20-04-2022, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Topweer.pdf

Voorzitter: Mevrouw Bloemhoff. 40

01:51:20

mevrouw Bloemhoff - PvdA: Dank u wel, voorzitter. Ik vraag me even af: als je naar de uitslag kijkt of naar de opkomst, dan zie je natuurlijk dat die fundamenteel verschillend is. Hoogversus laagopgeleiden - ik heb het liever over theoretisch versus praktisch geschoold - en vindt u dan niet dat we juist wat extra moeten doen richting die praktisch geschoolden? Die hoog opgeleiden zijn hier over het algemeen in de raad - jong en hoog opgeleid - goed vertegenwoordigd, dus ik denk dat die prima hun mondje kunnen roeren, maar vindt u het juist niet van belang dat we die slag maken naar de mensen die wat lager opgeleid zijn en dat dat de uitdaging is? 01:51:56

de heer Bosch - Student & Stad: Voorzitter, wij vinden het belangrijk dat alle groepen gehoord worden en absoluut ook praktisch- en theoretisch geschoolden, dus iedereen. De opmerking die ik maakte was in de context dat wij het jammer vonden - dat heb ik ook gezegd - en teleurgesteld waren dat we in eerste instantie niet aan tafel zaten. Dat was voor ons jammer, omdat daardoor studenten minder aan tafel zitten en ook omdat wij de houding van de SP richting bepaalde studenten, of alle studenten, toch heel negatief hebben gevonden de afgelopen jaren. Ik denk dat het dan best legitiem is om hier te benoemen, met een mandaat van veel jonge inwoners in onze stad, dat wij hopen dat er niet te veel mee door wordt gegaan met dat wat negatievere beeld richting sommige studenten. 01:52:57

Voorzitter: Dank u zeer. Dan komen we bij de ChristenUnie, mevrouw Jongman. 01:53:05

de heer Wennink - ChristenUnie: Nou, het wordt toch meneer Wennink, voorzitter, als dat oké is? [Crosstalk] 01:53:09

Voorzitter: Of meneer Wennink. Zo zie je maar weer. Als het maar geen splitsing is. 01:53:13

de heer Wennink - ChristenUnie: Nee, nog geen splitsing. Het blijven twaalf partijen. 01:53:17

Voorzitter: Oké, maar dan01:53:19

de heer Wennink - ChristenUnie: Gelukkig, anders was de vraag: wordt het dan een vijf partijen- of een zes partijencoalitie? 01:53:23

Voorzitter: Je weet het niet meer, hè. Een stuk of tien wethouders, vermoed ik zomaar. 01:53:29

de heer Wennink - ChristenUnie: Dank voor het woord, meneer de voorzitter. Na de uitslag van de verkiezingen en het duidingsdebat is de informateur begonnen met het zoeken naar kansrijke coalities. De ChristenUnie heeft, met het verkiezingsprogramma onder de arm, meerdere gesprekken mogen voeren. Wij danken hem en de ondersteuning daarvoor ten zeerste. Deze gesprekken hebben ertoe geleid dat de informateur het verkennen van de coalitie tussen GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren, SP en ChristenUnie aanbeveelt. In 41

onze gesprekken met de informateur hebben wij uitgesproken dat wij, vertrekkend vanuit de inhoud, niemand op voorhand uitsluiten. Wij hebben in de afgelopen periode met veel partijen binnen de raad, coalitie en daarbuiten heel prettig samengewerkt en laten we dat dan ook blijven doen, zodat Groningen een voorbeeld blijft van een gemeenteraad, waarvan men blijft zeggen: "Hier gaat het anders dan dat we op andere plekken zien." Wij zijn trots op de ingeslagen weg van de afgelopen periode. We hebben hele mooie resultaten om op terug te kijken. Met veel enthousiasme kijken we daarom ook hoe we de komende periode Groningen kunnen verbinden met een herkenbaar ChristenUnie-plan. Verbinding gaat voor ons allereerst over het verbinden van mensen. Wij staan pal voor onze verkiezingsslogan 'oog voor elkaar' en zullen ons blijven inzetten voor een zorgzame samenleving met bijzondere aandacht voor mantelzorgers en vrijwilligers. 01:54:43

de heer Wennink - ChristenUnie: Verbinding begint dan ook bij het ontmoeten van anderen en daarbij aandacht hebben voor de leefbaarheid van buurten, dorpen en wijken. Mensen kunnen elkaar blijven ontmoeten in parken, buurthuizen en tijdens het sporten. Die verbinding realiseren we niet alleen voor, maar ook met onze inwoners. Uit de kracht van de dorpen en wijken putten om ruimte te geven aan ideeën en oplossingen van bewoners zelf. Dat betekent bewonersinitiatieven vanuit kerken en verenigingen, want we beseffen dat voor veel inwoners de gemeente juist op afstand staat en het wantrouwen wellicht kan groeien. We zien ook een opgave om de inwoners beter te betrekken bij de projecten. Wij omarmen daarom de aanbeveling van de informateur om dit raadsbreed op te pakken en laten we deze opdracht dan ook allemaal zeer serieus nemen. Wij voelen de Bijbelse opdracht van roeping om recht te doen aan degenen die tussen wal en schip vallen. Juist voor hen kan de gemeente er zijn en wij zullen ook in het vervolg aandacht blijven vragen voor de menselijke maat. Dat we samen kunnen werken aan zaken, zoals het terugdringen van armoede en kansengelijkheid. Onze idealen en christelijk-sociale waarden zijn aan bod gekomen tijdens gesprekken met GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren en de SP. Vanuit deze gesprekken kijken we met zeer veel vertrouwen het formatieproces tegemoet. 01:56:01

Voorzitter: Een vraag van mevrouw Jacobs. 01:56:06

mevrouw Jacobs - VVD: Dank u wel, voorzitter. Wat mij bezigt voor de keuze van de ChristenUnie om eventueel in dit coalitieverband deel te nemen is het feit dat elk besluit net zo goed genomen kan worden zonder u. Hoe weegt u dat, hoe neemt u dat mee en hoe zorgt u dat u toch van belang bent in het komende proces? 01:56:30

de heer Wennink - ChristenUnie: Dank voor het woord, meneer de voorzitter. Wij zijn gelukkig niet dezelfde mening toegedaan dat onze toevoeging puur symbolisch is. Wij hebben in de gesprekken een duidelijke wensenlijst, evenals de andere partijen, naar voren gebracht en wij zien daarin de aansluiting bij andere partijen. We hebben deels onze eigen unieke punten. Gelukkig hebben we veel aansluiting en begrip gevonden voor onze unieke punten. Zo zullen wij de onderhandelingen tegemoet treden.

42

01:56:56

Voorzitter: Nog een vervolgvraag. 01:56:57

mevrouw Jacobs - VVD: Ik wil even rechtzetten dat ik heb gezegd dat u symbolisch deelneemt. Ik heb gezegd dat elk besluit, getalsmatig, ook zonder u genomen kan worden. Dat is heel wat anders dan dat ik u beticht van symboliek bedrijven. Ik vroeg me af hoe u zorgt dat besluiten die u heel erg aan het hart gaan, toch niet worden genomen? 01:57:18

de heer Wennink - ChristenUnie: Dank voor het woord, meneer de voorzitter. Nou, er is natuurlijk niks mis met symbolisme. Wij zullen wel de laatsten zijn die dat zeggen. De getalsmatige meerderheid: uiteindelijk zijn alle partijen de gesprekken ingestapt met een wens voor een stabiliteit vanuit ten minste 24 zetels. Dat, plus het feit dat uiteindelijk de inhoud centraal staat en stabiliteit ontstaat, ten eerste vanuit de verbinding op inhoudelijke vlakken. Vanuit die hoedanigheid vertrekken wij en wij maken ons daarom ook geen zorgen dat in de uiteindelijke onderhandelingen het besluit zonder ons feitelijk ook genomen kan worden. Dat de andere partijen dat niet op die manier zo zullen behandelen, daar hebben wij het volste vertrouwen in. 01:58:13

Voorzitter: Meneer Rustebiel. 01:58:16

de heer Rustebiel - D66: Dank u wel, voorzitter. Wij hebben de afgelopen paar jaar prettig samengewerkt met de ChristenUnie op tal van terreinen, maar specifiek op het gebied van de gemeentefinanciën hadden wij een bijzondere band in die coalitie. Nu hoor ik de heer Dijk zeggen dat hij heel goed snapt dat een groot deel van de coalitiepartijen de ruimtelijke investeringsagenda voor wil zetten. Hij wil extra investeren in een aantal sociale kwesties en dat is ook heel logisch dat hij dat zegt, maar dan ben ik vervolgens wel benieuwd wat de ChristenUnie gaat doen, want wij weten allemaal wat de financiële situatie van de gemeente is. Bent u dan bijvoorbeeld bereid om in deze situatie, waarbij allerlei lasten voor inwoners al stijgen, om ook de OZB te verhogen in deze coalitie, mochten allerlei ambities daartoe leiden? Bent u daartoe bereid? 01:58:59

de heer Wennink - ChristenUnie: Dank voor het woord, meneer de voorzitter. Het verhogen van de lasten voor inwoners lijkt ons, net als alle partijen hier, niet wenselijk en in die zin zijn we er op dit moment niet op aan het voorsorteren wat er wel of niet gaat gebeuren. Wij horen alle partijen het belang van de financiële positie benadrukken en zo ook de SP. Op die manier gaan we samen kijken naar hoe wij, met de positie die we nu hebben, er toch voor kunnen zorgen dat wij samen werken aan een gemeente die een stapje vooruitgaat. We horen GroenLinks zeggen: "Groener, socialer en progressief." Er hangen nu heel veel mooie visies boven Groningen. Dat moet worden vertaald in een uitvoeringsprogramma en dat zal geld kosten. Elke euro kunnen we maar één keer uitgeven, dus het is aan ons om samen te beslissen hoe we dat het beste kunnen doen. Ik ben het met de heer Rustebiel eens dat inderdaad die samenwerking op de financiële positie van de gemeente de afgelopen jaren

43

heel prettig was en ik hoop ook dat wij elkaar in dat soort zaken, net zoals veiligheid en financiën ook zeker thema's zijn, samen als raad in blijven vinden. 02:00:08

Voorzitter: De heer Van der Laan. 02:00:11

de heer Van der Laan - Partij voor het Noorden: Dank, voorzitter. De ChristenUnie is de enige partij van de vijf die een rechtstreeks lijntje heeft met het kabinet. Hoe ziet de ChristenUnie die rol? Welke positieve rol zou dat kunnen betekenen voor Groningen met grote problemen, zoals ik noem maar het gasdossier et cetera. 02:00:32

de heer Van der Laan - Partij voor het Noorden: Dank voor het woord, meneer de voorzitter. Ik vind het een inspirerende vraag. Uiteindelijk hebben we de afgelopen jaren dat lijntje als heel positief ervaren, dus dat je in direct contact staat en dat je toch iets eerder aan tafel zit. Tevens zien wij ook de inzet die andere partijen met een landelijke vertegenwoordiging daarop doen. Als ik kijk naar zaken, zoals de kinder-hartchirurgie, dan zijn het zowel de partijen die puur lokaal vertegenwoordigd zijn, als de partijen die lokaal vertegenwoordigd zijn en een landelijke afspiegeling hebben en die elkaar ook weten te vinden. Dus een mooie vraag. Ik denk dat het zeker baat kan hebben, maar ik denk dat de andere partijen daar eveneens hele mooie dingen in hebben gedaan en ook kunnen doen. 02:01:24

Voorzitter: De heer Rustebiel nog. 02:01:26

de heer Rustebiel - D66: Ja, toch nog even terug op het punt van de gemeentefinanciën. Ik hoor een aantal partijen zeggen: "Nou, we willen sowieso de bestaande agenda voortzetten en er moet een andere agenda naast komen." Dus dat gaat dan, denk ik, meer geld kosten. U kijkt niet direct naar de woonlasten, maar ik ben wel benieuwd of u dan naar de financiële reserves van de gemeente kijkt? Want we hebben een financiële positie nodig, omdat we cofinanciering nodig hebben als we al die landelijke middelen aan willen boren. Als wij onze reserves uitputten dan dreigt het risico te ontstaan dat we daardoor alleen maar minder geld binnenhalen. Ik ben benieuwd wat voor keuze er nu gemaakt gaat worden, want u kunt niet zeggen dat de reserves intact blijven en dat de lokale lasten niet omhooggaan. Het is hier inmiddels wel duidelijk dat er een extra ambitie op tafel is gekomen. Hoe kijkt u daar nu naar? 02:02:15

de heer Wennink - ChristenUnie: Dank u wel voor het woord, meneer de voorzitter. Daar kijk ik naar als een pittige puzzel die we samen moeten leggen. Het zal blijken als we alle belangen, alle programma's en alles naast elkaar leggen, hoe dat financiële plaatje het best ingekleurd kan worden. Inderdaad, uiteindelijk heeft de gemeente baat bij een financieel stabiele positie. 02:02:38

Voorzitter: Meneer Sijbolts.

44

02:02:41

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Dank u, voorzitter. In die zin lijkt het erop dat de ChristenUnie nu het financiële geweten dreigt te gaan worden van de nieuw te vormen coalitie. Op zich zou ik dat de ChristenUnie tot op zekere hoogte wel toevertrouwen gezien het verdere verleden dan alleen de afgelopen drie jaar. Ik hoop alleen niet dat de ChristenUnie dan tegen elke prijs gaat deelnemen. Dus ik ben wel benieuwd als nou blijkt dat die financiële degelijkheid, waar de ChristenUnie toch eigenlijk ook altijd wel voor staat-Stel, u komt er halverwege de rit achter dat dit misschien niet zo goed is - dan ga ik u vragen stellen, waar u waarschijnlijk toch geen antwoord op gaat geven - of u dan misschien toch gaat heroverwegen, omdat u in aantal, numeriek, niet nodig bent voor een coalitie, om dan misschien gezellig met ons in de oppositie te komen en samen met, bijvoorbeeld, het CDA, D66 en de Partij voor het Noorden gaat strijden voor een degelijk financieel beleid? Dat kan ook nog gezellig worden, denk ik, maar er is nog een ander punt en dat gaat over het puntje veiligheid. Ik weet dat de ChristenUnie altijd een duidelijke mening heeft en standvastig is op een aantal veiligheidsthema's. Dat wijkt wel eens af van partijen als GroenLinks, Partij voor de Dieren en SP.

Voorziet u daar tijdens de onderhandelingen nog stevige discussies? Ik denk dat u bij de Partij van de Arbeid dan wel aan het juiste adres bent of gaat dat iets worden waar we dan als raad wat meer zeggenschap over krijgen en dat u dat wat meer openlaat waar het gaat over de besluitvorming, zodat niet alleen de automatische meerderheid van de coalitie telt, maar dat dan ook de oppositie daartoe doet? 02:04:27

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Dank voor het woord, meneer de voorzitter. Even in omgekeerde volgorde. Uiteindelijk denk ik dat het in alle thema's zo is. Zo zien wij alle partijen tot nu toe noemen dat de verbinding tussen alle partijen belangrijk blijft. Dat is dus op een thema als veiligheid, maar ook op andere thema's. We horen hier ook woorden vallen, zoals: "Laten we alsjeblieft niet een dichtgetimmerd coalitieakkoord doen." Zo zijn we dat ook helemaal niet gewend in Groningen. Dan de vraag of wij moeilijke onderhandelingen tegemoetzien op het thema veiligheid in de breedte. Nee, zo zien we dat niet. Wij ervaren, met de partijen met wie we nu worden aanbevolen om coalitiedeelname te verkennen, zeer veel overlap, omdat veiligheid voor al deze partijen over het algemeen begint bij het om mensen heen investeren. Zorg ervoor dat er in scholing, werk en leefbaarheid wordt geïnvesteerd en daarmee ook een stukje veiligheid te laten doen starten vanuit de buurt, het dorp en de wijken. Dus daar zien wij op dit moment geen grote breekpunten in. Dan was de laatste opmerking over financiën niet echt een vraag, maar daarbij denk ik dat ik even terugval op een eerder antwoord naar de heer Rustebiel. 02:05:46

Voorzitter: Ik stel voor dat we naar het CDA gaan. Ik weet niet of we dan allemaal de veiligheidsriemen vast moeten gaan houden, maar dat gaan we nu horen. Meneer De Haan. 02:05:55

de heer De Haan - CDA: De veiligheidsriemen! Nee, dat valt wel mee, denk ik, voorzitter. Voorzitter, in ieder geval bedankt voor het woord. Volgens mij hebben we vandaag beiden geleerd dat het inderdaad Partij vóór de dieren is en Partij vóór het Noorden, dus dat is een mooie les vandaag. Ik wil beginnen met het danken van de informateur voor het verzette werk. Wij kijken als CDA terug op een prettig en inhoudelijk gesprek en wat ons betreft is het 45

fijn dat er na een maand gestart kan worden met de formatie. Vanzelfsprekend ook de felicitaties aan GroenLinks, Partij van de Arbeid, Partij voor de Dieren, SP en de ChristenUnie voor het zetten van deze eerste stap. Zeker voor de Partij voor de Dieren, denk ik, een mooie en belangrijke stap in de geschiedenis van de partij, waarvoor felicitaties. Als CDA hebben we bij de informateur aangegeven bereid zijn om mee te besturen, maar ook laten weten dat eerst de opties van het college met vier partijen onderzocht moeten worden. Als tiende partij van Groningen was het niet aan ons en GroenLinks en de Partij van de Arbeid hebben gekozen voor een college over links en dat is hun goed recht. De vraag voor ons is wel wat dat doet met de samenwerkingsbereidheid tussen de oppositie en coalitie. In dat opzicht was wellicht een bredere coalitie een logische keuze geweest. Tijdens het duidingsdebat heeft het CDA een aantal belangrijke uitdagingen aangegeven waar we als gemeente voor staan en dit zijn ook de uitdagingen en de thema's waar we het coalitieakkoord, mocht het er komen, op zullen beoordelen. Ten eerste is dit het investeren in de veiligheid van Groningen. Het werd al eerder genoemd, het rapport de Groningse Praktijken. Het maakt duidelijk dat er de afgelopen jaren te weinig is gebeurd.

Denk bijvoorbeeld aan de aanpak van drugscriminaliteit en zeker ook de mensenhandel in Groningen. De bestrijding van armoede is iets waar de afgelopen jaren goede stappen in gezet zijn door vorige colleges, maar waar nog een wereld te winnen is. Ten derde, het bouwen van meer woningen, zeker voor starters, middeninkomens en ouderen. 02:07:55

de heer De Haan - CDA: De energietransitie, waarin we ervoor moeten zorgen dat iedereen mee kan doen en tenslotte een overheid die betrouwbaar en dienstbaar is. Op dit laatste punt stelt de informateur voor om hier raadsbreed mee aan de gang te gaan en dat lijkt ons een goed plan. Toch zit er ook een zeker spanningsveld in, want wat gaat er gebeuren wanneer een college en coalitie inwoners onvoldoende betrekt bij haar plannen? Iets wat we helaas in afgelopen colleges wel eens hebben zien gebeuren. Lukt het de coalitie en de oppositie dan om samen op te trekken? Hier ligt een uitdaging voor zowel oppositie als coalitie en toch zijn er zeker mogelijkheden om gezamenlijk de band tussen inwoners en de politiek te versterken. Het CDA denkt hierbij bijvoorbeeld aan het vergaderen op locatie en een overheid die makkelijker benaderbaar is. Zelf proberen we hier onze stappen in te zetten en zijn we twee weken geleden van start gegaan met ons maandelijkse spreekuur om het voor inwoners gemakkelijk te maken om hun zorgen en goede ideeën bij ons kenbaar te maken. In de gespreksverslagen komt naar voren dat veel partijen het erover eens zijn dat de afgelopen jaren voldoende visies zijn geschreven.

Het is tijd voor uitvoering, maar wordt dit ook echt een uitvoeringscollege of toch meer een veranderingscollege? Als ik de reacties van de SP en de Partij voor de Dieren lees krijg ik toch vooral de indruk dat er een hele hoop dingen moeten veranderen. Met de grote uitdagingen waar onze gemeente voor staat is het, wat mijn fractie betreft, essentieel om haast te maken. Uitvoeren van wat er ligt en niet te veel terug naar de tekentafel. Tenslotte nog een vraag aan de informateur. Over die tweede en derde ronde is vrij summier beschreven wat er is besproken. Ergens is dat te begrijpen, maar om dat onderdeel van de opdracht toch te kunnen duiden, het vormen van een stabiele coalitie, zouden wij willen vragen daarvoor toch nog wat meer inzicht te geven in hoe dat proces is gegaan tussen de coalitiepartijen en de voormalige- of de huidige

46

oppositiepartijen. Zou de informateur nog wat meer in kunnen gaan op deze rondes? Rest mij niks anders dan de formerende partijen veel succes en zegen te wensen. 02:09:59

de heer De Haan - CDA: Dank u zeer. Meneer Sijbolts. 02:10:04

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Het is natuurlijk niet gebruikelijk dat de oppositie elkaar nou gaat zitten te interrumperen, maar ik hoorde de heer De Haan zeggen dat hij het belangrijk vindt, of dat het CDA het belangrijk vindt, dat al die visies en programma's die er nu liggen zo snel mogelijk worden uitgevoerd. Ik hoop niet dat het CDA daarmee ook zegt, dat ze nu voor al die programma's zijn waar ze zelf ook weleens tegengestemd te hebben. 02:10:27

de heer De Haan - CDA: Nee, daar hoeft de heer Sijbolts niet bang voor te zijn, maar ik heb wel net vijf thema's benoemd die voor het CDA van belang zijn. Bijvoorbeeld op het gebied van armoedebeleid, waarin volgens mij een goede visie ligt. Als we het hebben over de energietransitie worden er ook goede stappen gezet. Dat zijn visies waar het, wat ons betreft, tijd is voor actie en uitvoering en dus niet terug naar de tekentafel. Daarover heb ik het en bijvoorbeeld als we het hebben over de Parkeervisie, dan hebben we daar wel laten zien dat we het daar niet altijd eens zijn geweest. 02:10:57

Voorzitter: Dan kom ik bij de heer Van der Laan, Partij voor het Noorden. 02:11:04

de heer Van der Laan - Partij voor het Noorden: Dank, voorzitter. Als enige nieuwkomer voelen wij ons erg - ik spreek ook even namens mijn buurvrouw, Evelien Bernabela - welkom in dit huis. In de gemeenteraad zijn we goed ontvangen. We moeten nog wel een beetje wennen aan de veelheid van locaties. Het zijn er inmiddels een stuk of zes à zeven, maar ik heb vanmiddag begrepen van de burgemeester dat daar heel hard aan wordt gewerkt en dat we na de zomer in het nieuwe stadhuis een plaats en plek kunnen krijgen. 02:11:32

Voorzitter: Ik heb geen jaartal genoemd, hè. 02:11:40

de heer Van der Laan - Partij voor het Noorden: Als ik nu kijk naar de Partij voor het Noorden dan-- Ik heb ooit zelf die partij opgericht, maar onze hoofdoprichter was eigenlijk Teun Jan Zanen. Teun Jan Zanen kwam vanuit PSP/PvdA-huize en in 1969 had hij als statenlid besloten dat de Westerwoldse Aa zou moeten worden gekanaliseerd, om vervolgens in 2007 als Partij voor het Noorden-statenlid te besluiten dat diezelfde Westerwoldse Aa gemeanderd zou moeten worden. Dan is uw leven wel af, volgens mij, en dat was ook zo, want in 2015 is hij overleden. In 2006 hebben we nog een keer een poging gedaan om mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen in de oude gemeente Groningen, maar dat is toen niet gelukt, dus ik weet zeker dat hij dit moment graag had willen meemaken. De mensen zullen hem allemaal niet meer kennen, want we zijn een hele jonge raad, maar Teun Jan was een hele sociale man. Hij kwam uit de vakbeweging en toen ik met zijn vrouw - hij was toen twee, drie 47

maanden overleden - een gesprek had, zei ik aan het einde van het gesprek: "Ja, Teun Jan was een echte socialist, want hij was zo sociaal altijd." Toen schudde zij wijs haar hoofd en zei: "Je hebt het helemaal verkeerd. Het was een liberaal." Waarop ik dacht: heb ik het nou verkeerd? Ik heb vijftien-twintig jaar met die man samengewerkt en nou zegt zijn vrouw, waar hij vijftig jaar mee samen had geleefd, dat hij liberaal was. Dat kader van beeldvorming zie ik ook vandaag weer gebeuren. Links, rechts, socialistisch, geen liberaal beleid. Mensen, mijn oprechte wens is om niet aan die beeldvorming te doen en direct alles te gaan invullen, want de wereld is niet zwart-wit. Was het maar zo. 02:13:32

de heer Van der Laan - Partij voor het Noorden: Wij zijn positief verheugd dat in ieder geval het onderwerp participatie in gezamenlijkheid worden opgepakt. Wij zouden wel heel graag nog mee willen geven, dat er wellicht nog meer onderwerpen zijn die in gezamenlijkheid zouden kunnen. Ik refereer aan het gasdossier en aan de dreigende sluiting van de kinderhartchirurgie. We willen allemaal graag de Lelylijn, dus daar kunnen we met zijn allen gezamenlijk aan trekken. Dat zou ook onze missie moeten zijn, juist om te voorkomen dat we straks in een oude, met nadruk op oude, oppositie-coalitie rol terechtkomen. Wij zullen proberen daar niet direct voor te kiezen, hoewel we wellicht altijd wel kritisch zullen zijn op de financiën. Daar zijn we misschien wat conservatief in, maar we vinden - dat geldt voor mijn huishouding en voor die van mijn buurvrouw - dat de centjes altijd moeten kloppen. Je moet je financiële huishouding op orde hebben, dus geldt dat ook voor een gemeente. Wij maken ons dus wel een klein beetje zorgen over hoe de OZB gaat ontwikkelen de komende jaren, zonder nou direct het nieuwe college op ideeën te willen brengen.

Dat beslist niet, maar verder willen wij het nieuw te vormen college vooral heel veel succes en misschien wel heel veel wijsheid toewensen om deze mooie gemeente - die nog niet zolang deze gemeente is in deze vorm - nog mooier te maken, nog beter te worden, nog beter te maken, nog socialer te maken, nog groener te maken, nog duurzamer te maken en dan hou ik op, voorzitter. 02:15:09

Voorzitter: Dank u zeer. Dan kijk ik even rond of er nog vragen zijn? Dat is niet het geval. We gaan een beetje haast maken, omdat de informateur anders sneeft, maar we hebben nog meneer Ram als bonus. Gaat uw gang. 02:15:31

de heer Ram - PVV: Dank u wel, voorzitter. Ik wil de heer Gijsbertsen bedanken voor zijn werk als informateur en voor het werk wat hij hier verzet heeft. Wij vonden het in ieder geval een prettig en constructief gesprek dat wij hebben gehad. Ja, maar dan? Een voorstel voor een knetterlinkse coalitie en dat viel ons een beetje tegen, voorzitter. Wat wij vrezen wordt mogelijk waarheid en wellicht de meest linkse coalitie ooit in de geschiedenis van deze gemeente en misschien wel, op dit moment, van het land. Ik krijg bezorgde whatsappjes: 'wat gaat er mis in Groningen', 'what the hell' en meer van dat soort ongenuanceerde berichtjes. In een ver verleden, heb ik begrepen en las ik ergens in een dagblad, is er ook een zeer links college geweest van Max van den Berg. Die heb ik ook meegemaakt als commissaris. De Raspoetin van het Noorden werd hij ook wel genoemd, wat natuurlijk de vraag oproept: wie wordt de nieuwe Raspoetin van deze coalitie? Dat zullen we zien. Dan het rapport, voorzitter. Voor de PVV staan de belangen van de bewoners 48

en ondernemers centraal. Die willen wij de ruimte geven en plannen van onderop die aansluiten bij de wensen en het oplossen van problemen van onze inwoners. Wat ons vooral opvalt is dat er naar overeenkomsten tussen partijprogramma's is gekeken, wat in onze ogen toch leidt tot een zeer activistische- en ideologische coalitie. Daar hebben wij zorgen over. Onze vraag aan de informateur: wat is nou de onderbouwing van de keuze voor deze coalitie? Ik vond de andere rondes heel uitvoerig beschreven, maar de laatste twee, drie rondes wat minder. Ik hoor graag van hem hoe hij dat heeft ervaren. 02:17:46

de heer Ram - PVV: Onze analyse is toch dat juist de ideologie die een grote rol speelt in de polarisatie een van de redenen is waarom veel kiezers een afkeer hebben gekregen van deze politiek. Het ideologisch verbeteren van de wereld staat centraal, terwijl de belangen van bewoners centraal moet staan. Dat is onze visie daarop. Wat wij ook wat missen is de huidige tijdsgeest om de huidige situatie in de wereld. We leven niet meer in 2018. We hebben een coronacrisis achter de rug, met alle gevolgen van dien, die onze inwoners en ondernemers nog moeten verwerken. We leven nu in een zeer geopolitiek spannende tijd met grote veranderingen. Definitief naar een multipolaire wereld en we zitten in een economische oorlog met Rusland. Voor die gevolgen moeten wij ons voorbereiden, is onze visie, want die zullen niet mild zijn. We hebben het ook al gezegd bij de informateur: we hadden al een bankencrisis, een schuldencrisis, een woningcrisis en een vluchtelingencrisis, maar nu hebben we ook een energiecrisis, hyperinflatie - waar wij trouwens voor gewaarschuwd hebben - en economische sancties die wellicht leiden tot een monetaire crisis. Dat is wat ze noemen 'een perfecte storm'.

Als je dat aan ziet komen, dan moet je je erop voorbereiden en ik zie hier toch dat er keuzes worden gemaakt voor een aantal ideologische-- Ik zeg dan het klimaatgedeelte waar wij ons niet in kunnen vinden en dan denk ik van: ja, er moeten toch andere prioriteiten worden gesteld op dit moment, want de wereld is echt veranderd. 02:19:46

de heer Ram - PVV: Wat onze focus dan zou zijn, is toch de bestaanszekerheid en de economische situatie. Daar moeten we ons voor wapenen op dit moment, gezien de hele politieke situatie in de wereld. Naast de toenemende armoede en de toenemende werkende armoede is dat een hele grote zorg die wij op dit moment delen. Dan de verbindingsagenda: ik heb mevrouw Wijnja goed gehoord over die uitgestoken hand en wij waarderen dat. We willen ook graag kijken met de raad hoe wij de kiezer die niet gekomen is, toch kunnen betrekken bij een politiek die kennelijk ver van veel mensen afstaat. Wat voorgesteld wordt in dit rapport vinden we een sympathieke gedachte, maar het is voor ons niet genoeg. Het begint en eindigt bij de problemen die onze inwoners hebben. Daar moet niet alleen naar geluisterd worden, maar er moeten ook een agenda en een plan gemaakt worden. Dat missen wij op dit moment in deze analyse en ik hoop dat daar ruimte voor is in de coalitiebesprekingen om dat ook vorm te geven. Niet alleen de ideologische kijk op de wereld is belangrijk, maar ook kijken naar wat de inwoners echt meemaken en van daaruit een plan maken. Volgens ons dicht dat de kloof tussen burger en politiek. Ik wens in ieder geval de coalitiepartijen veel succes met het smeden van een coalitie, maar wat de PVV betreft zullen wij in ieder geval alles doen om ook het ongehoorde geluid te laten horen.

Dank u wel, voorzitter. 49

02:21:37

Voorzitter: De heer Dijk. 02:21:39

de heer Dijk - SP: Voorzitter, ik zou de heer Ram graag willen vragen om één probleem, die hij net noemde, er even uit te pikken en aan te geven hoe de PVV vindt dat dat probleem opgelost moet worden? 02:21:55

de heer Ram - PVV: Als het gaat om armoede: wat wij zien, dus onze kijk op hoe de ideologie op dit moment werkt - dat is dan onze analyse - is dat er veel wordt ingezet op de klimaatverandering en vervolgens heb je, als gevolg daarvan, een energiearmoede, die je daardoor krijgt. Met andere woorden: er is weinig oog voor de ideologische kant van het linkse beleid en dat leidt vervolgens tot een consequentie, juist bij arme mensen, die dan de rekeningen niet kunnen betalen. Nog los van de geopolitiek, waar ook nog rekening mee had moeten worden gehouden. Dat is een andere dimensie die we er nu nog bij krijgen. Als het daarom gaat, denk ik dat je daar die prioriteiten wat minder moet stellen - dat is onze visie en kijken van: hoe kan je er nou voor zorgen dat de energierekening naar beneden gaat? Denken in rendement in plaats van in kosten. Dat is een hele andere kijk op wat-02:23:17

de heer Dijk - SP: Kunt u aangegeven in wat dit niet een diep ideologische keuze is, die u nu net aangeeft? Want u zegt dat deze beoogde coalitie te ideologisch is. Kunt u aangeven waarin, in wat u net beschrijft, u niet ideologisch bent geweest? Het is namelijk wat u zegt: "Het is diep ideologisch. U maakt een diep ideologische keuze." 02:23:39

de heer Ram - PVV: Nou nee, wat wij stellen is dat er een veranderde situatie in deze wereld is. Er is een nieuwe situatie rondom gas bijvoorbeeld en daar moeten we ons naartoe verhouden. Dat is de geopolitieke situatie waar we in zitten en dat heeft gevolgen, niet alleen voor Nederland, maar ook voor onze inwoners in Groningen en die gaan daarvan de rekening betalen. Als je dan vervolgens doorgaat met die die klimaatagenda, dan zorg je ervoor dat die energierekening alleen maar hoger wordt. Dat is gewoon een stukje[onhoorbaar] Nou nee, volgens mij niet. Het is een observatie [crosstalk] 02:24:25

Voorzitter: We kijken straks tot welke keuzes men komt en dan zal ongetwijfeld dit debat nog verder worden voortgezet. Ik kijk ook even naar de spanningsboog. Het is mijn mooie rol dat ik ook even kijk naar uw non-verbale communicatie. We gaan even weer wat spanning opbouwen. De informateur is een aantal vragen gesteld en hij popelt om daar kort, heeft mij beloofd, op in te gaan en dan gaan we naar mevrouw Wijnja voor het vervolg van het proces. De informateur. 02:25:10

de heer Gijsbertsen: Dank, voorzitter. Dank ook aan alle reacties en alle positieve reacties op de gesprekken die zijn gevoerd. Ik ben blij dat u dat heeft beleefd zoals ik het heb beleefd, namelijk als constructieve gesprekken. Een aantal vragen worden gesteld over: wat is er, met name, in die tweede en derde ronde nou eigenlijk gebeurd en waarom is dit het resultaat? Zo vat ik het maar even samen. Ik begrijp natuurlijk ook wel dat mensen graag 50

wat meer hadden willen lezen, juist omdat het, zoals mevrouw Bloemhoff al aangaf, een beetje een luxeprobleem is. Er zijn eigenlijk meerdere combinaties waarin je een verhaal zou kunnen opbouwen waarom dat zou kunnen en waarom [onhoorbaar] de coalitie zou kunnen opbouwen. Ik had het velen gegund, maar uiteindelijk moet je wel een keuze maken. Het proces dat we zijn ingegaan is heel bewust, heel stap voor stap geweest. Je zou ook op basis van de eerste ronde al gelijk naar een coalitie hebben kunnen kijken. Dat hebben we, en ik, heel bewust niet gedaan, omdat we echt samen hebben gekeken, stap voor stap: wat is nou eigenlijk de kern van wat we willen bereiken? Wat zijn de opties en hebben we vooraf niet alleen zelf een beeld daarvan, maar hebben we dat ook getoetst bij de partijen die dan in aanmerking komen? Dus op die manier steeds scherper te krijgen van: oké, dit is toch de combinatie waarbij we het meeste met elkaar inzien en wie de meeste, niet alleen stabiliteit heeft, maar ook een verhaal heeft waar de partijen zelf in geloven. Het is natuurlijk zo-- Kijk, er zijn informatierondes geweest in het land, waarin in feite gewoon een eerste ronde is geweest, zoals we het hier hebben gedaan, en daarna de informateur een advies heeft gegeven.

Dat hebben we hier niet zo gedaan en dat betekent dat je dus in die gesprekken zeg ik ook in de richting van mevrouw Jacobs - wel degelijk niet alleen met elkaar spreekt over: goh, wat zou nou het gezamenlijke verhaal van zo'n coalitie kunnen zijn, maar ook praat over: hé, waar zitten de knelpunten en mogelijke obstakels en hoe zitten jullie daarin? 02:27:11

de heer Gijsbertsen: En ook aftasten hoe heet de soep gegeten wordt op een aantal van dat soort punten om te weten, ook in de informatiefase, of er obstakels zijn die je tegenkomt en discussiepunten die sowieso in zo'n formatie zitten. Zijn dat dingen waar we in perspectief zien, dat we daar samen uit kunnen komen? Soms was er nog een verdieping op nodig, dat ziet u ook in het verslag en dan is er nog een extra gesprek geweest. Juist om echt op tafel te krijgen: is dit nu een begaanbare weg waar wij de formatie mee in durven gaan? Daar moet ik bij zeggen: omdat je met elkaar inhoudelijk die gesprekken voert moet er ook een veiligheid in zijn. Dat snapt u natuurlijk zelf ook wel. Juist als je zoekt naar waar ruimte zit en waar geen ruimte zit, terwijl je eigenlijk nog niet zeker weet of je zometeen in het formatieproces, laat staan in een coalitie, terechtkomt en dan ga je dat natuurlijk niet allemaal in het openbaar verslag zetten. Dan zouden het openbare onderhandelingen zijn. Dat kan je ook doen, maar daar heeft u als raad niet voor gekozen. Dus vandaar dat dat toch op hoofdlijnen is. Uiteindelijk is het natuurlijk een politieke afweging welke coalitie en welk bijbehorend verhaal, want dat vind ik ook echt van belang, welke gedeelde visie uiteindelijk de voorkeur krijgt.

Ik heb geconstateerd - dat heb ik ook opgeschreven - dat er meerdere coalities waren die in mijn ogen perspectief hadden om de formatiefase door te komen en tot een coalitieakkoord te komen. Allemaal met hun eigen aandachtspunten, maar ook knelpunten en obstakels. Dan is het uiteindelijk een politieke afweging. Wat is nou de visie en het verhaal van dat nieuwe college, waar partijen zich in herkennen? Dat geldt met name voor de partijen die in al die mogelijke coalities vertegenwoordigd zijn, dus de grootste partij. Ik vond het eigenlijk des te aardiger om juist in dit debat toch iets van de drive en de inhoudelijke thema's die deze partijen bij elkaar gebracht hebben terug te zien. 02:29:12

de heer Gijsbertsen: Het kan mijn bril zijn, omdat ik dat proces de afgelopen weken heb gedaan, maar ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat er een aantal patronen 51

zichtbaar werden, ook bij de partijen die nu worden geadviseerd en ook iets te zien is van het commitment en de wil die er zijn om iets tot stand te brengen. Ik zeg er ook bij: er zitten verschillen in hun benadering en hun achterban. Echt, het maakt nogal uit als je kijkt naar wie er stemmen op deze vijf partijen, want dat zijn echt andere bevolkingsgroepen in deze gemeente. Dus dat levert nog een levendig debat op. U kunt zich, volgens mij, op basis van deze discussie ook wel voorstellen dat er enerzijds commitment inzit, een overlap, wat die vijf partijen met elkaar willen, wat voor visies ze hebben en de ambitie die erin zit en tegelijkertijd zit daar ook wel spanning op van: "Ja, we komen net van een iets andere kant", maar juist die wrijving kan een echte glans geven en dat hebben we in de informatiefase zien gebeuren. Dan nog even heel kort, voorzitter, op een paar specifieke vragen. Er werd even genoemd - ik meen dat het mevrouw Jacobs was - dat veiligheid niet aan bod zou zijn geweest of dat ik dat niet zou hebben opgeschreven. Dat is in ieder geval niet in mijn beleving. Veiligheid is als thema wel degelijk aan bod geweest. Ik heb wel iets gezegd over de positionering van de gemeente Groningen, die in elk geval in de eerste ronde wat weinig aan bod kwam.

De brede coalitie waar de heer Ram naar vraagt: die vraag heb ik expliciet gesteld aan alle fracties in de eerste ronde. Je kunt kiezen voor een politiek meerderheidscollege, maar je kunt ook zeggen: "Nou, ik kies een andere koers. Ik wil een breed college of een afspiegelingscollege." Daar hebben we in gezien dat eigenlijk toch heel breed werd gekozen door partijen voor zo'n meerderheidscollege en dat is dus waar ik vervolgens het pad verder mee heb bewandeld. 02:31:06

de heer Gijsbertsen: Dan, als het gaat over het voorstel over de raad en de participatie: u hoort het zelf in het debat terug dat sommige partijen het niet ver genoeg vinden gaan. Laat ik er dit over zeggen: mijn opdracht was een inventarisatie te doen, niet om een advies te geven, dus in die zin is dit al extra. Ik kan alleen maar inventariseren wat ook daadwerkelijk is. Dus als u mij de vraag stelt: "Goh, wat vindt u nu eigenlijk dat deze gemeente Groningen zou moeten doen op dit thema", dan geef ik u een ander rapport. Daar bent u misschien niet zo erg in geïnteresseerd, want ik stap zometeen weer op de trein. Het gaat erover wat u met elkaar hierin wilt en dan is mijn constatering dat daar grote ambities zijn, maar dat er nog heel veel gedachte-ontwikkeling nodig is om dat concreet te maken. Dan lijkt me dit in elk geval een goede stap waar ik ook draagvlak voor inventariseer, om in elk geval dit met elkaar te doen en aan te gaan. Ook, zoals de heer De Haan zegt, om daarmee de positie van de raad als geheel richting het college neer te zetten. Dat kan elk college goed gebruiken. Nou, ik zal de persoonlijke observatie maar achterwege laten. Maar goed, volgens mij is het heel gezond om dat met elkaar te gaan onderzoeken en dan zou het best kunnen dat je vandaar ook naar andere onderwerpen gaat kijken.

Volgens mij is het in elk geval in deze fase, waar u bent in uw gedachtenvorming, goed om hier eens mee te beginnen. Dan de betrokkenheid van inwoners bij het formatieproces. Het is een beetje een flauw antwoord, maar daar geldt hetzelfde voor: ik kan niet inventariseren wat er niet is. Het is helder dat ook daar een vraag ligt en ik denk dat het aan de onderhandelende partijen is om met elkaar deze vraag heel scherp te stellen. Hoe zien wij dat voor ons? Ik heb daar, tot zover, niet een duidelijke lijn uit naar boven gehaald. Voorzitter, daar wilde ik het maar bij laten, tenzij ik een vraag vergeten ben.

52

02:33:08

Voorzitter: Dames en heren, mijn indruk is dat we de informateur en ook elkaar goed hebben kunnen bevragen op een aantal afslagen die zijn genomen in dit proces. Ik zou willen voorstellen dit onderdeel nu af te ronden en over te gaan naar het voorstel van mevrouw Wijnja namens de formerende partijen, neem ik aan, om wat toelichting te geven over hoe men het proces nu verder zou willen inrichten. Mevrouw Wijnja. 02:33:42

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Dank u wel, voorzitter, en dank aan eenieder hier vandaag voor de bijdrage. Volgens mij was het heel goed, dus daarmee kunnen we deze periode afronden en gaan we naar de volgende periode van het formeren. De bedoeling is dat we vrijdag een start kunnen maken, in ieder geval met het maken van een agenda en een planning, want dat is ook niet onbelangrijk. Wat ook niet onbelangrijk is, is wie ons gaat helpen bij dat proces en wij hebben Mattias Gijsbertsen, die hier nu toevallig aanwezig is, gevraagd of hij formateur zou willen worden en gelukkig zei hij dat hij dat wilde. Dus wat ons betreft wordt dat de richting die we met elkaar opgaan de komende periode. 02:34:38

Voorzitter: Ja, kunt u daarmee instemmen? Het betekent, begrijp ik, dat we vrijdag te horen krijgen hoe het proces verder wordt ingericht en welk tijdpad daarbij hoort. 02:34:51

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Na vrijdag. 02:34:53

Voorzitter: Na vrijdag. 02:34:54

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Ik zei er geen jaartal bij. 02:35:03

Voorzitter: Zijn daar nog vragen of opmerkingen over? Dat is niet het geval. Dan denk ik dat we elkaar mogen feliciteren dat wij met elkaar en met deze informateur zo'n goed gesprek kunnen voeren. Ik heb het wel eens anders meegemaakt en ik denk dat we bevoorrecht zijn dat we op deze wijze werken aan het stadsbestuur, gemeentebestuur, van Groningen. Dat alles gezegd zijnde zijn we bijna bij het einde van deze bijeenkomst, ware het niet dat ik nog één klein cadeautje weg kan geven, koekjes dus, aan dat raadslid dat onmiskenbaar langzamerhand ons tijdelijk, gelukkig, gaat verlaten vanwege een hele blijde verwachting. Dus Ceciel, we wensen jou heel veel plezier de komende weken. We gaan je missen, maar we weten ook zeker dat we je over een aantal weken weer terug zullen zien. Je hebt een prachtige brief geschreven waarom je even, op dit moment, afscheid neemt van ons. Die brief ligt inmiddels bij de minister van BZK. Die is van het CDA, dus ik ga ervan uit dat, ook vanuit die kant, er een beetje druk wordt uitgeoefend, zodat we een beetje tot moderne inzichten komen rondom dit soort verloven. Eerder had je al met Rik daar wat stappen in gezet. Zover is het niet en moet het nog even op de ouderwetse manier, maar desalniettemin hele fijne weken. Heel veel succes de eerste weken en we zien je over een paar maanden weer terug.

Je krijgt van ons allemaal de traditionele vegan-koekjes met allemaal natuurlijke kleurtjes. Heel veel succes. Wel thuis allemaal.

53