20-04-2022, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Topweer.pdf

We willen de alsmaar groeiende tweedeling aanpakken, of het nu gaat om onderwijs of op het gebied van werk of op het gebied van wonen. We willen de woningcrisis aanpakken. Meer, sneller, beter, betaalbaar en groen en we doen dat op een verbindende manier, juist naar de mensen die het geloof in de overheid hebben verloren. De beoogde coalitie van GroenLinks, Partij van de Arbeid, Partij voor de Dieren, SP en ChristenUnie kan vooruitgang combineren met bestaanszekerheid voor iedereen. We willen doorgaan op de ingeslagen weg en verder versnellen en verbeteren. We hoeven niet zoveel nieuwe visies te maken, wat ons betreft. Laten we de visies de komende jaren maar met elkaar gaan uitvoeren. Daarom, u hoort het, voelt de Partij van de Arbeid zich thuis in de coalitie, zoals hier voorgesteld: links, progressief, sociaal en groen en wij gaan met vertrouwen de formatiefase in. Nu vooruit, meters maken! Dank u wel. 00:48:54

Voorzitter: Dank u zeer. Zijn er nog vragen? Mevrouw Jacobs. 21

00:48:58

mevrouw Jacobs - VVD: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor mevrouw Bloemhoff een gloedvol betoog houden over het voorkomen van de gepolariseerde samenleving en er valt mij in het verslag op dat u, ten aanzien van plannen maken als coalitie en verbinden met de raad, op bepaalde onderwerpen al een groot deel van de raad uitsluit. Hoe kunt u dat rijmen met 'voorkomen van polarisatie' als u al zegt: "Over de woningmarkt gaan we niet breder praten dan in de coalitie." Ik heb nog een andere vraag: u spreekt in deze raad uw zorgen uit over de bestuurskracht. Hoe bent u ervan overtuigd dat deze coalitie de nodige bestuurskracht kan leveren? 00:49:39

mevrouw Bloemhoff - PvdA: Voorzitter, eerst maar even de laatste vraag: daar hebben we het natuurlijk in de gesprekken uitvoerig over gehad en wij hebben hier vertrouwen in, dat we op een realistische manier de uitvoering ter hand zullen nemen en dat het zeker tot bestuurskracht zal leiden. De eerste vraag: er was een vraag van de informateur over raadsakkoorden en daar hebben wij aangegeven dat we juist heel graag, bijvoorbeeld, een raadsakkoord op het gebied van participatie voor ons zien, omdat het voor ons allemaal een heel belangrijk thema is, maar dat wij een algemeen raadsakkoord over het algemeen niet zien zitten. Er is als voorbeeld wonen genoemd, omdat je daar een sociale- of een liberale visie op kunt hebben, waarbij ik denk: ja, als je dat gaat mengen, krijg je een grijze brij en er wordt eigenlijk niemand blij van. Dus dat is onze opvatting. Het betekent niet dat uw beleid niet meegenomen kan worden in het woonbeleid, want dat doen we al jaren, maar ik wil daar graag een meer sociale koers varen en ik vind dat ook aan de coalitie om daar plannen op te maken. 00:50:39

Voorzitter: Meneer De Haan. 00:50:41

de heer De Haan - CDA: Dank u wel. Voorzitter, een stukje in het verslag van het eerste gesprek met mevrouw Bloemhoff viel mij op en daar wou ik haar nog wat over vragen. U geeft daarin namelijk aan: 'Een coalitie van vijf partijen wordt niet uitgesloten, maar het is niet de eerste optie. Als je met vier partijen een coalitie kunt vormen, verdient dat de voorkeur. Die optie eerst verkennen.' Aan het einde, zo lezen we in het verslag, waren er eigenlijk twee mogelijke coalities: een met vier partijen en een met vijf partijen. Mijn vraag aan mevrouw Bloemhoff is: waarom heeft mevrouw Bloemhoff dan toch voor de optie met vijf partijen gekozen? 00:51:15

mevrouw Bloemhoff - PvdA: Als u goed het verslag heeft gelezen, waren er ook andere opties met vier partijen. Verder zijn het voor ons gewoon goede gesprekken geweest en hebben we evenveel raakvlak gehad met D66 als bijvoorbeeld met de SP. Dat was ook een heel goed gesprek. Dus ja, die twee opties lagen op tafel en die moet je dan even zwaar wegen. Bovendien hadden we er in de tweede optie ook nog een ervaren bestuurder bij, dus dat is dan een weging die je maakt. 00:51:48

de heer De Haan - CDA: Voorzitter, ik snap dan nog niet helemaal precies de weging waarom 22

het een wel en het ander niet. Zit dat dan in een extra bestuurder? Want dat lijkt niet helemaal te kloppen met de woorden die in dat eerste gesprek naar voren kwamen. 00:52:04

mevrouw Bloemhoff - PvdA: Voorzitter, volgens mij hebben wij aangegeven eerst een optie met vier partijen te willen verkennen, maar uiteindelijk moet de inhoud voorop staan. Wij hebben daar goede gesprekken mee gevoerd en, volgens mij, heb ik aangegeven dat de Partij van de Arbeid voor een links-, progressief-, groen- en sociaal college gaat en die balans is voor ons van belang met het groene en rode hart van GroenLinks en de Partij van de Arbeid. 00:52:28

Voorzitter: Meneer Sijbolts. 00:52:32

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Dank, voorzitter. Dat laatste, wat mevrouw Bloemhoff zegt, zou eigenlijk impliceren dat de rest van de partijen er niet toe doen als je dat leest in de verkiezingsuitslag, maar goed, dat laten we dan maar even in het midden. U begon uw betoog met vertrouwen geven aan hen die geen vertrouwen meer hebben in de overheid. Als ik dan het verslag lees van de informateur over die tweede gespreksronde, dan valt het mij op dat eigenlijk pas als D66 en de SP met u in gesprek zijn, die thema's benoemd worden. Dan ben ik benieuwd op welke manier de Partij van de Arbeid daar invulling aan gaat geven om dat vertrouwen te herstellen. 00:53:12

mevrouw Bloemhoff - PvdA: Voorzitter, dan moet ik de heer Sijbolts erop wijzen dat hij ons verslag niet goed heeft gelezen, want volgens mij ben ik er uitvoerig op ingegaan. Ik heb het gehad over - en dat is er letterlijk in opgenomen - het verhaal van Tjeerd Willink, Groter denken, kleiner doen. Dus echt op de uitvoering zitten, dat we als overheid moeten leveren, dat we veel meer gebiedsgericht moeten gaan werken en veel dichter op de inwoners staan. Dus als u het verslag nog even wilt nalezen dan kunt u daarin onze visie lezen. 00:53:38

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Nou, voorzitter, ik had het niet zozeer over wat de Partij van de Arbeid zelf heeft ingebracht bij het gesprek met de informateur. Het verslag over die tweede gespreksrondes, wat u heeft gevoerd met de Partij voor de Dieren, de SP en D66, is behoorlijk summier. Het valt mij gewoon op, bij het verslag in die tweede gespreksrondes, dat die punten pas heel concreet aan bod komen in de gesprekken die u heeft gevoerd op het moment dat D66 en de SP aan tafel zitten. 00:54:06

mevrouw Bloemhoff - PvdA: Voorzitter, dat is misschien bij wijze van verslaglegging en daar ben ik niet verantwoordelijk voor, maar het is wel degelijk, in alle drie de keren dat wij gesprekken hebben gevoerd, heel uitvoerig aan bod gekomen. 00:54:19

Voorzitter: Anderen nog vragen of suggesties? Nee, dank. Dan ga ik naar de heer Rustebiel van D66.

23

00:54:36

de heer Rustebiel - D66: Dank u wel, voorzitter. Zoals in het duidingsdebat aangegeven, is het voor D66 essentieel dat iedere Groninger in staat moet zijn om het beste uit zichzelf te halen en dat iedereen in Groningen zichtbaar zichzelf moet zijn. Met dat vertrekpunt is D66 dan ook de serie gesprekken ingegaan en vanuit dat denken hebben wij de afgelopen weken onder meer gesproken over onderwijs, wonen, klimaat, cultuur, gezondheid en economie. We hebben gesproken over het belang van woningen voor het middensegment, over de Rijke schooldag, over een ambitieuze klimaataanpak en over ruimte voor cultuur en ondernemerschap. We hebben het gehad over de plek van Groningen in het Ommeland, onze verbinding met andere gemeenten en hoe belangrijk dat wel niet is, bijvoorbeeld op het gebied van jeugdzorg en energietransitie. Steeds hebben we daarbij aangegeven het als belangrijke uitdaging te zien, dat we deze opgaven moeten realiseren tegen de achtergrond van de krappe gemeentefinanciën, maar we spraken ook uit dat we veel kansen zien bij de fondsen die in het regeerakkoord verstopt zitten. Met onze verbindingen in de regering, in de Tweede Kamer, hadden wij graag een rol gespeeld om die fondsen ook daadwerkelijk deze kant op te krijgen.

We vonden dus partijen die een groot deel van onze agenda deelden en waren graag bereid geweest om te kijken of dat ook in de onderhandelingsfase tot een akkoord had kunnen leiden. In het duidingsdebat heeft D66, net als veel andere partijen, de zorg uitgesproken over de opkomst. Het deed ons goed om te horen dat alle partijen die zorg deelden en zich verantwoordelijk voelen voor de crisis van anderen, maar ook voor de mensen die niet gestemd hebben. Dan baren een aantal dingen, uit het rapport van de informateur, mijn fractie toch wel zorgen. Ten eerste de keuze om volledig naar één kant van het politieke spectrum te gaan, terwijl je uit de woorden die gebezigd zijn in het duidingsdebat er ook voor had kunnen kiezen om een wat bredere coalitie neer te zetten, waarin meer Groningers zich zouden herkennen. 00:56:20

de heer Rustebiel - D66: Democratie is wat D66 betreft namelijk meer dan de helft plus één. Dan de constatering van de informateur dat partijen het op dit moment nog niet lukt om te komen tot een verbindingsagenda: ik herken die worsteling ook van het gesprek dat wij gehad hebben, maar ik zou er toch op willen wijzen dat dit echt een fundamenteel punt is en dat het iets is wat op elk beleidsterrein terug zou moeten komen de komende paar jaar. Ik hoop dat iedereen zich wil committeerden aan de vraag van de informateur om daar zo snel mogelijk mee aan de slag te gaan. D66 heeft zich de afgelopen jaren opgesteld als een verbindende partij. Zowel in de coalitie, maar ook tussen de coalitie en de oppositie, met tal van initiatiefvoorstellen, moties, samen vragen stellen en dergelijke. Dat is een rol die ons past en dat is de rol die wij sowieso al in wilden nemen, of we nou een oppositie- of een coalitierol zouden krijgen. Om die gezonde dynamiek in de gemeenteraad te versterken hebben wij, zowel in het duidingsdebat als bij de informateur, aangegeven dat wij voorstander zijn van een dunner coalitieakkoord, zodat er meer ruimte komt voor de raad en voor de straat. Wij hopen dat de coalitie deze aanbeveling overneemt, helemaal omdat die wens hier echt heel erg gedeeld is.

Ook verwachten wij dat het nieuwe gemeentelijke beleid niet alleen over inwoners gaat, maar ook met inwoners gemaakt wordt. Dat we de ontwikkeling van inwoners centraal gaan stellen en dat we niet voor hen gaan bedenken wat het beste voor ze is. Daarnaast vinden wij het belangrijk dat er ruimte blijft voor ondernemers en ondernemerschap, want Groningen moet ook de gemeente blijven waarin 24

ondernemers de ruimte krijgen. Dat het zo goed gaat in Groningen is in veel opzichten natuurlijk geen natuurverschijnsel. We hebben een politiek nodig die keuzes durft te maken. Groningen verdient een trotse politiek die vanuit de eigen kracht op pad gaat met goede plannen. Groningen verdient een politiek die samenwerkt met Den Haag en niet alleen naar Den Haag wijst. We hebben natuurlijk ook verstandige politiek nodig met oog voor de goede balans tussen de opgaven, de omvang van de portemonnee en de hoogte van de lokale lasten. Wij denken dat de investeringen in de lokale economie juist kunnen helpen om de sociaalmaatschappelijke opgaven te realiseren. D66 dankt de informateur voor het gedane werk en wij zijn bijzonder benieuwd naar wat wij voor akkoord tegemoet kunnen zien in de verwachting dat jullie dat gaat lukken. Succes daarmee. 00:58:33

Voorzitter: Dank u zeer. Zijn er vragen aan D66. Meneer Dijk? 00:58:39

de heer Dijk - SP: Voorzitter, ik las vandaag in de krant dat de heer Rustebiel zei: "De hele raad heeft uitgesproken, dat een nieuwe coalitie een uitgestoken hand moet zijn naar de hele Groningse samenleving en niet naar slechts een deel daarvan." Ik heb eigenlijk de hele dag zitten nadenken wat u daar precies mee bedoelde en toen hoorde ik u net weer zeggen: "Ja, het dient slechts een deel van de mensen die heeft gestemd." Welk deel wordt, volgens u, dan niet bediend? 00:59:10

de heer Rustebiel - D66: Dat kunnen we nu nog niet beoordelen. Daarvoor zal er eerst een akkoord moeten komen. Ik heb het gehad over representatie en dat een coalitie aan één kant van het politieke spectrum een belangrijke rol heeft in het herkennen in de positie van alle inwoners die gestemd hebben. Dat heb ik gelukkig veel fracties hier in het duidingsdebat ook horen zeggen. Mijn fractie was ook een van de partijen die dat op dat moment gezegd heeft. 00:59:35

de heer Dijk - SP: Bent u met mij eens dat de coalitie die de tweedeling bestrijdt meer wil bestrijden, meer sociaal beleid wil en bredere belangen dient, dan een coalitie die niet wil of minder zou willen? In mindere mate? 00:59:51

de heer Rustebiel - D66: Ik denk dat we het hadden kunnen hebben over de manier waarop je de tweedeling bestrijdt. D66 is hier in de gemeenteraad, en ook landelijk, de partij met de meest ambitieuze onderwijs- en ontwikkelingsagenda. Wij geloven dat als we inwoners in staat stellen om zichzelf te ontwikkelen, waarbij natuurlijk een bodem van bestaanszekerheid echt geborgd moet worden, we daarmee de Groningse samenleving vooruithelpen. Ik hoop dat we dat van een nieuwe coalitie ook kunnen verwachten, maar het is bij uitstek een punt waar D66 natuurlijk graag over meedenkt. 01:00:21

Voorzitter: Zijn er nog andere vragen aan de heer Rustebiel? Dat is niet het geval. Dan kom ik bij mevrouw De Wrede, Partij voor de Dieren.

25

01:00:33

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Dank u wel, voorzitter. Ik blijf er vandaag ook even bij zitten. Ik wil u even meenemen naar 2002 toen de Partij voor de Dieren werd opgericht en daarna zijn wij gestaag gegroeid. "Geen plof-partij", zeggen we wel eens. Wij voeren expressieve politiek. We proberen een bewustzijn voor diergerelateerde onderwerpen te kweken en dat is hoe we zijn begonnen. Ondertussen is de klimaatverandering niet meer te ontkennen en heeft de hele wereld al jaren te lijden onder corona. De volgende zoönose staat in de startblokken. "Potentieel zoönotisch", zegt Marion Koopmans over de vogelgriep. Onderdeel uitmaken van een formatie is natuurlijk een nieuwe fase voor onze partij, maar wij zijn er klaar voor, ook omdat de andere partijen er klaar voor zijn. Desondanks - dat wil ik u best vertellen - zijn de afgelopen weken spannend voor ons geweest. Wij zijn de informateur dankbaar voor hoe hij een en ander in de banen heeft geleid. Wij zijn blij met het advies dat er ligt en wij hebben daar het volste vertrouwen in. Sinds 2010 hebben we in de Groningse oppositie veel voor elkaar gekregen. Met name hebben wij in de afgelopen periode heel goed samengewerkt met andere partijen, zoals GroenLinks, maar ook met de ChristenUnie. In de afgelopen jaren zijn er inderdaad genoeg visies opgeleverd en nu moeten we dat doen en verder inkleuren.

Marktwerking is onvoldoende gebleken om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. De Partij voor de Dieren wil systeemverandering en meer publieke regie op maatschappelijke ontwikkelingen. Die publieke regie is een van de zaken die deze beoogde coalitie op een natuurlijke wijze verbindt. Wij willen geen economische groei om de groei, maar we willen bedrijvigheid voor banen, duurzame productie, voedsel- en energietransitie en juist minder beheer op alles wat groeit en bloeit. 01:02:41

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Een belangrijke vraag die bij de gesprekken naar voren kwam, was de vraag op welke manier we onze bewoners meenemen in al deze grote verhalen. De Partij voor de Dieren ziet dit als een hele grote verantwoordelijkheid voor de politiek. Niet alleen om draagvlak te creëren, maar ook om te bouwen aan dat nieuwe verhaal dat we nodig hebben nu het economisch liberalisme toch niet het antwoord bleek te zijn op een ontzuilde en deels ontkerkelijkte samenleving. Een tijdje geleden keek ik 's avonds laat naar Wintergasten en een van die gasten - een veganistisch historicus en auteur, de Israëlische auteur Harari, onder andere bekend van zijn 'Een kleine geschiedenis van de mensheid' - beschreef op een bepaald moment met nauwverholen ontzetting hoezeer mensen in virtualiteiten leven, in verhalen. "Dat is wat de mens drijft", zei hij. Fictie is belangrijker dan realiteit, lijkt het. Als het koraalrif bedreigd wordt komen weinig mensen in opstand, maar trek een steen uit de Klaagmuur en de pleuris breekt uit. We hebben een nieuwe relatie nodig met alles wat buiten de directe menselijke samenleving ligt, juist uitgaande van die intrinsieke verbondenheid die we daarmee hebben. Met het klimaat, met natuur, met grondstoffen en met de dieren.

Grote verhalen inderdaad, waarbij de aandacht voor het kleine, de individuele bewoner, het stadsduifje, een kalf, nooit onderbelicht mag blijven. Ook omdat dat het enige is dat we hebben. We kunnen en moeten dromen over morgen en over ginder en over verhalen, maar we zijn altijd in het hier en nu. We hebben hier een gemeenteraad met meer vrouwen dan mannen. We gaan de onderhandelingen in met een beoogd college, met de Partij voor de Dieren daarin, maar ook met de

26

ChristenUnie. Een herbezinning op het aloude rentmeesterschap. Nieuwe verbindingen, een nieuw verhaal en dat begint in Groningen. 01:04:33

Voorzitter: Dank u zeer. Zijn er vragen aan de Partij voor de Dieren? Ja, meneer De Haan. 01:04:40

de heer De Haan - CDA: Voorzitter, dank u wel. Aan het begin van het betoog van mevrouw De Wrede had u het over de vogelgriep. Nou hebben we daar eerder een keer een debatje met elkaar over gehad. Toen was er een uitbraak en wilde mevrouw De Wrede meteen alle boerderijen gaan sluiten. Ik ben wel benieuwd wat de boeren van de Partij van de Dieren kunnen verwachten in onze gemeente de komende jaren? 01:05:09

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Begrijp ik het goed van mijn buurman dat hij daar niet Partij voor de Dieren zegt, maar-01:05:14

de heer De Haan - CDA: Veel gemaakte fout, excuses. Partij voor de Dieren. 01:05:17

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Akkoord. Kijk, hier wordt een beeld gecreëerd van de Partij voor de Dieren als zou dat een partij tegen de boeren zijn. Waar wij voor proberen te waarschuwen zijn de gevaren van de vogelgriep, potentieel zoönotisch. Corona hebben we laten gebeuren. Laten we er nu voor zorgen dat we niet opnieuw een zoönose de wereld in de greep laten krijgen. De boerenstand heeft het inderdaad, in ieder geval in Nederland, al heel erg lang heel moeilijk, maar ik denk dat u zelf ook wel weet dat dat het gevolg is van een beleid dat is ingezet, door onder andere uw partij, omdat er beleid gevoerd werd op bulkproductie, export, schaalvergroting en efficiency. Het is dat wat de gezinsbedrijven in dit land al jarenlang de das om doet. Ik geloof dat er nog steeds per dag vijf boerderijen of vijf agrarische ondernemingen mee ophouden, omdat zij die, zoals dat wordt genoemd, ratrace niet meer willen volhouden. Dat is waar wij de boeren in tegemoet willen komen. We willen meer publieke regie, ook op landbouw en voedselproductie. In hoeverre we dat in de gemeente in de teugels kunnen nemen zal de komende tijd duidelijk worden, maar in ieder geval is het zo dat de boeren van ons, in principe, geen kwaad hoeven te verwachten. 01:07:04

Voorzitter: Meneer Sijbolts. 01:07:07

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Dank u, voorzitter. Mevrouw De Wrede van de Partij voor de Dieren had het over een nieuw geluid. Nou, daar zijn wij als Stadspartij - 100% Groningen absoluut niet tegen natuurlijk. Alleen als ik dan de bijdrage van mevrouw Bloemhoff namens de Partij van de Arbeid beluisterde, die zei van: "Geen nieuwe visies, maar de bestaande visies die het vorige college heeft vastgesteld, met steun van de meerderheid van de raad weliswaar, uitvoeren", dan zie ik toch wat problemen opdoemen waar het bijvoorbeeld gaat om woningbouw, de Intense Stad, het niet volbouwen van binnenruimtes en de ambities van de Partij voor de Dieren in dat opzicht ten aanzien van 27

verduurzaming en duurzaamheid. Gaat dat nieuwe geluid wat u wenst, ik neem aan ook op dat gebied, wel lukken als ik zeker de woorden van mevrouw Bloemhoff nog een keer herhaal: "Geen nieuwe visies, maar de bestaande uitvoeren." Daar ligt dan nog een stevig gesprek, denk ik, de komende weken met de partijen met wie u gaat onderhandelen? 01:08:13

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Zeker. Wij zijn ervan overtuigd dat dat stevige gesprekken zullen worden, want natuurlijk zijn we verschillende partijen en zetten we allemaal verschillende accenten op dat beleid. Toch denk ik dat er wel degelijk sprake is van een nieuw geluid op dit moment, omdat dit partijen zijn die allemaal zeggen: "We hebben op dit moment meer publieke regie nodig op die woningmarkt en die mobiliteit." Er zijn natuurlijk een heleboel visies aangenomen de laatste tijd: de Mobiliteitsvisie, Vitamine Groen, maar ook de Voedselvisie, waar nog lang niet alles is uitgehaald wat erin zit en wat we nog verder kunnen inkleuren. Zoals altijd zijn er verschillen, maar is er, denk ik, ook heel veel dat ons bindt. 01:09:08

Voorzitter: Nog een vervolgvraag? 01:09:10

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Nou ja, voorzitter, ik hoor inderdaad een heleboel dingen waar u het, denk ik, vooraf al over eens was. Volgens mij heb ik u niet concreet horen antwoorden hoe u straks omgaat met die woningbouw. Ik kan me ook voorstellen dat u dat nu nog niet wilt verklappen en dat voor die gesprekken wilt bewaren, maar in de Intense Stad en het volbouwen van het bestaande groen vonden wij elkaar de laatste jaren aan onze zijde en volgens mij was dat bijna uitzonderlijk. Ik hoop in elk geval, dat is dan misschien de boodschap namens ons, dat u dat vol blijft houden en daarvoor blijft strijden. 01:09:49

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 01:09:53

mevrouw Jacobs - VVD: Dank u wel voorzitter. Ik lees in het verslag dat de Partij voor de Dieren heeft gezegd dat er ruimte is voor investeringen en dat grote projecten, bijvoorbeeld de Nieuwe Poort, getemporiseerd kunnen worden. Is temporiseren, wat u betreft, dat we het besluit dan niet in 2022 nemen, maar bijvoorbeeld in 2023 of is temporiseren op de lange baan schuiven? Ik lees ook dat, wat u betreft, woningbouw wel gewoon doorgang kan vinden. Heeft u nu al toegezegd dat er gewoon gebouwd kan worden aan de Suikerzijde en De Held III? Dat is in ieder geval een vraag van ons en volgens mij heeft u die andere vraag van meneer Sijbolts al beantwoord. Tot zover. 01:10:35

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Dank u wel, voorzitter. Zoals u weet zijn wij, in principe, geen voorstander van de Nieuwe Poort. Uiteraard zullen we ook daar de komende tijd stevige gesprekken over voeren. Wat betreft de woningbouw bestaat vaak het plaatje dat wij altijd tegen woningbouwplannen zijn. Toch moet ik dat echt van de hand wijzen. We zijn altijd voorstander geweest, bijvoorbeeld van de Stadshavens, van de woningbouw op de

28

Paterswoldseweg, van de plannen in Meerstad en bij de Eemshaven en in die zin zijn wij geen tegenstander van woningbouw. 01:11:15

mevrouw Jacobs - VVD: U doet het heel slim, maar u hebt mijn vraag prima gehoord, dus vandaar dat ik het even expliciet vraag. U zegt: "Grote bouwprojecten kunnen doorgaan" en ik weet dat u niet tegen bouwen bent, maar ik vroeg: mag, wat u betreft, bouwen aan De Held III en de Suikerzijde doorgaan? Zou u die vraag willen beantwoorden? 01:11:34

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Ik wil u in de eerste plaats bedanken voor het compliment. Ja, wij hebben daar wel een bepaalde vorm voor in gedachten. Dat klopt en dan kunnen die plannen, wat ons betreft, doorgaan. 01:11:50

mevrouw Jacobs - VVD: Oké, het is in ieder geval fijn voor alle woningzoekenden dat we gewoon gaan bouwen aan De Held III en de Suikerzijde. 01:11:58

Voorzitter: De heer De Haan nog en dan de heer Van der Laan. 01:12:01

de heer De Haan - CDA: Voorzitter, ik wil daar toch nog een beetje op doorgaan. Ik was benieuwd of de Partij voor de Dieren straks nou ook breekpunten meeneemt naar die onderhandelingen of is, wat u betreft, echt alles bespreekbaar? 01:12:21

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Voorzitter, wat een prachtige nieuwe rol hebben we hier. Ja, wat zal ik zeggen? Wij gaan met open vizier de onderhandelingen in en natuurlijk hebben wij, zoals alle partijen dat we hebben, een bepaald lijstje van dingen die voor ons van heel groot belang zijn. Ik wil de inhoud daarvan echt nog even laten. 01:12:53

de heer De Haan - CDA: Voorzitter, het is toch goed voor ons als partijen om daar een inkijkje, denk ik, in te hebben, zodat we ook vertrouwen hebben. Het is voor onze stad belangrijk dat er zo snel mogelijk een nieuw gemeentebestuur komt. Een beetje een inkijkje: wat zou de Partij voor de Dieren nou echt niet willen? Zijn er breekpunten, ja of nee? Dat is eigenlijk een hele simpele vraag. 01:13:22

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Ja, ik begrijp dat u dat zegt. Ik denk ook dat het een hele goede vraag is en laat me dit toezeggen: wij delen die wens voor een snel stadsbestuur en natuurlijk zijn er dingen die voor ons extra prioriteit hebben. Het is ook onze insteek om daar straks mee te beginnen, zodat, mocht het niet lukken, we er snel uit kunnen komen. 01:13:56

Voorzitter: Ik heb voor uw tijd, meneer De Haan, wel eens meneer Lubbers gehoord. Er kwamen vanzelf toch een paar herinneringen naar boven toen ik deze beantwoording

29

hoorde, dus goed geleerd, mevrouw De Wrede. Wij gaan nog even naar de heer Van der Laan, want hij had ook nog een vraag aan u. 01:14:16

de heer Van der Laan - Partij voor het Noorden: Dank, voorzitter. Allereerst gefeliciteerd richting Partij voor de Dieren dat zij nu aan tafel schuiven bij een mogelijke collegevorming. Voor ons is de Partij voor de Dieren altijd een gewetenspartij en in die zin hebben wij altijd veel respect voor de Partij voor de Dieren. Alleen stellen wij tegelijkertijd achter die opmerking ook de vraag: maar hoe dan? Bijvoorbeeld, de woningbouw: als je dan geen marktwerking wil, maar je hebt zelf als gemeente geen geld, dan zul je toch ergens een compromis moeten sluiten, want zonder marktwerking in de woningbouw kom je, volgens mij, echt niet verder. Tiny houses haal je niet eens, dus geef eens een inkijkje in hoe de woningbouw vlot kan worden getrokken volgens de Partij voor de Dieren. Hoe gaan we die woningnood oplossen? 01:15:17

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Wij hebben net een initiatiefvoorstel ingediend, samen met de Partij van de Arbeid, wat, denk ik, een gedeeltelijk antwoord is op die vraag. U zegt: "Nou, u wilt de marktwerking eruit." Misschien heb ik het net verkeerd uitgedrukt, maar natuurlijk willen wij de marktwerking er niet helemaal uit. Waar wij wel van overtuigd zijn is dat marktwerking geen antwoord biedt op alles waar we in de maatschappij behoefte aan hebben en dat we de keus moeten durven maken voor een overheid die de teugels in handen neemt. Dat wil niet zeggen dat marktwerking helemaal niet meer im Frage zal zijn natuurlijk. 01:16:01

Voorzitter: Dan ga ik naar de heer Sijbolts en die kan ook gelijk zijn woordvoering pakken. 01:16:09

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Dank u, voorzitter. Dan geen interruptie meer voor mevrouw De Wrede. Dat komt dan later nog wel. Allereerst dank aan de informateur voor het prettige gesprek wat wij mochten voeren met hem. Wij hadden natuurlijk zelf een kleine hoop op deelname als de grootste lokale partij met een, wat ons betreft, zeer diverse en ervaren fractie. Die ambities en hoop zijn eigenlijk verdwenen door de progressieve geluiden vanuit GroenLinks en de Partij van de Arbeid, maar dat is natuurlijk hun goed recht als grootste partijen. Een op zijn minst verrassende wending was wel het plot wat moet leiden tot een nieuwe coalitie. Verrassend omdat D66 buiten de poort wordt gezet en opmerkelijk is de keus om geen ruimte te geven aan de winst van lokaal, samen goed voor 20 procent van de stemmen. Dat de Stadspartij 100% voor Groningen niet meedoet aan de volgende rondes van de informatie, zeg maar, was na het lezen van het verslag dan ook niet geheel verrassend voor ons. Een vraag die vooral rijst en misschien ook wat constaterend kan worden gesteld is of dat een aantal partijen bij aanvang niet al het uitgangspunt hadden om het volledig over links te gooien? Onder de streep gaat het eigenlijk niet meer over links of rechts, of je progressieve- of politieke kleur.

In hoeverre dat gaat bijdragen aan het zoeken van de verbinding, laten we voor nu even in het midden. Dat zal moeten blijken na het formatieproces en dan zal ook, onder andere, concreet moeten blijken in hoeverre deze

30

partijen in staat zijn om de band met onze inwoners, ondernemers en verenigingen te versterken en voor welke nieuwe bestuurscultuur wordt gekozen. 01:17:58

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Dat stukje over ondernemers was de vraag die ik net aan mevrouw De Wrede wilde stellen en dat kan ik nu dan wel even doen. Ik vraag mij af of ondernemers bang moeten worden van de Partij voor de Dieren? Ze zijn onze banenmotor en heel belangrijk voor de levendigheid, het toerisme en het uitgaansleven in deze stad. Ik las in het verslag iets wat u over ons zegt en dat vind ik op zich niet zo erg, maar u noemt ons een partij voor de Groninger ondernemer. Zelfs dat vind ik niet erg. Dat vinden wij allemaal niet erg, want daar zijn we trots op, maar ik krijg toch wel een beetje nasmaak van: moet de ondernemer niet bang voor de Partij voor de Dieren worden? Maar goed, dat gaan we zien. U mag daarop reageren, maar dat hoeft natuurlijk niet. Het versterken van die banden met onze inwoners, ondernemers en verenigingen staat voor ons bovenaan het lijstje. Wij gaan zien na de coalitieonderhandelingen of deze vijf partijen dat ook gaat lukken, want het gesprek van de tweede en derde rondes geven daar eigenlijk in het verslag nog geen concreet antwoord op. Dat maakt het voor ons als buitenstaander - wij zijn niet bij de laatste gesprekken aanwezig geweest - lastig om te beoordelen en in te schatten wat de reden is waarom bijvoorbeeld D66 is afgevallen.

We hebben er hier vandaag wel iets over gehoord, maar dat roept nog steeds vragen op en daar zullen we dan waarschijnlijk na de onderhandelingen meer helderheid over krijgen. Hoe het college er ook uit zal zien, wij zullen altijd constructief en inhoudelijk bijdragen, waarbij we alle Groningers in onze wijken en dorpen altijd op één zetten. Dank u wel. 01:19:45

Voorzitter: Dank u zeer. Mevrouw De Wrede, moeten de ondernemers bang zijn voor u? 01:19:53

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Dwingt u mij nou om antwoord te geven op die vraag? 01:19:56

Voorzitter: Eigenlijk wel ja, want het was een vraag, maar ik neem even die rol over. 01:20:00

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Nee, dat hoeft helemaal niet. As je marktwerking ongelimiteerd door laat gaan - natuurlijk heb je als gemeente niet alle instrumenten in handen om dat tegen te gaan - dan krijg je juist steeds grotere bedrijven en ketens die helemaal niet bijdragen aan goede banen en basiszekerheid, maar ook niet aan een aantrekkelijke binnenstad of duurzame vormen van productie. Wat de Partij voor de Dieren graag zoveel mogelijk wil doen, is om-- Hoe noemde jij dat nou ook alweer? 01:20:39

de heer Van Zoelen - Partij voor de Dieren: Duurzame netwerken versterken. 01:20:40

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: Juist, duurzame netwerken versterken. 01:20:49

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Voorzitter, ik ga heel graag duurzaam 31

netwerken, alleen als u het heeft over ondernemers, dan heeft u het ook over de bloemist, de kapper en de loodgieter en dan vind ik dat soort uitspraken van u niet altijd even handig. 01:21:08

mevrouw De Wrede - Partij voor de Dieren: De precieze context is mij op dit moment niet een beetje onbekend, maar ik ben het met u eens dat ondernemers niet over één kam kunnen worden geschoren. 01:21:27

Voorzitter: Het lag eigenlijk wel een beetje in de rede toen de kappers ter sprake kwamen. Nou, zo beland ik als vanzelf bij de heer Dijk van de SP. 01:21:40

de heer Dijk - SP: Dank u wel, voorzitter, en ook dank aan de informateur. We hebben, volgens mij, prettige gesprekken gevoerd, met name op de inhoud en dat hebben wij als prettig ervaren. Tijdens het duidingsdebat gaf de SP aan in te willen zetten op meer investeren in buurten en dorpen van Groningen waar dat het meeste nodig is. Meer investeren in de armoedebestrijding. Een herwaardering en wederopbouw van collectieve voorzieningen, zoals thuiszorg, waar je de marktwerking flink terugdringt. Geen woningbouwcorporaties, maar verenigingen waar huurders veel meer zeggenschap over hebben. Een gemeentelijk energie- en werkbedrijf, zeker omdat deze collectieve voorzieningen onze democratie versterken. Dat is nogal van belang als de opkomst slechts iets meer dan de helft is, maar vooral omdat mensen dan over deze collectieve voorzieningen meer te zeggen hebben, zodat zij dan kunnen ervaren dat niet het belang van de winst of de markt, maar de belangen van mensen voorop staan. Juist in de buurt waar de opkomst laag is zijn investeringen in de buurt en het dorp het meeste nodig, hebben mensen het meest aan collectieve voorzieningen en is de behoefte aan werk, armoedebestrijding en inkomensondersteuning daar het grootst. Over deze punten hebben wij de afgelopen weken met GroenLinks, Partij van de Arbeid, Partij voor de Dieren en de ChristenUnie gesproken. 01:22:56

de heer Dijk - SP: Met name het sociale karakter van deze partijen, maar ook de gedeelde overtuiging dat georganiseerde solidariteit ons allemaal vooruit kan helpen, of dat nou over woningbouw, natuur en milieu, werkgelegenheid of het bestrijden van een tweedeling gaat, deze gedeelde overtuiging sterkt de gedachte van de SP dat de samenwerking tussen deze partijen succesvol kan en zal zijn. Dat is niet per se een garantie voor succes. U hoort mij het woordje 'zal' zeggen, maar het is niet per se een garantie voor succes. Er zal keihard gewerkt moeten worden. Dat betekent, wat de SP betreft, zowel inzet binnen als activiteiten buiten het parlement om de vertegenwoordiging van en het contact met mensen te bevorderen. Tot slot, de komende weken gaat de SP met de andere beoogde coalitiepartijen formeren om tot een goed programma te komen. Onze verwachting is dat dit programma sociaal en niet-liberaal zal zijn. Ik heb het al eerder gehoord van een andere partij, waarmee we toevallig ook gaan formeren. Tegen de niet formerende partijen wil ik zeggen: 46 procent van de kiesgerechtigden Groningers heeft niet gestemd. Het is een taak van ons allemaal om het vertrouwen in de politiek en de overheid terug te winnen en daar speelt u ook een belangrijke rol in, dus organiseer bewoners op problemen in hun leef- werk- en woonomgeving. Betrek Groningers bij de lokale politiek.

Help ons de onderlinge solidariteit 32

te organiseren en te versterken en zo het vertrouwen in de politiek en de overheid terug te winnen. Tegen onze beoogde coalitiegenoten wil ik zeggen: wij hebben er ontzettend veel zin in. We moeten dit heel goed gaan doen, want we zullen echt moeten gaan leveren voor en samen met Groningers. 01:24:37

Voorzitter: Dank u zeer. Gaat u gang, meneer Ram. 01:24:43

de heer Ram - PVV: Ik heb een vraag aan de heer Dijk. Ik ken de SP als een vrij principiële partij die duidelijk staat voor het bestrijden van de tweedeling en dat soort zaken. Als het gaat om het maken van het coalitieakkoord: gaat u op de punten en komma's een coalitieakkoord sluiten, waardoor er geen ruimte meer is voor de rest van de raad of laat u ook wat ruimte voor het dualisme? Want anders is er een uitgestoken hand waar wij allemaal verantwoordelijkheid moeten nemen naar de rest van de samenleving en is er geen ruimte voor enige debat, want het is toch al dichtgetimmerd. Hoe ziet u dat? 01:25:34

de heer Dijk - SP: Voorzitter, ik ben twaalf jaar gemeenteraadslid en heb nog nooit een dichtgetimmerd coalitieakkoord gezien. Sterker nog, ik heb vaak coalitieakkoorden gezien we gaan proberen om dat anders te doen, hoor - die na een jaar of anderhalf eigenlijk een soort update nodig hadden. Voor goede plannen is altijd ruimte. Daarom is mijn oproep: organiseer mensen, betrek bewoners bij de politiek, zorg ervoor dat die tribune daar vol zit met mensen die een bepaald plan hebben of verandering willen brengen en als dat past en kan is daar natuurlijk ruimte voor. 01:26:06

Voorzitter: Meneer Rustebiel. 01:26:08

de heer Rustebiel - D66: Dank u wel, voorzitter. Is de SP het met de fractie van D66 eens dat progressieve politiek ook een ambitieuze ruimtelijke ontwikkelingsagenda betekent? Bijvoorbeeld door te investeren in de binnenstad en dat je na het Forum en het nieuwe museum ook je nek uitsteekt voor de Nieuwe Poort of gaat u daar voorliggen in de nieuwe coalitie, voor dit soort ruimtelijke ambitieuze plannen? 01:26:32

de heer Dijk - SP: We hebben ontzettend ruimtelijke- en zeer ambitieuze plannen, met name als het gaat om bijvoorbeeld woningbouw. Ik heb het wel eens gehad over arbeiderswijken waar we paleizen kunnen gaan bouwen en dan gaat het bijvoorbeeld over duurzame wijken met veel groen, openbare ruimte, speelgelegenheden en gemengd wonen. U kent ons standpunt over de Nieuwe Poort. U kent ook ons standpunt over de miljoenen investering in de binnenstad. We hebben van beide gezegd - om ook even gelijk naar de heer Ram te reageren - dat wij niet principieel tegen een nieuwe Oosterpoort en nieuwe investeringen in de binnenstad zijn. Wij hebben altijd gezegd, ook hier in deze gemeenteraad, dat er wel iets tegenover moet staan. Wij hebben de afgelopen jaren te weinig ervaren dat er te weinig tegenover stond op de punten die voor de SP belangrijk zijn, maar wij weten dat we niet voor niets met deze beoogde coalitie gaan formeren. Dat betekent natuurlijk dat er wat dingen voor de SP binnen moeten komen, maar ook dat we over moeilijke punten, zoals 33

inderdaad die investeringen in de binnenstad, maar met name de Nieuwe Poort, flink de discussie met elkaar aan moeten gaan. Ik heb ook al eerder gezegd dat we daar moeten zien uit te komen, om al die andere dingen die ook in de gemeente spelen, om die problemen ook op te lossen. 01:27:52

Voorzitter: De heer De Haan. 01:27:55

de heer De Haan - CDA: Voorzitter, 'wel wat punten voor de SP binnenhalen'. Volgens mij een bekende uitspraak van de heer Dijk was altijd: "We doen het niet voor een onsje meer of minder. Er moeten fundamentele keuzes gemaakt worden." Dan hoor ik hier toch wel weer dat de nuance er al helemaal inzit. De heer Dijk is er klaar voor, dus dat is goed gelukt. De felicitaties aan mevrouw Wijnja voor de toon van de heer Dijk. De heer Dijk, dit meent u niet serieus, toch? U bent inderdaad in al die wijken geweest. Complimenten daarvoor, fantastisch! Daar inspireert u ook anderen van ons, zeker mij, mee. U gaf al aan dat zo'n Nieuwe Poort toch eigenlijk hét thema was dat veel mensen daar toch noemden. Dan kunt u toch niet aankomen om te zeggen van: "Ja, nou ja, we willen hem op zich wel een beetje soberder. Dan halen we er 30 miljoen vanaf." En dan? 01:28:52

de heer Dijk - SP: Nou meneer De Haan, laat ik dan de taal en toon even aanpassen. Zo u wilt, geen enkel probleem. Als wij fundamentele veranderingen teweeg willen brengen in Groningen, waar het gaat om het bestrijden van de tweedeling, het terugpakken en heroveren van publieke voorzieningen, het terugdringen van de markt en het opbouwen van collectieve voorzieningen, met welke andere partijen in deze gemeenteraad denkt u dan dat de SP daar de meeste kans maakt om daar de komende jaren flinke stappen in te zetten? Dan kunt u er eentje uithalen, de Nieuwe Poort, en ik zeg net dat wij daar een stevige discussie over moeten voeren, maar wel met het belang om eruit te komen, omdat we die andere fundamentele veranderingen - niet dat onsje meer of onsje minder - voor elkaar moeten zien te krijgen. Dat zal niet in een jaar gaan en dat zal misschien niet in twee jaar gaan, maar daar moeten we flinke stappen in gaan nemen. Dus als u die taal en toon van mij wilt horen en deze bevlogenheid? Natuurlijk, dat zijn deze partijen. Ik kon eigenlijk geen betere combinatie wensen van deze. 01:29:50

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 01:29:55

mevrouw Jacobs - VVD: Dank u wel voorzitter, mijn fractie heeft een aantal vragen voor de heer Dijk, maar de meest prangende vraag is: heeft u in het informatieproces antwoord van mevrouw Wijnja gehad op de vraag of er vijf miljoen extra gaat naar armoedebestrijding? Want daar wacht u, volgens mij, al een aantal weken op. Ik ben heel benieuwd of u dat antwoord inmiddels heeft gekregen. We lezen in het verslag dat er een oceaan ligt tussen ambtenaren in de wijk en de inwoners. Ik vroeg me af of u die totale verantwoordelijkheid, tussen een kloof of een oceaan of een meertje of een slootje, volledig bij de ambtenaren neerlegt of dat u daar ook het college verantwoordelijk voor acht en hoe gaat de SP dit oplossen? Wat ons verbaasd is, als u het heel erg over het betrekken van de inwoners heeft, 34

dat u geen idee heeft over het verbinden van de inwoners in het formatieproces. Een andere vraag die mijn fractie bezigt is: in de vorige collegeperiode, van het huidige zittende college natuurlijk, heb ik u horen pleiten voor een wethouder minder en ik vraag me af of u akkoord bent met acht wethouders of dat u inzet op zes? Tot zover. 01:31:07

de heer Dijk - SP: Een boel vragen. Ik heb nog geen antwoord gehad, maar dat gaat vast komen de komende dagen of weken. Daar gaan we van uit. Het zal wel moeten, trouwens. De tweede vraag over de oceaan: ja, dat merken wij en dat hebben we in die gesprekken uitvoeriger behandeld dan in de notulen terug is gekomen. Dat is prima, dat begrijpen wij ook. Wij merken dat vaak als wij in buurten en wijken komen. Die oceaan was meer een metafoor tussen de afstand van mensen en de politiek en overheid. Dan had ik in deze bewoording de ambtenaren als overheid, zeg maar, genomen. Soms merk je heel erg dat bij wijkvernieuwing er een enorme afstand is en die moeten we zien te overbruggen en daar zien wij als partij absoluut een rol in, mevrouw Jacobs. Sterker nog, de heer De Haan zei het net, om enigszins bescheiden te blijven, denk ik dat wij bij uitstek de partij zijn die de mensen zoveel mogelijk probeert op te zoeken, bijna iedere dag, en op die manier proberen wij die kloof, die oceaan, tot een heel dun en smal riviertje of slootje te maken waar mensen makkelijk overheen kunnen stappen. Welke vragen had u nog meer gehad? 01:32:31

mevrouw Jacobs - VVD: Eerst nog de vraag: hoe kan het dan dat u geen voorstellen heeft om de inwoners te betrekken bij de formatie? 01:32:37

de heer Dijk - SP: Ik vind dat dat in eerste instantie aan ons is, aan de formerende partijen en mijn oproep is vooral: als wij het willen als raad als geheel - wat ik altijd een moeilijke term zal blijven vinden - dan vind ik het in eerste instantie een taak van volksvertegenwoordigers om zelf de buurten en wijken in te gaan, met mensen in gesprek te gaan en hun te organiseren. Dat was ook mijn oproep aan u om op die manier zeggenschap en mensen bij de politiek te betrekken. Dat is mijn oplossing voor dit probleem. Het is het meest concrete probleem. Trek uw partij-jas aan, ga langs de deuren en ga met mensen in gesprek. Betrek ze bij de politiek en zorg ervoor dat de publieke tribune volstaat als u een initiatiefvoorstel indient of een motie heeft om andere partijen te overtuigen en naast argumenten ook een soort tegenmacht te vormen, zodat er druk ontstaat om verandering te brengen. Dat is, volgens de SP, de beste manier om mensen bij de politiek te betrekken. Het aantal wethouders: daar moeten we nog met elkaar over gaan discussiëren. 01:33:43

Voorzitter: De heer Sijbolts voor de laatste vraag. 01:33:46

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Dank, voorzitter. Ik ben de schrik nog niet helemaal te boven van een genuanceerde heer Dijk. Dat zal even wennen zijn de komende weken, maar toch is het moedig dat01:33:54

de heer Dijk - SP: Ben ik een keer genuanceerd is ook weer wat. Het is ook nooit goed, hè jongens met jullie? 35

01:33:58

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Ik zit er ook al twaalf jaar, meneer Dijk, en dat was ik in die twaalf jaar niet helemaal gewend. Dat is niet helemaal waar trouwens, want u heeft eerder in het college gezeten. Toen was het ook redelijk genuanceerd moet ik inderdaad toegeven, maar desondanks is het moedig dat de SP een poging waagt. Moedig in de zin van: de SP schuift natuurlijk wel aan bij drie partijen die in hun ogen de afgelopen collegeperiode de tweedeling onvoldoende hebben bestreden, te weinig deden aan inkomstenondersteuning en te veel investeerden in de binnenstadsplannen. Nou ja, over dat teveel aan wethouders hoorde ik net ook al wat nuance en de Nieuwe Poort. Kort gezegd, de SP verweet eigenlijk het vorige college vooral te investeren in stenen en te weinig in mensen. Daar konden wij overigens een heel deel in meegaan - zowel de fracties los van elkaar, 100% Groningen en de Stadspartij - maar ik ben wel benieuwd of de SP er nu alle vertrouwen in heeft dat die afstand tot elkaar overbrugbaar is? Er moet ook iets tegenover staan, want de heer Dijk heeft een aantal wensen en ambities verwoord namens de SP. Daar moet iets tegenover staan en dan gaat het, volgens ons, vooral om het geld. Waar gaat dat geld dan vandaan komen voor al die ambities? We weten dat het jasje financieel gezien heel erg krap zit.

Of dringt de SP dan aan op het maken van keuzes? In het verleden zat de SP meer op de lijn van of-of en in dit debat lijkt het meer en-en te zijn geworden. Dan is die vraag, wat ons betreft, wel belangrijk. Waar gaat de SP dat geld dan vandaan halen of heeft de heer Dijk er alle vertrouwen in dat het antwoord van mevrouw Wijnja inderdaad gaat zijn dat die miljoenen gevonden zijn? Dan nog een uitsmijter, voorzitter. Het referendum over de Nieuwe Poort, wat de SP wil, gaat dat nog komen? 01:35:54

de heer Dijk - SP: Volgens mij is het niet direct aan ons of het referendum er wel of niet gaat komen. Dat is een middel van de bevolking en dat is waarom we een referendum hebben ingevoerd, dus dat is een vrij makkelijk antwoord op die vraag. Verder was het een ongelooflijk lange inleiding die ik dan maar ga proberen te beantwoorden, maar iets korter. Wij hebben afgelopen jaren oppositie gevoerd en zeker de afgelopen drieënhalf jaar hebben wij vanaf begin af aan gezegd: "Wij willen een locomotief op links zijn. Wij willen deze coalitie, de vorige coalitie, uitdagen om verdergaande plannen door te voeren, om meer te doen aan de armoedebestrijding, om meer te doen aan collectieve voorzieningen, zoals een gemeentelijk energiebedrijf." Op sommige plekken is dat ook gelukt en zijn er stappen gezet. Bijvoorbeeld op het bestrijden van huisjesmelkers, het aanpakken van de vermarkting, de zogenaamde woningmarkt wat volkshuisvesting moet gaan worden en waar we flinke regie op moeten gaan voeren. Dat hebben wij de afgelopen drieënhalf jaar soms met een hele stevige taal en toon - voor anderen, want ik vond het altijd vrij genuanceerd - gedaan. Volgens mij zijn daar ook successen behaald, zowel van dit college als bij de SP in de oppositie.

Dat is de manier hoe wij politiek bedrijven en als wij nu een coalitie vormen-- Ik zei het net al: op welke manier zou de SP, in deze samenstelling, anders stappen kunnen zetten in het heroveren van publieke voorzieningen? Ik zou het niet weten. Als u mij dat antwoord geeft? U deinst dan altijd terug als de markt teruggedrongen moet worden en dat geldt voor alle oppositie, wat ik net heb gehoord, dus neemt u mij alstublieft niet kwalijk dat ik hier zit als een tevreden man van de SP met een beoogde coalitie waarvan wij denken: nou, als we ergens stappen kunnen gaan zetten dan is het nu. Hoe we het geld gaan verdelen? Daar gaan we inderdaad met elkaar over onderhandelen. 36

01:37:50

Voorzitter: Goed, ik wou eigenlijk nu naar de volgende gaan, want dan komt iedereen aan bod. Mevrouw Jacobs, VVD. 01:37:59

mevrouw Jacobs - VVD: Dank u wel, voorzitter. Mijn fractie wil de informateur feliciteren met het opleveren van het eindrapport. Mijn fractie is blij dat er ook in Groningen, al vijf weken na de verkiezingen, een advies ligt welke partijen mogelijk een coalitie zouden kunnen vormen en tot een akkoord kunnen komen. Wij feliciteren de uitverkorenen met deze uitdagende taak. Het zal u vast niet verbazen dat deze coalitie niet de primaire voorkeur had van mijn fractie, maar deze beoogde samenwerking kan in ieder geval wel rekenen op een meerderheid van de raad en dat is een belangrijk uitgangspunt. De informateur heeft het rapport de titel 'Natuurlijke verbindingen' genoemd. Het rapport van de informateur zou een antwoord moeten geven op de opdracht die wij hem als raad hebben gegeven. Het voorstel wat de informateur doet, voldoet in ieder geval aan de eerste opdracht, een getalsmatige meerderheid in de raad, dus daarin is hij goed geslaagd. Wij vragen ons af in hoeverre de informateur getoetst heeft of er op de inhoudelijke thema's bereidheid is om elkaar tegemoet te komen, of dat er enkel is gesproken over de visie welke kant de beoogde partijen op zouden willen? Uit de antwoorden en de woordvoeringen die net gegeven zijn, lijkt het ons alsof er inderdaad gesproken is over welke kant we op willen en zijn er nog een hoop hobbels te nemen.

Wij wensen de beoogde coalitiepartijen daar heel veel sterkte mee. In het duidingsdebat hebben we gesproken over het een plek geven van de inwoners in het informatieproces. Wij vinden het jammer dat we daar in het rapport geen antwoord op geven, anders dan een actieplan maken wat in september tot uitvoering moet komen. Wij hopen in ieder geval dat dan het formatieproces al tot een einde is gekomen. Dus wat ons betreft zijn wij bang dat de inwoners geen concrete plek hebben gekregen. 01:39:40

mevrouw Jacobs - VVD: Wij hebben in ieder geval in ons gesprek met de informateur het voorbeeld van de town hall meetings genoemd en wij zouden graag met de formerende partijen nader willen uitwerken hoe we dit plan kunnen ontvouwen. Wij hebben als raad aan u gevraagd aandacht te besteden aan de grotere gemeentelijke opgave voor de komende raadsperiode, waarbij onder andere de polarisatie een rol speelt. Juist dan is verbinden van groot belang. Wat ons betreft is verbinden in de samenleving van groot belang, maar ook verbinden in de raad. Wij maken ons zorgen op het moment dat er alleen gesproken wordt van: "We zijn blij dat het links geworden is", terwijl wij wel gewoon zien dat de meerderheid van de raad niet links is. Wij hopen daadwerkelijk en we zullen zeker niet zeggen dat de meerderheid van de raad rechts is, dat de polarisatie binnen de raad niet gaat plaatsvinden en dat we daadwerkelijk met elkaar gaan kijken hoe we de oplossingen samen kunnen vinden. De ene partij stemt ons daarin wat positiever dan de andere partij. In ieder geval zijn wij heel benieuwd hoe deze beoogde coalitiepartners kunnen komen tot een akkoord waar heel Groningen uiteindelijk van denkt: dit is een gemeente waar ik graag wil wonen en waar we trots op kunnen zijn.

In uw verslag lezen wij dat er zeer beperkt is gesproken - of het is niet opgenomen in het verslag - over de aandacht die veiligheid zou moeten krijgen in de komende periode. Wij herhalen heel graag de oproep van de burgemeester, zoals hij die in de eerste vergadering van deze raad heeft gegeven, dat er absoluut aandacht moet komen 37

voor de veiligheid. Dat heeft het rapport Groningse Praktijken uitgewezen en we hopen dat dit een plek krijgt in het formatieproces. Wij wensen de formateur en de beoogde coalitiepartners alle succes toe met het maken van een coalitieakkoord en wij zijn benieuwd wanneer wij daar meer over horen. 01:41:33

Voorzitter: Dank u zeer. Zijn er nog vragen aan mevrouw Jacobs? Dat is niet het geval. Dan kom ik bij de heer Bosch, Student & Stad. Nee, eerst nog een vraag van meneer Dijk. 01:41:46

de heer Dijk - SP: Het is een beetje dezelfde vraag als aan de heer Rustebiel van D66, want ik hoor een soort zorg over polarisatie die ik eigenlijk niet zo goed begrijp. Kunt u dat toelichten? Kunt u hem uitleggen? 01:42:00

mevrouw Jacobs - VVD: Ja, in het duidingsdebat hebben wij aangegeven dat het van belang is dat je oog hebt voor iedereen in de samenleving, dus dat je oog hebt voor mensen die zich in het totale politieke spectrum bevinden. Op het moment dat er gezegd wordt: "We gaan voor links", ben ik in ieder geval bang dat de partijen in het midden of aan de andere kant van de linkerkant vergeten worden. Dat is de vraag die wij daarmee bedoelen en dat is wat wij de informateur hebben meegegeven. Blijkbaar hebben meerdere partijen dat gedaan, maar dat zie ik niet terug in het voorgestelde coalitieplan. 01:42:33

de heer Dijk - SP: Ik begrijp die zorg eerlijk gezegd niet, omdat u zegt: "Oog hebben voor iedereen" en ik mag gerust zeggen dat de SP een behoorlijk socialistische partij is. Toch hebben wij veel oog voor liberalen. Als wij die tegenkomen in buurten en wijken proberen wij ook zo goed mogelijk de samenleving voor mensen met een liberale overtuiging inte-- Ik begrijp nog steeds uw verhaal niet. 01:43:02

mevrouw Jacobs - VVD: Dat kan dat u mijn verhaal niet begrijpt, maar misschien kunt u mijn zorg in het coalitieprogramma totaal wegnemen. Uiteindelijk is het wel zo dat niet alle partijen hetzelfde programma hebben en dat je de accenten op een bepaalde manier legt. Als we allemaal aan dezelfde kant slaat de boot om en op het moment dat je iets breder kijkt is de boot misschien beter op koers te houden. Dat is wat wij daarmee bedoelen. 01:43:29

Voorzitter: Meneer Bosch, Student & Stad. 01:43:33

de heer Bosch - Student & Stad: Dank u wel, voorzitter. Ik wil ook graag beginnen met de informateur en de griffier te bedanken voor het fijne gesprek wat we hebben gehad en het vele werk wat hier natuurlijk in dit proces is gaan zitten. De conclusie, of in ieder geval het voorstel wat nu voorligt, is dat Groningen over links gaat. Vrijwel alle linkse partijen gaan samen aan tafel en kijken of ze een coalitieakkoord kunnen smeden. Voor ons is het wel wat teleurstellend dat we niet aan tafel hebben gezeten of nu in het verdere proces aan tafel zitten. We hadden graag heel veel willen betekenen op het gebied van duurzaamheid, woningnood en het dichten van de kloof tussen de politiek en de vele jonge inwoners van 38

onze stad. Desalniettemin gaan we dat natuurlijk betekenen de komende jaren, maar op dit moment niet in een mogelijke coalitie. Bij ons leeft er ook wat twijfel over in hoeverre dit advies recht doet aan de uitslag van de verkiezingen, want van de vijf partijen hebben bijna alle partijen verloren of net niet verloren. Voor de verkiezingen had de coalitie drie zetels meer dan dat ze nu hebben. Lokaal en Student & Stad hebben heel erg gewonnen en die zitten allemaal niet aan tafel. Dan kan je je dus wel afvragen, nogmaals: doet het wel recht aan de uitslag van de verkiezingen? Er is natuurlijk wel degelijk een politiek spectrum. Als je kijkt dat je nou het gemiddelde neemt van wat de kiezer wil, dan kom je niet uit bij bijna alle linkse partijen. Dus ook daar stellen wij vraagtekens bij. 01:45:30

de heer Bosch - Student & Stad: Het rapport heet 'Natuurlijk verbinden' en er moet natuurlijk nog heel veel gesproken worden en we wachten af op het coalitieakkoord, maar we hopen daadwerkelijk dat die verbinding gaat komen, want Student & Stad is opgericht zodat er geluisterd wordt naar studenten en dat de studenten in de stad gehoord worden. Zij hebben, een hele grote groep, op ons gestemd de afgelopen verkiezingen en op dit moment zijn wij nog niet gehoord. Dat is natuurlijk een keuze die uw goed recht is, maar wij hopen wel-- Naast dat Student & Stad niet is gehoord zit er nu een partij aan de tafel, die eigenlijk al jarenlang een bepaalde groep studenten demoniseert. Dan kan je je wel afvragen: wordt die groep gehoord? Dus wij hopen echt dat dat verbinden erin blijft en dat we dat terug gaan zien in het coalitieakkoord ook met de jonge inwoners van onze stad. Daarmee is de coalitieoppositieband denk ik bij uitstek heel erg belangrijk op het moment dat de huidige partijen er uitkomen en in de coalitie-oppositie gaan zitten. Het zou kunnen gebeuren dat je niet alleen de coalitie-oppositietegenstelling krijgt, maar dat die nog wordt versterkt met een links-rechtstegenstelling en dat is echt niet wat je moet willen. Aan de ene kant niet, omdat dat invloed kan hebben op de tweedeling in de raad, maar vooral omdat het invloed kan hebben op de tweedeling in onze samenleving.

Wij wensen de partijen die nu gaan formeren heel veel succes en dus die twee dingen waarmee ik afsluit meegeven. Ik sluit af met dat ik nogmaals alle partijen die hieraan hebben gewerkt heel erg wil bedanken, bij uitstek de informateur. Tot zover, dank u wel. 01:47:28

Voorzitter: Meneer De Haan heeft nog een vraag aan u. 01:47:30

de heer De Haan - CDA: Voorzitter, slechts een kleine vraag. Ik was gewoon benieuwd. Ik heb het verslag natuurlijk aandachtig gelezen en u zei ook wat over het CDA en toen was ik toch benieuwd: hoe zit dat nou? Kunt u dat eens uitleggen? Het CDA staat, wat betreft Student & Stad, verder af van sociale thema's als armoede en schuldenbeleid. Toen dacht ik: oké, waarom? Kunt u dat eens uitleggen? Waarin staan we ver van u af of verder dan bijvoorbeeld de ChristenUnie? 01:48:03

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, in zo'n gesprek heb je het natuurlijk over de grote lijnen en er zijn twee voorbeelden die dan terugkomen in het verslag. De grote lijn is wel dat het voor de hand liggender voor Student & Stad is - eigenlijk gezien een beetje de klassieke links-rechtsverdeling, grote overheid-kleine overheid - om samen te werken met de 39

ChristenUnie, dan samen te werken met het CDA. In die context is dat gezegd en ik denk dat het helemaal geen geheim is dat de ChristenUnie wat socialer is dan het CDA. Wat meer een klassieke links-rechtsverdeling, grote-kleine overheid bedoel ik dan, voorzitter. Dat is, volgens mij, helemaal geen geheim en lag bij ons, vanwege die reden, de voorkeur om in eerste instantie met de ChristenUnie samen te werken. 01:48:53

Voorzitter: Meneer Dijk. 01:48:56

de heer Dijk - SP: Kan de heer Bosch mij uitleggen hoe een links-rechtstegenstelling in een gemeenteraad zou leiden tot een tegenstelling in de samenleving? 01:49:06

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, ik denk dat het heel erg belangrijk is dat al onze inwoners zich terug herkennen in de lokale politiek en dat ze daar mensen zien die bij een partij horen waar zij zich dichtbij voelen. Op het moment dat je dat minder hebt kan dat risico ontstaan. Dat hangt heel erg af van de politieke inhoud en het was ook niet dat ik denk: dit gaat sowieso mis. Dat is helemaal niet wat ik zei. Ik zeg: het is iets waar op gelet moet worden dat je herkenbaar blijft als raad en in je beleid daarin, dus dicht bij de inwoners blijft staan. 01:49:43

Voorzitter: Een vervolgvraag? 01:49:45

de heer Dijk - SP: Ja, voorzitter. Bent u het met mij eens dat er ook heel vaak mensen zijn die geen onderscheid meer zien tussen partijen en zeggen: "De politiek is één pot nat" en dat dat enorme tegenstellingen en grote afstand kan veroorzaken tussen bewoners en de politiek en dat dat een veel gevaarlijkere tegenstelling is? Ik vind het heerlijk om met u stevige debatten en verschillen- en ideeënstrijd te voeren. Dit is de plek daarvoor. Dat moet zichtbaar zijn voor mensen, zodat ze kunnen zien welke keuzes er worden genomen, of er nou een rechts- of links college zit. Dat is toch, volgens mij, het middel om te voorkomen dat we een echte tegenstelling in de samenleving krijgen voor mensen die de hoop hebben opgegeven in de overheid en de politiek of mensen die zich wel vertegenwoordigd voelen? Ik snap uw angst voor een tegenstelling in de samenleving niet als we hier een heel links- of sociaal college zouden zetten. 01:50:43

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, ik begrijp best goed dat de heer Dijk denkt dat als er een heel links college zit, het dan allemaal een stuk beter zou gaan. Dat is, volgens mij, wat we hier nu horen. Ik snap best dat de heer Dijk dat denkt, maar waar ik me zorgen om zou maken is als er een politiek klimaat ontstaat waarbij er maar naar één kant van de politieke ideeën wordt geluisterd. Dat is iets waarvan ik helemaal niet zeg dat dat sowieso misgaat, maar het is wel iets waar je, op het moment dat je met vijf partijen die vrij links in het politieke spectrum bij elkaar zitten, voor moet waken, denken wij en daarom zeg ik dat. 01:51:18