13-11-2024, verslag gemeenteraad 15.00 uur - Raadsvergadering.pdf

Raadsvergadering.....................................................................................................................3 1. Opening en mededelingen................................................................................................3 2. Vaststellen agenda............................................................................................................3 3. Behandeling gemeentebegroting 2025.............................................................................4 a. Begrotingswijzigingen 2e kwartaal 2024 VGR II.............................................................4 b. Septembercirculaire 2024 – Gemeentefonds...............................................................4 c. Belastingtarieven 2025..................................................................................................4 d. Verwachte plus rekening resultaat toevoegen aan de reserve.....................................4 e.

Ontwerpbegroting 2025 Gemeente Groningen............................................................4 A01: Afschaffen Reclamebelasting................................................................................4 A02: Verlaging kosten bijkopen parkeeruren................................................................4 A03: Taxes hold’em (Uitzondering reclamebelasting)...................................................4 A04: Ambitieuzer met afval...........................................................................................4 A05: Uitbreiding formatie boa’s....................................................................................4 A06: Ontwikkel ruimte voor een extra blaashal............................................................4 M01: Meer vrijstellingen voor een solidair Groningen..................................................4 M02: Aanpak verkeersasos...........................................................................................4 M03: De straat is geen vuilnisbak.................................................................................4 M04: Flexwoningen op eigen terrein............................................................................4 M05: Onderzoek vergroten verdiencapaciteit Groninger Forum..................................4 M06: Sportverenigingen belangrijk voor saamhorigheid en

gezondheid......................4 M07: Uitbreiding exploitatievergunningstelsel.............................................................4 M08: ‘Culture Vulture’ (Subsidies aan culturele instellingen).......................................4 M10: ‘Het mysterie van de Koude Schouder’ (Verduurzamingsleningen).....................4 M11: ‘Young, Dumb & Broke’ (Jongerenwoningen)......................................................4 M12: ‘Elektrotechnique’ (Subsidie alleen voor elektrisch koken).................................4 M13: Verkenning voorrang voor vitale beroepen.........................................................4 M14: ‘De Stad Is (ook) Van Ons’ (Uitsluiting studenten bij gemeentelijke toeslagen). .4 M15: Bedankt voor die bloemen...................................................................................4 M16: Netbewust bouwen.............................................................................................4 M17: Warmtewijzer......................................................................................................4 M18: Minder ambtenaren vervangen bij pensionering................................................4 M19: Herbeoordeling convenant veilig uitgaan 2022...................................................4 M20: Laat de Nedersaksenlijn en Lelylijn niet uitrangeren...........................................4 1

M21: Wijkvervoer is Gronings Goud.............................................................................4 M22: Creëren van avontuurlijke speelplekken tijdens speelfestivals in Groningen......4 M23: Combitickets voor Cultuur en Sport.....................................................................4 M24: Financieel verstandig afslanken...........................................................................4 M25: Discriminerend deurbeleid nachthoreca.............................................................4 M26: Laat Fikkie niet fikken (Huisdierenstickers)..........................................................4 27: Neem de raad vooraf mee in de voorstellen preventie jeugdzorg en basis jeugdhulp......................................................................................................................4 M28: Brede brugklas behouden....................................................................................5 f. Resultaten herziening grondexploitaties 2024...............................................................5 g. Vaststellen grondexploitatie Nelf-terrein......................................................................5 h. Herziening grex Meerstad per 1-1-2024.......................................................................5 i. Herziening Investeringsprogramma en grex Stadshavens per 1-1-2024........................5 j.

Herziening gebiedsbegroting De Suikerzijde BV 1-1-2024..............................................5 4. Sluiting..........................................................................................................................120

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 13 NOVEMBER 2024 15.00 UUR Voorzitter: M. van ‘t Veld (burgemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), S. Middelhuis (GroenLinks), C. Nieuwenhout (GroenLinks), P. Swart (GroenLinks), T. van de Vendel (GroenLinks), J. van Veen (PvdA), I. Huitema (PvdA), R. Gierkink (PvdA), R. Pestman (PvdA), J. Scoop (PvdA), R. Tjepkema (PvdA), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Gietema (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), T. Rustebiel (D66), W. Pechler (PvdD), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), Y. Menger (Stadspartij 100%), M. Sloot (Stadspartij 100%), H. Moerkerk (Stadspartij 100%), D. Brandenbarg (SP), J. Huisman (SP), F. Mertens (SP), H. de Waard (SP), I. Jacobs (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), D. Swets (Student&Stad), O. van Schagen (Student&Stad), P. Vermerris (Student&Stad), P. Rebergen (ChristenUnie), L. Dwarshuis (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), K. Blauw (PVV) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder), M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Raadsvergadering 1. Opening en mededelingen 00:09:12

Voorzitter: Goedemiddag allemaal! Mag ik iedereen verzoeken zijn plaats in te nemen, zodat we op tijd kunnen beginnen? 2

00:10:45

Voorzitter: Goedemiddag allemaal. Wij gaan beginnen met deze raadsvergadering. Natuurlijk in de eerste plaats welkom aan alle raadsleden, het college, de mensen op de publieke tribune en de mensen die live met ons meekijken of luisteren. We hebben mooi de tijd, dus dat komt goed. Er is wat lekkers, dat is heel fijn. Ik begrijp dat ik hier in een traditie stap van 'begrotingsbingo'. Het college vond dat zij dit jaar aan de beurt waren. U vindt op uw tafel een bingokaart. Als u de woorden hoort, mag u ze aanstrepen. Het is heel simpel. U weet het beter dan ik, want ik begrijp dat u het vorig jaar ook heeft gespeeld. Voor de winnaar is er wat lekkers. Bij een valse bingo, werd mij net ingefluisterd, moet diegene een liedje zingen. Ik hoop op een valse bingo. Dat lijkt mij een leuke onderbreking. Ik wens u allemaal een hele goede middag. 00:11:49

Voorzitter: Ik kijk even naar berichten van verhindering. De heer Hilboesen is afwezig en mevrouw Mertens komt iets later.

2. Vaststellen agenda Voorzitter: Dan kom ik bij het vaststellen van de agenda. Is de agenda voor iedereen zo akkoord? Dan kunnen we beginnen.

3

3. Behandeling gemeentebegroting 2025 a. Begrotingswijzigingen 2e kwartaal 2024 VGR II b. Septembercirculaire 2024 – Gemeentefonds c. Belastingtarieven 2025 d. Verwachte plus rekening resultaat toevoegen aan de reserve e. Ontwerpbegroting 2025 Gemeente Groningen

4

-

A01: Afschaffen Reclamebelasting

-

A02: Verlaging kosten bijkopen parkeeruren

-

A03: Taxes hold’em (Uitzondering reclamebelasting)

-

A04: Ambitieuzer met afval

-

A05: Uitbreiding formatie boa’s

-

A06: Ontwikkel ruimte voor een extra blaashal

-

M01: Meer vrijstellingen voor een solidair Groningen

-

M02: Aanpak verkeersasos

-

M03: De straat is geen vuilnisbak

-

M04: Flexwoningen op eigen terrein

-

M05: Onderzoek vergroten verdiencapaciteit Groninger Forum

-

M06: Sportverenigingen belangrijk voor saamhorigheid en gezondheid

-

M07: Uitbreiding exploitatievergunningstelsel

-

M08: ‘Culture Vulture’ (Subsidies aan culturele instellingen)

-

M10: ‘Het mysterie van de Koude Schouder’ (Verduurzamingsleningen)

-

M11: ‘Young, Dumb & Broke’ (Jongerenwoningen)

-

M12: ‘Elektrotechnique’ (Subsidie alleen voor elektrisch koken)

-

M13: Verkenning voorrang voor vitale beroepen

-

M14: ‘De Stad Is (ook) Van Ons’ (Uitsluiting studenten bij gemeentelijke toeslagen)

-

M15: Bedankt voor die bloemen

-

M16: Netbewust bouwen

-

M17: Warmtewijzer

-

M18: Minder ambtenaren vervangen bij pensionering

-

M19: Herbeoordeling convenant veilig uitgaan 2022

-

M20: Laat de Nedersaksenlijn en Lelylijn niet uitrangeren

-

M21: Wijkvervoer is Gronings Goud

-

M22: Creëren van avontuurlijke speelplekken tijdens speelfestivals in Groningen

-

M23: Combitickets voor Cultuur en Sport

-

M24: Financieel verstandig afslanken

-

M25: Discriminerend deurbeleid nachthoreca

-

M26: Laat Fikkie niet fikken (Huisdierenstickers)

-

27: Neem de raad vooraf mee in de voorstellen preventie jeugdzorg en basis jeugdhulp

-

M28: Brede brugklas behouden

f. Resultaten herziening grondexploitaties 2024 g. Vaststellen grondexploitatie Nelf-terrein h. Herziening grex Meerstad per 1-1-2024 i.

Herziening Investeringsprogramma en grex Stadshavens per 1-1-2024

j.

Herziening gebiedsbegroting De Suikerzijde BV 1-1-2024

Voorzitter: We beginnen met de eerste termijn van alle fracties op volgorde van grootte. In deze ronde de grootste partij eerst, dus ik geef graag het woord aan de heer Van Hoorn. 00:12:42

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, dank u wel voor het woord. Allereerst ook welkom aan u natuurlijk. Het is uw eerste raad en niet zomaar een raad, want we doen vandaag direct de begrotingsraad. Het is niet de eerste keer dat ik hier sta om uit te leggen waar GroenLinks en deze coalitie naartoe willen met Groningen en wat we doen voor Groningers. De afgelopen jaren hebben we fors geïnvesteerd op een verantwoorde wijze en dat gaan we de komende jaren ook doen. Veel mensen hebben soms te weinig geld. Betaalbaar wonen is niet altijd vanzelfsprekend, de aarde staat in de fik en de biodiversiteit staat onder druk. Zeker nu, met aangejaagde gemaakte polarisatie en maatschappelijke onrust, staat het vrij om jezelf te zijn, je uit te spreken en ertoe doen onder hoogspanning. 00:13:28

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, linkse politiek is groene politiek. Dat heb ik eerder gezegd, daar ben ik me van bewust. Echter, uiteindelijk is linkse politiek het borgen, bevorderen en beschermen van de vrijheid van mens, aarde en dier om ertoe te doen, volwaardig mee te doen en volledig jezelf te zijn. Het is blijvend investeren in klimaat, het tegengaan van armoede en het benoemen en veroordelen van uitsluiting en racisme. Het is ook het ingrijpen als overheid en beperkend durven te zijn als de vrijheden van hen, die het kwetsbaarst zijn gemaakt, onder druk komen te staan. Voorzitter, linkse politiek is niet los te zien van echte vrijheid voor iedereen. 00:14:09

De heer Van Hoorn (GroenLinks): We moeten blijven investeren in het tegengaan van de klimaatverandering om de vrijheid van de generaties na ons te kunnen garanderen. Kijk maar naar de energietransitie. Het besparen en het opwekken van duurzame energie om natuurlijk toekomstbestendig te zijn, maar ook om niet afhankelijk te zijn van onvrije regimes. De route naar een CO2-neutraal 2035 dendert voort. Duurzaamheid wordt steeds tastbaarder meegenomen, ook bij bouwprojecten, zowel in energiebesparing, klimaatadaptatie en door steeds meer natuurinclusief te bouwen. De vrijheid van een groene toekomst voor Groningen zit bijvoorbeeld in de duizend extra bomen die we wederom extra planten. We kunnen als gemeente zelf nog concreet extra stappen zetten. Snijbloemen bijvoorbeeld, hoe mooi ze ook zijn, dragen bij aan onze CO2-impact. We weten dat er veel bestrijdingsmiddelen voor worden gebruikt die ernstige gevolgen kunnen hebben voor mens, dier en natuur. Wij dienen een motie in om te komen met een biologisch gecertificeerd alternatief en vooral toe te werken naar gifvrije inkoop van bloemen. 5

00:15:22

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, ik zei het al eerder: veel mensen hebben gewoonweg te weinig geld om mee te doen. Betaalbare huizen worden door de vrije markt steeds meer verdrongen, maar dit is wel een voorwaarde voor betekenisvolle vrijheid. We zijn blij dat er wordt gekozen voor een vergaande aanpak om armoede tegen te gaan met ruimhartige ontheffingen, versimpelingen van regelingen en simpelweg door te zorgen voor meer geld. Daarnaast wordt in Groningen keihard gebouwd, zodat er voor iedereen een fijne en betaalbare plek is in Groningen. 00:15:58

Voorzitter: Een interruptie van Student en Stad. 00:16:01

De heer Swets (Student en Stad): Dank, Voorzitter. Ik hoor de fractievoorzitter van GroenLinks pleiten voor verruiming van gemeentelijke regelingen. Vindt u ook dat de gemeente zich dient te houden aan het verbod op discriminatie in artikel één van de Grondwet? 00:16:16

Voorzitter: Meneer Van Hoorn. 00:16:17

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, vanzelfsprekend. Iedereen in Nederland is gebonden aan de Grondwet en dat geldt natuurlijk ook voor ons als gemeente. 00:16:27

De heer Van Hoorn (GroenLinks): We moeten zorgen dat Groningers vrij zijn om te ontmoeten, te spelen en te bewegen in de openbare ruimte. We moeten ervoor zorgen dat iedereen kan genieten van hoe mooi Groningen is. Hiertoe dienen we twee moties in. Veel mensen genieten van een theater of van een wedstrijd van FC Groningen, maar ze kiezen nog vaak voor de auto om daarnaartoe te gaan. Door in te zetten op ov-combitickets maken we het aantrekkelijker om te kiezen voor het ov. Daarmee ontlasten we tegelijkertijd de openbare ruimte. Mijn fractie heeft ook aan de kinderen gedacht. Niet alleen is vrijspelen leuk, het is ook buitengewoon belangrijk voor de ontwikkeling, zeker als we daarbij niet te voorzichtig zijn met niet te veel regels en niet te veel bemoeienis. Wij komen met een motie om bij speelfestivals ruimte te bieden aan risicovol spelen en om in de toekomst hier oog voor te blijven houden. 00:17:28

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, vrijheid bestaat niet als je niet volledig, volwaardig en onvoorwaardelijk jezelf kan zijn. Er is in Groningen geen ruimte voor uitsluiting en discriminatie, nooit. We hebben de verantwoordelijkheid om op te komen voor ieders recht om volwaardig en onvoorwaardelijk jezelf te zijn. Hoe schandalig het ook is dat het Rijk niet langer staat voor humane opvang van mensen op de vlucht, zijn we blij en trots dat we in Groningen onze verantwoordelijkheid wel pakken en de LVV blijven financieren, want niemand is tweederangs en in Groningen slaapt niemand op straat. 6

00:18:12

Voorzitter: Er is een interruptie. Mevrouw Blauw. 00:18:14

Mevrouw Blauw (PVV): Dank u wel, Voorzitter. Een groot deel van het betoog van de heer Van Hoorn van GroenLinks gaat over een bepaalde groep mensen. Wat zegt u tegen de middenklasse en ondernemers, die voor alle linkse maatregelen, zoals klimaatmaatregelen en belastingmaatregelen, opdraaien? Wat zegt u tegen die groep, de ondernemers en de middenklasse, die hierdoor de armoede indraaien en overal voor op moeten draaien? 00:18:58

Voorzitter: De heer Van Hoorn. 00:18:59

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, wat ik tegen hen zou zeggen, is niets anders dan wat ik hier zojuist heb gezegd en is ook niets anders dan wat ik tegen mevrouw Blauw zeg. In Groningen is ruimte voor iedereen. Wij hebben als gemeente de verantwoordelijkheid om ook beleid te maken voor iedereen. Laat je daarbij als inwoner van Groningen vooral niet aanpraten door partijen als de PVV, dat de problemen anders zijn dan dat ze daadwerkelijk zijn, dus klimaatverandering, ertoe doen, vergaande normalisering van islamofobie en de armoedezorgen bij de mensen aan de onderkant van de samenleving. 00:19:30

Voorzitter: Mevrouw Blauw. 00:19:33

Mevrouw Blauw (PVV): Dat vind ik een beetje een grijsgedraaide plaat van GroenLinks, want het is feitelijk waar dat de middenklasse opdraait voor jullie klimaatbeleid en voor jullie klimaatmaatregelen en het heffen van belasting. Je hoort de middenklasse, die komt namelijk bij mijn partij aankloppen, dat zij overal voor opdraaien. 00:19:53

Voorzitter: Ik weet niet wat u hier gewend bent, maar zou u tot een vraag willen komen? Een interruptie is een vraag met een korte inleiding in mijn beleving. Wat is uw vraag aan de heer Van Hoorn? 00:20:02

Mevrouw Blauw (PVV): Nogmaals, Voorzitter, wat zegt u tegen die groep die door uw beleid de armoede indraait? 00:20:09

Voorzitter: Meneer Van Hoorn. 00:20:11

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Nogmaals, tegen die mensen zou ik zeggen: laat je niet wijsmaken door de PVV dat de problemen anders zijn dan ze zijn. De maatregelen die wij treffen hier in de gemeenteraad gelden voor iedereen in Groningen. Voor de middenklasse, voor de werkende mensen, voor de ouderen en voor de studenten. Laat je niet wijsmaken door de PVV dat dit anders zou zijn. 7

00:20:32

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, wij staan voor de vrijheid om jezelf uit te spreken, hoe gevoelig het onderwerp ook is. Wij staan voor religieuze vrijheid en wij staan voor de persoonlijke vrijheid. Wij staan voor een veilig en vrij uitgaansleven waar alle Groningers van kunnen genieten. Dit alles is niet altijd het geval. Antisemitisme neemt toe, islamofobie is verregaand genormaliseerd, regenboogbankjes worden soms vernield en het uitgaansleven is niet altijd voor iedereen. Wij zijn blij dat de gemeente beleid voert, zodat iedereen zichzelf kan zijn en om discriminatie tegen te gaan. GroenLinks wil hierbij helpen. Samen met andere partijen dienen wij een motie in om discriminatie bij deurbeleid nog meer tegen te gaan en dit samen te doen met de nachthoreca. 00:21:23

Voorzitter: Student en Stad. 00:21:26

De heer Swets (Student en Stad): Dank, Voorzitter. Ik hoor GroenLinks heel fel stelling nemen tegen discriminatie en uitsluiting. Dat is een oproep die wij heel erg kunnen ondersteunen. Mijn vraag aan de GroenLinksfractie is of zij weten wie er de afgelopen tijd door de rechter vaker op de vingers is getikt vanwege het overtreden van het verbod op discriminatie. Was dat de gemeente of de gehele nachthoreca van Groningen? 00:21:46

Voorzitter: Meneer Van Hoorn. 00:21:48

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, als de heer Swets mij een vraag wil stellen, lijkt het mij wijs om tot die vraag te komen en dan ga ik die beantwoorden. 00:21:55

Voorzitter: De heer Swets. 00:21:58

De heer Swets (Student en Stad): Voorzitter, laat ik het anders formuleren. Wat vindt de GroenLinksfractie ervan dat de gemeente Groningen de afgelopen tijd vaker door de rechter is gewezen op het overtreden van het discriminatieverbod dan de hele nachthoreca van Groningen? 00:22:10

Voorzitter: De heer Van Hoorn. 00:22:12

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, laat ik het deels anders formuleren, want er zit natuurlijk een aanname in de vraagstelling die ik niet deel. Ik ben het met de heer Swets eens dat het te betreuren is dat wij genoodzaakt zijn om besluiten te nemen die wij zelf ook liever niet hadden genomen. De eerste refereert aan regelingen waar studenten, indien zij leencapaciteit hebben, geen gebruik van kunnen maken. Leencapaciteit wordt beschouwd als een voorliggende voorziening, wat overigens de uitsluitingsgrond is. Ik vind het jammer dat de middelen van het Rijk en het beleid van het Rijk, waarin wordt gesteld dat het een voorliggende voorziening is, ons in de positie plaatst dat besluit te moeten nemen. Daar ben ik het met de heer 8

Swets eens. Het gaat me te ver om dat terug te draaien. Dat risico kunnen we niet dragen, omdat dit ons beleid onderuit haalt. 00:22:55

Voorzitter: De heer Swets tot slot. 00:22:57

De heer Swets (Student en Stad): Dank, Voorzitter. Ik vraag me af of de fractie van GroenLinks zich ervan bewust is dat we ook gemeentelijke regelingen hebben waar het Rijk niets mee te maken heeft en waar we studenten uitsluiten, puur vanwege het feit dat ze student zijn. Als je geen recht meer hebt op die leencapaciteit word je ook uitgesloten, omdat je ingeschreven staat bij een onderwijsinstelling. 00:23:15

Voorzitter: De heer Van Hoorn. 00:23:16

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, alle regelingen kennen bepaalde voorwaarden. Op het moment dat we spreken over discriminatie - laten we eerlijk zijn, dat is waar de heer Swets tamelijk aanmatigend heen wil - is dat niet op grond van het feit dat mensen student zijn. Er zijn afwijkende redenen, veelal een voorliggende voorziening, waardoor mensen niet in aanmerking komen voor een regeling. Had ik dat graag anders gezien in veel gevallen? Jazeker, dat had ik ook graag anders gezien. Kunnen we het op dit moment anders doen zonder dit ten koste gaat van het uitgebreide en vergaande armoedebeleid dat wij voeren? Nee, dat kunnen we niet. 00:23:50

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, met betrekking tot de horeca. Zoals ik al zei, we zijn blij met het beleid dat wordt gevoerd, maar we vinden met betrekking tot het deurbeleid met de nachthoreca dat we meer en samen kunnen doen. Concreet door de bekendheid van het Panel Deurbeleid te vergroten, uit te nodigen en serieus te nemen als gesprekspartner en de meldtermijn van vijf dagen los te laten. Voorzitter, ik ben me ervan bewust, wij willen veel, wij kunnen veel en wij doen ook veel. Echter, dit alles kost geld. Geld dat het Rijk ons oneerlijk te weinig toebedeelt. Dit betekent keuzen maken. 00:24:29

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 00:24:30

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Nog even over het deurbeleid, waar meneer Van Hoorn het over had. Toen de motie bekend werd, ben ik ook aangesproken door een aantal horecaondernemers. Hun portiers vinden dat ze hiermee gestigmatiseerd worden. Zij vroegen zich vooral af of de indienende fracties weten dat veel portiers erg gediscrimineerd worden. Kan er ook een uitbreiding komen, ten aanzien van discriminatie en het deurbeleid bij het steunpunt, voor de portier zelf? 00:25:04

Voorzitter: De heer Van Hoorn. 9

00:25:07

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Het zijn twee afzonderlijke dingen. Het deurbeleid op zich gaat om welke mensen toegang krijgen tot de nachthoreca. De mensen die de nachthoreca bezoeken, besluiten niet wie binnenkomt, maar dat besluiten de portiers. Het is geenszins stigmatiserend, omdat er wordt gerefereerd aan een maatschappelijk probleem waar wij niemand individueel voor verantwoordelijk houden. We kunnen alleen niet doen alsof het niet is gebeurd. Er heeft bijvoorbeeld letterlijk in de krant gestaan dat een portier erkende zich genoodzaakt te voelen om dit beleid te voeren. Voorzitter... 00:25:43

Voorzitter: De heer De Haan. 00:25:45

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik ben blij dat GroenLinks erkent dat er problemen zijn in het nachtleven. Wat de heer Van Hoorn noemt over discriminatie moeten we te allen tijde voorkomen, dus een prima idee. Als we doorgaan op dat nachtleven, hoor ik GroenLinks aangeven dat daar problemen zijn. Is GroenLinks voornemens om extra maatregelen te nemen om dat uitgaansgeweld in het nachtleven tegen te gaan? 00:26:12

Voorzitter: De heer Van Hoorn. 00:26:14

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Jazeker, het is ons aller verantwoordelijkheid, waaronder mijn partij, om te zorgen voor een veilig uitgaansleven. Dat is ook één van de voorstellen die wij hier op dit moment doen. Tegelijkertijd moeten we met een integraal plan voor de Gele Loper. We moeten het horecaconvenant Veilig Uitgaan herijken, wat al eerder is toegezegd. We moeten dat serieus nemen, alleen dan moeten we ook met serieuze plannen komen. Daarmee maken wij nu alvast een begin. 00:26:41

Voorzitter: De heer De Haan. 00:26:41

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, het is altijd goed om te kijken naar meldpunten en beleid herijken klinkt altijd prima. Het CDA is benieuwd of GroenLinks bereid is om straks bij die aanpak ook te praten over bijvoorbeeld meer cameratoezicht en om vandaag te kijken naar het voorstel voor meer handhaving en voor meer boa's die we ook tijdens het uitgaansleven kunnen inzetten. Ik ben benieuwd of ondanks de allergische reactie tegen meer repressie, wat altijd hand in hand moet gaan met preventie, dat gesprek met GroenLinks te voeren is. 00:27:09

Voorzitter: De heer Van Hoorn. 00:27:11

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Het korte antwoord, Voorzitter, is ja. Mijn fractie is altijd bereid overal over te praten, ook over cameratoezicht. Kom met een goede onderbouwing en zet het daar in waar het nodig is. Ik ben niet tegen camera's. Ik ben tegen het onnodig en ononderbouwd inzetten van camera's. Dat geldt natuurlijk ook 10

voor andere beleidsmaatregelen; een integraal plan met goede voorstellen en goed onderbouwd, dan gaan wij er samen naar kijken. 00:27:35

Voorzitter: Mevrouw Blauw. 00:27:36

Mevrouw Blauw (PVV): Dank u, Voorzitter. Nog even over de motie over discriminatie en het deurbeleid. Wij hebben ook horeca-uitbaters gesproken en wij vonden het schrikbarend dat zij beticht worden van discriminatie, terwijl zij - mevrouw Jacobs refereerde er net al even aan - beveiligers aan de deur hebben staan van buitenlandse afkomst, die vaak hun pappenheimers wel kennen. Zij willen een bepaalde groep niet binnenlaten, omdat ze van tevoren al weten dat er iets mis gaat en zij worden nu beticht van discriminatie. Ik vind de motie... 00:28:08

Mevrouw Blauw (PVV): Zij lossen het vuile werk van de gemeente op en u beticht hen van discriminatie. Ik vind het een schandalige motie. Bent u dat met mij eens? 00:28:18

Voorzitter: De heer Van Hoorn. 00:28:20

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Fijn dat mevrouw Blauw nog tot een vraag kwam. Nee, voorzitter, dat ben ik niet met mevrouw Blauw eens om het volgende, ongeacht wie er aan de deur staat. Op het moment dat mevrouw Blauw stelt dat zij hun pappenheimers wel kennen en bepaalde groepen uitsluiten, omdat ze weten wat er gaat komen, geeft mevrouw Blauw niet alleen mij en de motie gelijk, maar ze geeft ook een definitie van discriminatie. 00:28:43

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, wij zijn blij dat de strategische investeringsagenda er komt, omdat het ons in staat stelt om verder vooruit te kijken en op een weloverwogen verantwoorde wijze keuzen te maken. Ook moeten we in het voorjaar praten over mogelijke rotbesluiten die we moeten nemen. 00:29:06

Voorzitter: Meneer Lo-A-Njoe. 00:29:07

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, Voorzitter. Er moeten inderdaad grote keuzen gemaakt worden, want we hebben grote maatschappelijke opgaven voor ons liggen. U bent de grootste partij hier in de raad. Hoe vindt u zelf dat het op dit moment gaat met het betrekken van inwoners bij keuzen? Kunt u daar wat over zeggen, want de thermometer van OOG was niet zo heel erg positief. Ik ben heel benieuwd hoe u daarnaar kijkt in het licht van de keuzen die wij moeten gaan maken. 00:29:32

Voorzitter: De heer Van Hoorn. 00:29:33

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, de OOG-thermometer heb ik ook gezien. We moeten daar twee dingen aan elkaar gelijkstellen. Eens, daar werd 11

gesteld dat bewoners vaker en meer betrokken konden worden. Dat is ook ons doel. Ik vind dat we dat veelvuldig en vaak goed doen, maar op sommige terreinen kan het soms beter. We moeten ook stellen dat onze inwoners zeggen dat het hier fijn, veilig en leuk wonen is. Dat gaat hand in hand met het beleid dat wij voeren. 00:29:59

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, nog even kort, want ik nader mijn tijd, over de reclamebelasting. 00:30:05

Voorzitter: U wilt allemaal nog heel veel interrupties doen. Ik zie allemaal vingers omhoog, maar ondertussen is uw tijd bijna op. Ik laat nu van iedereen achter elkaar één korte interruptie toe. Dan geef ik meneer Van Hoorn de gelegenheid om zijn betoog af te maken, want hij wil ook zijn verhaal hier vertellen. Ik begin even bij u. 00:30:22

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, Voorzitter. Begrijp ik het nu echt goed dat de fractievoorzitter van GroenLinks zegt, als mensen vrolijk en gelukkig zijn, dan zijn inspraak en democratie minder belangrijk. Dat we mensen niet hoeven te betrekken, omdat alles goed gaat? 00:30:36

Voorzitter: Meneer De Haan. Ik verzamel ze even voor u. Meneer De Haan. 00:30:43

De heer De Haan (CDA): Ik hoop dat de heer Van Hoorn meeschrijft. Ik sloeg aan op de mogelijke rotbesluiten, want dat stemt mij niet per se vrolijk. Ik ben benieuwd welke mogelijke rotbesluiten GroenLinks voor zich ziet. Welke afwegingen gaat GroenLinks tijdens het nemen van die mogelijke rotbesluiten maken? 00:30:59

Voorzitter: Mevrouw Swets tot slot. Sorry, mevrouw Jacobs tot slot. 00:31:03

Voorzitter: Help me nog even. 00:31:08

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Wat zal ik daarop zeggen? Laat ik het maar op een verbastering van mijn meisjesnaam houden. 00:31:14

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Meneer Van Hoorn begon er al over en nam het woord in de mond. Ik dacht: ik moet er even op interrumperen, want dan kan hij dat in zijn woordvoering meenemen. Vorig jaar hebben we een klein debatje gehad over de reclamebelasting. Toen hebben we het gehad over een 'idiote belasting'. Dat ga ik allemaal niet herhalen. Toen heeft meneer Van Hoorn vol vuur betoogd dat het een heel goed idee was. Nu komt hij met het uitzonderen van kerken. Ik zou graag zijn specifieke benadering willen hebben waarom het zo belangrijk is dat kerken geen reclamebelasting hoeven te betalen en inwoners wel. Het tweede wat ik graag wil, dat hij meeneemt: waarom wordt onderwijs uitgesloten, maar wordt mbo, hbo en wo niet uitgesloten? Waar komt deze volstrekte willekeur vandaan?

12

00:31:55

Voorzitter: Oké, dit waren de interrupties. Nu laat ik de heer Van Hoorn naast de antwoorden ook zijn betoog helemaal afmaken. Meneer Van Hoorn. 00:32:03

De heer Van Hoorn (GroenLinks): De vraag van mevrouw Jacobs van de VVD neem ik mee in het stukje waar ik zo dadelijk over wilde beginnen. Met betrekking tot de interruptie van de heer Lo-A-Njoe en of u dat goed begrijpt: nee, dat begrijpt de heer Lo-A-Njoe niet goed. Dat kan ik verklaren. Ik heb dit namelijk niet gezegd, dus dat zou er misschien iets mee te maken kunnen hebben. Ik heb gesteld: het beleid dat wij voeren, voor zover dat inwoners een fijn gevoel van leven geeft, is net zo relevant voor hoe goed de gemeente het doet als dat er inwoners zijn die zeggen dat we ze meer moeten betrekken. We kunnen niet het één wel van belang vinden en het ander niet, want op beiden hebben we net zoveel invloed. 00:32:43

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Met betrekking tot de rotbesluiten zijn er meerdere mogelijkheden. Allereerst moeten we kijken, zoals in de begroting wordt aangegeven door de wethouder, welke taken die wij als medebewind doen van het Rijk wij terug kunnen geven. Helaas gaat het dan over jeugdzorg en nog een paar. Ook moeten we kijken naar welke dingen we zelf doen, dus de gemeentelijke voorzieningen. Dan hebben we het over bibliotheken en sport. Zijn wij genoodzaakt om daar een tandje minder te doen? Niemand wil dat, maar als het Rijk ons dwingt, zullen we misschien wel moeten. De laatste knop is lastenverzwaring. Niemand wil dat, maar als het betaald moet worden, hebben we wellicht geen keuze. Daar gaan we uitgebreid over debatteren in het voorjaar. Ik heb mijn tempo iets omhoog gegooid, merk ik. 00:33:24

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, met betrekking tot de reclamebelasting. Kan ik die volstrekte willekeur uitleggen? Ja, dat komt door de volstrekte willekeur, waarmee mevrouw Jacobs voorbeelden plukt uit het amendement, dus daar kan ik bijzonder weinig aan doen. Daarnaast maken we hier op basis van het sentiment, wat wij buiten horen en op basis van de verzoeken van de coalitie en de oppositie, een begin met uitzonderingen, omdat daar brede behoefte aan was. Ik vind de reclamebelasting nog steeds een fantastisch idee. Dat vond ik toen en dat vind ik nu. Echter, als wij in gezamenlijkheid besluiten dat wij daar nog een keer naar moeten kijken en een het begin moeten maken met ontheffingen, dan kan mevrouw Jacobs mij dat verwijten, maar ik vind het een voorbeeld van volwassen politiek en kenmerkend voor de gemeente Groningen. 00:34:07

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, ik rond af. Linkse politiek is groene politiek, maar uiteindelijk is linkse politiek niets anders dan het borgen, beschermen en het bevorderen van de vrijheid voor iedereen, zodat iedereen volwaardig en zonder voorwaarden volledig mee kan doen en ertoe kan doen. Dat is precies wat we in Groningen doen. Dank u wel. 00:34:29

Voorzitter: Dank u wel, meneer Van Hoorn namens GroenLinks. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Van Veen namens de Partij van de Arbeid. 13

00:34:43

De heer Van Veen (PvdA): Dank voor het woord, Voorzitter. Vandaag debatteren we over de Groningse politiek en op mijn inleiding na zal ik dat ook doen. Eerst deel ik graag een algemene observatie waar ik mee zit. Politiek draait voor mij om het maken van een positief verschil voor je inwoners. Echter, landelijk en ook internationaal zie ik bijna alleen maar cynische antipolitiek. Men is nergens meer voor en alleen maar tegen; tegen immigranten, tegen klimaatbeleid en tegen de ander. Deze cynische antipolitiek heeft meer polarisatie en een verdeelde samenleving tot gevolg. Bevolkingsgroepen worden tegen elkaar opgezet. Het is wij tegen zij. Als verkiezingen eenmaal gewonnen zijn, leidt het ook nog eens tot teleurgestelde en gefrustreerde kiezers. Laten we eerlijk zijn, het is makkelijk om het eens te worden over wat je allemaal niet wil, maar het is veel moeilijker om gezamenlijk te bepalen wat je wel wil. Dat vraagt oprecht naar elkaar luisteren, het sluiten van compromissen en de bereidheid om niet helemaal je eigen zin te krijgen. 00:35:40

De heer Van Veen (PvdA): Als we als gemeente de uitdagingen van deze tijd, bijvoorbeeld de groeiende groep werkende armen, klimaatverandering, polarisatie of het woningtekort de baas willen zijn, dan lukt dat niet met alleen maar tegen zijn. We moeten focussen op wat we wel willen met elkaar. Bij deze woordvoering zal ik dat ook doen. Ik ben ervan overtuigd, als we verder willen komen en problemen op willen lossen, dat het alleen lukt als we keuzen maken en bespreken wat we willen. Het antwoord van de PvdA op die cynische antipolitiek is dan ook visie en het doorzettingsvermogen om coalities te bouwen, zodat die visies daadwerkelijk gerealiseerd worden. 00:36:16

De heer Van Veen (PvdA): Onze visie is dat elke Groninger moet kunnen werken. Als iemand dat niet lukt, kijken we hoe we dat mogelijk kunnen maken. Als het echt nodig is, zorgen we zelfs dat we een baan creëren, zodat die persoon elke ochtend trots naar zijn of haar werk kan gaan, het goede voorbeeld kan geven in zijn omgeving en erbij hoort. Dat noemen we de basisbaan. Daar hadden we er 150 van en we werken nu toe naar 250. Onze visie is dat iedereen een betaalbare woning moet hebben en dat we daarom een weiland veranderen in een fijne woonwijk. Onze visie is dat we een meer graven van ruim 100 hectare en daar woningen omheen zetten met sociale woningen op de A-locatie, op de mooiste plek direct aan het meer, met uiteindelijk woningen voor 10.000 Stadjers. 00:36:59

De heer Van Veen (PvdA): Onze visie is een eerlijke energietransitie die inkomensverschillen verkleint. Een energietransitie, waar we niet wachten tot het te laat is, met eigen opwekking van zonnestroom en een aanpak waarbij we mensen met een laag inkomen helpen en hen zoveel mogelijk ontzorgen. 00:37:14

Voorzitter: Een interruptie. De heer Swets. 00:37:17

De heer Swets (Student en Stad): Dank, Voorzitter. Ik hoor de PvdA over 10.000 woningen voor Stadjers. Zitten daar, wat de Partij van de Arbeid betreft, ook studenten bij? 14

00:37:27

Voorzitter: De heer Van Veen. 00:37:27

De heer Van Veen (PvdA): Jazeker, want we houden van gemengde wijken. 00:37:31

De heer Van Veen (PvdA): Allemaal visievoorbeelden, die dankzij een hele trits linkse progressieve colleges in Groningen gerealiseerd worden. Projecten van de lange adem uitgevoerd door een brede coalitie van de gemeente, maatschappelijke organisaties, inwoners en het bedrijfsleven. Politiek met visie op wat kan en niet op wat niet kan. 00:37:51

Voorzitter: Sorry, omdat ik uw hand niet meer zag, dacht ik dat u niet meer wilde interrumperen. De heer Moerkerk. 00:38:02

De heer Moerkerk (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel. Ik hoor u praten over heel veel woningen bouwen en dat is heel erg fijn. Dat willen we als Stadspartij ook heel graag. Jarenlang werden er aantallen gebouwd van anderhalf duizend of 2000 woningen. Volgend jaar worden het er maar 700. Hoe kijkt u tegen dat idioot lage aantal aan ten opzichte van alle ambities die uw partij al jaren uitspreekt om meer en meer te bouwen? 00:38:26

Voorzitter: Meneer Van Veen. 00:38:27

De heer Van Veen (PvdA): Natuurlijk hadden we liever meer woningen gezien, maar voor mij geeft die 700 aan hoe moeilijker het nu op de markt is. We zien een terugtrekkende beweging. Bouwers willen minder bouwen, omdat ze financiële risico's zien. Ik denk dat je eerder kunt stellen dat het er dankzij dit college nog 700 zijn en dat het er anders nog minder waren geworden. 00:38:47

De heer Van Veen (PvdA): Dank, Voorzitter. Naast deze dingen, die we al doen, is het goede nieuws dat dit college in deze begroting daar nog een schep bovenop doet: 28 miljoen extra verspreid over 47 onderwerpen. Ik had er veel meer kunnen toelichten, maar gelet op de tijd houd ik het bij een paar. Ten eerste de zeven en een halve ton extra voor de Pandbrigade, die er mede is gekomen dankzij een raadsbrede motie tijdens het voorjaarsdebat op initiatief van de PvdA. Dankzij deze Pandbrigade en het team Woontoezicht, waar nu extra mensen aangenomen worden, zorgen we ervoor dat mensen goed en veilig kunnen wonen. Je thuis is zo belangrijk. Als je huurt moet je erop kunnen rekenen dat je verhuurder de woning goed onderhoudt, zich aan de regels houdt en je fatsoenlijk behandelt. 00:39:29

De heer Van Veen (PvdA): We hebben vijf ton extra voor de cultuurnota. Cultuur is beschaving. Het zet ons aan tot denken om ons te verplaatsen in een ander. Oprechte ontroering en inzichten die we meenemen in onze gesprekken met vrienden, familie en collega's. Dankzij deze extra investeringen maken we meer cultuur mogelijk. Juist in deze tijden, zou ik willen zeggen. 15

00:39:49

De heer Van Veen (PvdA): We trekken vijf ton uit voor het zwembad in Haren, zodat bijvoorbeeld de leden van Zwemclub Haren woensdagavond samen hun baantjes kunnen trekken en de Harense kinderen zaterdagochtend zwemles kunnen krijgen. De PvdA staat ook voor de ijsbaan, zodat we daar in de toekomst onze schaatsrondjes kunnen blijven maken. 00:40:10

Voorzitter: De heer Lo-Njoe. 00:40:11

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel. U noemt het zwemmen in Haren en u heeft het over cultuur. Wat we niet zoveel meer zien, zijn publiek-private samenwerkingen. Het zwembad in Haren zou prima samen met een ondernemer gerund kunnen worden. In cultuur zijn er wellicht ook mogelijkheden. Hoe kijkt u daarnaar? Zeker gezien de toch lastige financiële tijden die op ons afkomen. 00:40:37

Voorzitter: De heer Van Veen. 00:40:38

De heer Van Veen (PvdA): In de basis geloof ik best in publiek-private samenwerking, maar ik denk niet dat het een manier is om het goedkoper te maken. Uiteindelijk zullen die kosten door iemand betaald moeten worden. Misschien wordt het goedkoper voor de gemeenterekening, maar dan wordt het duurder voor de mensen in Haren die lekker willen zwemmen, dus schiet je er alsnog niets mee op. 00:40:59

Voorzitter: Meneer Lo-A-Njoe. 00:40:59

De heer Lo-A-Njoe (D66): Binnen publiek-private samenwerkingen, Voorzitter, kun je prima afspraken maken over het prijsniveau. Begrijp ik goed, als die afspraak wordt gemaakt en de inwoner, die het afneemt, gaat niet meer betalen dat publiek-private samenwerkingen prima passen in de visie van de PvdA? 00:41:15

Voorzitter: De heer Van Veen. 00:41:16

De heer Van Veen (PvdA): Voor ons is het eventueel een middel. Als we daarmee een doel bereiken, dan kan het nuttig zijn. In dit voorbeeld van de heer Lo-A-Njoe zie ik geen enkel voordeel, dus lijkt het me niet van toegevoegde waarde. Het laatste voorbeeld wat ik nog wilde noemen, is de vier en een half miljoen extra voor jeugdzorg. Onze jongeren in Groningen moeten op tijd goede hulp krijgen. Door er vroeg bij te zijn, kan namelijk veel leed voorkomen worden. Een luisterend oor, effectieve therapie of een steun in de rug kan enorm helpen. Dit is een aanpak die we samen met alle jeugdzorgaanbieders in de regio gaan oppakken. Allemaal voorbeelden die we hier in een brede coalitie van gemeenten, inwoners, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven samen oppakken. Een brede coalitie om dingen voor elkaar te krijgen en zo het positieve verschil te maken voor Groningen. 16

00:42:00

De heer Van Veen (PvdA): Echter, zoals Drees al zei, niet alles kan en zeker niet tegelijkertijd. Daarom kunnen we helaas nog niet in elke wijk, waar het nodig is, grootschalige wijkvernieuwing doen. Het is van belang om de lessen die we daar leren in de hele gemeentelijke organisatie te laten landen, zodat ook bijvoorbeeld De Wijert en Hoogkerk daar de vruchten van plukken. 00:42:21

De heer Van Veen (PvdA): Het Rijk dreigt hard te bezuinigen, waardoor we vanaf 2027 potentieel fors minder geld krijgen. Over dat scenario moeten de gemeente, het college en wij met elkaar het gesprek voeren. We moeten ons goed voorbereiden, maar we weten nu al dat het Rijk met minder geld komt om kansenongelijkheid tegen te gaan in het onderwijs. Daar kun je cynisch van worden, maar het antwoord zou in mijn ogen moeten zijn om samen met onze coalities in het onderwijs te kijken hoe we nog beter samen kunnen werken en hoe we samen de gevolgen van deze bezuiniging kunnen voorkomen. Daarom dienen wij vandaag samen met het CDA en D66 en nog vele anderen een motie in om precies dat te doen in het onderwijs, bijvoorbeeld via een bredebrugklasbonus. Juist onderwijs moet de plek zijn waar jongeren van verschillende achtergronden elkaar zouden ontmoeten. Ook vraagt de btw-verhoging van de Rijksoverheid aanpassingen in gemeentelijk beleid. 00:43:17

Voorzitter: Mevrouw Jacobs. 00:43:18

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dank u wel, Voorzitter. Nog even over de brede brugklas, Voorzitter. Is meneer Van Veen het met mij eens dat samen ontmoeten ook in hetzelfde schoolgebouw kan en dat dit prima zou kunnen in een dakpanklas in plaats van alleen in een brede brugklas? 00:43:33

Voorzitter: De heer Van Veen. 00:43:36

De heer Van Veen (PvdA): Ja, dat kan. Volgens mij zou het streven ook niet moeten zijn om alleen maar brede brugklassen te hebben. Voor heel veel jongeren zou het wel helpen als we meer brede brugklassen zouden hebben. 00:43:46

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 00:43:47

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u, Voorzitter. We dienen de motie samen in. Dank voor het betrekken daarbij en mooi dat we dat kunnen doen. We moeten die brede brugklassen, die we nu hebben, die vaak dakpanklassen zijn, zeker behouden. De PvdA had, zeker in het verleden, als onderwijsideaal het concept van de middenschool. Daar zitten niet twee of drie niveaus bij elkaar, maar daar zitten in de Nederlandse systematiek vijf schooltypen bij elkaar in de klas. Hoe staat het met het ideaal van de middenschool? Staat dat nog vol op de radar van de PvdA? 00:44:19

Voorzitter: De heer Van Veen. 17

00:44:20

De heer Van Veen (PvdA): Ik vermoed van wel. Ik moet eerlijk zeggen dat ik hierop het antwoord schuldig moet blijven, omdat ik niet goed genoeg in de materie zit. Ik neig naar wel, want ik vind het passen bij onze idealen. 00:44:33

De heer Van Veen (PvdA): Ik kan verder. De btw-verhoging, die we nu al zien aankomen, van de rijksoverheid vraagt aanpassingen in gemeentelijk beleid. We dienen daarom met een aantal partijen een amendement in om de grondslag van de reclamebelasting aan te passen en bepaalde instellingen, zoals culturele instellingen en onderwijs, uit te zonderen. We onderzoeken aanvullend of we dit ook kunnen doen voor sportverenigingen. Een goed compromis, waar we als coalitie en oppositie samen opgetrokken hebben. Ook zullen we een motie indienen om te onderzoeken hoe we met vrijstellingen voor belastingen nog solidairder kunnen zijn aan onze inwoners met weinig inkomen. Dankzij die vrijstelling voor afvalstoffenheffing, die gemiddeld vijf euro per huishouden kost, voorkomen we namelijk dat bij ruim 6.000 huishoudens jaarlijks een rekening van het Noordelijk Belastingkantoor op de mat valt. Dat kunnen we uitbreiden, dus vandaar deze onderzoeksmotie. 00:45:28

Voorzitter: Meneer De Haan. 00:45:29

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, ik ben benieuwd wat de Partij van de Arbeid denkt dat de effecten zullen zijn van nog meer vrijstellingen? Bijvoorbeeld voor de middenklasse. 00:45:40

Voorzitter: De heer Van Veen. 00:45:42

De heer Van Veen (PvdA): Zij zullen iets meer geld moeten betalen. Als ik het heb over die vijf euro die ze nu moeten betalen, zou dat bijvoorbeeld 5,50 of zes worden. Ik denk dat we daar in Groningen absoluut een meerderheid voor krijgen. 00:45:55

De heer Van Veen (PvdA): Voorzitter, we hebben nog twee moties. Ik zit heel erg op mijn tijd te letten, dus ik druk het elke keer weg, maar dat hoeft dus helemaal niet. 00:46:00

De heer Van Veen (PvdA): Voorzitter, we dienen samen met Student en Stad een motie in om te onderzoeken of er voldoende jongerenwoningen in onze gemeente zijn. Naast het bouwen van voldoende woningen, wat mede mogelijk gemaakt wordt door het initiatiefvoorstel Betaalbaar Wonen - waar wij nog steeds graag structurele dekking voor zien - gaat het ook om voldoende type woningen voor verschillende groepen. Woningen voor ouderen, woningen voor gezinnen, groot en klein, woningen voor woongroepen en dus ook voor jongeren. 00:46:24

De heer Van Veen (PvdA): Ten slotte dienen we met een aantal partijen een motie in voor het stimuleren van wijkvervoer. Wijkvervoer georganiseerd door en voor vrijwilligers. Twee weken geleden mocht ik zelf meerijden met de mensen van De Buurtvlinder in Groningen-Zuid; een prachtig initiatief. Het zou toch mooi zijn als we 18

hen meer kunnen helpen, zodat onze senioren vaker van een kopje koffie kunnen genieten met uitzicht op onze mooie Martinitoren. 00:46:45

Voorzitter: Een interruptie van mevrouw Blauw. 00:46:49

Mevrouw Blauw (PVV): Dank u wel, Voorzitter. In principe een goed initiatief. Ik had contact met de vertegenwoordiger van de taxibranche en die zei: "Beseffen ze zich wel dat dit concurreert met de grote Wmo-vervoerders Connexxion en Dorenbos?" Beseffen jullie dat? 00:47:03

Voorzitter: De heer Van Veen. 00:47:06

De heer Van Veen (PvdA): Ja, daar zijn we ons bewust van. Volgens mij is dat iets om juridisch goed uit te zoeken. Tegelijkertijd zie ik dat het echt een andere sector is. Dit wordt door vrijwilligers gedaan en gaat om kleine ritjes. Dit gaat om het ontmoeten van elkaar in die auto's, dus ik denk dat het elkaar niet hoeft te bijten. 00:47:21

De heer Van Veen (PvdA): Voorzitter, ik ga afronden. In mijn inleiding sprak ik over het streven om als politici te spreken over wat we wel willen. De PvdA is daar duidelijk in. Wij kiezen voor een eerlijker, socialer en sterker Groningen. Een Groningen waar alle kinderen, jongeren en volwassenen dankzij goed onderwijs en scholing de kansen krijgen die ze verdienen om een goed leven te leven. Een Groningen waar het goed is en niemand in armoede leeft. Een Groningen waar iedereen een betaalbare woning heeft in een mooi dorp of een mooie buurt met mogelijkheden om elkaar te ontmoeten bij cultuur, op de sportclub, in het buurthuis of in openbaar groen. Een Groningen met goed werk voor technisch en theoretisch geschoolden en ook, of misschien zelfs juist, voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De PvdA kiest daar niet alleen voor en we spreken het niet alleen uit, maar we doen het ook nog. Dank u wel. 00:48:09

Voorzitter: Dank u wel, meneer Van Veen namens de Partij van Arbeid. Ik geef nu graag het woord aan de heer Lo-A-Njoe namens D66. 00:48:36

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, Voorzitter. Over de begroting, die vandaag voorligt, hebben we al uitgebreid gesproken in de verschillende sessies. Ik zal hier zeker niet alles herhalen. Wat ik wel met liefde herhaal, is onze dank aan het college met de wethouder Financiën voorop en alle ambtenaren die hebben gewerkt aan de totstandkoming van deze sluitende begroting. Daar zijn we blij mee. 00:48:56

De heer Lo-A-Njoe (D66): Voordat ik verder ga, sta ik eerst stil bij ons credo: vrijheid en verbondenheid in Groningen. Onze vrijheid en onderlinge verbondenheid dreigt onder invloed van vreselijke oorlogen en gebeurtenissen in binnen- en buitenland onder enorme druk te staan. Er zijn op dit moment in onze samenleving veel mensen die echt moeilijke tijden doormaken. Ik heb het over bijvoorbeeld Joodse 19

Nederlanders, maar ook over Nederlandse moslims. Zij dreigen de speelbal te worden van landelijke politici die bij een maatschappelijk uitslaande brand deze niet vanuit een bestuurlijke verantwoordelijkheid proberen te blussen met water, maar de brand misbruiken en flink aanwakkeren door te blussen met benzine. 00:49:36

De heer Lo-A-Njoe (D66): Wij doen dat hier in Groningen anders. Dat was afgelopen zondag heel duidelijk tijdens de herdenking van de Kristallnacht met een stille tocht, waarin de raad van rechts tot links vertegenwoordigd was. We zijn het niet allemaal met elkaar eens, maar we weten wel wanneer we de rijen moeten sluiten en wanneer we belangrijke dingen moeten herdenken en gedenken. Het is daarom des te meer zaak dat we hier in Groningen zuinig zijn op de vrijheid en de verbondenheid die we hier met elkaar ervaren. Ik ervaar het in ieder geval wel. Ik spreek de hoop uit dat vandaag, tijdens dit debat in deze raad, iedereen zich vrij voelt om te kunnen zeggen wat die vindt, ook over wat niet goed gaat of veel beter kan. Met respect en zonder hele groepen in onze samenleving in één keer weg te zetten. De vrijheid om te zijn wie je bent, staat echt onder druk. Dat zagen we aan de bekladdingen en de vernielingen, het werd al even genoemd, van de door de gemeente geplaatste regenboogbankjes die nota benen symbool staan voor inclusie, naastenliefde en tolerantie. Bij sommige mensen roepen de bankjes gevoelens van intolerantie, haat en woede op. 00:50:40

De heer Lo-A-Njoe (D66): Laten we vooral ook luisteren naar de stemmen die we niet horen. De zachte stemmen, zoals Hans Vijlbrief deze noemt. De zachte stemmen die niet op Twitter of andere zaken zitten, maar de bankjes wel gebruiken, het symbool herkennen en ook waarderen. 00:50:55

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dan terug naar de begroting. We zijn positief over de keuze om de gemeentelijke lasten voor onze inwoners niet verder te verhogen afgezien van inflatiecorrectie. Dat is logisch, want gezien de relatief hoge gemeentelijke lastendruk zou dat voor ons lastig verdedigbaar zijn. We zien dat niet en daar zijn we blij mee. 00:51:18

Voorzitter: De heer Van Veen. 00:51:20

De heer Van Veen (PvdA): Dank, Voorzitter. Bij de vorige begrotingsbehandeling heeft het college besloten om de afvalstoffenheffing eerder te gaan kwijtschelden. Zegt de heer Lo-A-Njoe met terugwerkende kracht dat we dat beter niet hadden kunnen doen en laten we iets meer minder vrijstellingen doen? 00:51:33

Voorzitter: De Lo-A-Njoe. 00:51:35

De heer Lo-A-Njoe (D66): Nee, ik zeg niet dat we minder vrijstellingen moeten doen. Volgens mij hebben we dat deels gesteund. We hebben meerdere voorstellen over vrijstellingen gehad en voor zover ik mij kan herinneren, stonden wij daaronder. Wij 20

vinden ook dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen, dus daar vindt u ons aan uw zijde. 00:51:52

De heer Lo-A-Njoe (D66): We maken ons, ondanks de sluitende begroting en een relatief positief meerjarenbeeld tot 2027, uiteraard zorgen over de financiële staat van Groningen vanaf 2028. We vrezen dat dit verhaal het sociaal domein zal treffen, aangezien daar de grootste gemeentelijke uitgaven en uitdagingen liggen. In de begroting kiest het college ervoor om in 2025 vier en een half miljoen extra uit te geven aan preventie en uitbreiding van de basisjeugdhulp. Dit vinden we enerzijds positief en het klinkt ook goed, want ieder kind zou dezelfde kansen moeten krijgen in Groningen tijdens het opgroeien. Daar horen zeker die 5.000 kinderen en jongeren in Groningen bij die één of meer vormen van jeugdzorg benutten. 00:52:35

De heer Lo-A-Njoe (D66): Anderzijds is deze investering voor ons wat ingewikkeld. We wachten immers nog op de evaluatie van jeugdhulp. Zonder die evaluatie is het helemaal niet duidelijk hoe we dit geld doeltreffend in kunnen zetten. Daarom dient D66 samen met de VVD en een aantal andere partijen motie M 27 in, die oproept om de raad vooraf mee te nemen in de voorstellen voor doorontwikkeling van preventie in jeugdzorg en basis jeugdhulp. Daarmee versterken we de positie als raad in dit proces en vormen, wat D66 betreft, de wensen en bedenkingen van de raad het startpunt voor de nodige extra inzet op jeugdzorg. 00:53:10

Voorzitter: U heeft interrupties. De heer Rebergen eerst. 00:53:15

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, Voorzitter. We hebben het hier in het debat over veiligheid en welzijn ook al over gehad en toen heeft de wethouder toegezegd dat we binnenkort een sessie hebben over de invulling van dat geld. Waarom toch deze motie? 00:53:28

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 00:53:30

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dat heb ik net aangegeven. Voorzitter, omdat wij het belangrijk vinden dat de raad hier voorin gaat zitten. Het is echt superbelangrijk en dit is een grote zorg van ons. Laten we samen zorgen dat de raad hier echt in positie is en ook proactief. Dat is de reden waarom we daar zo op drukken. 00:53:47

Voorzitter: Dan heb ik nog een interruptie van de heer Brandenbarg. 00:53:51

De heer Brandenbarg (SP): Dank u wel, Voorzitter. Als D66 zo graag aan het stuur zit, ben ik benieuwd naar de analyse van D66 waarom het jeugdzorgbudget zo explodeert. Wat ligt daaronder volgens deze partij? 00:54:05

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 21

00:54:06

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik denk dat dit algemeen bekend is. Het heeft te maken met decentralisatie van het Rijk, waarbij met de taken, zoals vaak genoemd wordt, niet alle knaken kwamen. Dat zien wij ook en dat is inderdaad een probleem. Het college stelt een discussie voor over taken die wij gezamenlijk met het Rijk vervullen en of dat op deze manier door kan gaan. Daar staan wij achter, dus ook daar, staan we niet zo heel anders in. 00:54:34

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dan ga ik verder. Even kijken. Overigens zullen we ook op andere fronten steeds kritisch moeten kijken naar de bereikte doelmatigheid en doeltreffendheid. We zullen voortdurend keuzen moeten maken. Laten we dan ook de best mogelijke keuzen maken. We zijn van mening dat het erg zou helpen als we onszelf daarbij een externe kritische blik gunnen op de doelmatigheid en de doeltreffendheid van ons eigen ambtelijk apparaat. We weten dat niet alle uitstroom door pensionering de komende jaren vervangen zal kunnen worden en dat betekent dat de gemeentelijke organisatie onherroepelijk gaat krimpen. Niet, omdat we dat willen, maar omdat we die mensen niet kunnen vervangen. Laten we dit dan gecontroleerd doen... 00:55:13

Voorzitter: Ik zie een interruptie. De heer De Haan. 00:55:16

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik snap dat D66 met een voorstel komt om te kijken naar de grootte van ons ambtelijk apparaat. D66 heeft vanaf ongeveer 2010 altijd in het college gezeten. Als ik terugkijk naar de jaren 2020 tot 2022, toen u volgens mij de wethouder Financiën had, is het ambtelijk apparaat toen met 10,1 procent toegenomen. Heeft D66 niet een beetje boter op het hoofd, als ze nu met zo een benchmark-onderzoek komen? 00:55:43

Voorzitter: De heer Lo-A-Njoe. 00:55:44

De heer Lo-A-Njoe (D66): Als ik me niet vergis zijn die jaren, Voorzitter, ook de jaren waarin de decentralisaties begonnen en die taken bemenst moesten worden. Dat werd dus van ons gevraagd. Nogmaals, die takendiscussie gaan we krijgen, want we kunnen niet alles doen. Ik stel dit niet voor. Wij hebben deze motie niet om ambtenaren te ontslaan of omdat we moeten krimpen. Nee, omdat we zien dat we heel veel mensen gaan kwijtraken die we niet kunnen vervangen. Dan moeten we niet gewoon maar kleiner worden en dingen niet meer doen of met de kaasschaaf eroverheen. Dan moeten we heel goed kijken welke taken absoluut vervangen moeten worden, waar we de mensen op moeten zetten en waar het misschien op een andere manier doelmatiger kan. Dat is de aanleiding van dit voorstel. 00:56:29

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik heb het nog niet genoemd, maar het geijkte instrument, wat honderden gemeenten voor ons ook al hebben gebruikt om zicht te krijgen op hoe presteer je op de verschillende taakvelden, is een benchmark-onderzoek. Dat is wat we voorstellen. 22

00:56:45

De heer Lo-A-Njoe (D66): Voorzitter, vorig jaar spraken meerdere oppositiepartijen in een bijzondere raadsvergadering hun irritatie uit over het gebrek aan dualisme en het gebrek aan samenwerking tussen coalitie en oppositie. Het was een bijzondere raadsvergadering. Misschien niet een hele leuke raadsvergadering, waarin de volledige oppositie tegen de reclamebelasting stemde en een motie van afkeuring tegen het college indiende, terwijl de coalitie precies het omgekeerde deed. Ik riep toen, net als onder andere mevrouw Jacobs van de VVD, na afloop van dat debat dat we elkaar misschien wat vaker tegemoet moeten komen. Ik verwees daarbij ook naar een Afrikaans gezegde, misschien weet u het nog: alleen ga je sneller, samen kom je verder. 00:57:26

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik zie tot mijn vreugde dat het nu anders gaat en anders is gegaan in aanloop naar deze begrotingsraad. Oppositie en coalitie zoeken elkaar op bij meerdere thema's en er liggen meerdere moties die niet meer alleen strak langs de lijn oppositie-coalitie liggen. Dit is een lijn die we zouden moeten doorzetten. 00:57:43

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dan de reclamebelasting, ik noemde het al even. De basale standpunten voor of tegen de belasting is volgens mij bij geen van de fracties veranderd. Vandaar dat er een amendement ligt, onder andere van ons, om het niet in te voeren. Dat lijkt ons nog steeds de beste optie. Tegelijkertijd zien we dat verschillende oppositiepartijen, waaronder wij zelf, en de coalitiepartijen intensief hebben samengewerkt aan het verzachten van een deel van de pijn die deze belasting veroorzaakt. Iets wat een jaar geleden nog onbespreekbaar was voor de coalitie, resulteert nu in een gezamenlijk amendement. Ik heb het over het amendement van Student en Stad. Ik heb het er niet precies naast gelegd, maar volgens mij komt het aardig overeen met wat Student en Stad vorig jaar voorstelde. 00:58:23

De heer Lo-A-Njoe (D66): Voor het uitzonderen van sportverenigingen ten slotte moet helaas eerst nog nader onderzoek worden gedaan. Dat vinden we ontzettend jammer. Dit had namelijk allang uitgezocht kunnen worden. We hadden liever gezien dat we eerst het uitzoekwerk hadden gekregen en dat we een goed raadsvoorstel, waar al die informatie in zat, hadden kunnen bekijken. 00:58:41

Voorzitter: De heer Brandenbarg. 00:58:43

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, de heer Lo-A-Njoe zei net al, het was een samenwerking tussen coalitie en oppositie. U had dit toch ook zelf kunnen laten uitzoeken? 00:58:52