil schaffen, ook niet eens kijken naar andere middelen, bijvoorbeeld, om de reclamebelasting omhoog te doen? 02:35:15

De heer Van Staijen: Dat lijkt me een heel ander hoofdstuk waar ik het nu niet over wil hebben. Ik heb hier een keuze moeten maken tussen - wat ik net noemde - twee kwaden. Het OZB willen wij eigenlijk niet verhogen en zeker niet nog hoger maken als die nu is, maar de hondenbelasting is ook iets waar we al jarenlang voor strijden. Wij zijn gedwongen om tussen deze twee kwaden te kiezen. Er zijn nog meer belastingsoorten, waar ik over het algemeen geen voorstander van ben, want ze grijpen in in het economisch leven van mensen die het nu al moeilijk hebben, maar ik heb dat op dit moment niet paraat. Even kijken, ik was bij die BORG-norm. Met uitzondering van het centrum is het streefniveau

32

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

minstens een klasse te laag. Daar krijgen wij, als fractie, regelmatig klachten over, dus je hoeft er niet trots op te zijn dat je dat lage niveau hebt gehaald. 02:36:12

De heer Van Staijen: Voorzitter, ondanks alle corona-problemen worden er nog steeds stappen gezet om hele dure projecten in de openbare ruimte te initiëren, terwijl de middelen op dit moment beter kunnen worden ingezet. Ook de enorme aandacht aan arbeid voor de energietransitie komt mijn fractie wat krampachtig voor, zeker als veel van deze projecten zonder draagvlak van de betrokken inwoners worden doorgedrukt. Er gaat ook veel aandacht naar de verduurzaming van de woonomgeving. Volgens de Stadspartij veel te veel aandacht. Er is meer aandacht nodig voor andere zaken, zoals de woningbouw die vooral voor de middenklasse vrijwel nihil is en voor de sociale woningbouw die met het huidige tempo nooit op afzienbare tijd aan de behoefte kan voldoen. Voor de kwaliteit van bestaande woningen is al helemaal geen aandacht. Het wordt zelfs niet eens vermeld in dit jaaroverzicht, terwijl in 2020 nog steeds veel mensen wonen in ongezonde schimmelwoningen. Dat probleem speelt al 11 of 12 jaar en er gebeurt niets mee. Voor wat betreft de financiën hopen wij dat het college echt iets gaat doen met de aanbeveling van de accountant om vervelende verrassingen in de nabije toekomst te voorkomen. Het voorspellend vermogen van bepaalde uitgaven is nog steeds veel te gering. 02:37:24

Voorzitter: Meneer Bushoff. 02:37:27

De heer Bushoff: Het triggerde mij toch even dat er niets wordt gedaan voor het verbeteren van de woningen. Hoe vaak spreken wij wel niet in deze raad over de wijk- en dorpsvernieuwing? Hoeveel miljoenen euro’s hebben wij daar wel niet voor gereserveerd? Deels uit onze eigen middelen, deels omdat we succesvolle aanvragen doen bij het Rijk, de Regio Deal en het MPG. Allemaal geld wat we concreet investeren in wijk- en dorpsvernieuwing, waarmee we wel degelijk wijken en huizen aanpakken. Hoe ziet de Stadspartij dat? 02:37:55

De heer Van Staijen: Geweldig. Dat is heel goed, maar dat staat nog steeds in een verbetering en vernieuwing van iets wat, op zich, al redelijk goed is. Ik praat hier net, en breek ik een lans, voor iets wat, geloof ik, al 12 jaar in deze raad besproken wordt, namelijk mensen die in afgekeurde, ongezonde schimmelwoningen wonen, waar de gezondheidsrisico's groot zijn. Jaar na jaar komt het weer naar voren en jaar na jaar gebeurt er niets mee. 02:38:23

De heer Bushoff: Voorzitter, dat is toch niet waar? Als we bij die wijk- en dorpsvernieuwing dat soort huizen aanpakken - bij de prestatieafspraken kwam het ook terug tussen de woningbouwcorporaties en de gemeente dat we dit soort huizen aanpakken - dan is het toch aantoonbaar niet waar dat daar niks mee gebeurd in de afgelopen jaren? 02:38:38

De heer Van Staijen: Voorzitter, ik heb in de laatste prestatieafspraken zelfs zitten zoeken naar de renovatie van schimmelwoningen en daar geen woord over kunnen vinden. Dus ik 33

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

denk dat de heer Bushoff en ik totaal andere prestatieafspraken hebben gelezen. Ik sluit af, want ik ben, denk ik, door mijn tijd heen. Het voorstellend vermogen van bepaalde uitgaven is nog steeds veel te gering, waardoor de jaarrekening in relatie tot begroting onvoorspelbaar blijft. De ChristenUnie voerde dat ook al aan. Tot slot is het een hele vreemde jaarrekening door de crisis die in alle facetten doorwerkt. Daarom zijn de resultaten niet goed vergelijkbaar met de voorgaande jaren, hoewel - dat heb ik net al aangestipt - een aantal minder positieve zaken al ver voor corona in gang zijn gezet. Dank u wel. 02:39:26

Voorzitter: Dank u zeer. Dan kom ik bij een Student en Stad, meneer Bosch. 02:39:31

De heer Bosch: Dank u wel, Voorzitter. We kijken terug op de prestaties en de gemeenterekening van dit college. Na een raar en bewogen jaar, waarin ons leven allemaal heeft stilgestaan, zie je dat heel goed terug in de gemeenterekening. Het maakt het moeilijker om goed terug te kijken hoe de prestaties zijn gelukt het afgelopen jaar, omdat de vergelijking met de voorgaande jaren vaak mank slaat. Wel is het zo dat er een drietal complimenten zijn uit te delen en er een drietal punten zijn die wij graag anders zouden zien. Te beginnen met wat wij heel goed vinden: er zijn weer veel nieuwe woningen gebouwd. Niet precies wat de bedoeling was, iets minder helaas, maar er is veel inzet op getoond, er was een bouwrecord en veel jongerenhuisvesting. Daarnaast hebben we ingezet op duurzaamheid en de energietransitie. Grote- en kleine projecten, allemaal om onze aarde leefbaar te houden. Tot slot hebben we ruimte toegevoegd en zijn er meer hoogwaardige fietsparkeerplekken gekomen, allemaal door het college gerealiseerd. 02:40:37

De heer Bosch: Wat ons betreft zijn er zaken die beter kunnen. Wij vinden het zonde dat er geld overblijft. Het is niet alleen de taak van de fiscus om ervoor te zorgen dat er niet te veel geld uitgaat, maar ook om het geld wat we hebben uit te geven. Daarin zien wij dat er een cultuurverandering nodig is, maar óók dat we geen geld op de plank moeten laten liggen. Ik denk dat het één het andere niet uitsluit en wij zien ernaar tegemoet om hierover volgende week verder door te spreken. 02:41:06

Voorzitter: Meneer Rustebiel. 02:41:08

De heer Rustebiel: Dank u wel, Voorzitter. Ik hoor bijna elke fractie spreken over het geld wat overblijft. Dat is amper twee procent van het miljard dat we uitgeven. Van het geld wat overblijft is ook nog een aandeel coronasteun, wat we natuurlijk nooit hadden kunnen voorzien. Ligt het allemaal niet een beetje genuanceerder met al het geld wat we zogenaamd over zouden houden? 02:41:30

De heer Bosch: Allereerst, dat het maar een klein percentage is van wat we uitgeven is een beetje een manke vergelijking, want heel veel staat vast in de gemeenterekening dus het is wel degelijk veel meer. Ten tweede is het zo, dat het niet iets van het afgelopen jaar is dat we geld overhouden. Dat is al eerder benoemd. Al heel lang begroten we vrij ruim in en 34

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

houden we geld over, dus ik vind, in dit geval, beide argumenten niet opgaan. Ik wil graag doorgaan, Voorzitter. De sportfaciliteiten in Groningen worden erg laag beoordeeld en dat snappen we wel. Het zijn er niet zoveel en er is vaak een onhandige indeling. Dan heb ik het over de openbare sportindelingen. Dat vinden we jammer en we zien ernaar uit om dat te verbeteren. Tot slot - ook genoemd door 100% Groningen - is het percentage van inwoners in Groningen die de samenwerking tussen studenten en stadjers goed beoordeelt, maar 57 procent. Dat betekent dat bijna de helft van onze inwoners die samenwerking niet goed vindt. 02:42:36

De heer Bosch: Dat baart ons zorgen, want Student en Stad zit niet in de gemeenteraad om het leven van studenten mooier of leuker te maken. Wij zitten in de gemeenteraad, omdat wij geloven in een gedeelde stad waarin studenten en stadjers samenwerken en dat je vervolgens samen een mooiere stad creëert. Op het moment dat maar de helft van de inwoners aangeeft dat ze het goed vinden gaan, gaat er, wat ons betreft, echt iets mis. Wij roepen hierbij op om meer aandacht voor dit onderwerp, omdat dit percentage zo ontzettend laag is. We zullen volgende week met voorstellen komen om dat te verbeteren. Voorzitter, ter afsluiting hoort bij terugkijken ook02:43:16

Voorzitter: Meneer Brandsema. 02:43:20

De heer Brandsema: Dank u wel, Voorzitter. Nu heb ik weer dezelfde vraag voor Student en Stad die een heel pleidooi houdt over meer aandacht voor stadjers versus studenten. Later deze avond komt Student en Stad met twee moties die zeggen dat, ondanks al die noodkreten uit het plantsoen, het alcoholverbod er maar af moet en dat er feest gevierd moet kunnen worden in het plantsoen. Stil na tien uur moet er ook maar gewoon af. Hoe beoordeelt Student en Stad die houding in het licht van wat de heer Bosch ons zojuist allemaal vertelt? 02:43:56

De heer Bosch: Voorzitter, wat de ChristenUnie hier zegt is echt onzin. Natuurlijk zien wij dat er overlast is en dat er iets aan gedaan moet worden. Waar we vanavond een discussie over gaan voeren is op welke manier je dat moet doen. Moet je iedereen die geen overlast veroorzaakt leegvegen en naar huis sturen of moet je kijken of je de mensen die overlast veroorzaken - en alleen díe mensen - naar huis kunt sturen met de huidige - en dat kan wetgeving. Die discussie gaan we vanavond voeren. Dat er hier nu wordt gepleit dat Student en Stad alleen maar voor een feestje in het Noorderplantsoen is en dat inwoners het maar uit moeten zoeken omdat de stad van de studenten is, is echt onzin en ik werp dat ver van mij af. Ik wil eindigen op een positieve noot en dat is dat bij terugkijken ook complimenten horen. Ik wil een compliment uitgeven aan het college voor wat is uitgevoerd, speciaal aan wethouder De Rook die afzwaait en natuurlijk aan alle ambtenaren die zich heel hard hebben ingezet om onze mooie stad nog mooier te maken. Dank u wel. 02:44:54

Voorzitter: Dank u zeer. Dan kom ik bij de heer Van Kesteren, PVV.

35

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR 02:44:58

De heer Van Kesteren: Dank u wel, Voorzitter. De jaarrekening is een behoorlijke klus om dat allemaal door te nemen. Als aandachts- en verbeterpunt kreeg de gemeente weer van de accountant mee dat het beter leesbaar en compacter gemaakt moet worden. Mogen wij deelgenoot zijn van uw lachen? 02:45:29

Spreker: Jahoor, dat mag. 02:45:29

De heer Van Kesteren: Vertel. 02:45:30

Spreker: Dat het een hoop werk is. 02:45:30

De heer Van Kesteren: Ik voel mij toch steeds een beetje onderbroken, Voorzitter, want ik hoor hier en achter mij stemmen en dat vind ik vervelend. Kunt u daar, als Voorzitter, een opmerking over maken dat ik rustig mijn betoog kan doen? Dat zou ik heel fijn vinden. 02:45:41

Voorzitter: Gaat u gewoon uw gang. 02:45:43

De heer Van Kesteren: Goed, Voorzitter. De PVV-fractie kijkt dan ook uit naar de volgende jaarrekening. Wat opvalt is dat de gemeente zichzelf goed bezighoudt met allerlei hobbyprojectjes en daarvoor veel geld uitgeeft. Het zijn allemaal innovatieprojecten - zo wordt het gebracht - die allemaal passen binnen de klimaatagenda, want dat is maatgevend en belangrijk. Corona speelt een hoofdrol in deze jaarrekening. Het aantal voorbeelden is te veel om op te noemen. Ik heb maar liefst 500 bladzijden doorgespit op punten waar de eenmansfractie van de PVV iets mee kan. Je kunt dat niet in je eentje - en daar word ik wel bij geholpen - maar ik wil toch een compliment maken dat de webinar van Liesbeth Reekers heel goed in elkaar zat. Mevrouw Reekers deed dat op een hele concrete en heldere wijze. Daar wilde ik toch een compliment voor geven en ik hoop dat dat meegenomen wordt in de volgende jaarrekening. 02:46:52

De heer Van Kesteren: Wat ik ook lees is dat er wordt gezegd dat, ondanks de corona, het in elk geval gelukt is om het onderhoudsniveau van het groen op peil te houden. Fantastisch. Op peil gehouden - dan ben ik toch weer een beetje de onderwijzer - wordt dan met een lange ij geschreven. Voor het peil van de grammatica zou er een webinar moeten komen, maar dan voor ambtenaren. Hoewel het wel een heel mooi document is waar veel werk inzit, maar dat terzijde. De energietransitie: landelijk moeten we voorop blijven lopen en dat kost klauwen met geld, maar dat maakt niet uit want we gaan er gewoon mee door. Corona als argument waarom het sociaaleconomisch en sociaal-maatschappelijk zo slecht gaat in de gemeente Groningen. Corona kwam als geroepen. Lastenverhogingen, het versoberen van voorzieningen en toename van de armoede. Corona is één van de belangrijkste oorzaken van het feit dat het zo beroerd gaat in deze gemeente.

36

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR 02:48:08

De heer Van Kesteren: De economische situatie is erg verslechterd. Corona! Kan het college aangeven wat het verband is tussen corona en de problemen bij het Forum? Alles is gerelateerd aan corona. Jeugdhulp wordt gehinderd door corona. Telkens weer corona. Door de lockdown post onvoorzien, verlies Forum 2021 tot 2024 drie komma drie miljoen. Kassa! Oorzaak? Corona. Nee, Voorzitter, niet alles is te wijten aan corona. De besluitvorming heeft nauwelijks uit de verf kunnen komen, bladzijde 228. Corona? Of is er wellicht een andere oorzaak te noemen? Ik zou graag van het college willen horen wat nog meer oorzaken kunnen zijn waarom het sociaaleconomisch en sociaal-maatschappelijk zo slecht gaat? Het gemeentelijk doel loopt voor op de ambitie van het Rijk. Tjonge jonge, wat zijn we hier goed bezig in Groningen. We streven het Rijk zelfs voorbij. Alleen de centen hebben we niet, want de lasten voor de inwoners worden telkens weer verhoogd. 02:49:42

De heer Van Kesteren: Ik heb het in het debat al aangegeven. De hondenbelasting gaan we afschaffen. De PVV dient wel een motie in om de hondenbelasting af te schaffen, maar die vindt het geen dekking. Dat noemen ze niet. Jawel, Voorzitter, de dekking is bij ons niet de lasten te verhogen, maar de dekking die wij zoeken is in het uitgavenpatroon van de gemeente. Dat kan heel goed, want wat ik heel teleurstellend vind, is dat de meerderheid van deze raad kritiekloos meeloopt in de politiek correcte polonaise van dit gemeenschapsgeld-verspillende-college, die zich alleen maar bezighoudt met onrealistisch klimaat, diversiteit, inclusie en overal prestige en projectjes. Dat is toch wel heel kwalijk. Ik hoop dat het kwartje eens een keer begint te vallen, zowel in de gemeenteraad als bij dit gemeentebestuur. 02:50:44

De heer Van Kesteren: Gelukkig zie je het bij steeds meer gemeenten, ook landelijk. Het is een kwestie van tijd. Maar jongens, laten we met elkaar nou eens andere keuzes maken en de uitgaven van de gemeente kritisch bezien. Wat zijn nou werkelijk, voor de inwoners van Groningen, de lasten - en dat we die lasten verlagen - en wat is nou echt aan bezinning onderhevig? De ambities die wij hebben en die verder gaan dan de EU en het Rijk, laten we daar eens een keer mee ophouden en terugkeren naar het gezond verstand en Groningse nuchterheid. Dank u wel. 02:51:24

Voorzitter: Dank u zeer, dan kijk ik tot slot naar meneer Leemhuis. 02:51:29

De heer Leemhuis: Voorzitter, dank u wel. Het wachten heeft helaas niet opgeleverd wat ik het liefst had gewild, namelijk dat de heer Been deze woordvoering zou kunnen doen. Laat ik zeggen dat u alle briljant woorden die u zometeen hoort, aan de heer Been moet toeschrijven en als het niet duidelijk is ligt dat aan mijn voordracht. Voorzitter, de coronapandemie legde allerlei zwaktes in de Groningse samenleving bloot die we wel al zagen, maar die nu extra benadrukt werden. Dan hebben we het bijvoorbeeld over de groeiende ongelijkheid wat betreft gezondheid en het belang van de openbare ruimte. We moeten concluderen dat de begroting voor 2020, die werd vastgesteld toen nog niemand van het coronavirus gehoord had, het aanpakken van die problemen al aardig in de smiezen had. We

37

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

bezuinigden tientallen miljoenen euro’s om tekorten in de Jeugdzorg, op de Wmo en de uitkeringen te voorkomen. 02:52:20

De heer Leemhuis: We stelden een ambitieus groenplan vast, werkten aan het toevoegen van openbare ruimte, zoals bij Dudok en het Akerkhof en de autologica werd verder teruggedrongen. Ook qua verduurzaming - onze oplossing voor die andere crisis - heeft de gemeente in 2020 flinke stappen gezet. Het planbureau voor de leefomgeving concludeerde, in een gisteren uitgebracht rapport, dat Nederland ten opzichte van onze buurlanden traag is met het terugdringen van onze CO2-uitstoot. Terwijl in Den Haag nog altijd gesteld wordt dat we niet het braafste jongetje van de klas moeten zijn, nemen we in Groningen gelukkig wel verantwoordelijkheid. Ons doel is CO2-neutraal in 2035 en in 2020 zetten we hierin goede stappen. Het aantal aansluitingen van Warmtestad is verdubbeld van 1500 naar 3000, er is een groep energiecoaches opgeleid om energiearmoede tegen te gaan en het aantal zonnepanelen in de gemeente ligt voor op schema. 02:53:15

De heer Leemhuis: Dat, Voorzitter, ondanks pijnlijke bezuinigingen, onder andere op duurzaamheid. Bij de begrotingsvaststelling van 2020 besloten we over een structurele bezuiniging van ruim € 30.000.000. Zoals gezegd, die tekorten op Jeugdzorg, BUIG en de Wmo liepen op tot ruim € 40.000.000 per jaar en de mogelijkheden om geld te vinden in de begroting waren te klein. Desondanks zitten we nu, terugkijkend op 2020, met een overschot van tientallen miljoenen. Een belangrijk deel daarvan is goed te verklaren - zoals ik in interrupties al heb gesteld - door de coronapandemie wat leidde tot vertraging van veel plannen, maar we zien dat dit jaar in jaar uit een probleem is. GroenLinks maakt zich hier zorgen over, want als we volgende week de Voorjaarsnota bespreken en in november de begroting voor 2022, wat is dat debat dan waard? De accountant gaf aan dat die cultuurverandering nodig is - dat is ook door meer fracties gesteld - om de problemen aan te pakken en de wethouder zei daar in de meningsvormende sessie een aantal goede dingen over. 02:54:28

Voorzitter: De heer De Greef, SP. 02:54:31

De heer De Greef: Dank u wel, Voorzitter. Ik wilde de heer Leemhuis van GroenLinks het volgende voorleggen. Wij hebben geconstateerd dat er 25 miljoen niet wordt uitgegeven aan werk, inkomen, onderwijs en zorg. Bent u het met mij eens dat dat een probleem is en bent u bereid om, met de SP, een voorstel te doen om dat bij de volgende begroting te gaan voorkomen? 02:54:54

De heer Leemhuis: Om te beginnen is wat de SP doet niet helemaal fair, want de SP telt eerst allemaal dingen op die niet uitgegeven zijn, maar houdt even weg dat er voor veel dingen meer is uitgegeven en dat die daarmee deels gecompenseerd zijn. Los daarvan, de discussie is - die we nu al deels voeren en volgende week meer gaan voeren en wat precies is wat de heer Bushoff in deze raadsvergadering heeft gezegd en wat mijn fractiegenoot Jasper Been al in de commissie zei - dat we juist moeten gaan kijken naar dat scherpere begroten. Wat 38

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 30 JUNI 2021 15.00 UUR

de SP echter doet is nu incidenteel wat dingen voorstellen, terwijl die geen compleet beeld geven van het totale vraagstuk en daarom gaan wij daar in de bijdrage bij het voorjaarsdebat meer over zeggen en zien wij de voorstellen, die de SP daarin doet, nu niet zitten. 02:55:49

De heer De Greef: Voorzitter, dat betekent toch dat er 25 miljoen is wat wij jaar na jaar niet uitgeven? Het is een soort vat waar alle andere uitgaven overheen stromen. Kunnen wij hier toch besluiten om die 25 miljoen terecht te laten komen, daar waar het de kloof tussen arm en rijk in onze stad verkleint? Ook al is het maar incidenteel, het is heel waardevol geld. 02:56:13

De heer Leemhuis: Mijn fractie kiest voor structurele oplossingen en voor structureel inzet. Mijn fractie verbaast zich wel wat over deze reactie van de SP, want in het verleden is juist de SP behoudend geweest als het gaat om het gebruiken van potjes. Zoals ik al zeg, we gaan er bij de volgende vergadering over de voorjaarsbrief verder over spreken en wij denken erover om daar met een motie over dit onderwerp te komen. Voorzitter, afsluitend, 2020 was een krankzinnig jaar voor inwoners van onze gemeente, maar ook voor de gemeentelijke organisatie. Er kwamen acuut nieuwe regelingen op de gemeente af, er moest thuis gewerkt worden en in veel gevallen moest er op korte termijn snel gehandeld worden. Desondanks is de accountant tevredener dan ooit over de jaarrekening en waarderen de burgers de dienstverlening van de gemeente beter dan vorig jaar. Daarvoor wil mijn fractie het college, maar vooral de ambtelijke organisatie die in moeilijke omstandigheden werk heeft moeten leveren in deze coronacrisis, van harte complimenten geven. Dank u wel, Voorzitter. 02:57:19

Voorzitter: Dank u zeer. We zullen de complimenten over de briljante woorden overbrengen aan de heer Been en ik vond uw voordracht eigenlijk best door de beugel kunnen. 02:57:34

De heer Leemhuis: Bedankt. 02:57:34

Voorzitter: Dan gaan wij over tot, voor zover dat nodig is, beantwoording van de kant van het college. Antwoorden van de kant. Dat is een riskante onderneming, aangezien mevrouw Jacobs een tweetal vragen heeft gesteld aan het college, die ik toch vooral als retorisch wenste op te vatten, maar de wethouder van financiën nam ze letterlijk waarop onmiddellijk de college-app begon te exploderen. We lopen het risico dat de wethouder van financiën straks al de antwoorden gaat formuleren. Ik geef nu alvast de waarschuwing dat dat niet de bedoeling is. Hij selecteert maar en dan kijken we wel waar we uitkomen, want anders wordt hij wat al te lang van stof. 02:58:26

De heer Brandsema: Voorzitter, even een punt van orde. Ik zie al een woordvoerder snel wegrennen en ik heb zelf ook behoefte aan een hele korte sanitaire stop. Is het mogelijk om kort te schorsen? 02:58:37

Voorzitter: Dat was inderdaad de vraag die ik nog even in uw midden wilde leggen. De 39