13-11-2024, verslag gemeenteraad 15.00 uur - Raadsvergadering.pdf

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 00:58:53

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik heb het idee, als iemand uit de coalitie met een nieuw plan komt in het college, dat het college een wat voordeligere positie hierin heeft om dit soort dingen uit te zoeken. Het was niet ons idee om dit te gaan doen. Wij zouden 23

het zelf namelijk niet bedenken en we zouden het ook zeker niet doen op deze manier. Reclamebelasting is iets wat denkbaar is, maar dan moet je het op een goede manier invoeren. Nu was het een rommelig proces. Ik denk dat velen het daar met mij over eens zullen zijn. In ieder geval geldt dat voor de negen ondernemerskoepels. Hoe dan ook, er blijkt gelukkig meer te worden samengewerkt. 00:59:25

Voorzitter: We doen de laatste interrupties en dan laat ik u uw betoog afronden, gezien de tijd. De heer Brandenbarg in vervolg. Daarna de heer Van Veen. 00:59:34

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, wat was het nu volgens D66? Een goed proces met goede samenwerking tussen coalitie en oppositie of was het een rommelig proces, waar een er beter uitkomt? Het kan niet allebei waar zijn. 00:59:43

Voorzitter: De heer Van Veen. 00:59:47

De heer Van Veen (PvdA): Volgens mij hebben we inderdaad goed samengewerkt om dit amendement te schrijven. Wat ik niet kan begrijpen, is waarom D66 het afschaffen van de reclamebelasting wil dekken uit de basisbaan. De heer Lo-A-Njoe weet toch hoe belangrijk de PvdA dat vindt en hoe belangrijk de coalitie dat vond? Dan is het toch een non-voorstel om daarmee te komen? Hoe serieus neemt u ons dan als coalitie? 01:00:12

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 01:00:12

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik zal eerst beginnen met de vraag van de SP. Ik blik terug op hoe het vorig jaar ging en zie dat het dit jaar beter gaat. Dat rommelige proces was een jaar geleden. Nu het ingevoerd moet worden en we zien dat we tegen allerlei problemen aanlopen bij die invoering, is er ruimte om samen te werken. Dat is een goede zaak. 01:00:35

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dan wat betreft de basisbanen. Wij stellen niet voor om basisbanen af te schaffen. U stelt dat ook niet voor. Wat u voorstelt, is een intensivering. Wat ons betreft, nu niet die intensivering. Die bestaande basisbanen kunnen gewoon blijven bestaan. Ik kom die mensen ook tegen. Dat is functioneel, absoluut. U weet echter uit het verleden dat onze voorkeur meer gaat naar emanciperende concepten, waarbij mensen het uiteindelijk zelf kunnen doen. Vandaar dat wij die intensivering niet steunen. Ik begrijp heel goed dat u daar niet blij mee bent, maar we zijn hier niet om alles precies hetzelfde te doen. Hier verschilden we van mening en dat is nog steeds zo. 01:01:19

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik ga afsluiten. 01:01:22

Voorzitter: Graag. 24

01:01:22

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ons oordeel in het algemeen over de begroting voor 2025 is positief, zoals ik al zei. Voor een vrij en verbonden Groningen zijn de gemeentefinanciën een belangrijke voorwaarde. Als we kansengelijkheid verder willen vergroten, Groningen verder willen verduurzamen en vergroenen en samen met ondernemers en inwoners een eerlijke economie willen bewerkstelligen, zodat er naast economische ook maatschappelijke waarde wordt gecreëerd en we de brede welvaart voor iedereen een stukje kunnen vergroten, dan helpt dit in de bestaanszekerheid van mensen. We hebben als gemeente een sluitende begroting en een gezond meerjarenperspectief nodig. Dat is ieder geval voor de komende middellange termijn gelukt. Daarvoor spreek ik nogmaals namens mijn fractie de waardering uit richting het college. Dat was het. 01:02:08

Voorzitter: Dank u wel, de heer Lo-A-Njoe namens D66. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Pechler namens de Partij voor de Dieren. 01:02:20

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Ik zou niets liever willen dan dit jaar geen aanleiding hebben voor mijn traditie om bij het begrotingsdebat de ernst van de klimaatcrisis te benadrukken en recente klimaatrampen te benoemen. Helaas is 2024 het warmste jaar ooit gemeten. Terwijl 2023 al een extreem jaar was qua weersomstandigheden, wordt dit jaar de anderhalve graad opwarming van de aarde voor het eerst gepasseerd. In het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift BioScience waarschuwen meer dan 15.000 wetenschappers uit 165 landen ervoor dat we op een kantelpunt staan. De zee temperatuur is hoger dan ooit. Hele gemeenschappen in de Verenigde Staten zijn verwoest door niets ontziende orkanen die steeds heviger worden door klimaatverandering. In Spanje vonden meer dan 200 mensen de dood en leed de landbouwsector voor bijna twee miljard euro aan schade door het noodweer. Daarbij is 211 vierkante kilometer aan gewassen vernietigd, waarvan ook de Nederlandse consument de effecten zal merken aan de prijzen in de supermarkt. 01:03:17

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Wat moeten we doen om het tij te keren? Volgens diezelfde klimaatexpert is het één voor twaalf en moeten we vanzelfsprekend haast maken met het uitfaseren van fossiele brandstoffen, het bewustzijn vergroten, de multinationals die profiteren van vervuilende activiteiten aan banden leggen, meer ruimte geven aan de natuur, maar ook de uitstoot van methaan en broeikasgas, dat 30 keer sterker is dan CO₂ en vooral uit koeien komt een halt toeroepen. Hoe? Door meer plantaardig te eten en onze voedselsystemen daarop in te richten. 01:03:47

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Tot zover het blokje existentiële crisis. Nu het bruggetje naar hoe we ons werk in Groningen doen met deze mooie begroting van maar liefst 1,4 miljard euro en ons best doen om de verscheidene crises en maatschappelijke transities het hoofd te bieden. Laat ik beginnen met het Snertfeest afgelopen weekend tijdens Let's Gro. Een druk bezocht evenement in en naast het stadhuis, waarvoor de gemeente, de Voedselbank, Toentje en het Noorderpoort de 25

handen ineen hebben geslagen. Dankzij een boer uit Thesinge, die eerst veevoer verbouwde en nu spliterwten produceert, konden bezoekers gratis genieten van erwtensoep en andere plantaardige hapjes. De eiwittransitie moest even op waterstofstroom komen, maar de uitvoeringsagenda die voor de zomer is vastgesteld, ziet er goed uit. Met de Omgevingswet gaan we de voedselomgeving duurzamer en gezonder maken. Samen met horecaondernemers worden menukaarten plantaardiger en wordt voedselverspilling tegengegaan. 01:04:39

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ik heb een interruptie van de heer Swets. 01:04:43

Voorzitter: Inderdaad. 01:04:46

De heer Swets (Student en Stad): Dank, Voorzitter. De gemeente heeft afgelopen jaar ruim twee ton uitgegeven aan de eiwittransitie. De concrete resultaten daarvan zijn een snertfestival en een kookboek met veganistische recepten. Is dat volgens u een kerntaak van de gemeente en moet daar zoveel belastinggeld naartoe? 01:05:03

Voorzitter: De heer Pechler. 01:05:04

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Het is een beetje aanmatigend om te doen, alsof dat de enige resultaten zijn. We hebben ook heel veel onderzoeken laten uitvoeren door wetenschappelijke bureaus. Wij pionieren als gemeente hierin. We moesten dit onderwerp eerst goed op de kaart zetten en uitzoeken wat onze beleidsinstrumenten zijn. In totaal is het inclusief volgend jaar zes ton. Met wat er allemaal nog in de planning zit, vind ik het een bijzonder waardevol en nuttig thema om bij een wethouder belegd te hebben. Dit is, net als de energietransitie, een transitie van wezenlijk belang voor het voortbestaan van het leven op aarde en ook voor de voedselzekerheid in Nederland en in onze gemeente. 01:05:42

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 01:05:46

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, burgemeester. Ik ben het helemaal eens met het laatste deel van uw betoog over het belang van die voedseltransitie. Echter, omdat we dat zo belangrijk vinden, samen met u, hechten we aan resultaten. Er is een aanloop nodig en we komen van nul, dat snappen we. Waar hoopt u dat we aan het eind van deze termijn staan? Wat hebben we concreet hier in Groningen bereikt met de voedseltransitie? Ik hoop dat het meer is dan een routekaart of een los festival. Wat kunnen we verwachten? Waar gaan we voor? 01:06:18

Voorzitter: De heer Pechler. 01:06:18

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Daarvoor kan ik de heer Lo-A-Njoe simpelweg verwijzen naar de uitvoeringsagenda waar hele concrete doelen in staan. Eerst voor 2030, dat is een beetje naar het einde van deze termijn, en nog 26

verdergaandere doelen voor 2050. Aangezien we hiermee begonnen zijn in 2022 is deze tijdsplanning ambitieus genoeg. Ook als je het vergelijkt met andere gemeentelijke projecten of transities in de samenleving die eerst door de politiek uitgevonden moeten worden en daarna uitgevoerd moeten worden. 01:06:45

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dan... 01:06:48

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 01:06:48

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ben ik nog niet klaar. 01:06:49

De heer Lo-A-Njoe (D66): Nee, ik heb het net al even genoemd in een andere context van sport en cultuur. Wij hebben hier fantastische bedrijven die heel goed zijn in de voedseltransitie, zoals bijvoorbeeld Avebe. Is het niet zaak dat we misschien die routekaart veel meer samen ontwikkelen met bedrijven dan nu het geval is? Zodat we sneller kunnen, want 2030 is best wel ver weg. We hebben volgens mij samen ambitie en laten we daar wat van maken. Kan dat met PPS? 01:07:17

Voorzitter: De heer Pechler. 01:07:19

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): PPS? O, publiek private samenwerking. Daar moest ik over nadenken. Ik dacht PowerPoint sedentatie, ik kwam er even niet helemaal uit. Volgens mij werken we met de eiwittransitie juist heel erg goed samen met het bedrijfsleven, met onderwijs en kennisinstellingen. Als de heer Lo-A-Njoe dat graag nog meer zou willen zien en daar een voorstel of een idee voor heeft, dan praat ik daar graag later over verder. Ik ga graag verder met mijn betoog. 01:07:43

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Kinderkookworkshops worden uitgebreid naar alle scholen die een verlengde schooldag hebben en dat zijn er straks meer dan 30. In alle nieuwe wijken wordt ruimte gereserveerd voor een moestuin of fruitboomgaard. Misschien heeft dit alles zelfs de oppositie overtuigd, aangezien we dit keer geen enkele motie hebben gezien om alle middelen voor de eiwittransitie te schrappen. Dat is positief. Helaas lijkt deze ronde het publiek ontwikkelbedrijf daarvan slachtoffer te worden. Alvast een tipje van de sluier, daar gaan we natuurlijk niet voorstemmen als Partij voor de Dieren. 01:08:13

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Van inwoners krijgen we ook steeds vaker positieve berichten over de verder vergroenende stad en dorpen van Groningen. Er worden bomen geplant, verharding wordt weggehaald om plaats te maken voor groen en het aantal geveltuintjes lijkt geëxplodeerd. Hier gaan we natuurlijk mee door, want net als de energie- en eiwittransitie kan ook klimaatadaptatie niet wachten. 01:08:33

Voorzitter: De heer Rebergen. 27

01:08:36

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. Ik kwam laatst over de Peizerweg en daar zijn ze het nieuwe plein voor waterstofbussen aan het maken. Daar zie ik echt alleen maar beton. Wat vindt u daarvan? 01:08:47

Voorzitter: De heer Pechler. 01:08:49

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dat kan natuurlijk groener, zeker als we dat nieuw aan het ontwikkelen zijn. Laten we daar na deze vergadering over doorpraten. Er zijn ook leuke acties zoals Guerrilla Gardening, dat je een aantal zaadbommen meeneemt en die ergens in de kieren van een terrein gooit. Het zou natuurlijk wel jammer zijn als ze dan vlak daarna weer worden weggemaaid. 01:09:08

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Als gemeente koersen we af op een tekort, omdat het Rijk de gemeente onvoldoende compenseert voor alle taken die we het afgelopen decennium hebben overgenomen. Het is eerder vandaag al gezegd. We delen de mening van het college dat dit onrecht door het Rijk moet worden hersteld en dat ze alsnog met die 33 miljoen euro per jaar over de brug moeten komen, waar onder andere in VNG-verband hard voor wordt gelobbyd. Tegelijkertijd moeten we ons voorbereiden op het worstcasescenario, wat ook gebeurt. Over die mogelijke oplossingen of koersen zullen we in het voorjaar verder praten als raad. 01:09:36

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ook elders stelt het Rijk het noorden diep teleur door de Lelylijn en Nedersaksenlijn on hold te plaatsen en de financiering voor de Landelijke Vreemdelingen Voorziening op te schorten. In Groningen laten we deze mensen niet op straat staan. We zijn trots dat het college doorzet met de opvang van deze mensen in een kwetsbare positie. Omdat Groningen, Drenthe en Friesland echt niet langer kunnen wachten op een hoogwaardige treinverbinding naar de rest van het land dienen we met negen partijen de ChristenUnie/GroenLinksmotie over de Lelylijn en Nedersaksenlijn mede in. 01:10:06

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Naast toekomstige financiële tekorten hebben we natuurlijk momenteel al een capaciteitstekort bij het ambtelijk apparaat. Daarom loopt de uitvoering van moties en het vormgeven van beleidsstukken nu al wat vertraging op, wat begrijpelijk is. Met de grote projecten uit de SIA die er nog aankomen is het echt alle hens aan dek. Moties die vragen om te bezuinigen op het ambtenarenapparaat zullen we niet steunen. We hebben ze hard nodig en zijn ze dankbaar voor het al het harde werk dat ze doen. 01:10:30

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Waar het Rijk bezuinigt op cultuur, doen wij dat in Groningen niet. Ondanks de beperkte middelen geven we de komende vier jaar twee miljoen euro extra uit aan cultuur om zoveel mogelijk culturele instellingen in de lucht te houden. Met de Fair Practice Code zorgen we dat makers eerlijker worden beloond. We investeren extra... 28

01:10:49

Voorzitter: De heer Moerkerk. 01:10:50

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u, Voorzitter. U geeft aan dat er nu te weinig ambtenaren zijn voor het uitvoeren van bepaalde taken. Ik maak een bruggetje naar de grondexploitaties in deze stad. Die zijn zeer omvangrijk. Maakt u zich geen zorgen dat daar het tempo in gevaar komt vanwege te weinig ambtelijke ondersteuning of ontwikkeling van vergunningsafdelingen en dat soort zaken. 01:11:11

Voorzitter: De heer Pechler. 01:11:13

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Als ik het heb over onze woningbouwopgave en Meerstad, Stadshavens en De Suiker maak ik me meer zorgen om netcongestie dan om de ambtelijke capaciteit. Daar hebben we recent in deze coalitieperiode al extra middelen voor beschikbaar gesteld, bijvoorbeeld voor VTA. 01:11:28

Voorzitter: De heer Moerkerk. 01:11:30

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u. Die vraag over de netcongestie hoef ik u niet meer te stellen, want die wilde ik ook stellen. Ziet u, dit samenvoegend, niet hele grote problemen in de grondexploitaties voor de komende jaren? 01:11:39

Voorzitter: De heer Pechler. 01:11:41

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Laat ik het zo zeggen, tot nu toe gaat het goed. Netcongestie is natuurlijk een probleem dat we niet als gemeente in ons eentje kunnen oplossen. Ik vernam recent dat het zeven jaar kan duren tot die problemen zijn opgelost. Nederland bungelt in West-Europa onderaan in hoe voorbereid we zijn op de energietransitie. Die zorgen zijn er dus zeker, maar ik heb vertrouwen in de creativiteit en de kundigheid van onze mensen hier in de gemeente om dat toch vlot te laten gaan. Als ik naar Meerstad kijk, dan gaat dat tot nu toe behoorlijk goed sinds de financiële crisis een beetje is overgewaaid. 01:12:13

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): We investeren extra in biodivers beheer, stellen meer geld beschikbaar voor armoederegelingen en bijzondere bijstand en maken aanvullende middelen vrij voor de wijkvernieuwing en energietransitie. Ook komt er een bescheiden uitbreiding van de griffie. Ik wil van dit moment gebruikmaken om de griffie ook dit jaar weer te bedanken voor hun solide ondersteuning. 01:12:33

Voorzitter: De heer Swets. 29

01:12:33

De heer Swets (Student en Stad): De Partij voor de Dieren heeft over het uitbreiden van regelingen. Ik lees in het partijprogramma van de Partij voor de Dieren één van de speerpunten is dat Groningen de meest inclusieve stad moet worden, waarin geen ruimte is voor discriminatie. Tegelijkertijd is dit college al twee keer op de vingers getikt door de rechter dat ze het antidiscriminatieverbod overtreden. Hoe rijmt de Partij voor de Dieren dat met elkaar? 01:12:56

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ik zou heel flauw kunnen zijn en verwijzen naar wat de heer Van Hoorn daarover heeft gezegd, maar laat ik het wat uitgebreider doen. Het Rijk compenseert ons niet voor die voorzieningen, waar andere inwoners recht op hebben en studenten niet. Als we dat open zouden stellen voor studenten, dan komen de mensen die langdurig in armoede zitten in een gat, want die krijgen dan opeens honderden euro's per jaar minder voor bijvoorbeeld een witgoedregeling. 01:13:24

Voorzitter: De heer Swets. 01:13:27

De heer Swets (Student en Stad): Het Rijk compenseert ons toch ook niet voor de uitbreiding van de witgoedregeling naar 120 procent van de minima-regeling? 01:13:34

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Nee, en laat ik daar tegenover zetten dat het Rijk ons ook niet compenseert, als je kijkt naar de begroting voor komend jaar en wat we dit jaar al hebben gedaan, voor de 1,6 miljoen euro extra voor de studietoeslag voor studenten. Wij doen genoeg. Niet alleen voor studenten, maar ook voor andere inwoners met een smalle beurs. 01:13:53

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Als Partij voor de Dieren zijn we trots op deze begroting en op alle mooie plannen. Niet voor niets waardeerde de Europese Commissie Groningen eerder dit jaar als de tweede stad in Europa wat betreft kwaliteit van leven. Alleen Zürich streefde ons voorbij. Dat is wat een 'kneiterlinks' college kan doen. 01:14:06

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Voorzitter, ik zal nu doorgaan over de moties die we indienen of mede indienen. Allereerst onze eigen motie nummer 26. Die heette eerst 'Don't burn the bunny', maar het is toch 'Laat Fikkie niet fikken' geworden. Deze motie is mede ingediend door GroenLinks en de Partij voor het Noorden. Een dergelijk initiatief hebben we enkele jaren geleden in onze duistere oppositiedagen ook al eens genomen, maar dat heeft het toen niet gehaald. Nu Rotterdam de huisdierenstickers heeft geïntroduceerd en gratis beschikbaar stelt aan inwoners, vonden we de tijd rijp voor een nieuwe poging. Recent zijn er in Rotterdam en Delfzijl nog huisdieren omgekomen bij een woningbrand. Zelf had ik echt wat aan zo een sticker gehad bij de evacuatie van mijn huis vier jaar geleden. Er werd geëvacueerd door de Explosieve Opruimingsdienst. Ik was op dat moment niet thuis en zij wisten niet dat er een hond binnen was. De kans dat deze stickers levens gaan redden, is reëel. We hopen op brede steun, ook van mevrouw Jacobs-Setz. 30

01:14:56

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 01:14:59

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Voorzitter, weet u wat mevrouw Jacobs-Setz laatst heeft gedaan? Zij heeft voor € 1,95 zelf zo een sticker gekocht. Zou u dat misschien ook overwegen? 01:15:07

Voorzitter: De heer Pechler. 01:15:07

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Ik zou dat zeker overwegen, maar van de stickers die nu op de markt zijn, zie je dat ze allemaal net een puntje missen, namelijk het soort huisdier en de namen. Er is geen sticker, buiten die van Rotterdam die nu is gepubliceerd, die alle informatie bevat. Daarnaast hebben ook inwoners met een smalle beurs huisdieren, is iets online bestellen vervuilend en werkt het drempelverlagend dat je het kunt ophalen bij een gemeentelijk loket. 01:15:31

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 01:15:32

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Gelet op de parkeerkosten en het lastige openbaar vervoer is ophalen bij een gemeentelijk loket niet zo handig. Ik zal u gelukkig maken. Ik heb een sticker gekocht met een zwarte labrador erop, dus dan weet de brandweer, ook bij u, onmiddellijk naar welk huisdier ze moeten zoeken. 01:15:49

Voorzitter: Had u nog een vraag? 01:15:52

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Zou meneer Pechler die sticker ook willen hebben? 01:15:55

Voorzitter: O kijk, daar is de vraag. 01:16:00

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Die zwarte labrador heb ik hier al getatoeëerd op mijn arm. Mevrouw Jacobs en ik hebben ongeveer hetzelfde huisdier, hartstikke lief. Zo een sticker wil ik zeker hebben en die ga ik, nadat deze motie straks met een overweldigende meerderheid wordt aangenomen, over een paar maanden ophalen bij mij om de hoek. 01:16:14

Voorzitter: Ik zag nog een interruptie van meneer Moerkerk. Dan sluit ik de interrupties af en kunt u uw betoog afronden. Meneer Moerkerk. 01:16:22

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u, voorzitter. Reclamebelasting is een optelsom van uitingen op een gebouw. Telt deze sticker mee bij de reclamebelasting? 01:16:29

Voorzitter: Meneer Pechler. 31

01:16:31

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Vanzelfsprekend niet, want deze sticker heeft geen commercieel belang, behalve als u van plan bent om uw huisdieren geld te laten verdienen. Ik weet het niet, hondenfoto's van je voet, daar is vast een markt voor. 01:16:44

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Dan ga ik verder met mijn betoog. Snijbloemen zijn mooi, alhoewel ik het zelf altijd een beetje gek heb gevonden om mensen iets cadeau te geven wat voor hun ogen langzaam sterft en waarmee je hun woonkamer een soort hospice maakt. Het zijn luxeproducten met een behoorlijk pesticidegebruik en een grote CO2-impact. Daarom dienen we samen met GroenLinks motie vijftien in om toe te werken naar gifvrije bloemen of duurzame alternatieven. 01:17:06

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): We doen als gemeente al veel om mensen met een smalle beurs te helpen, maar als meest linkse bestuur van Nederland willen we nog een stapje extra zetten en kijken of het vrijstellingenbeleid verder kan worden verruimd. Daarom dienen we motie één van de PvdA en SP samen in. 01:17:19

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Het wijkvervoer in Groningen functioneert goed en steeds meer mensen die niet goed ter been zijn, maar nog niet in aanmerking komen voor een Wmo-taxi, weten de weg naar de buurttaxi's te vinden. Echter, een gemeentebreed dekkend netwerk is er nog niet en in de avonduren is de beschikbaarheid slechter. Daarom dienen we de motie van de ChristenUnie, M 21, hierover mede in. 01:17:37

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Voor mensen die graag een avondje uit willen naar een sportwedstrijd of een theatervoorstelling zou het een uitkomst zijn als daar een combinatieticket met een openbaar vervoer voor is, wat al gemeengoed is in veel andere steden in binnen- en buitenland. Daarom dienen we motie 23 van GroenLinks hierover mede in. 01:17:52

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): Discriminatie komt ook in Groningen helaas nog te vaak voor. Met de GroenLinks-motie 'Discriminerend deurbeleid nachthoreca' hopen we dat te beperken. 01:17:59

De heer Pechler (Partij voor de Dieren): De overige moties zal ik langsgaan in de tweede termijn. Tot slot, Voorzitter - ik zie de klok ook - velen van jullie weten al geruime tijd dat dit mijn tweede en laatste termijn in de raad is. Dit was mijn derde begrotingswoordvoering als fractievoorzitter. Ook mijn laatste, want in het voorjaar draag ik het stokje van het fractievoorzitterschap met het volste vertrouwen over aan Janette Bosma. Dank u wel. 01:18:20

Voorzitter: Dank u wel, meneer Pechler namens de Partij voor de Dieren. Dan geef ik 32

nu graag het woord aan de heer Moerkerk namens de Stadspartij 100% voor Groningen. 01:18:42

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u, Voorzitter. Een ambitieuze begroting 2025 van een ambitieus college en zo zien we het graag. Van de zijde van de Stadspartij bent u wellicht wat minder complimenten gewend, maar mijn fractie wil ditmaal duidelijk aangeven dat we op de inhoud niet chagrijnig gaan doen. Dit doen we aan het eind van mijn betoog wel op de vorm en dan gericht op het tempo van projecten en de daaraan gekoppelde lasten. 01:19:07

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Daar zijn we nu nog niet. Mijn fractie is erg tevreden met de intensivering op het vlak van wijkvernieuwing, veiligheid, jeugdzorg en cultuur. Mijn fractie staat hier volledig achter en steunt dit. Bij het voorjaarsdebat vroegen we al om extra middelen om de veiligheid in de stad te vergroten en gelukkig zien we dat nu deels hier terug. We zouden graag verdergaande maatregelen zien, maar die liggen buiten de scoop van deze begrotingsbehandeling. Goed, intensiveringen dus waarmee wij als fractie van de Stadspartij tevreden zijn. 01:19:42

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Er zijn echter ook een fors aantal intensiveringen uit 2022 en 2023 die hun dekking verliezen in 2026 en 2027. Dit roept de vraag op, op welke wijze die projecten verder gefinancierd gaan worden of dat ze stoppen. Het gaat om enkele relevante projecten, vooral in het sociaal domein. Mijn fractie is van mening dat een aantal keuzen doorgeschoven worden naar de toekomst of zelfs naar de volgende collegeperiode, terwijl het maar de vraag is of er tegen die tijd een dekking mogelijk is. Ik noem dit toekomstige knelpunt K1: probleemloos problemen doorschuiven. 01:20:19

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, de voorliggende begroting sluit netjes, maar er wordt wel een trucje toegepast; een trucje van tien miljoen. Het is een slimme cosmetische trendbreuk om vast uit te gaan van onderbesteding in een nog lopend jaar. De veronderstelling dat er wat overblijft, dekt toekomstige tekorten. Dit kan en mag. Mijn fractie is er niet fel op tegen, maar in de context dat er meer speelt in deze begroting zijn we er wel op tegen. Het maakt de ruimte om tegenvallers, die we nu nog niet kennen, op te vangen een stuk kleiner. We voegen overschotten, als ze er al zijn, niet meer toe aan de algemene reserve. Tot nu toe gingen we hier later eens over bedenken wat we ermee konden doen. De accountant waarschuwt ook voor deze koerswijziging. Ik noem dit trucje van tien miljoen toekomstig knelpunt K2: rijk rekenen en arm zijn. 01:21:15

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, al vele jaren willen we meer woningen... 01:21:20

Voorzitter: Een interruptie. De heer Van Veen. 33

01:21:24

De heer Van Veen (PvdA): Dank, Voorzitter. Over die tien miljoen, want volgens mij heeft de Stadspartij eerder gezegd dat de Stadspartij niet blij is... 01:21:30

De heer Van Veen (PvdA): U heeft de microfoon nog aanstaan, dan loopt de tijd door. 01:21:32

De heer Van Veen (PvdA): De Stadspartij heeft eerder gezegd dat ze niet blij zijn met de onderbesteding die we elk jaar zien, omdat het laat zien dat het college niet alles heeft kunnen uitvoeren wat ze willen. Is gelet op het feit dat we daar een oplossing voor willen, dus alleen vanuit die kant geredeneerd, dit niet alsnog een goede oplossing? 01:21:48

Voorzitter: De heer Moerkerk. 01:21:49

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): In de basis vinden we het geen verkeerde oplossing, maar als je het optelt bij alle knelpunten die we in de toekomst zien ontstaan in de begroting, vinden we het gevaarlijk om dit nu in deze fase te doen. We leven niet in tijden van overvloedige middelen, dus willen we liever wat speling houden in de begroting om tegenvallers op te vangen. 01:22:07

Voorzitter: De heer Van Veen. 01:22:09

De heer Van Veen (PvdA): Samenvattend, was dat vijf jaar geleden een goed idee geweest, maar nu niet. 01:22:14

Voorzitter: De heer Moerkerk. 01:22:15

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Ja, dat was een goed idee geweest. Daarnaast weten we steeds strakker te begroten, dus als het goed is, blijft er steeds minder over. Dit potje, wat een beetje verstopt zit in de begroting of in de jaarrekeningen, wordt als het goed is steeds kleiner. Ik ga verder. Zoals ik al aangaf, hebben we moeite met deze truc van tien miljoen euro, omdat het minder ruimte geeft om tegenvallers op te vangen. 01:22:39

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, al vele jaren willen we meer woningen bouwen, terecht en ook goede woningen graag. We stellen elk jaar doelen om die aantallen, die hoger liggen dan 700, te halen. Het college is ongetwijfeld van mening dat we dit zeer kundig uitdenken en berekenen, maar komend jaar bouwen we maar 700 woningen. Een groter contrast met de urgentie is haast niet denkbaar. De markt meldt zich en wil van alles. Ik hoorde vorige week in een voorbereidende vergadering dat de markt staat te trappelen. De gemeente wil ook van alles, dus dat is mooi en dan gloort er hoop. Toch stagneert het. Mijn fractie 34

denkt dat dit ligt aan trage vergunningstrajecten en aan vele voorwaarden, ook aangemoedigd vanuit deze raad, die bouwen moeilijk, traag en vooral duur maken. 01:23:30

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik wil hier nu niet te veel op ingaan. Wat mijn fractie vooral wil opmerken, in relatie tot woningbouw, is dat blijkt dat wij erg slecht kunnen plannen. Dat is met duizenden woningen die we gaan bouwen in onze grote projecten Meerstad, Stadshavens, Eemszone en Suikerzijde bloedlink voor de jaarlijkse herberekening van de grondexploitaties. Een paar procent minder woningen op de markt brengen of vertraging zal diepe sporen trekken in de dekking van die exploitaties. Als het even tegenzit, moeten we jaarlijks miljoenen bijpassen. Dit is geen loze uitspraak. In bijvoorbeeld 2011 moest er 35 miljoen worden bijgepast in het project Meerstad. Ik noem dit toekomstig knelpunt K3: bodemloze put. 01:24:20

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik heb nu drie duidelijke toekomstige knelpunten benoemd. Als er één of een combi van deze drie zich voordoen, hebben we als raad en als gemeente een groot probleem. Een probleem dat we niet anders dan bij onze inwoners kunnen neerleggen middels bezuiniging op basisvoorzieningen of met lastenverhogingen. De speling is weg. We varen te scherp aan de wind met deze begroting. Deze begroting gaat bewust risico's uit de weg. We verliezen kostbare tijd om ons goed voor te bereiden op magere jaren. Ambities zijn welkom, maar er hoeft maar weinig te gebeuren of we gaan morrelen aan zaken die onze inwoners direct treffen in hun portemonnee, hun bestaanszekerheid en hun toekomst. Dit is een risico, wat mijn fractie niet wil nemen. 01:25:11

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, wat dan? Stel enkele ambities bij. Mijn fractie zegt niet goede plannen weggooien, maar leg ze even in de La. Wacht af hoe het ravijnjaar uitpakt en wacht af of het bouwen op gang komt. Het tempo her en der eruit halen, zal lucht geven in de begroting. Het optuigen van vele plannen vraagt veel ambtelijke inzet, externe inhuur, meer overhead en voorbereidingskredieten. Is dit bezuinigen? Ik zou het niet zo willen noemen. 01:25:46

Voorzitter: Interruptie van de heer Rebergen. 01:25:50

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. Met de strategische investeringsagenda proberen we natuurlijk een beeld te hebben van wat er de komende tijd aankomt en hoe snel willen we dat gaan doen. Er werd gesproken over misschien dingen temporiseren. We zijn daar toch mee aan de slag? 01:26:05

Voorzitter: De heer Moerkerk. 01:26:05

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik denk dat we daar te lang mee wachten. Het voorbereiden van al deze projecten vraagt voortdurend kosten. Het zit ook verstopt in deze begroting in overhead, meer medewerkers en voorbereidingskredieten. Ik denk dat we niet moeten onderschatten hoe hoog dat 35

bedrag is, vooruitlopend op die beslissingen, en wat voor effect dat op de begroting heeft. 01:26:38

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Het woord 'bezuinigen' doet denken aan pijnlijke keuzen die onze inwoners direct treffen. Dat is bij het aanpassen van prestigieuze projecten in onze optiek niet het geval. Ik zou het woord 'bezuinigen' dus niet willen gebruiken. Het is meer temporiseren. Toekomstige intensiveringen van wijkvernieuwing, veiligheid, cultuur, armoedebestrijding et cetera komen bij deze aanpak, die ik hier nu voorstel, niet in de knel. Dreigende lastenverzwaring voor inwoners en ondernemers kunnen we er ook mee voorkomen. Welke projecten gaan we dan vertragen? Nu, u kent er een paar die wij vaker noemen. Stationsgebied Noord kan anders of later, herinrichting van diverse straten en Nieuwe Poort. Valt het financiële weer dan een keer mee de komende jaren... 01:27:26

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Mijn fractie maakt zich nu misschien onterecht zorgen, laten we het hopen. Het ravijnjaar blijkt slechts een hobbeltje en de grondexploitaties lopen als een tierelier, trek dan die la met projecten weer open en ga ambitieus verder. Voorzitter, tot zover. 01:27:43

Voorzitter: De laatste interruptie van de heer Van Veen. 01:27:45

De heer Van Veen (PvdA): Een korte vraag. Hoe rijmt de heer Moerkerk dat we enerzijds moeten vertragen bij stationsgebied noordzijde, waar ook heel veel woningen komen, en tegelijkertijd een interruptie van mijn kant over ontevredenheid dat er te weinig woningen gebouwd worden. Als we dat vertragen, hebben we toch over tien jaar hetzelfde probleem? 01:28:01

Voorzitter: De heer Moerkerk tot slot. 01:28:04

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Er liggen nu heel veel plannen om op een heleboel plekken woningen te bouwen. Als één van die projecten wat vertraagt, vraag ik mij af of we daarmee minder productie krijgen. Er liggen nu een paar grote projecten klaar om te bouwen. Het kan niet zo zijn dat dat die paar honderd woningen, die misschien niet gebouwd worden bij Station Noord, voor ernstige vertragingen zorgen in de productie. Wij zouden graag zien dat die grote projecten eerst goed op gang komen, voordat we kosten maken voor weer een nieuw project. Ik zeg niet dat het project niet goed is. Ik zeg ook niet dat het project van tafel moet of nooit ontwikkeld moet worden, maar we kunnen even wachten om te kijken of we er financieel sterker voorstaan dan we nu in de cijfers zien. 01:28:48

Voorzitter: Dank u wel, de heer Moerkerk namens de Stadspartij. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Brandenbarg namens de SP. Na zijn bijdrage zullen we even een moment schorsen.

36

01:29:10

De heer Brandenbarg (SP): Dank, Voorzitter. Ik heb altijd geleerd, als je het woord 'pauze' noemt, dat niemand meer luistert. Dat is dan jammer voor mij. Voorzitter, de afgelopen jaren sprak ik tijdens de behandeling van de begroting vooral over het hoe. Hoe we met dit project van deze linkse coalitie proberen, uit de scherven van 30 jaar neoliberalisme, een hoopvol alternatief te bouwen. Met een overheid die door zelf weer belangrijke publieke zaken te organiseren, steeds minder vaak 'wij gaan er niet over' hoeft te verkopen. Dat draagt volgens mij bij aan het herstel van onze lokale democratie. Hoe deze coalitie probeert de bestaande tweedeling in geld, gezondheid en macht probeert te bestrijden met ongekende investeringen in armoedebeleid, toegang tot werk, buurtaccommodaties en wijkvernieuwing. Zelfs in financieel uitdagende tijden, waar de roep om bezuinigingen steeds luider wordt. Hoe Groningen als sociaal Gallisch dorp met een ketel vol toverdrank heldhaftig standhoudt tegen de boze buitenwereld. 01:30:09

De heer Brandenbarg (SP): Vandaag, Voorzitter, wil ik iets dieper ingaan op het waarom mijn fractie zo sterk gelooft in dit project. Waarom de keuzen, die wij maken, niet alleen juist, maar ook essentieel zijn. Deze keuzen gaan volgens mijn fractie over meer dan cijfers, begrotingen en budgetten. Ze raken aan de kern van wat wij willen zijn als onze gemeenschap, wat wij onze kinderen willen meegeven en hoe wij met elkaar omgaan. Het gaat over ons mensbeeld, de visie die wij als samenleving hebben op onszelf en op elkaar. Dit mensbeeld sluimert achter elke politieke en economische keuze die we maken en bepaalt uiteindelijk of we bouwen aan een gemeenschap van solidariteit en samenhorigheid of aan een samenleving die ons uit elkaar drijft. 01:30:52

De heer Brandenbarg (SP): Het neoliberale mensbeeld, dat de afgelopen decennia de keuze stilletjes heeft beïnvloed, is dat van de homo economicus. De mens wordt gezien als rationeel, op zichzelf gericht, gericht op maximaliseren van eigen nut en eigen voordeel. In dit perspectief wordt de mens vaak gereduceerd tot consument. De gevolgen daarvan zijn verstrekkend. Wanneer beleidskeuzen uitgaan van de gedachte dat de mens vooral handelt uit eigen belang en winststreven, dan verschuiven publieke voorzieningen en collectieve belangen steeds verder naar de achtergrond. 01:31:26

De heer Brandenbarg (SP): De gevolgen van dit mensbeeld zien we direct terug in onze gemeentebegroting. Jongeren groeien op in een samenleving die hen vooral ziet als prestatiegerichte individuen, wat leidt tot een enorme druk om te slagen en te voldoen aan torenhoge verwachtingen. Doordat preventieve sociale structuren en collectieve steun in de afgelopen jaren zijn afgebroken, worden de emotionele gevolgen van die harde samenleving direct als persoonlijke problemen bestempeld, wat heeft geleid tot een explosie in de jeugdzorg. Het mensbeeld van de homo economische heeft een systeem gecreëerd, waarin we met jeugdzorg moeten repareren wat een samenleving met voortdurende competitie en prestatiedruk heeft veroorzaakt.

37

01:32:07

De heer Brandenbarg (SP): Hetzelfde denken zien we terug in de Participatiewet die mensen eerder wantrouwt dan ondersteunt. Zo blijven bijstandsuitkeringen en het sociaal minimum structureel te laag om van rond te komen en worden mensen vanuit het idee, dat ze enkel hun eigen belang nastreven, op voorhand als fraudeurs gezien. Onze gemeente moet dit wanbeleid met kunst- en vliegwerk, creatieve regelingen en soms zelfs burgerlijke ongehoorzaamheid repareren om deze mensen toch een perspectief te kunnen bieden. Een samenleving die dit mensbeeld volgt, verliest haar verbondenheid en solidariteit. Mensen komen tegenover elkaar te staan als concurrenten en dat werkt sociale ongelijkheid, wantrouwen en zelfs politieke vervreemding in de hand. Het vraagt een ongekende inzet aan mensen en middelen, denk aan onze wijkvernieuwing, om dit sentiment te keren. 01:32:53

De heer Brandenbarg (SP): Je kunt anders naar de mens kijken. Je kunt er ook van uitgaan dat de mens vooral een sociaal wezen is, gericht op samenwerking, empathie en gemeenschapszin. Deze homo universalis zoekt niet alleen naar economisch gewin, maar streeft naar persoonlijke ontwikkeling, creativiteit en het bijdragen aan de samenleving als geheel. De mens is veelzijdig en in staat tot solidariteit met als doel een rechtvaardige en mensgerichte samenleving. 01:33:22

Voorzitter: Een interruptie van meneer Swets. 01:33:24

De heer Swets (Student en Stad): Met dank, Voorzitter. Kunnen we er ook vanuit gaan dat studenten gemeentelijke armoederegelingen niet zouden misbruiken, als ze daar niet enorme noodzaak toe zien? 01:33:36

Voorzitter: De heer Brandenbarg. 01:33:37

De heer Brandenbarg (SP): Daar kunnen we van uitgaan, maar - dan ga ik verwijzen naar een eerder antwoord - daar krijgen we het geld niet voor. Als je dat toestaat voor studenten, dan wordt het voor heel veel andere mensen minder. Bovendien zijn de meeste armoederegelingen gericht op mensen, die geen zicht hebben op verbetering van inkomen. Dit is iets wat bij studenten ook anders is. 01:33:57

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, waar was ik? O ja, dat mensbeeld. Dit mensbeeld, Voorzitter, waarin de mens gericht is op een rechtvaardige en mensgerichte samenleving, waarin samenwerking boven concurrentie staat, is herkenbaar in de keuzen van dit college. Misschien niet expliciet, maar het ligt er duidelijk onder. 01:34:22

Voorzitter: Mevrouw Blauw. 01:34:23

Mevrouw Blauw (PVV): Dank u, Voorzitter. U heeft het over verbinding, dus ik dacht, laat ik in de verbinding een open vraag stellen en niet meteen heel veroordelend zijn dat het jullie schuld is. We horen veel van de middenklassen dat werken niet meer 38

loont. Mensen die toeslagen ontvangen, zeggen heel vaak: "Ik ga niet meer werken, want dan krijg ik geen toeslagen meer". Dat hoor je veel en daardoor zegt de middenklasse: "Wat is dit nu, ik werk mij rot en ik krijg geen toeslagen, want ik zit net boven een bepaald minimum". Wat is de oplossing van de SP om die mensen uit de toeslagen te halen? Dat is onze grote strijd. 01:35:12

Voorzitter: De heer Brandenbarg. 01:35:13

De heer Brandenbarg (SP): Het minimumloon moet met minstens 20 procent omhoog. Dat kunt u regelen in Den Haag. 01:35:19

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, kijk naar de manier waarop dit college de jeugdzorg heeft ingericht door basiszorg in te zetten als verlengstuk van sociale structuren in de wijk. Tegelijkertijd reserveren we de middelen voor wie nu zorg nodig heeft, omdat wij begrijpen dat we die maatschappij niet van de een op de andere dag opbouwen. We zien dit mensbeeld ook terug in het armoedebeleid van dit college, dat regelingen in vertrouwen toekent. Vertrouwen dat mensen die hulp aanvragen dat niet doen uit winstbejag, maar omdat ze het nodig hebben. Het werkt. Regelingen worden beter benut, budgetten worden gebruikt en wanneer die uitgeput raken, dan zorgt dit college ervoor dat er meer geld beschikbaar komt. De indrukwekkende cijfers heb ik in de commissie al genoemd, maar ik noem ze graag nog eens. Eén miljoen voor de bijzondere bijstand, twee ton voor de individuele inkomenstoeslag en een ton voor de armoederekeningen extra. Boven op de eerdere investeringen die we hebben gedaan, telt dit op tot twee en een half miljoen extra voor armoedebestrijding in 2025. Dan heb ik het nog niet gehad over de 1,3 miljoen die we specifiek voor studenten, die niet kunnen werken vanwege een ziekte of aandoening, reserveren. 01:36:30

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, we zien het terug in de wijkvernieuwing met miljoenen extra voor onze noordelijke wijken en in 2025 ook de uitbreiding naar Vinkhuizen. Het vertrouwen dat juist deze wijken deze steun het hardst nodig hebben. Het werken met nieuwe vormen van zeggenschap of, zoals dat blits in het Engels heet Community Development, zodat inwoners zelf bepalen wat er in hun wijk gebeurt in plaats van degenen die altijd al de boventoon voerden. Hetzelfde zien we bij begeleiding naar werk. Of het nu via loonkostensubsidie, de groenvoorziening of de basisbaan is, dit college erkent de waarde van ieders aandeel in onze samenleving. 01:37:05

Voorzitter: Er is een interruptie van de heer Lo-A-Njoe. 01:37:08

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dank u wel, Voorzitter. Het investeren in de wijken doet dit college en de coalitie vooral in de noordelijke wijken. We krijgen regelmatig vanuit bijvoorbeeld De Wijert, maar ook andere wijken, de boodschap: vergeet u ons niet. Wat zegt u tegen die mensen? 39

01:37:26

Voorzitter: Ik moet u wijzen op dat uw tijd al op is. Dit was uw laatste interruptie. Meneer Brandenbarg. 01:37:32

De heer Brandenbarg (SP): Die vergeet zeker niet. Sterker nog, ik heb daar een heel stuk over in mijn woordvoering, dus daar kom ik zo op. 01:37:38

De heer Brandenbarg (SP): Ik was bij de basisbaan. Dit college erkent de waarde van ieder menselijk aandeel in onze samenleving. Sommige partijen, zoals de PVV in de commissie, kunnen een beetje kleinerend doen over mensen bij WerkPro, maar wij niet. Dit college ziet net als mijn partij de waarde van deze mensen en dit werk. Voorzitter, ik realiseer me dat dit niet vanzelf gaat en mijn partij begrijpt hoe kwetsbaar dit alles is. De sloopkogel van de landelijke overheid ligt op de loer. We krijgen straks niet de middelen, waar we als gemeente recht op hebben. Het is nog maar het begin. De plannen van dit PVV-kabinet lijken vooral gericht op het doelbewust afbreken van onze instituties, het zaaien van wantrouwen en het uitspelen van mensen tegen elkaar, omdat zij daar zelf politiek voordeel uit halen. 01:38:26

Voorzitter: Mevrouw Blauw. 01:38:29

Mevrouw Blauw (PVV): Ik word gedwongen om hierop te reageren, maar ik snap de frustratie van de SP wel. Uw leider in Den Haag doet precies hetzelfde. Die frustratie komt vooral doordat u de bijvoorbeeld de Klimaatwet steunt, waardoor uw achterban de armoede ingedraaid is. Door het immigratieprobleem is ook een deel van uw achterban naar de PVV overgelopen. Ik snap deze struggle wel. Bent u het met mij eens dat het niet het PVV-beleid is? Wij moeten de troep opruimen van heel veel beleid, wat u heeft gesteund door de jaren heen. 01:39:10

Voorzitter: Meneer Brandenbarg. 01:39:12

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, 80 procent bezuinigen op het COA, dan wil je geen immigratieprobleem oplossen. Een huurverhoging van record op record, dan wil je geen problemen in de samenleving oplossen. Snoeihard korten op de wetenschap. Dan wil je geen probleem in de samenleving oplossen, dan wil je van dat ongenoegen in de samenleving profiteren. Dat kan uw politiek zijn, maar niet die van mijn partij, Voorzitter. 01:39:38

Voorzitter: Ik kom bij u, meneer Moerkerk, maar dit debatje maken we even af. Mevrouw Blauw. 01:39:45

Mevrouw Blauw (PVV): U heeft allemaal hele mooie woorden. Hoe verklaart u het, dat wij de achterban van de SP aan tafel krijgen? Hoe verklaart u dat ze zo ontevreden bij u weggelopen zijn?

40

01:39:59

Voorzitter: De heer Brandenbarg. 01:40:00

Mevrouw Blauw (PVV): Voorzitter, wat een flauwekul! Ik heb in de afgelopen maanden talloze buurtacties gevoerd. Ik ben bij talloze mensen geweest. Of het tegen schimmelwoningen was, voor andere zaken of voor speeltuintjes in de wijk, ik heb daar nog nooit - nog nooit - een volksvertegenwoordiger van de PVV gezien. Voorzitter, deze flauwekul werp ik ergens in de hoek van deze ruimte. 01:40:21

Voorzitter: U heeft nog een interruptie van meneer Moerkerk. 01:40:24

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank, Voorzitter. Ik vind ook dat het Rijk met heel veel geld over de brug moet komen. Graag 33 miljoen overmaken. Keihard voor lobbyen en vooral doen, maar 33 miljoen op een begroting van 1,4 miljard is niet veel. De repeteerplaat spelen van het Rijk dit en het Rijk dat en retteketet is terecht. Ik vind het prima en ik begrijp het, maar moeten we niet zelf in control komen? Naar onszelf kijken en maatregelen nemen om dit op te lossen, als het echt zo erg wordt als iedereen hier benoemd. 01:40:56

Voorzitter: De heer Brandenbarg. 01:40:56

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, de heer Moerkerk wordt op zijn wenken bediend, want mijn volgende zin was: maar, Voorzitter, die sloopkogel kon weleens vanuit onze eigen gelederen komen. De roep om nu echt te gaan bezuinigen en om belangrijke voorzieningen voor onze inwoners af te breken, klinkt steeds luider. De vraag over een benchmark over het aantal ambtenaren lijkt toch vooral voor te sorteren op het argument dat belangrijke publieke taken straks weer kunnen worden afgestoten. Mijn partij maakt zich geen illusies, Voorzitter, want het zou niet de eerste keer zijn dat uiterst en gematigd rechts elkaar ontmoeten in hetzelfde resultaat; een uitgeholde overheid en een maatschappij waar winst en efficiëntie zwaarder wegen dan verbondenheid en solidariteit. 01:41:37

De heer Brandenbarg (SP): De uitdagingen voor Groningen zijn groot, Voorzitter. 01:41:40

Voorzitter: Meneer Moerkerk wil reageren. 01:41:43

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u, Voorzitter. Een groot prestigieus project iets vertragen, neem de Nieuwe Poort of iets dergelijks, tast toch helemaal niet direct de kwaliteit van leven van al onze inwoners aan. Ziet u dat anders? 01:41:56

Voorzitter: De heer Brandenbarg.

41

01:41:57

De heer Brandenbarg (SP): Ik zie tot 2028 nul euro voor de Nieuwe Poort in de begroting staan, dus ik begrijp niet waar de heer Moerkerk het over heeft. 01:42:03

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, de uitdagingen voor Groningen zijn groot. De stijgende woningprijzen en de aanhoudende druk op de huurmarkt vormen een zware last, vooral voor de middeninkomens. Dit PVV-kabinet doet daar nog een schepje bovenop met een record huurverhoging bovenop die van vorig jaar. De enige oplossing is het terugdringen van de markt en nog meer publieke woningbouw ontwikkelen, vooral in het segment betaalbare huur. We moeten kijken hoe we de komende jaren de lasten voor de middengroepen kunnen verlichten. Voor mensen met een kleine beurs schelden we al de gemeentelijke heffingen kwijt, zoals de afvalstoffenheffing. 01:42:41

De heer Brandenbarg (SP): Samen met PVDA, GroenLinks en de Partij voor de Dieren willen we onderzoeken of we een vergelijkbare verlichting kunnen bieden aan bijvoorbeeld woningeigenaren met beperkte financiële middelen, zodat de rekening uiteindelijk komt te liggen bij degenen die deze echt kunnen dragen. 01:42:57

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, mijn fractie maakt zich zorgen over de toenemende spanningen in onze samenleving. Ik heb het al gezegd, met de geplande afbraakpolitiek en het doelbewust tegen elkaar uitspelen van mensen zal die spanning de komende jaren niet afnemen. Met een wereld, waarin steeds meer idioten aan de macht zijn, zullen oorlogen en daarmee ook de vluchtelingen die ze veroorzaken, niet afnemen. Ook dat vraagt hier lokaal onze inzet en ons aanpassingsvermogen. Daarom is het essentieel dat mensen uit verschillende lagen van de samenleving bij elkaar blijven komen door samen te wonen, te werken en te leven. 01:43:32

De heer Brandenbarg (SP): Het is hoog tijd dat de wijkvernieuwing zich niet meer alleen richt op de wijken met de meeste sociale huur, maar ook aandacht krijgt in het zuiden van onze stad. Daar kunnen we fors meer sociale en betaalbare huurwoningen bouwen en locaties creëren waar kwetsbaar gemaakte mensen veilig opgevangen kunnen worden. De druk op de wijken, die dit al decennia doen, mag namelijk wel eens verlicht worden. Laten we in de komende jaren strategisch beginnen door wat leegkomende villa's aan de Herenweg op te kopen voor dit doel. 01:44:01

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik sluit af. De keuzen die we vandaag maken, gaan over meer dan deze begroting. Ze gaan over de koers die we willen varen in een samenleving die steeds meer onder druk komt staan. Groningen kan en moet het voorbeeld zijn van een stad die kiest voor saamhorigheid boven verdeeldheid waarbij gezamenlijke trots op de werkende klasse leidend is. Een stad, waar we ons niet uit elkaar laten spelen op basis van afkomst, huidskleur, geloof, gender, seksuele voorkeur of wat dan ook. Het doel is een Groningen waar vertrouwen, solidariteit en waardigheid de basis vormen voor iedereen. 42

01:44:37

Voorzitter: Dank u wel, meneer Brandenbarg namens de SP. Dan schors ik nu de vergadering voor vijftien minuten. We gaan wij om 16:50 uur verder. 02:01:00

Voorzitter: Wij gaan weer beginnen. Mevrouw Jacobs namens de VVD staat al klaar. Ik geef u graag het woord. 02:01:21

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Het zijn niet mijn woorden, maar er zei iemand: "Nu wordt het leuk". Het wordt inderdaad leuk, want we staan op de drempel van 2025 en we bespreken vandaag de begroting voor Groningen van 2025. Daarmee geven we aan wat belangrijk is en wat van waarde is. Juist nu is het belangrijk om daarbij stil te staan. De afgelopen week hebben we voorbeelden gezien van hoe het niet moet en wat intolerantie met de samenleving kan doen. Zonder te spreken over goed of fout of over schuld of slachtoffer waren dit lelijke voorbeelden. Ik ben trots op ons Groningen, op onze stad en onze gemeente, waar we een vredesdemonstratie hebben kunnen houden op zaterdag, die in het teken stond van stoppen van de oorlog in het Midden-Oosten. Op zondag hebben we een stille tocht gelopen ter nagedachtenis van de Kristallnacht, waarbij we gezamenlijk uitspraken dat er in Groningen geen plaats is voor antisemitisme; nu niet en nooit niet. Deze beide gebeurtenissen zijn verlopen zonder noemenswaardige wanklank. Laten we trots zijn op Groningen. 02:02:20

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Wat is voor de VVD nog meer een Groningen waar we trots op kunnen zijn? Dat is een Groningen voor iedereen waar je graag wil wonen, werken, ondernemen, studeren en recreëren. Dat is een Groningen waar je kunt wonen als je dat wil en waar jij je veilig voelt op straat. Een gemeente waar we trots zijn op onze inwoners en andere hardwerkende Groningers. Waar we onze inwoners steunen, als ze dat nodig hebben en waar we onze inwoners ondersteunen om op eigen benen te staan. Waar we gezamenlijk met de inwoners en ondernemers de noodzakelijke veranderingen ten aanzien van de klimaatverandering en de energietransitie aanpakken in een tempo dat uitdagend en tegelijkertijd realistisch en betaalbaar is. Waar elk kind passend onderwijs krijgt en waar we kansen bieden, die een bodem leggen voor een leven lang leren. 02:03:08

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Vind ik dat het goed gaat in Groningen? Nee, zeker niet. Superlinks 1 heeft een eenzijdige blik op de ordening in onze gemeente. Ondernemers lijken een pinautomaat voor de gemeente en worden als werknemers uitbuitende sujetten weggezet. Een woningverhuurder wordt gezien als een malafide huisjesmelker. De middenklassen wordt de gemeente uit belast. Bezoek krijgen in een zone betaald parkeren wordt beboet en als je wil sporten, is de kans groot dat je op een wachtlijst komt. De veiligheid staat onder enorme druk en Groningen is een vrijplaats voor graffitispuiters en illegale afvaldumping. Zo kan ik nog wel even doorgaan. 02:03:45

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): De VVD ziet de ondernemers als een verrijking voor onze gemeente. Onze bedrijventerreinen en de campus bruisen van de activiteiten 43

en maken ons stadscentrum levendig. De bedrijven geven kleur aan dorpen en wijken. Wij zijn trots op de ondernemerskracht, maar we hebben ook zorgen. Steeds meer ondernemers hebben moeite om vacatures te vervullen en dat is wat ons betreft een heel grote risico. We zouden willen dat de gemeente actiever kijkt naar de mogelijkheden om met ons onbenutte arbeidspotentieel de ondernemers bij te staan. Immers, een echte baan is veel waardevoller dan een basisbaan. 02:04:23

Voorzitter: De heer Van Veen. 02:04:25

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dit doet de gemeente toch al heel veel? We hebben Werken aan Ontwikkeling en we hebben Werk in Zicht. We hebben allemaal programma's om toch juist in Groningen... 02:04:33

De heer Van Hoorn (GroenLinks): We richten campussen op, die we juist steunen om mensen op te leiden en op die manier te helpen. Doen we dit niet al als Groningen? 02:04:42

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ik denk zeker dat we dit doen, maar we zien dat er nog steeds heel veel onvervulde vacatures zijn en dat we nog steeds mensen op de reservebank hebben. Dat is mijn verhaal. Wij willen graag dat de gemeente zich faciliterend opstelt naar de ondernemers. We zien dat er al op tal van punten goed wordt samengewerkt, maar we zien het ook gigantisch fout gaan. Ik weet niet wie het op zijn bingokaart heeft staan, maar we hebben vorig jaar het onzalige plan besproken over de reclamebelasting. Nogmaals van ons de oproep: stop met deze onzin en werk samen met de ondernemers aan een mooie winkelstraat. Gelet op het feit dat u nu toch al een aantal uitzonderingen toestaat, geeft u aan dat de reclame op zich het punt niet is, maar enkel het belasten van ondernemers met deze fantastische belasting volgens GroenLinks. Laten we er gewoon mee stoppen. 02:05:33

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Over woningen in onze gemeente... 02:05:35

Voorzitter: U bent door uw tijd. Ik heb net een andere meneer ook nog eentje gegund, dus dan ben ik consequent en mag u ook nog één interruptie. 02:05:44

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Ja, nu moet het dan ook. Dit had ik van tevoren niet... 02:05:48

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, laat ik het zo proberen. Superlinks 1 met warme steun van de ChristenUnie en daadwerkelijk de enige kritiek die de rechtse VVD kan bedenken, nu inmiddels drie jaar op rij, is ondernemertje pesten het is aantoonbaar onjuist, want er is een lijstje met dingen die we doen voor ondernemers - en de reclamebelasting. Is het niet vooral een zwaktebod van rechts? Als dit Superlinks 1 is, zou u dan niet zelf met een volwaardig alternatief moeten kunnen komen? 44

02:06:17

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 02:06:18

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Volgens mij heeft meneer Van Hoorn niet geluisterd naar mijn betoog, want ik noemde een heel aantal andere dingen dan alleen ondernemers. 02:06:24

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Over wonen in onze gemeente hebben we een initiatiefvoorstel gemaakt hoe we vooruitstrevend omgaan met de behoefte aan wonen in onze gemeente. In januari spreken we daar uitgebreid over. Een andere aanpak is dringend noodzakelijk. Jaar op jaar halen we onze woningbouwnorm niet met als dieptepunt 700 woningen als doel voor 2025. 02:06:45

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dan veiligheid. Veiligheid is van groot belang voor het welbevinden van onze inwoners. Ook voor ondernemers trouwens. Veiligheid in het uitgaansleven, maar ook veiligheid in het verkeer laat te wensen over. Steekpartijen en schietincidenten zijn helaas in onze gemeente aan de orde van de dag. Soms een vete in het criminele milieu of een daad van agressie en soms personen met onbegrepen gedrag. Het ene moment past een repressieve aanpak en het andere moment een preventieve aanpak. Voor beiden is een verhoogde pakkans van groot belang. Het zet ons als fractie aan het denken dat onze nieuwe burgemeester ook direct haar zorgen heeft geuit over wat ze heeft gezien op dit gebied. Onze vorige burgemeester zei het al vaak en nu horen we het weer, schudt uw naïviteit af. 02:07:29

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Het is van belang om na te denken over een andere aanpak. Laten we met elkaar eens out of the box denken en niet direct de hakken in het zand zetten bij het woord cameratoezicht of bij de woorden preventief fouilleren of veiligheidsrisicogebied. We hadden een motie klaar dat we willen onderzoeken wat de meerwaarde is van het instellen van een veiligheidsrisicogebied. Is het helpend om schiet- en steekwapens te onderscheppen en het aantal incidenten te verminderen? Wij zijn blij met de toezegging van het college bij monde van de portefeuillehouder, dat dit bij het brede onderzoek zeker wordt meegenomen. Gelet op deze toezegging zullen we onze motie niet indienen en kijken we met belangstelling uit naar de bespreking van dit onderzoek. In Groningen gunnen we iedereen dat ze fijn en gelukkig kunnen wonen. 02:08:14

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Een deel van het fijne wonen wordt bepaald door wat er in je omgeving gebeurt. De VVD heeft korte tijd een meldpunt voor verkeersaso's opengesteld en dit meldpunt heeft ruim 700 meldingen opgeleverd. Onze inwoners willen graag dat de gemeente daartegen optreedt. Het gaat over geluidsoverlast van een driedubbele uitlaat of van een lompe rechtervoet. Te hard rijden of wildparkeren is een grote ergernis en de gemeente treedt vrijwel nooit op. Daarom onze motie om verkeersaso's aan te pakken en een meldpunt op te richten. Mocht u interesse hebben, wij hebben nog een domeinnaam beschikbaar.

45

02:08:49

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Fijn wonen betekent ook dat je bezoek kunt ontvangen op tijden, waarop je dat wil en dat bezoekers niet tegen extra hoge kosten aanlopen. We hebben onze zorgen geuit over de hogere kosten van de bezoekuren. Voor de geijkte binnenstadselite en de fietsfetisjisten natuurlijk geen probleem. 02:09:05

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Het is wel een risico op eenzaamheid voor de eenzame oma met een klein pensioentje, die de tweede helft van het jaar tegen haar kinderen en kleinkinderen moet zeggen, dat het extra geld kost als ze langskomen. Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Laten we een liefdevolle en gastvrije gemeente zijn met oog voor elkaar. Laten we de parkeerkosten drastisch verlagen voor de extra uren, zodat eenzaamheid geen kans krijgt. Daartoe dienen wij een motie in. 02:09:30

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Wat ook past bij een liefdevolle stad, is het mogelijk maken van bijplaatsen van flexwoningen op eigen terrein. Mensen krijgen de mogelijkheid om op hun eigen grond een extra ruimte neer te zetten, zodat ze daar hun ouders kunnen laten wonen en kunnen verzorgen en de zorgtaken kunnen combineren met hun eigen leven. We roepen de gemeenten op om deze mogelijkheid op te nemen in het beleid. 02:09:54