20-04-2022, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Topweer.pdf

Inhoudsopgave Gemeenteraad................................................................................................................................ 1 1.

Opening en mededelingen..........................................................................................................1

2.

Vaststellen agenda......................................................................................................................1

3. a.

Benoemingen..............................................................................................................................1 Benoemen woordvoerders namens de fracties.....................................................................1

4.

Initiatiefvoorstellen.....................................................................................................................4

5.

Bekrachtiging geheimhouding....................................................................................................5

6.

Conform stukken.........................................................................................................................5 d. Kredietaanvraag en vaststelling grondexploitatie Theda Mansholtlocatie...........................5 e. Tarieven logiesbelasting.........................................................................................................5 f. Afvalstoffenverordening gemeente Groningen.....................................................................5 g. Rechtspositie verordening raadsleden en fractiewoordvoerders gemeente Groningen......5 h. Corona ondersteuning sport..................................................................................................5 i. Geluidswerend maatregelen Buitenhof.................................................................................6

7.

Bespreekstukken.........................................................................................................................6 a. Rekenkamerrapport Aanpak Ring Zuid...................................................................................6

8.

Motie vreemd aan de orde van de dag.....................................................................................12

6. Conform stukken............................................................................................................................12 a. Raadsvoorstel 13 april 179739-2022..........................................................................................12 b. Raadsvoorstel 13 april 177443-2022....................................................................................12 c. Raadsvoorstel 13 april 191057-2022....................................................................................12 9. -

Sluiting reguliere vergadering...................................................................................................13 Eindrapport informateur Groningen – Natuurlijke verbindingen........................................13

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 20 APRIL 2022 16.30 UUR Voorzitter: K. Schuiling (burgemeester) Namens de raad: M. Wijnja (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. van Hoorn (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), S. Middelhuis (GroenLinks), C. Nieuwenhout (GroenLinks), H. Sietsma (GroenLinks), J. Bushoff (PvdA), C. Bloemhoff (PvdA), R. Gierkerk (PvdA), R. van Niejenhuis (PvdA), J. van Veen (PvdA), E. van der Weele (PvdA), T. Rustebiel (D66), M. Gietema (D66), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), K. de Wrede (PvdD), J. Bosma (PvdD), W. Pechler (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), A. Sijbolts (Stadspartij), Y. Menger (Stadspartij), H. Moerkerk (Stadspartij), M. Sloot (Stadspartij), J. Dijk (SP), D. Brandenbarg (SP), F. Mertens (SP), H. de Waard (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), S. Bosch (Student&Stad), M. Goodijk (Student&Stad), K. de Groot (Student&Stad), S. Wennink (ChristenUnie), I. Jongman-Mollema (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), D. Ram (PVV) 1

Namens de griffie: J. Spier

Gemeenteraad 1. Opening en mededelingen 00:17:36

Voorzitter: Dames en heren, heel hartelijk welkom bij de raadsvergadering van 20 april. Wij zitten in Topweer. En dat is het ook. Ik heb geen berichten van verhindering gekregen. Als ik zo rondkijk, is iedereen er ook. Er zijn van mijn kant geen mededelingen.

2. Vaststellen agenda Voorzitter: Dan kom ik bij agendapunt twee, vaststelling van de agenda. Daarover merk ik op dat zojuist in het presidium besloten is om de punten 6a tot en met c even te behandelen nadat wij de agenda hebben afgewerkt. Dan kan er aandacht zijn voor 6a tot en met c in beslotenheid. Wij handelen de agenda verder af. Daarna is er een eetpauze en vindt er besluitvorming plaats om ongeveer half acht.

3. Benoemingen a. Benoemen woordvoerders namens de fracties Voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt drie. Dat zijn de benoemingen. Dat is de reden dat er zo'n feestelijke opkomst is bij deze raadsvergadering. Dat gaat als volgt: we beginnen met het afleggen van de eed. Ik roep de mensen die de eed willen afleggen op om hier in het midden plaats te nemen. Dan leggen wij de eed af. Daarna komt de belofte en zal ik, zodra er weer ruimte is in het midden, de mensen naar voren roepen die de belofte te willen afleggen. Een aantal van u is inmiddels voorzien van bloemen. Dat is buitengewoon aardig van uw fractie. U krijgt van de gemeente Groningen en respectievelijk de griffie vegan koekjes. Daarmee gaat u vrienden maken, want dat wil iedereen natuurlijk wel graag. Dat staat u volkomen vrij om, als u dat leuk vindt, dat nog even ook aan de raadsleden uit te delen. Mocht u familie hebben meegenomen die het leuk vindt om dit moment vast te leggen, dan is het het beste dat ze hier ergens gaan plaatsnemen om het heuglijke moment mee te nemen. Dat staat u geheel vrij. Als het niet goed gaat, doen we het gewoon nog een keer.

Ik verzoek van de ChristenUnie Edger Heemstra en Peter Rebergen naar voren te komen, van het CDA Izaäk van Jaarsveld en Herman Pieter Ubbens, van de Partij voor het Noorden Jelle Dams, voor de Partij van de Arbeid Rita Pestman, en voor Stadspartij 100% Groningen Marcel den Os. Dan verzoek ik iedereen te gaan staan. U kent de procedure. Ik hou u de eed voor. Ik verzoek u mij na te zeggen: zo waarlijk helpe mij God Almachtig. Is de procedure u helder? Goed. Ik zweer dat ik om tot fractiewoordvoerder benoemd te worden rechtstreeks noch middellijk onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractiewoordvoerder naar eer en geweten zal vervullen. Ik verzoek u mij na te zeggen: zo waarlijk helpe mij God Almachtig. Edger Heemstra. 00:22:16

De heer Heemstra: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. 2

00:22:20

Voorzitter: Peter Rebergen. 00:22:21

De heer Rebergen: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. 00:22:22

Voorzitter: Izaäk van Jaarsveld. 00:22:24

De heer Van Jaarsveld: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. 00:22:28

Voorzitter: Herman Pieter Ubbens. 00:22:33

De heer Ubbens: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. 00:22:33

Voorzitter: Jelle Dams. 00:22:35

De heer Dams: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. 00:22:37

Voorzitter: Rita Pestman. 00:22:38

Mevrouw Pestman: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. 00:22:41

Voorzitter: En Marcel den Os. 00:22:43

De heer Den Os: Zo waarlijk helpe mij God Almachtig. 00:22:44

Voorzitter: Dan mag ik u van harte feliciteren. Dan verzoek ik in het midden een plaats te nemen: Teun Havinga voor de VVD en ook voor de VVD Eric-Jan Vaes, voor de PVV Kelly Blauw en Ricardo Dodde, voor Student en Stad Floris de Knijff en Daan Swets, voor de Partij voor de Dieren Manon van der Meulen, voor GroenLinks Tim van de Vendel en Peter Swart, voor de Partij voor het Noorden Matthijs Hekert, voor D66 Vincent Boswijk, voor de Partij van de Arbeid Irene Huitema en voor de Stadspartij 100% voor Groningen Niels Hilboesen. 00:24:34

Voorzitter: De tijd dat ik beet, is voorbij, dus je kunt rustig dichterbij komen. U heeft de procedure afgekeken. Ik lees de tekst voor en dan verzoek ik u mij na te zeggen: dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik om tot fractiewoordvoerder benoemd te worden rechtstreeks noch middellijk onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik om iets in dit ambt te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten

3

als fractiewoordvoerder naar eer en geweten zal vervullen. Ik verzoek u mij na te zeggen: dat verklaar en beloof ik. Teun Havinga. 00:25:37

De heer Havinga: Dat verklaar en beloof ik. 00:25:40

Voorzitter: Eric-Jan Vaes. 00:25:40

De heer Vaes: Dat verklaar en beloof ik. 00:25:43

Voorzitter: Kelly Blauw. 00:25:44

Mevrouw Blauw: Dat verklaar en beloof ik. 00:25:46

De heer Havinga: Ricardo Dodde. 00:25:47

Voorzitter: Dat verklaar en beloof ik. 00:25:50

De heer Havinga: Floris de Knijff. 00:25:51

De heer De Knijff: Dat verklaar en beloof ik. 00:25:53

Voorzitter: Daan Swets. 00:25:53

De heer Swets: Dat verklaar en beloof ik. 00:25:53

De heer Rebergen: Smits verklaar en beloof ik. 00:25:56

Voorzitter: Manon van der Meulen. 00:25:59

Mevrouw Van der Meulen: Dat verklaar en beloof ik. 00:25:59

Voorzitter: Tim van de Vendel. 00:26:01

De heer Van de Vendel: Dat verklaar en beloof ik. 00:26:04

Voorzitter: Peter Swart. 00:26:05

De heer Swart: Dat verklaar en beloof ik. 4

00:26:08

Voorzitter: Matthijs Hekert. 00:26:12

De heer Hekert: Dat verklaar en beloof ik. 00:26:12

Voorzitter: Vincent Boswijk. 00:26:14

De heer Boswijk: Dat verklaar en beloof ik. 00:26:15

Voorzitter: Irene Huitema. 00:26:15

Mevrouw Huitema: Dat verklaar en beloof ik. 00:26:19

Voorzitter: En Niels Hilboesen. 00:26:20

De heer Hilboesen: Dat verklaar en beloof ik. 00:26:20

Voorzitter: Dan mag ik u allen van harte feliciteren en [onhoorbaar] 00:28:47

Voorzitter: Bij zien van het beeld dat de net geïnstalleerde fractiewoordvoerders massaal de ruimte verlaten vraagt een aantal fractievoorzitters zich nu af: hebben wij hier goed aan gedaan? Ik laat dat verder zonder commentaar lopen. Ik kan mij voorstellen als je zulke lekkere koekjes krijgt dat je denkt: lekker even buiten opeten, bloemen in het water zetten, dus er is altijd een rechtvaardiging.

4. Initiatiefvoorstellen Voorzitter: Wij zijn bij agendapunt vier. Er zijn geen initiatiefvoorstellen dus daar zijn we snel mee klaar.

5. Bekrachtiging geheimhouding -

Collegebrief van 31 maart 163432-2022

- Raadsvoorstel van 13 april 191048-2022 Voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt vijf, bekrachtiging van de geheimhouding van de collegebrief van 31 maart en het raadsvoorstel van 13 april. Ik heb begrepen uit het presidium dat dat geen problemen oplevert dus daar ga ik van uit. Aldus besloten.

6. Conform stukken Voorzitter: Bij agendapunt zes, de conform stukken, heb ik u zojuist gezegd dat wij straks buiten aanwezigheid van camera's en anderen agendapunt 6a tot en met c zullen bespreken.

5

d. Kredietaanvraag en vaststelling grondexploitatie Theda Mansholtlocatie Dat betekent dat we bij agendapunt 6d van Dirk zijn. Dat is de kredietaanvraag en vaststelling grondexploitatie Theda Mansholtlocatie. Geen stemverklaringen aangemeld gekregen. Dat staat nog steeds? Aldus besloten.

e. Tarieven logiesbelasting Voorzitter: Bij de tarieven logiesbelasting wel. De Stadspartij 100%, gaat uw gang. 00:30:34

De heer Sijbolts: Voorzitter, dank. De Stadspartij 100% voor Groningen wordt geacht tegen dit voorstel te hebben gestemd, omdat wij de tarieven op dit moment in Groningen te hoog vinden. 00:30:47

Voorzitter: Partij voor het Noorden. 00:30:53

Mevrouw Bernabela: Partij voor het Noorden vindt de tarieven ook te hoog. 00:30:58

Voorzitter: En u stemt daarmee tegen het voorstel? 00:31:00

Mevrouw Bernabela: Ja. 00:31:02

Voorzitter: Dat is genoteerd. Anderen nog? Dat was ook wat ik genoteerd had.

f. Afvalstoffenverordening gemeente Groningen Voorzitter: De afvalstoffenverordening heb ik geen stemverklaringen gemeld gekregen. Aldus besloten.

g. Rechtspositie verordening raadsleden en fractiewoordvoerders gemeente Groningen Voorzitter: De rechtspositie verordening raadsleden en fractiewoordvoerders gemeente Groningen ook geen stemverklaringen gemeld. Aldus besloten.

h. Corona ondersteuning sport Voorzitter: Corona ondersteuning sport, geen woordmeldingen. Aldus besloten.

i.

Geluidswerend maatregelen Buitenhof

Voorzitter: Bij de geluidswerende maatregelen Buitenhof stemverklaringen van de PVV, gaat uw gang. 00:31:41

De heer Ram: Dank u wel, voorzitter. Zoals u weet is de PVV een pragmatisch partij. Voor de PVV is de belangrijkste overweging om voor te stemmen voor deze geluidsschermen zodat de geluidshinder voor omwonenden wordt verminderd. We zijn geen voorstander van de zonnepanelen maar we zullen over onze schaduw heen stappen.

6

00:32:03

Voorzitter: Dank u zeer. Dan kom ik bij de fractie van GroenLinks. 00:32:10

De heer Leemhuis: Dank u wel, voorzitter. Mijn fractie is blij dat voor de omwonenden weer een maatregel wordt genomen om geluidsoverlast tegen te gaan. Mijn fractie stemt graag voor, maar is nog steeds ongelukkig over het feit dat het Rijk verantwoordelijk is voor deze weg en ook verantwoordelijk zou moeten zijn voor het aanbrengen van geluidsisolerende maatregelen. Dank u wel. 00:32:33

Voorzitter: Dank u zeer. Dat waren de stemverklaringen die gemeld werden. Anderen nog? Niet het geval. Mag ik daarmee dan concluderen dat met algemene stemmen is aangenomen? Aldus besloten.

7. Bespreekstukken a. Rekenkamerrapport Aanpak Ring Zuid - A01: Informatievoorziening Grote Projecten Voorzitter: Dan ben ik bij agendapunt zeven. Dat is voor nu het enige bespreekpunt. Dat gaat over het rekenkamerrapport aanpak Ring Zuid. Daar is een amendement op ingediend van de Partij van de Arbeid, D66, GroenLinks, Stadspartij 100% Groningen, ChristenUnie en Partij voor het Noorden en Student en Stad. Het gaat over de informatievoorziening grote projecten. Wij concentreren de aandacht op het amendement. Dan kunt u daar allen op reageren en kan er een preadvies komen van de kant van het college, stemmen we over het amendement en dan het raadsvoorstel. Ik kijk even naar de indieners van het amendement. Wie? 00:33:51

De heer Van Niejenhuis: Voorzitter? U ziet mij niet. 00:33:51

Voorzitter: Gaat uw gang. 00:33:52

De heer Van Niejenhuis: Dank voor het woord. Voorzitter, ik heb mijn administratie nog even nagekeken en ook de SP wil graag dit amendement mee-indienen. Ik ben nog even zoekende naar of we inderdaad een reactie krijgen van het college of dat dat niet het geval is bij dit rapport, omdat het een stuk vanuit de Rekenkamers is, maar dat zullen we misschien zo meteen wel horen. Even ter toelichting op het amendement: wij zijn als indieners hiervan van mening dat het misschien niet een goed idee is om een beleidskader te maken voor grote projecten waarvan we nog niet eens weten wat voor projecten dat misschien zijn. Dat lijkt ons, met alle respect voor het advies van de Rekenkamer, een papieren tijger. Wij denken dat het verstandiger is om het college de ruimte te geven om met andere voorstellen te komen dan exact dit middel. We zijn heel erg benieuwd naar de voorstellen die het college gaat doen en we verwachten ook dat dat in lijn is met het advies van de Rekenkamers en dat het ook snel zal worden teruggelegd aan de raad zodat we daar dan met elkaar een goed gesprek over kunnen hebben. Ik geloof dat een aantal van mijn medeindieners hier kort nog iets over zou willen zeggen. 7

00:34:55

Voorzitter: Dank u zeer. Ik zag meneer Leemhuis volgens mij ook. Gaat uw gang, GroenLinks. 00:35:00

De heer Leemhuis: Dank u wel, voorzitter. Het amendement spreekt voor zich en dat is ook een weergave van de bespreking in de commissie. In de commissie heb ik ook aandacht gevraagd voor de relatie tussen informatievoorziening en de contractvorm. De specifieke contractvorm die gekozen is bij de aanpak Ring Zuid leidde ertoe dat er een bepaalde mate van informatie niet kon worden gegeven tijdens onderhandelingen. Daar hoef ik nu niet op uit te wijden, maar mijn vraag aan het college is ook om juist bij zo'n kader of zo'n bespreking van de wijze waarop de informatievoorziening aan de raad moet worden gedaan, voor en tijdens het project, ook rekening te houden met de gevolgen van een eventuele gekozen contractvorm. Tot slot wachten wij natuurlijk het rapport van Remkes af. Die gaat hopelijk verstandige dingen zeggen over juist de kostentoewijzing van het project, maar dat staat hier verder enigszins buiten. Dank u wel, voorzitter. 00:36:04

Voorzitter: Dank u zeer. Is er bij de Stadspartij 100% Groningen behoefte aan woordmelding? Nee. De ChristenUnie nog toevoeging? Niet het geval. Partij voor het Noorden nog? Nee. GroenLinks nog? Nee, die heb ik gehad. SP nog? Nee. Student en stad nog? Ja, gaat uw gang. Dat is uw maidenspeech. 00:36:37

Mevrouw Groot: Ja, dat klopt. Dank u wel, voorzitter. Student en Stad wil graag ook nogmaals de Rekenkamers bedanken voor hun onderzoek. We zijn inderdaad mede-indiener van dit amendement omdat wij denken dat het college ook zelf met een goed voorstel kan komen omtrent de informatievoorziening over de aanpak van Ring Zuid. Voorzitter, dan zou ik nu graag een bruggetje willen slaan van de informatievoorziening omtrent Ring Zuid naar wat informatie over mezelf. Ik ben, naast vele anderen, sinds 30 maart nieuw in de gemeenteraad van Groningen en ik ben trots om deel uitmaken van deze grote groep nieuwe jongelingen. Jonge nieuwelingen moet ik zeggen. Nog trotser ben ik op het feit dat het merendeel van mijn nieuwe collega's vrouw is. Voor het eerst in de geschiedenis bestaat de Groningse gemeenteraad hiermee voor een meerderheid uit vrouwen en dit is een hele prestatie. Afgelopen zomer heb ik mijn bachelor internationale betrekkingen afgerond. Gedurende de studie kwam ik erachter dat ik, in tegenstelling tot het internationale karakter van mijn studie, meer geïnteresseerd ben in nationaal en in lokaal bestuur. Ik vind het fijn om nauw betrokken te zijn en echte resultaten te zien. Ik heb dan ook vorig jaar gewerkt bij het Centrum voor Jeugd en Gezin in gemeente Stadskanaal. Dit was heel leerzaam maar ook erg confronterend. Pardon.

Het liet mij nog meer doen beseffen dat ik in actie wil komen. Het laatste halfjaar van mijn studie heb ik me tijdens het schrijven van mijn scriptie verdiept in de Nederlandse politiek en heb ik onderzoek gedaan naar vrouwelijke representatie in de Tweede Kamer. Ik vroeg me af waarom het parlement van zo een ontwikkeld land als Nederland nog niet voor de helft uit vrouwen bestond. We hebben meer vrouwen dan mannen in Nederland. En waarom is de Tweede Kamer hier dan geen afspiegeling van? Ik interviewde Devica Partiman, oprichtster van de beweging Stem op een Vrouw. Het is mede door haar dat ik mag plaatsnemen in deze raad met maar liefst 24 vrouwen. Trots heb ik haar laten weten waarin haar harde werk heeft geresulteerd, namelijk voor het eerst zo veel 8

vrouwen in de Groningse gemeenteraad. Ik hoop dat ik jullie de komende tijd kan laten zien dat, hoewel ik nog jong ben, ik snel leer, ik nieuwsgierig ben, er echt om u en de inwoners van Groningen geef. Ik zal de komende tijd mijn uiterste best doen om deze gemeente nog een stukje mooier en nog een stuk leefbaarder te maken, samen met u. Ik voel me ontzettend vereerd dat ik hier mag zitten naast mijn twee partijgenoten. Student en Stad heeft mij nu al heel veel gebracht en ik ben niet normaal trots op iedereen die bij de partij en de afgelopen campagne betrokken is geweest. Dit team van enthousiaste jonge mensen heeft iets heel mooi gezet, wat heeft geresulteerd in drie zetels, waarover ik met trots kan zeggen dat ik voor het eerst in de geschiedenis van Student en Stad het derde raadslid ben. Ik weet dat mijn ouders nu vanuit Friesland, waar ik vandaan kom, ik moest mijn partijgenoten plechtig beloven mijn maidenspeech niet in het Fries te doen, nu achter hun computer mee zitten te kijken en ik wil graag afsluiten door hen even te bedanken. Ze hebben altijd vertrouwen in mij en met mij vrijgelaten om de dingen te doen die ik wilde.

Ik vroeg laatst aan mijn vader of hij zich ooit zorgen gemaakt heeft over of ik wel op mijn pootjes terecht zou komen, waarop hij stellig antwoordde: "Nee, nooit." Mede door dit vertrouwen van hen heb ik ook vertrouwen in mijzelf dus hoewel deze nieuwe wending in mijn leven onbekend terrein is en ik het spannend vind, heb ik er vertrouwen in dat ik een constructief raadslid zal zijn en hopelijk een gezellige en gewaardeerde collega. Ik kijk er ontzettend naar uit om met u allen samen te werken. Dank u wel. 00:41:05

Voorzitter: Nou, moet je eens kijken hoe trots jij over een tijdje op je 44 collega's zult zijn. Dan kunnen wij allemaal trots op jou zijn. Ik zou zeggen tegen dank aan de vader en moeder van jou en heel veel succes in je raadslidmaatschap. Het zou natuurlijk prachtig zijn als wij nu ook mooie, vegan koekjes voor jou hadden, maar daarin voorziet de griffie natuurlijk weer eens niet. Nou, dat hou je tegoed. Het is ook altijd hetzelfde. Dat brengt ons als vanzelf bij Andrea Poelstra die ook een paar woorden bij wijze van maidenspeech gaan houden. Andrea. 00:41:52

Mevrouw Poelstra: Dank u wel, voorzitter, en dank u wel, Karoline. Hartstikke leuk om dit samen zo te doen vandaag. Dank u wel voor het woord. Ik ben ontzettend trots dat ik onderdeel mag zijn ook van deze gemeenteraad. Al van kinds af aan heb ik de democratie en een eerlijke volksvertegenwoordiging als een belangrijk goed gezien. Ik ben daarom ook blij dat ik vandaag mag spreken over de rol van de gemeenteraad en onze controlerende taak op zaken die onze gemeente en haar inwoners aan het hart gaan. Op dit moment zijn we namelijk bezig in Groningen met een indrukwekkende ruimtelijke opgave: de herinrichting van de ringweg. Een dergelijk groot project, dat zowel van invloed is op de provinciale begroting als de gemeentelijke, gaat niet zonder slag of stoot. De komende jaren gaan we de vruchten plukken van deze plannen, maar er blijft een continue druk op onze samenleving om stedelijke inrichting, woningbouw en een groene en duurzame leefomgeving naast elkaar te laten samengaan. Alles komt samen in deze casus rondom de ringweg. De inwoners die er last van hebben, groei van de stad, van de gemeente, economie, maar ook ruimtelijke en groene inpassing en het toevoegen van natuur. De groei van de gemeente accommoderen is altijd een lastige opgave, want je moet dan al die verschillende belangen afwegen. Dat is onze taak hier in de gemeenteraad.

Hier blijkt maar weer eens dat het toch 9

kan: ruimtelijke ontwikkeling en het toevoegen van natuurwaarden. Het is een prachtige oplossing voor een ruimtelijke opgave die de inwoners al jaren belemmerden en waar straks een mooie doorstroming wordt gegarandeerd, en daarbovenop ook nog eens extra groene ruimte. Ik kan niet wachten tot we van het resultaat kunnen genieten. Dit is wel een unieke situatie, een raadsvoorstel vanuit de Rekenkamer. Ik zie onze controlerende rol als raad hierin duidelijk terug. De kaders hiervoor zijn er al, maar we moeten elkaar erop blijven bevragen. Het amendement steunen wij daarom, want we willen geen extra regelgeving, maar wel een toezegging en ruimte voor de raad om zelf onze controlerende taak uit te voeren en de mogelijkheid te hebben om van tevoren mee te denken over hoe wij geïnformeerd willen worden. Een dergelijk opgave brengt ook veel tegenslagen met zich mee, zeker in deze tijd van alsmaar doorstijgende bouwkosten. Zelfs in zoverre dat niemand dat ook had kunnen voorzien. Er zijn zeker verbeteringen door te voeren en hoe bewoners en de controlerende macht, onze gemeenteraad, hierin beter geïnformeerd kunnen worden. Een belangrijke les voor ons allen.

Ik kijk uit naar onze verantwoordelijkheid om dergelijke projecten vanuit een dualistisch oogpunt in de gaten te blijven houden en ervoor te zorgen dat zowel inwoners als andere belanghebbenden op de juiste manier in control blijven om de energie die in deze nieuwe jongerenraad al leeft te bewaren en vast te houden. Ik ben de politiek ingegaan omdat ik het belangrijk vind dat inwoners zeggenschap hebben over dingen die ons als bewoners allemaal raken. Daarnaast wil ik vrouwen en meisjes, maar ook anderen die van oudsher om allerlei redenen weinig te zeggen hebben gehad in de politiek, laten zien dat iedere stem telt en dat politiek te belangrijk is om over te laten aan een usual suspect. U weet wel, die met de zeven vinkjes. Mede daarom vind ik dat een enorme eer om in deze specifieke raadsperiode deel te mogen uitmaken van deze jonge raad, met een prachtige vertegenwoordiging van vrouwen en jonge mensen. Voor mijn dochter, die hier vandaag haar brugklas stagelopen, zij is hier ook bij mij aanwezig, en haar generatie, die hopelijk nog lang van onze mooie aarde mogen genieten. Voor hen willen we zorgen voor een groene en leefbare gemeente en een planeet die ons dierbaar is. Er is nog een lange weg te gaan. Een belangrijke taak die voor ons als raad ligt, is om het vertrouwen in de politiek terug te winnen. Nee, mijn dochter vindt politiek vooral nu nog wat saai.

Nou was de afgelopen week voor onze fractie en onze partij allerminst saai, maar juist met al die randzaken zouden we ons niet bezig moeten houden. We schrikken mensen af. Wij geloven in ons eigen verhaal over vrijheid, democratie en kansengelijkheid voor iedereen, en daar gaan we de komende jaren voor, ongeacht of dat in een coalitie of in de oppositie is. Wij willen er zijn voor alle inwoners, niet alleen voor links of rechts. Wij zetten daarom in op een nieuwe cultuur van echt luisteren naar en in gesprek gaan met in onze inwoners. We willen de verbinding zoeken met elkaar, en dat begint hier. Hier in deze raadszaal. Ik wil pleiten voor een gezamenlijke verbinding over hoe we de participatie en inwonersbetrokkenheid echt uitvoering kunnen geven en daarin samenwerken, hoe we de raadsleden bereikbaar kunnen maken voor de inwoners en zichtbaar kunnen zijn voor hen allen, in alle wijken. We willen een transparante en benaderbare raad voor alle inwoners vormen en laat zien dat we dit werk niet doen voor onszelf maar voor de inwoners. Dat betekent echt luisteren, maar ook verwachtingen, managen en communiceren daar waar zaken niet kunnen. Niet nog meer experimenteren en niet nog meer visies maar doen wat we hebben afgesproken en dat gaan uitvoeren. Ik ben een trotse Groninger, geboren en getogen in de gemeente Westerkwartier.

Daar ben ik opgegroeid met veel groene ruimte en de luxe van groen en 10

speelplekken. In de voetsporen van de ontdekkingsreiziger uit mijn geboortegrond, Abel Tasman, heb ik veel gereisd maar ik ben teruggekomen naar mijn basis, want Groningen heeft immers alles: cultuur, natuur in een bruisende stad. Er zijn hier genoeg avonturen beleven. Hier kan ik mijzelf ook zijn. Ook nu ik aan de oostkant van onze stad woon, in Leeuwenborgh, ervaar ik veel mooie natuur om te wandelen en te sporten. Aan de ene kant woning aan de ringweg en aan de andere kant natuurgebied Kardinge. Net als de onderwerpen van vandaag waar mijn portefeuilles energietransitie en mobiliteit samenkomen ga me de komende tijd hier met veel energie voor inzetten. Ik heb er zin in. Een sociaal divers en duurzaam Groningen, met gebruik maken van de goede ideeën van inwoners. Daar sta ik voor. Dank u wel. 00:47:56

Voorzitter: Voor jou heel hartelijk dank en heel veel succes in je raadsperiode. Prachtig dat de dochter er al bij is. Heel mooi. Dat betekent dat ik nog even rond moet kijken of er nog andere fracties zijn over het amendement. Dat is het geval bij de VVD, mevrouw Jacobs. Volgens mij heeft ze ze weer van iemand anders afgepakt. 00:48:29

Mevrouw Jacobs: Dank u wel, voorzitter. Namens mijn fractie wil ik meedelen dat wij in dit geval ook het amendement willen steunen. Wij zullen nogmaals de oproep doen om in lijn met het advies van de Rekenkamer ons als raad in de meest voorkomende trajecten zoveel mogelijk te informeren. Dan gaat het ook over vertraging of wat dan ook, hetzij in openbare zin, hetzij in vertrouwelijke zin. Het feit dat het eventueel een partner in de kaart zou spelen kan wat ons betreft er niet toe leiden dat de informatie niet gegeven wordt. Immers, dat kan ook in beslotenheid. Dank u wel. 00:49:03

Voorzitter: Dank u zeer. Nog anderen die iets zouden willen zeggen? Ja, de Partij voor de Dieren. 00:49:09

Mevrouw De Wrede: Dank u wel, voorzitter. Ik wou dat ik nou even zo'n mooi verhaal over mezelf kon vertellen, maar ja, helemaal niet. Niets daarvan. We zijn ook heel blij met het rapport dat er ligt. Er staan zinnige dingen in. Daar hebben we het in de afgelopen commissievergadering ook tamelijk uitvoerig over gehad. Wij willen ons aansluiten bij GroenLinks dat er eigenlijk bij de contractvorming hier het een en ander is misgegaan. We zullen het amendement van de Partij van de Arbeid steunen. Wel hebben wij veel zorgen over wijzen waarop we kunnen borgen dat de gemeenteraad dit soort plannen, dit soort grote projecten, op zijn merites beoordelen en voldoende kennis en instrumenten in huis heeft om de gevaren daarvan in te zien. Laten we daar met zijn allen vooral over het blijven nadenken. Dat was het. Dank u wel, voorzitter. 00:50:15

Voorzitter: Dank u zeer. Nog anderen? Iedereen geweest. Dan geef ik het woord aan de wethouder voor een reactie op het amendement. Wethouder. 00:50:27

Wethouder Broeksma: Dank u wel, voorzitter. Er zijn een paar vragen gesteld door GroenLinks en Partij voor de Dieren sluit zich daarbij aan als het gaat over de contractvorm, 11

één van de thema's die speelt bij de controle die je hebt over Ring Zuid. De commissie Remkes, de heer Lamers heeft het gememoreerd, doet onderzoek naar de verschillende rollen in vooral dit project rondom de Ring Zuid. Uiteraard is dat goed om dat mee te nemen in het verhaal bij een volgend groot project, dat je er een analyse hebt van de voors en tegens of de risico's, de sturingsmogelijkheden die bij bepaalde contractvormen horen en wat de rol van de gemeenteraad is. Veel van die projecten waar we dan aan denken zal ook de provincie bij betrokken zijn. Dus hoe verhouden die vertegenwoordigende organen zich tot het project, tot elkaar? En hoe werkt dat precies? Ik denk dat het heel terechte vragen zijn. Dat geeft ook de raad de positie om te kunnen sturen op die punten die daar voor gaan. Mevrouw Poelstra en eigenlijk wel mevrouw De Groot zeggen van we willen eigenlijk van tevoren meedenken over hoe die informatievoorziening plaats gaat vinden. Uiteraard voorzien we daarin, al dan niet in beslotenheid zoals mevrouw Jacobs ook vraagt.

Wat mevrouw De Wrede ook zegt van hebben we wel instrumenten als raad, als in feite leken, als het gaat over civieltechnische projecten van deze omvang om de gevaren te zien, om te zien wat de risico's zijn? Uiteindelijk heeft u daar een college voor en heeft het college natuurlijk een ambtelijke organisatie met specialisten, al dan niet ingevlogen om ons te adviseren en die analyse te maken. Voorzitter, wat de heer Nan Niejenhuis zegt: "Het past misschien in het college niet". Het is niet via het college naar de raad gegaan om hier een oordeel te gegeven over het amendement. Dat zal ik ook niet doen. Ik verklaar wel at het amendement zeer werkbaar is voor het college. Tot zover, voorzitter. 00:52:28

Voorzitter: Dank u zeer. Ik kijk even naar de raad of er nog behoefte is aan reactie. Dat lijkt niet het geval. Dan stel ik u voordat we de beraadslagingen sluiten en het amendement in stemming gaan brengen. Is er behoefte aan stemverklaringen? Gaat uw gang, ChristenUnie. 00:52:55

De heer Wennick: Dank voor het woord, meneer de voorzitter. De maidenspeech ontwijkend doen wij het inmiddels een stemverklaring. Wij zullen voor het amendement stemmen. Daarbij nog de interpretatie willen vastleggen dat besluitpunt twee legt afspraken vast over de informatievoorziening voor grote projectenfonds per project wordt geïnterpreteerd, dat wij niet een generieke afspraak maken, maar dat wij als raad worden gefaciliteerd om per project dit vast te leggen. Dank u wel. 00:53:29

Voorzitter: Dank u zeer. Dit rekenen we inderdaad niet goed als maidenspeech dus u krijgt geen koekjes. Anderen nog een stemverklaring? Dat is die niet het geval. Dat is mooi, want dan kunnen we even oefenen met het stemkastje. Ik open de stemming. 00:53:55

De heer Bosch: Voorzitter, ik heb volgens mij geen kastje of tenminste, die zou dan ergens in de buurt moet liggen, maar wij stemmen in ieder geval voor. 00:54:10

Voorzitter: U krijgt wel een stemkastje. 00:55:37

Voorzitter: Ik sluit de stemming. Uitgebracht moesten worden 45 stemmen. Dat is ook gebeurd. Het amendement is aangenomen met 44 stemmen, met tegenstemmen van de 12

PVV. Dan zijn we bij het hoofdvoorstel zelf. Wenst iemand daar nog stemverklaring over af te leggen? Dat is niet het geval. Daarover ook nog maar een keer over stemmen, dan heeft u het een beetje in de vingers. Ik ben zelf verbaasd dat hij het in één keer doet, dus dat wil ik ook nog wel een keer weer meemaken. We gaan weer stemmen over het voorstel zelf, inclusief het aangenomen amendement dus. 00:56:18

Voorzitter: Ik sluit de stemming. Volgens mij zijn er gewoon op grote schaal nieuwe batterijen in geplaatst, dat hij het daarom doet. 45 stemmen uitgebracht en met algemene stemmen is het voorstel aanvaard.

8. Motie vreemd aan de orde van de dag Voorzitter: Dat brengt ons naar agendapunt acht. Dat zijn de moties vreemd aan de orde van de dag, maar die zijn niet ingediend.

6. Conform stukken a. Raadsvoorstel 13 april 179739-2022 00:17:26

Voorzitter: Dat betekent dat we overgaan tot behandeling van de agendapunten 6a tot en met 6c. Ik zoek hen die hier verder niets meer te zoeken hebben, dat geldt niet voor de fractiewoordvoerders, als willen blijven, dan kunnen ze, want ze hebben net een eed of belofte afgelegd, maar alle andere kunnen de zaal verlaten. De apparatuur wordt uitgeschakeld en ik wacht even tot iedereen die weg wil, weg is. Ik schors even voor een moment de vergadering. Dames en heren, na het copieuze diner heropen ik de vergadering. Wij hadden afgesproken te besluiten over raadsvoorstel 6a met nummer 179739-2022. Mag ik concluderen dat u dat voorstel aanvaardt met een tegenstem van de fractie van de VVD? Dat is het geval.

b. Raadsvoorstel 13 april 177443-2022 Voorzitter: Dan 6b, het raadsvoorstel met nummer 177443-2022 met algemene stemmen aangenomen? Ik hoor geen tegengeluid en is aldus besloten.

c. Raadsvoorstel 13 april 191057-2022 Voorzitter: Raadsvoorstel registratienummer 191057-2022 eveneens met algemene stemmen aangenomen? Als dat het geval is, geen tegengeluid, dan is ook dat conform besloten.

9. Sluiting reguliere vergadering -

Eindrapport informateur Groningen – Natuurlijke verbindingen

Voorzitter: Daarmee besluit ik de vergadering en gaan wij over tot bespreking van het eindrapport van de informateur. Ik geef graag het woord, met een welkom, aan de informateur, die wij nog uit het grijze verleden kennen. Zoals het hoort begint hij met handenschudden. Goed. Aan de linkerkant [onhoorbaar] Ja, zo is het goed. Ik ben ontzettend trots dat ik iets technisch mag gaan uitleggen aan iemand die jonger is dan ik.

13

00:20:04

de heer Gijsbertsen: Het is inderdaad wel een omkering van rol op dit moment. 00:20:08

Voorzitter: Ja, maar goed, dat geldt voor meer onderwerpen vanavond. Ik stel voor dat we de volgorde als volgt doen: de informateur even in de gelegenheid stellen om, voor zover hij daartoe fysiek in staat is, toelichting te geven op het rapport. Dan hebben wij in het presidium afgesproken dat de woordvoerders van de diverse partijen hun commentaar en opvattingen kunnen geven, dus dan we beginnen we met de fractievoorzitter van GroenLinks en eindigen met de fractievoorzitter van de Partij voor de Vrijheid. Dan is er altijd nog gelegenheid voor vragen of opmerkingen, maar dat kan ook tussendoor. Daarna, als we dat rondje gehad hebben, zal de fractievoorzitter van GroenLinks nog met een nader voorstel komen over het vervolg van het proces. Als dat akkoord is, wat u betreft, geef ik graag het woord aan Mattias Gijsbertsen. 00:21:15

de heer Gijsbertsen: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden, want in het rapport staat al een heleboel en spreekt voor zich, maar laat ik er nog een persoonlijke noot aan toevoegen. Ik zit hier in een andere locatie dan ik gewend was toen ik vertrok twee jaar geleden. Er is een hoop gebeurd in twee jaar tijd en natuurlijk is er ook een nieuwe raad. Ik herken een hoop gezichten, maar ik zie ook veel nieuwe gezichten. Ik wil in elk geval op deze plek nog kwijt, dat het mij een groot genoegen was om dit de afgelopen weken te mogen doen voor Groningen, maar ook met deze raad. Ik heb echt alle gesprekken met alle partijen als heel erg positief en constructief ervaren. De griffier en ik zeiden tegen elkaar toen iedereen pand verlaten had van: "Goh, wat een leuke mensen allemaal!" Dat lijkt misschien een beetje alsof het een soort gezelligheidsvereniging is, maar daar gaat het niet om. Natuurlijk gaat het om de inhoud, maar het is heel belangrijk dat je met elkaar in zo'n raad een cultuur en sfeer hebt waar je op de inhoud scherp kunt zijn, maar waar je elkaar ook nog als mens blijft zien, waar je zoekt naar waar overeenstemming is en waar je aanknopingspunten vindt om samen iets op te bouwen. Er zijn genoeg raden in Nederland waar dat niet het geval is en waarin uit zo'n informatieronde al duidelijk blijkt wie er allemaal wel en niet met elkaar door een deur kunnen.

Ik vond dat hier echt anders. Ik vind dat een groot goed en een compliment aan de hele raad en de voorzitter van de raad overigens, dat dat zo is en ik hoop dat dat ook zo blijft. Dus dank eenieder voor jullie vertrouwen en openheid in de gesprekken. Ik hoop dat de beoogde coalitie natuurlijk in staat is om in de formatie daadwerkelijk te komen tot een coalitie, want er moet nog best een heleboel werk verzet worden. Tegelijkertijd is de coalitie maar iets meer dan de helft van de raad. Het is van heel groot belang dat al die partijen, die hier vertegenwoordigd zijn in wat voor coalitie er ook komt, samen voor de komende vier jaar iets moois gaan afleveren voor de Groningers, want daar zit iedereen voor. Ik wens jullie allemaal een hele goede samenwerking toe met elkaar. 00:23:37

Voorzitter: Dank. We hebben een mooi rapport gekregen, althans in de vormgeving - de inhoud daar ga ik natuurlijk niet over - met nog een geweldige verschrijving, zou ik bijna zeggen, vanuit het verleden. Ik ga dus nu even, voor iedereen die daar een opmerking over zou willen maken, gelijk het gras voor de voeten wegmaaien. Er staat stadsbestuur, maar we 14

spreken natuurlijk van gemeentebestuur. Zo, dat is eruit dus daar kan nu niemand meer wat over zeggen. Jammer, hè? Dat was alleen maar om te kijken of we het ook wel echt allemaal gelezen hadden. Dat blijkt dus nu. Daarmee is gelijk dat punt weg en stel ik voor dat Mirjam Wijnja van GroenLinks de eerste beschouwing eraan wijdt. Mirjam. 00:24:47

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Dank u wel, voorzitter. Verbinden, daar gaat, wat ons betreft, dit hele proces over. Hoe verbinden we ons met onze inwoners en hoe verbinden we ons met elkaar? Zowel in de beoogde coalitie, als in de hele raad en onze informateur zei daar al iets over. De informatiefase is heel intensief en mooi, omdat het de betrokken partijen de gelegenheid geeft om uitgebreid met elkaar van gedachten te wisselen over welke uitdagingen ze zien en ook welke oplossingsrichtingen. Dat is waar politiek over gaat. Wat zijn de problemen waar onze inwoners mee te maken krijgen? Wat speelt er op de korte- en de lange termijn? Wat is de rol van de overheid bij het oplossen van die vraagstukken en wie betaalt voor wat? Het zijn de antwoorden op die vragen, die de basis vormen voor wat de gemeente de komende jaren kan en wil doen voor haar inwoners. Het is goed en belangrijk dat we dat grondig en gedegen hebben gedaan, want een sterk fundament is tenslotte noodzakelijk voor duurzame samenwerking. Ik wil al mijn collega's hier bedanken voor de prettige en inhoudelijk goede gesprekken. Ook wil ik namens mijn fractie - misschien ook wel namens iedereen. Ik denk dat ik dat wel mag zeggen - enorm veel dank uitspreken aan de informateur. De gesprekken zijn uitstekend voorbereid en begeleid en dwongen ons goed na te denken over prioriteiten.

Met het verslag dat we nu bespreken ligt er een stevig fundament voor het vervolg. Organisatorisch was alles geweldig voor elkaar de afgelopen weken en daarvoor dank ik onze griffier, die enorm veel werk heeft verzet op dat gebied. 00:26:40

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Eerder zei ik al dat het voor GroenLinks duidelijk werd dat de kiezer heeft gekozen voor groene-, sociale- en progressieve politiek. Voor ons is het belangrijk geweest om recht te doen aan wat tijdens de verkiezingen is gebeurd. We willen graag door op de weg die is ingeslagen door de huidige coalitie, want er ligt een stevige basis op belangrijke onderwerpen. We wilden graag inzetten op groen, sociaal en progressief en langs die weg hebben wij alle gesprekken gevoerd. Ik loop ze alle drie even langs en begin, zoals te doen gebruikelijk, bij groen, want een eerlijke bestrijding van de klimaatcrisis is voor ons prioriteit nummer één. Het verder vergroenen van de openbare ruimte en het ontwikkelen met respect voor de natuur met behoud en versterking van biodiversiteit: het zijn onderwerpen die hoog op de agenda staan de komende jaren en waar we, met deze partijen, heel goed aan kunnen werken. Dan sociaal, want de groeiende tweedeling, het bestrijden van armoede en het investeren in onze wijken en dorpen, zijn onderwerpen die belangrijk zijn en blijven. De overheid moet daar, wat ons betreft, het stuur stevig in handen hebben: GroenLinks, de Partij van de Arbeid, de Partij voor de Dieren, de SP en de ChristenUnie hebben hier in belangrijke mate raakvlakken en dat maakt een sociale coalitie mogelijk.

Dan progressief: wat ons betreft betekent progressief durven kiezen voor waarde gedreven politiek. Het is politiek waarbij vertrouwen, menswaardigheid en gemeenschap voorop staat. Juist vanuit deze waarden kunnen we ongelijkheid tegengaan, de grootste uitdagingen op een eerlijke manier het hoofd bieden en tegelijkertijd erkennen en waarderen dat iedere Groninger anders is. Ook dit aspect komt in de beoogde coalitie 15

nadrukkelijk terug. Met deze beoogde coalitie verbreden we op rood en groen en er is een brede meerderheid van 25 zetels. 00:28:34

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Dat is in onze ogen goed voor de stabiliteit. In het verslag van de informateur valt te lezen dat alle partijen in deze raad te spreken waren over de samenwerking in onze raad de afgelopen periode. Dat is een hele mooie constatering en iets om trots op te zijn en vooral ook, wat ons betreft, door te zetten de komende periode. Wij zijn in ieder geval voornemens binnen de gehele raad samen te werken aan verbinding en onderwerpen die belangrijk zijn voor al onze inwoners, want Groningen is voor iedereen. Daarbij moeten we de belangen van geen enkele inwoner uit het oog verliezen. We hebben met elkaar ook een klus te klaren waar het gaat om ons verbinden met onze inwoners. Wij zijn blij met het advies van de informateur om dat als raad in gezamenlijkheid te doen. Laten we daar werk van maken en heel belangrijk, het ook concreet maken. Het idee dat eerder door de PVV werd geopperd om als afvaardiging van de raad naar onze wijken en dorpen toe te gaan om huis-aan-huis te vragen wat mensen belangrijk vinden zou, wat ons betreft, een mooi begin zijn. We staan voor grote uitdagingen en we hebben grote ambities. Dit geldt voor de beoogde nieuwe coalitie, maar er ligt ook juist een opdracht voor ons, als raad, als geheel. Wij kijken met enorm veel vertrouwen en energie uit naar de komende periode. Dank u wel. 00:30:01

Voorzitter: Dank u zeer. Er is een vraag vanuit het CDA. Gaat uw gang. 00:30:11

de heer De Haan - CDA: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, mevrouw Wijnja geeft aan dat we doorgaan met de ingeslagen weg van het afgelopen college en ik denk ook misschien van de afgelopen colleges. Toch is er een andere keuze gemaakt, ook qua partijen. Dat is natuurlijk het goed recht van mevrouw Wijnja, maar toch, als ik dat verslag lees, wordt me dat nog niet helemaal duidelijk. Als je wilt doorgaan met de weg - dan noem ik het beestje maar even bij het naampje - waarom kies je dan bijvoorbeeld toch niet om met een partij als D66, met wie je toch de afgelopen jaren nauw hebt samengewerkt in colleges, via die weg door te werken, terwijl dat misschien logischer is bij de woorden die mevrouw Wijnja noemt? 00:30:52

Voorzitter: Mevrouw Wijnja. 00:30:54

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Ik weet niet of dat het per se logisch is. Kijk, als je naar de beoogde coalitie kijkt, dan worden 17 van de 25 zetels ingenomen door huidige coalitiepartijen en heb ik gezegd: we willen graag verbreden op groen en rood. Dat kan met deze coalitie heel goed, in de vorm van de SP en de Partij voor de Dieren. Dus in die zin vinden wij dat je op deze manier stappen door kan zetten op de ingeslagen weg, want er zijn op een heleboel belangrijke onderwerpen visies gemaakt, de eerste stappen gezet, besluiten genomen en we willen niet overnieuw beginnen. We willen juist door met veranderen. Zo heet ook, niet voor niks, ons verkiezingsprogramma. Wij denken dat dat heel goed past bij deze beoogde coalitie.

16

00:31:41

Voorzitter: U had nog een aanvullende vraag? 00:31:42

de heer De Haan - CDA: Ja, want is mevrouw Wijnja het wel met mij eens dat je toch een bepaald risico neemt? We kennen de Partij van de Dieren en de SP, beide als partijen met idealen en grote dromen. Ik ken de partijen als partijen met idealen en daar is helemaal niks mis mee. Het zijn wel partijen, ook als je kijkt naar de reacties gisteren bijvoorbeeld op RTVNoord en in andere media die, volgens mij, toch aangegeven en zeggen: "Het moet wel anders." Dan strookt voor mij dat 'het moet wel anders' dus niet met de ingeslagen weg waarover mevrouw Wijnja het heeft. 00:32:24

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Laat ik vooropstellen dat ik het juist heel mooi vind als er partijen zijn die hoge ambities hebben. Die hebben wij ook. Volgens mij kan het allebei, want we zitten op een bepaald pad op bepaalde onderwerpen, maar je kan er wel voor kiezen om op bepaalde onderwerpen te versnellen. Als ik dan even de Partij voor de Dieren neem, dan is dat echt onze bondgenoot waar het aankomt op het bestrijden van de klimaatcrisis en het zien van de urgentie daarvan. Dan denken wij dat het heel erg kan helpen om op die onderdelen te versnellen. Dat had misschien in een andere combinatie ook wel gekund, maar van de optelsom en het hele verhaal bij elkaar denken wij en hebben wij er vertrouwen in dat dit kan. Als het over ambities gaat en hoe je dat doet in de oppositie dan kan het CDA dat ook uitstekend, volgens mij, in de oppositie en dan heb je je eigen rol, maar waar het om gaat is of partijen ook in staat zijn - daar hebben we natuurlijk met elkaar over gesproken - om de overstap te maken naar een andere positie. Ik heb er alle vertrouwen in dat beide partijen dat kunnen. 00:33:28

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 00:33:30

mevrouw Jacobs - VVD: Dank u wel, Voorzitter. Mevrouw Wijnja geeft aan dat het belangrijk is om breder te kijken naar andere partijen in de raad en nauw samen te werken binnen de andere partijen, dus verder dan de beoogde coalitie. Als ik dan het verslag lees, is er één van uw andere partijen die zegt: "We hoeven helemaal niet verder te kijken dan de beoogde coalitie, zeker niet op een bepaald aantal thema's. Bijvoorbeeld op een van de thema's als participatie." Wel, laat dat nou net één van het thema's zijn waar de burger misschien wel wat van vindt. Hoe kijkt u daartegenaan en hoe wilt u met de gehele coalitie de raad breder betrekken bij de akkoorden die gesloten worden? Een andere vraag die mijn fractie bezigt, is: u zegt: "We hebben veel voorbereidingen getroffen. Het beleid in de steigers is gezet en we moeten hard werken aan de uitvoering. Visieontwikkeling is voor een groot deel in gang gezet." Dan hoorde ik een aantal van uw beoogde coalitiepartners zeggen: "Het moet heel erg anders en het roer moet om." Hoe kunt u uitleggen hoe u dat voor u ziet? 00:34:41

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Volgens mij, als het over participatie-- Tenminste, ik neem aan dat mevrouw Jacobs het heeft over samenwerking in de raad, maar ook met onze inwoners. Over dat laatste ligt er een heel duidelijk advies van de informateur om dat met de hele raad 17

te doen. Dan heb je eigenlijk al geborgd dat je dat met zijn allen gaat doen. Op zich denk ik dat het een heel goed idee is, want het is, volgens mij, een gezamenlijke opgave. Ik denk dat we dat daarmee eigenlijk al geborgd hebben en dat gewoon met elkaar kunnen doen. Kijk, het zijn niet mijn partijen. Ik heb één partij of ik ben onderdeel van één partij, dus ik kan namens GroenLinks in ieder geval zeggen hoe wij daarnaar kijken en hoe we dat graag zouden willen doen. Ik zeg niet voor niks iets in mijn woordvoering over hoe we dat gezamenlijk willen doen, omdat ik denk dat het heel mooi zou zijn als we de komende periode met elkaar praten - ook met partijen die buiten de beoogde coalitie vallen, maar wel nog steeds wel in de raad zitten - over wat die partijen belangrijk vinden of ideeën hebben die goed zijn en die we misschien op kunnen nemen in het coalitieakkoord. Wat ook kan is: we hebben allemaal fracties in de gemeenteraad, dus we zouden samen aan initiatiefvoorstellen of moties op die onderwerpen kunnen samenwerken. Ik denk dat het goed is om van begin af aan, in deze nieuwe periode, dat heel nadrukkelijk samen te doen. Ik vind het ook onze verantwoordelijkheid, als grootste partij, om daar de eerste stap in te zetten en dat doe ik hierbij. Hoe dat verdergaat is, volgens mij, ook een beetje afhankelijk van hoe iedereen daar verder mee omgaat. 00:36:24

mevrouw Jacobs - VVD: Ik had nog een tweede vraag gesteld. 00:36:26

Voorzitter: Ja, prima. We hebben een middag in de planning staan, dus het is goed om in de vervolggesprekken mee te nemen hoe we dat vorm zou kunnen gaan geven. U had nog een vervolgvraag. 00:36:40

mevrouw Jacobs - VVD: Ik had een tweede vraag gesteld, die mevrouw Wijnja vergeten is te beantwoorden. 00:36:44

mevrouw Jacobs - VVD: Nee, ik nam heel even tien seconden om na te denken wat het ook alweer was, maar ik weet het weer. Dat ging erover, dat een aantal andere partijen hebben gezegd dat het roer helemaal om moet. Ik snap op zich wel dat partijen dat zeggen, want dat zeg ik ook altijd graag, maar daar hebben we het natuurlijk met elkaar over gehad. Ook over de vraag van: hoe kijken partijen nou aan tegen het beleid wat de huidige coalitie heeft ingezet? Dan is er eigenlijk best veel consensus over dat daar echt goede dingen in gedaan zijn, goede stappen zijn gezet en ook in de goede richting, maar dat partijen heel erg zeggen: "Nou, dit mag wel een tandje harder of dat mag wel een tandje anders." Dat is prima en daar is alle ruimte voor, maar wij vinden het wel belangrijk dat dat het uitgangspunt is en volgens mij kan dat in deze samenstelling prima. 00:37:28

Voorzitter: De heer Ram. 00:37:32

de heer Ram - PVV: Dank u wel, voorzitter. Allereerst bedankt voor de uitgestoken hand die ik toch hoor. Dat vind ik erg fijn om te horen. Ik heb wel nog een paar vragen, want ik zie een links college, die echt wel over links gaat. Een ideologisch- en activistisch college. Is mevrouw Wijnja niet bang dat die ideologische scheidslijn heel erg strak wordt vanwege deze 18

tegenstelling in de raad? Daarin het gevolg: willen jullie dan ook een coalitieakkoord gaan maken die dichtgetimmerd is of zit er dan nog de enige vorm van dualisme en ruimte in? Ik hoor u dat wel zeggen, maar hoe wilt u dat dan vormgeven? 00:38:26

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Een tegenstelling zie ik niet zozeer. Er zijn natuurlijk ideologische verschillen in de gemeenteraad. Bijvoorbeeld mijn partij en die van de heer Ram kijken anders naar hoe bepaalde problemen zouden moeten worden opgelost en dat is prima. Dat is ook waarom we hier zitten. Dus ik zie niet zozeer dat, door de coalitie die je vormt, dat op zichzelf een probleem vormt. Wat ik wel constateer is - dat is ook waarom ik het heel nadrukkelijk zeg - dat we met elkaar een verantwoordelijkheid hebben om te zorgen dat we iedereen betrokken houden en dat we de belangen van alle inwoners in het oog houden. Dat is wat we doen en waar we scherp op zijn en dan zie ik die problemen, eerlijk gezegd, niet zo voor me. Over hoe het coalitieakkoord eruit komt te zien en hoeveel we daar wel of niet in afspreken, kan ik eigenlijk niet zo goed zeggen. Als de heer Ram mij een beetje kent, weet hij dat ik best een voorstander ben van het dualistisch werken. Dat hebben we de afgelopen periode ook gedaan. Dat is belangrijk en goed en dat komt wat we met elkaar doen ook ten goede, dus wat mij betreft blijft dat zo. Daar heb ik alle vertrouwen in. 00:39:40

Voorzitter: De heer Sijbolts. 00:39:52

de heer Sijbolts - Stadspartij 100% Groningen: Dank u, voorzitter. Ik hoor mevrouw Wijnja namens GroenLinks zeggen: "Verbreden op rood en groen en verder gaan op de ingeslagen weg." Nou was het juist die coalitie die zetels verloren heeft, dus is er dan wel een logische vertaling van de verkiezingsuitslag, waar bijvoorbeeld lokale partijen samen drie zetels winst hebben geboekt en samen uitkomen op negen zetels? Dat is een vraag en een tweede vraag is dat de informateur in zijn verslag constateert dat het nog best hard werken gaat worden om er samen uit te komen. Wij zijn benieuwd of mevrouw Wijnja namens GroenLinks nog beren op de weg ziet, bijvoorbeeld ten aanzien van de bouw van de Nieuwe Poort? 00:40:35

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Beren op de weg zou ik het niet willen noemen. Het is zo dat, welke coalitie je ook vormt, er altijd een periode komt waarin je afspraken moet maken en waar iedereen weet over welke dingen wij in principe anders denken en dat is prima. In elke voorgestelde coalitie zou dat over andere dingen gaan, dus we hebben werk te verzetten en de Nieuwe Poort is er één van, maar als we een kwartier gaan zitten brainstormen met elkaar kunnen we er nog wel een paar meer bedenken. Dat hoort er gewoon bij. Daar komt nu een hele periode voor, waar ik alle vertrouwen in heb dat dat goed gaat komen. We hebben tegen elkaar gezegd: "We gaan ervoor om dat gewoon te doen." Wij denken dat dit een goede route is, dus daar heb ik vertrouwen in, alhoewel dat nog zeker hard werken is. Ik zie hier iemand tegenover mij wild knikken, dus het zal vast goed komen. Als het gaat over 'door op de ingeslagen weg' bedoel ik niet een soort van integraal beleid van de afgelopen jaren voortzetten, maar er zijn een aantal zaken in gang gezet, zoals de Mobiliteitsvisie en daar is in de raad best brede steun voor. Dat zijn ontwikkelingen die langjarig lopen, 19

waarvan wij zeggen dat dat hele goede ideeën zijn en die moeten we doorzetten. We hebben er met elkaar over gesproken of anderen daar ook zo naar kijken en dat is zo. Dat zijn, bijvoorbeeld, de dingen waarvan wij zeggen: "Daar moeten we volle bak mee door." Als het gaat om het herwinnen van de openbare ruimte, bijvoorbeeld, of de energietransitie. Dat zijn dingen waar we gewoon mee doorgaan en willen en waar vaak ook breder mandaat voor ligt in deze raad. Nou, dat lijkt me alleen maar goed en helpen, dus volgens mij kan dat wel degelijk met deze verkiezingsuitslag. 00:42:31

Voorzitter: Daar had meneer De Haan nog een vraag over. Gaat uw gang? 00:42:34

de heer De Haan - CDA: Voorzitter, ik zat nog even terug te denken aan het vorige debat in deze tijd over de informatie vier jaar terug. Ik was toen nog geen raadslid, maar ik was erbij en toen ging het heel vaak - dan heb ik het toch even over uw buurman - over de taal en de toon van de heer Dijk. Dat werd wel tien keer genoemd. "Het was een stok om mee te slaan", noemde de heer Dijk dat toen. Nou ben ik toch wel benieuwd wat er de afgelopen vier jaar is veranderd in de taal en de toon van de heer Dijk? [Onhoorbaar] Dan stel ik hem jouw straks ook, Jimmy. 00:43:14

mevrouw Wijnja - GroenLinks: Dat lijkt me heel goed. Misschien is het wel een beetje zo, dat als iets heel vaak gebeurt je eraan went. Dat zou kunnen. Inflatie, hoor ik hier achter mij. Dus dat. Ik kreeg die vraag eerder deze week ook van iemand en toen zei ik dat, al tijdens de campagne, ik meerdere malen over of tegen de heer Dijk heb gezegd: "Ja, wij zijn het op bepaalde onderdelen, bijvoorbeeld armoedebestrijding, over meer dingen met elkaar eens dan oneens, dus dan kunnen we soms wel een beetje doen alsof we verder uit elkaar liggen." Ik ga dan rustiger praten en de heer Dijk gaat dan zijn stem verheffen. Nou ja, ik vind het allemaal prima. Dus in die zin, we zijn jaren verder, de wereld ziet er anders uit en nu nemen we dit besluit. 00:44:11

Voorzitter: U kunt het niet zien, meneer De Haan, maar als u de tedere blik van meneer Dijk zou zien. Het is werkelijk ongekend. Volgens mij gaan we nu toch maar even naar de Partij van de Arbeid, mevrouw Bloemhoff. 00:44:41

mevrouw Bloemhoff - PvdA: Voorzitter, ik ga maar even hier staan, want dan kan ik de blikken van iedereen een beetje beter zien in plaats van achter de ruggen van de Partij voor de Dieren. Ik kijk mevrouw De Wrede liever in het gezicht dan in de rug. Voorzitter, drie weken geleden hadden we hier een duidingsdebat en we bespraken de grote thema's, zoals een eerlijke klimaattransitie, de aanpak van de wooncrisis, het bestrijden van de tweedeling en het belang om actief te verbinden in een gepolariseerde samenleving. Juist ook naar mensen die geen vertrouwen meer hebben in de overheid. We hadden het over de noodzaak van een stevig en stabiel gemeentebestuur, dat over de eigen grenzen heen kijkt als zesde gemeente van Nederland. Vandaag ligt er een helder advies van de informateur. Ik wil de informateur bedanken voor zijn zorgvuldige aanpak en inhoudelijke benadering waarbij de gezamenlijke visie centraal staat, heel erg belangrijk, en voor de goede 20

gesprekken die wij de afgelopen weken met elkaar hebben gevoerd. Natuurlijk wil ik ook de griffier bedanken voor de uitstekende ondersteuning. We hebben in deze gesprekken, als Partij van de Arbeid, aangegeven dat wij voor een links-, sociaal- en groen college gaan en dat wij graag met GroenLinks het groene en rode hart van de nieuwe coalitie vormen. De uiteindelijke samenstelling was, volgens ons, eerst aan GroenLinks als grootste partij. Na de eerste ronde gesprekken bleek dat door alle partijen de combinatie van GroenLinks en de Partij van de Arbeid als eerste partijen waren benoemd en dat was erg fijn om te horen. Ik wil alle partijen in deze raad bedanken voor het in ons gestelde vertrouwen. Er waren zoveel partijen die konden en wilden aanschuiven, dat er sprake was van een luxeprobleem en gelukkig hebben we dat in Groningen. We hebben een luxeprobleem dat je met heel veel verschillende partijen tot een werkbaar en stevig gemeentebestuur kunt komen en dat is een zegen. Er vonden eerst vervolggesprekken plaats met de Partij voor de Dieren, SP en D66. GroenLinks wilde graag met de Partij voor de Dieren door als derde partij, waarna vervolgens twee gesprekken werden gevoerd met D66 enerzijds en SP en ChristenUnie anderzijds. 00:46:43

mevrouw Bloemhoff - PvdA: Voor beide opties viel veel te zeggen, maar voor de Partij van de Arbeid is en blijft het van belang dat het college weer links, progressief, groen en rood is. Groningen moet socialer, niet liberaler. U heeft het mij vaak in de campagne horen zeggen en ons verkiezingsprogramma staat er vol van. Wij moeten het stuur weer stevig in handen nemen als gemeente, of het nu gaat om de woningmarkt, de zorg, het onderwijs of de energiecrisis. Wij kunnen ons daarom zeer goed vinden in het advies van de informateur om tot een coalitie van GroenLinks, Partij van de Arbeid, Partij voor de Dieren, SP en ChristenUnie te komen. De groene aanpak, meer publieke regie, gecombineerd met een solide sociaal beleid en verbondenheid met wijken en dorpen, want wij vinden het van belang dat iedereen in Groningen mee kan doen en zich daar ook thuis voelt. Tegelijkertijd liggen er grote uitdagingen voor ons, want Groningen staat voor een schaalsprong als zesde gemeente en moet een voorlopersrol blijven vervullen. Daarvoor hebben we iedereen, de hele raad, het maatschappelijk veld en ook de ondernemers nodig. Dat vinden we van belang. We gaan voor een eerlijke klimaataanpak, waarbij we enerzijds moeten versnellen, maar we willen ook zorgen dat niemand achterblijft.