13-07-2022, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Topweer.pdf

De heer Sijbolts: Voorzitter, om met die laatste vraag te beginnen: het college heeft twee weken geleden erkend dat een aantal procedures best wel wat sneller kunnen, dat zaken ook veel dichter met onze inwoners geregeld kunnen worden. De dorpsaanpak was altijd iets anders dan de stadse aanpak en volgens mij kunnen we daar veel meer aansluiten bij wat lokaal in het dorp nodig is. Uw eerste vraag: het coalitieakkoord heeft iets opgeschreven over de budgetten voor de gebiedsteams of in elk geval gebiedsgericht werken, en dat gaat nu nog iets omhoog maar zie ik tot 2024 minder worden. Daar maken wij ons zorgen over. Wij denken dat dat budget beschikbaar moet blijven. De Stadspartij 100% voor Groningen 18

vindt dat de tweedeling die in Groningen is toegenomen teruggedrongen moet worden. In een welvarend land mogen de verschillen in gezondheid tussen wijken, dorpen en groepen inwoners niet zo groot zijn als in Groningen, en dat kan het college niet alleen. Daar kan de raad een belangrijke rol bij spelen en wij begrijpen ook dat de handreiking die voormalige lijsttrekker en inmiddels wethouder Mirjam Wijnja deed aan het begin van de vorming van het college, dat de gehele raad met onze inwoners in gesprek moet gaan en daarbij hebben we elkaar en onze inwoners hard nodig, schouder aan schouder. Maar wij zien ook tegelijk dat de landelijke overheid gigantisch tekortschiet. De versterkingsagenda werkt door en de gigantische bureaucratische molen werkt te traag en vaak ook niet. Een oplossing vanuit Den Haag hoeven wij dan waarschijnlijk niet te verwachten en dan hebben we het nog niet eens gehad over de asiel-, de woon-, de toeslagen-, de arbeidsmarkt-, de stikstof-, klimaatcrisis en zo kan ik nog wel even doorgaan, waarbij de landelijke overheid de boel bij de gemeenten en provincies over de schutting kiepert, mogen wij het oplossen. Vaak met minder of zonder geld, maar wel met vanuit Den Haag opgelegde onuitvoerbare kaders zonder oog voor de uitvoerbaarheid maar wel met landelijke afdwingbaarheid.

De lokale politiek staat dan meestal machteloos, maar door deze stuurloosheid staat ook de lokale politiek bij het uitoefenen van ons ambt steeds verder onder druk. Politiek is ook keuzes maken, zeker als er tegenslagen zijn of wanneer je simpelweg de poen er niet meer voor hebt. De makkelijkste keuze is lastenverzwaringen. Die zullen voor ons, na een lange geschiedenis van verzwaringen, in deze gemeente onbespreekbaar zijn, zeker wanneer er niet gesproken mag worden over bezuinigingen op bestaande plannen, ambities of versoberingen en besparingen. Voorzitter, dan kom ik bij de financiële positie van de gemeente Groningen, want die blijft evenals voorgaande jaren uiterst kwetsbaar en zorgwekkend. Deze constateringen en zorgen van ons zijn daarover niet nieuw. De solvabiliteit was, is en blijft slecht en wij vragen ons af, zeker als ik de vorige bijdrages gehoord van een aantal coalitiepartijen, of deze nieuwe coalitie wel in staat is om deze problemen adequaat op te pakken en of ze die ook willen oppakken. Temeer belangrijk omdat we mogelijk ook nog een recessie tegemoet gaan en de rentelasten stijgen. 01:26:51

Voorzitter: SP. 01:26:53

De heer Dijk: Voorzitter, de heer Sijbolts van de Stadspartij zei net dat voor de Stadspartij lastenverzwaringen uit den boze zijn en vervolgens zei die in een bijzinnetje dat het bespreken van bezuinigingen niet ter sprake zou kunnen komen en dat daar hier geen plek voor is. Doe eens een paar voorstellen. Op welke voorzieningen zouden we kunnen bezuinigen volgens de Stadspartij? 01:27:25

De heer Sijbolts: Ik heb niet gezegd dat er niet bezuinigd zou mogen worden of ik weet ook niet of er bezuinigd moet worden. Ik moet eerst nog zien wat er straks in de begroting komt of u dekking heeft voor al uw plannen en waar u dat geld vandaan gaat halen. Als er meer geld nodig is voor dingen die wij belangrijk vinden, gaan we daar een goede voorstellen voor doen. Maar wij horen vandaag ook iets over het onderzoek naar het differentiëren van OZBtarieven op niet-woningen. Dan hebben we het ook over de bakker, de slager en de groenteboer en dat is niet de keuze waar wij snel naar zullen grijpen. 19

01:28:02

De heer Dijk: Voorzitter, vlak voor u het over een eventuele lastenverzwaring had, soms u een heleboel dingen op waarvan de Stadspartij zegt dat dat moet gebeuren, zoals= bestrijden van tweedeling, investeren in buurten en wijken, gebiedsgericht werken... een enorme opsomming van allerlei ambities. Ik ken u ook als een partij die zegt dat we een kerntakendiscussie moeten voeren. Ik wil die best voeren, maar kom met een paar concrete voorstellen waardoor de solvabiliteit in deze gemeente gaat verbeteren en waarmee u al die ambities, die u net opsomde, mogelijk gaat maken. Waarop gaat u bezuinigen? Welke taken gaan we niet meer doen en welke taken wil de Stadspartij wel doen? Ik vind het nu een beetje gratuit om te zeggen: "We gaan hoe dan ook nooit de lasten verzwaren, maar al die ambities van het college kunnen ook niet." 01:28:55

De heer Sijbolts: Ik heb niet gezegd dat we hoe dan ook geen lasten gaan bezwaren en ik vind dat we dan ook moeten mogen praten over bezuinigingen op andere gebieden. 01:29:03

De heer Dijk: Welke gebieden? 01:29:03

De heer Sijbolts: Nee, dat ga ik nu niet doen. Ik heb eerder gezegd dat wij benieuwd zijn naar de begroting. Ik heb bij de vorming van het college en de bespreking van het coalitieakkoord gezegd, namens de Stadspartij 100% voor Groningen, dat wij best de vele en mooie ambities steunen. Daar moet nog een begroting bij en volgens mij moeten we dan het gesprek voeren, maar het gaat over de solvabiliteit. Ik ben niet de wethouder van Financiën en ik heb geen gigantisch ambtenarenapparaat achter mij. Ik heb wel een motie die oppositie breed wordt ingediend waarin wij vragen aan het college om te komen met een stip aan de horizon. 01:29:38

Voorzitter: De heer Bushoff. 01:29:40

De heer Bushoff: Voorzitter, dan kan ik de Stadspartij wel een beetje helpen, want als je de solvabiliteit heel erg wil verbeteren, moet je daar tientallen miljoenen voor uittrekken. Dus kom dan met één plan, één voorstel, één ding, waarvan u zegt: "Daar ga ik die tientallen miljoenen halen." 01:29:57

De heer Sijbolts: Voorzitter, ik zit hier al 12 jaar en constateer dat we het hier al 12 jaar over hebben. En dat veel oppositiepartijen die financiën goed -01:30:06

De heer Bushoff: Voorzitter, we hebben het er 12 jaar lang over en dan 12 jaar lang is het niet meer zeggen dan dat de solvabiliteit slecht is. Maar er komt geen enkel concreet voorstel van de Stadspartij. 01:30:15

De heer Sijbolts: Voorzitter, we hebben de afgelopen jaren meerdere voorstellen gedaan met meerdere oppositiepartijen. U heeft op dit punt oogkleppen op. Dat zal ik u niet verwijten, dat is een politieke keus. Wij hebben oppositie breed een motie ingediend - doe ik 20

dan nu - waarin wij het college vragen om te kijken naar de solvabiliteitspositie en die te verbeteren. Komt nog bij dat ook de accountant wijst op de niet rooskleurige financiële situatie. Wij zijn één van de grootste gemeenten met een slecht solvabiliteitspercentage. De wethouder Financiën heeft daar twee weken geleden hele zinnige en nuttige dingen over gezegd. 01:31:05

Voorzitter: Nog een afrondende vraag. 01:31:08

De heer Bushoff: Deze coalitie ziet ook wel dat de solvabiliteitsratio niet heel goed is en de financiële positie beter kan. Maar komt u dan met een concreet voorstel in plaats van te vragen: aten we het beter maken. Een kind van twee maakt een verlanglijstje, vraagt de hele wereld en dient zo'n motie in. Maar een motie indienen waar geen concreet voorstel instaat hoe je die solvabiliteit gaat veranderen, is ontzettend gratuit en zal nooit helpen om die door u gewenste goede financiële positie te bereiken. Ik daag u uit om deze periode met betere voorstellen te komen. 01:31:41

Voorzitter: U kunt uw betoog vervolgen. 01:31:42

De heer Sijbolts: Dank u, Voorzitter. Dan heb ik al één ding bereikt en dat is dat de PvdA eindelijk zegt dat ze zich ook zorgen maakt op dat punt. Mijn ervaring na twaalf jaar raadslidmaatschap is dat als ik nu met een voorstel kom voor een dekking, bent u of uw coalitiepartner het niet eens met de dekking. Volgens mij is dat niet de manier waarop we zulke grote problemen het hoofd moeten bieden, en ligt daar een taak voor het college. Die hebben we daarover een vraag gesteld, laat die eerst met plannen komen en dan gaan wij kijken of wij vinden dat ze voldoende als een bok op de haverkist zitten of, zoals de ChristenUnie het twee weken geleden treffend verwoordde: "We hebben te weinig vet op de botten om tegenvallers op te kunnen zetten." We moeten het dak repareren als de zon schijnt, heb ik al vaker in de raad betoogd. Over het stukje financiën heb ik nu al genoeg gezegd. De motie 'Waakzaam en weerbaar' heb ik net al aangestipt. Dan wilde ik verder gaan naar misschien wat leukere dingen - althans ik vind ze leuk - en dat gaat over die toekomstige oprichting van verschillende BV's. Daarbij constateert ook de accountant dat daar best wel wat risico's op de loer liggen.

En dan is het nog niet eens of je voor of tegen het oprichten van een woon- of energiebedrijf bent, maar is het wel de taak aan de gemeenteraad om zelf tegenkracht en tegenmacht te creëren, om onze controlerende en kaderstellende taak goed uit te voeren. Dus hebben wij een motie ingediend - en die heeft u waarschijnlijk allemaal al gelezen - over het doen van een ex ante onderzoek door de rekenkamer. Niets spannends en niets engs, want ik heb al gezegd: "Het gaat er niet om of je voor of tegen bent. Het gaat erom dat je je werk als raadslid op een bepaalde manier invult zoals wij denken als oppositie - want volgens mij is die ook oppositie [onhoorbaar 01:33:32] kunnen doen." Risico's zien wij ook waar het de Nieuwe Poort betreft. Over enkele maanden zal er een zeer forse investeringsbeslissing voorliggen en daarover dienen wij samen met de Partij Voor het Noorden en de PVV een motie in om QuickScans te laten uitvoeren waarin alternatieven voor een nieuw muziekcentrum en de Nieuwe Poort worden beoordeeld op hun kwaliteit, haalbaarheid en betaalbaarheid. 21

01:33:55

Voorzitter: Er is nog een afsluitende vraag van GroenLinks. 01:34:01

De heer Van Hoorn: Dank u wel, Voorzitter. Het worden er toch twee want er komt ook een QuickScan over de Oosterpoort. Even beginnen met de ex ante: behalve dat de rekenkamer dat in uw geval gaat doen, vraagt u niet om de essentie van een raadsvoorstel? Dat het college komt met een voorstel waar de voor- en nadelen in staan en ons die ter afweging geeft. Vraagt u niet enorm naar de bestaande weg? 01:34:28

De heer Sijbolts: Nee, want een ex ante - ik wil niemand nu verwijten maken - onderzoek is een iets abstracter onafhankelijker advies aan de raad waarin wij meekrijgen waar je als raad op letten en welke risico's zich voor doen. Wij vinden dat een rekenkamer daar een uitstekend instrument toe is. We hebben dat vaker laten doen door de rekenkamer, dus daarom deze motie. Ik begreep dat u nog een tweede vraag had over de Nieuwe Poort. 01:34:58

De heer Van Hoorn: Dank u wel, de heer Sijbolts. Nog even los van het eerste deel waar u en ik het niet eens over zullen zijn, maar in het kader van de bekende weg: hebben we aangaande het nieuwe muziekcentrum inmiddels al niet tot in den treure alle mogelijke scenario's overwogen en gekeken wat de mogelijkheden zijn, waar ze moeten, hoeveel elk scenario zou kosten? Wat vraagt u nieuw in deze motie? 01:35:26

De heer Sijbolts: Voorzitter, in tegenstelling tot een eerdere motie waarin wij zeiden dat onze ambtelijke organisatie dat waarschijnlijk prima kan onderzoeken - en daar was destijds behoorlijk wat kritiek op - is dat we nu in een crisis zitten en dat de financiële situatie in onze ogen nogal broos is. We zien ook globale geopolitieke problemen, inflatie, energiecrisis, stikstof, stijging van bouwkosten en het lijkt ons goed om dat toch nog eens een keer tegen het licht te houden. Ik heb het vermoeden dat wij het daar ook niet ver eens gaan zijn, Voorzitter. Ik wilde graag nog een compliment maken aan de wethouder Sport voor het [onhoorbaar 01:36:04] van Sport050 die op onze tafels ligt. Zo sportief zijn wij dan weer wel. Bewegen en sport zijn van grote betekenis en daarom steunen wij een aantal moties op dat punt. Voorzitter afrondend, wij zijn benieuwd naar de komende gemeenterekening en de keuzes die worden voorgesteld. Wij zullen die op inhoud vanuit een positief-kritische grondhouding beoordelen. Of dat positief is, dat laat ik dan aan u. De Stadspartij 100% voor Groningen zet ook tijdens en na deze zomer Groningers op één. Dank u wel. 01:36:35

Voorzitter: Dank u zeer. Mooi in de tijd, en dan komen we bij de SP die zal gevolgd worden door de VVD. Meneer Dijk. 01:37:01

De heer Dijk: Dank u wel, Voorzitter. Wie weet waar hij vandaan komt, kan ook beter zien waar hij naartoe moet. En toen ik twaalf jaar geleden gemeenteraadslid werd hier in Groningen - ik had het er net met de heer Sijbolts ook al even over - ging het over een kerntakendiscussie en waren er vrij veel partijen in deze gemeenteraad die - wat de SP betreft - de boel kapot wilden privatiseren. Het ging bijvoorbeeld over het verzelfstandigen 22

van onze sociale werkplaatsen en het op afstand zetten daarvan. Sommige partijen wilden dat privatiseren. Het ging over de milieudienst die ook op afstand kon worden gezet en geprivatiseerd worden, ook aan de markt overgelaten. Het ging over stadsbeheer, dat had ook in de uitverkoop gekund. Het ging over de ICT. Er waren enkele partijen in deze gemeenteraad die het een goed idee vonden om onze ICT te privatiseren. Deze partijen waren met name D66, het CDA en de VVD. Ik heb overigens nooit een heel concreet voorstel gezien om dit ook daadwerkelijk te doen. Waarschijnlijk vond men dat iets te spannend en alleen bij de ICT is er een concreet voorstel gekomen, is dat ook gebeurd en zien we daar nu de ellende van. Het is ook niet gek dat -01:38:18

Voorzitter: Dat was uitlokkend. De VVD. 01:38:20

De heer Dijk: Ik vond het best meevallen tot nu toe. 01:38:24

Mevrouw Jacobs: Dank u wel, Voorzitter. Ik zat toen niet in deze raad, dus misschien kunt u mij even meenemen. Wanneer was de tijd dat de VVD, D66 en het CDA hier de meerderheid hadden en alleen dat besluit konden nemen? 01:38:35

De heer Dijk: Gelukkig is dat niet gebeurd. Dat klopt en is het fijne aan Groningen. Helaas is dat bij de ICT wel gebeurd en daar plukt de gemeentelijke organisatie dagelijks de wrange vruchten van. 01:38:48

Mevrouw Jacobs: Hadden die partijen in die periode een meerderheid voor ICT? Ik snap het niet, er waren volgens mij meerdere partijen voor [onhoorbaar 01:38:54]. 01:38:56

De heer Dijk: De VVD zat toen in een coalitie met D66 en heeft dat er toen doorheen gedrukt. Ik kan me niet voorstellen dat de PvdA en GroenLinks dat toentertijd een goed plan vonden, maar dat moet u hen vragen. Dit is zomaar een inschatting van mijn kant, want wij zaten toen in de oppositie. 01:39:13

Mevrouw Jacobs: Nog één slotvraag, Voorzitter, zou het dan zomaar kunnen zijn dat u straks ergens voor stemt waar u tegen bent, want dat schijnt in coalitieverband te gebeuren? 01:39:23

De heer Dijk: Absoluut, dat klopt als een bus. 01:39:29

Mevrouw Jacobs: Een nare situatie. 01:39:30

De heer Dijk: Ik probeer hier een geschiedenis te schetsen van een politiek die voor stond, waarbij je zaken moest gaan privatiseren en in Groningen is dat redelijk beperkt gebleven, maar nog wel veel te veel. Daarom zijn we nu weer allerlei nieuwe publieke voorzieningen aan het opbouwen. Ik was net geëindigd bij 40 jaar neoliberalisme, wat nogal wat gevolgen heeft gehad, ook binnen politieke partijen en dan heb ik het met name over de VVD, D66 en 23

het CDA, maar ook meerdere partijen hier die daar gevoelig voor zijn en mee zijn gegaan in het dogma van de vrije markt lost alles op. Daarbij gaf ik twee weken geleden al aan dat dit denken het eigen verantwoordelijkheidsdenken vooropstelde oftewel dat de factor pech voor mensen ontkend werd, maar dat vooral de permanente inzet van mensen: als je maar goed je best doet word je succesvol en is dat je eigen verdiensten. Ik ben heel blij om te zien en te horen hier in deze gemeenteraad, maar ook in de samenleving, dat er een kentering plaatsvindt in dat denken. Want ik hoorde onze burgemeester vorige week nog zeggen: "Leg maar eens uit waarom een kind dat geboren wordt in Paddepoel 7 jaar minder lang leeft en 15 jaar in een slechtere gezondheid leeft dan een kind dat nu wordt geboren in één van de zuidelijke wijken." En als de burgemeester dat zegt, is dat waar. Maar zei hij daarbij: "Het is knap als iemand dat kan rechtvaardigen." Dit mensbeeld van de afgelopen jaar heeft veel stukgemaakt, want als ik zeg '7 jaar minder lang leven en 15 jaar in minder gezondheid', is politiek uiterst persoonlijk. En dan heeft de politiek het ook uiterst persoonlijk gemaakt om deze tweedeling en ongelijkheid zo toe te laten nemen. Voorzitter, de huidige context waarin we nu leven.

Ik was gisteren in Vinkhuizen op pad met een team partijgenoten, gingen we langs de deuren en kwamen we gesprek met mensen over de steeds verder stijgende kosten. De verhalen waren echt schrijnend. Ik liep in een flat waarbij de helft van de mensen de deur dichtgooit omdat ze schijtziek zijn van de politiek. Heel eerlijk gezegd, ik begrijp die mensen wel. De andere helft van de mensen die wel met ons het gesprek wilde voeren, maakte zich ongelooflijk druk over stijgende levenskosten en de boodschappen die onbetaalbaar zijn geworden. Waar voor de ene persoon in Groningen de stijging van de bierprijs een groot probleem is, is voor de andere persoon de stijging van voedsel in de supermarkt een groot probleem, omdat ze wel aan het werk zijn, maar niet meer boodschappen voor hun kinderen kunnen kopen en soms zelf een warme maaltijd over moeten slaan. Al die zorgen zitten er zowel bij mensen in de lagere inkomensgroepen maar ook in de lagere tot middenklassen die hogere kosten hebben voor levensonderhoud. Ook daar zie je de zorgen over de toekomst.

Waar gaat het heen met dit land? Waar gaat het met Groningen? Waar gaat het heen met onze samenleving? Komt het wel goed? In Vinkhuizen mensen maken zich daar ontzettend druk over: wat betekent dat voor mijn kinderen als zij later volwassen worden? Kunnen zij een huis kopen? In wat voor samenleving komen zij terecht? Kijken mensen dan nog wel naar elkaar? En geloof me in al die gesprekken die wij voeren aan de deur en ondanks dat mensen dit soort verhalen aan ons vertellen, is het wantrouwen in de politiek en de overheid enorm groot geworden. We hebben hier een grote opgave liggen. Ik heb aangegeven dat de SP vindt dat we publieke voorzieningen moeten gaan bouwen. Het is een enorme uitdaging om dat sentiment in die samenleving en met name in buurten waar mensen niks te makken te hebben, dit te keren, want we hebben de mensen hierbij nodig. 01:43:19

Voorzitter: CDA. 01:43:21

De heer De Haan: Voorzitter, over dat wantrouwen in een politiek. Ik ben benieuwd hoe de heer Dijk daar tegenaan kijkt. Hij zegt dat de VVD, D66 en CDA alles kapot hebben gemaakt. Voedt u dat wantrouwen niet doordat elke keer te zeggen? Kunnen we niet beter met elkaar op zoek gaan naar oplossingen in plaats van u hier iedere keer staat aan te vallen en te 24

roeptoeteren? Is het niet beter om aan oplossingen te bouwen met al deze partijen in plaats van iedere keer oude koeien uit de sloot te halen? 01:43:53

De heer Dijk: Voorzitter, de heer De Haan van het CDA heeft wel een beetje gelijk, maar ik was de geschiedenis aan het beschrijven. Ik kom zo meteen bij het heden en het debat wat wij twee weken geleden hadden. En dan zal ik op uw vraag ingaan, want ik heb het antwoord hier namelijk wel op mijn papiertje staan en daar komt u ook hiervoor. Voorzitter, dat wantrouwen in de politiek en de overheid wat er nu heerst, is niet zo gek, want aan de ene kant zijn de boodschappenprijzen met 12,2 procent gestegen en aan de andere kant zien wij winstpakkers en crisisprofiteurs als Ahold Profiteurs 2,25 miljard euro winst maken in het eerste kwartaal van 2022. Een winst van zes miljard euro voor Unilever. Zij profiteren wel van deze zogenaamde crisis. Energiebedrijven, de mensen beginnen er gelijk over. De energiekosten schieten de deur uit en zijn 83,5 procent gestegen. Niet zo gek als je ziet dat Eon 2,33 miljard euro winst heeft gemaakt. Eon is het oude Essent, wat de Nederlandse overheid geprivatiseerd heeft. En Vattenfall, het voormalige Nuon, heeft 2,68 miljard euro winst gemaakt. Al die energiebedrijven die gemeenten en provincies in 2006 allemaal privatiseerden. 01:45:10

Voorzitter: De Stadspartij. 01:45:11

De heer Sijbolts: Voorzitter, wat ik wilde zeggen geldt niet voor het allerlaatste punt wat de heer Dijk aanstipt, maar ik heb het gevoel dat de heer Dijk dit betoog in de Tweede Kamer zou moeten houden en niet hier. 01:45:22

De heer Dijk: Alles hangt met elkaar samen, Voorzitter. Brandstofprijzen 34,8 procent gestegen, Shell 19,6 miljard euro winst, ExxonMobil 22,34 miljard euro winst. En dan heb ik het nog niet eens over de zorg- en de huurkosten die jaarlijks bij mensen enorm stijgen en de inkomens die achtergebleven zijn. Want, de heer Sijbolts, dit is namelijk wel de context waarin mensen ook in Groningen leven. Dit is de context waar wij als lokale politici - u zei het net - tegen op moeten gaan boxen, als wij het hebben over het bestrijden van een tweedeling, het opbouwen van publieke voorzieningen en het herstellen van vertrouwen van mensen in de politiek. En dan een positieve noot, Voorzitter, in mijn bijdrage: de totstandkoming van deze coalitie en dit akkoord stemt mij positief, want het is meer dan ooit nodig dat er linkse, sociale, progressieve politiek is die werk gaat maken van het bestrijden van die tweedeling en van het opbouwen van die publieke voorzieningen - daar kom ik zo meteen nog op terug - waar mensen meer zeggenschap over krijgen, zodat we hen betrekken bij het opbouwen van die samenleving. In één keer begeef ik mij twee weken geleden in een gemeenteraad waarin het overgrote deel van de partijen zegt: "Het klopt, de markt is niet de oplossing voor alle problemen. We moeten weer publieke regie gaan nemen." De GroenLinks- en PvdA-fractie waren een soort van ontketend.

In één hoorde ik zo'n linksradicale politieke uitingen waarvan mijn hart sneller ging kloppen. Den Uijl kwam voorbij. Dat vind ik fantastisch als die in deze gemeenteraad genoemd wordt. Ik hoor D66, die na jarenlang van neoliberale politiek, nog een beetje twijfelt of ze überhaupt liberaal zijn of niet. Ik probeerde het net in een interruptie en dat stemt mij heel positief. Ik hoor de 25

Partij van het Noorden zeggen: "Hier ligt best wel een goed akkoord en wij kunnen instemmen met het overgrote deel." Student en Stad had het over de nachtcultuur. Het spijt mij zeer, Voorzitter, maar als de nachtcultuur een probleem is wat niet in het coalitieakkoord staat, staan er heel veel andere goede dingen wel in. Als ik de Stadspartij hoor -01:47:36

Voorzitter: D66. U bent lekker bezig. Ik moet steeds aan de conference van Wim Sonneveld denken en [onhoorbaar 01:47:44] 'Ik prijs hem regelrecht het graf in'. 01:47:49

De heer Dijk: Ik meen het wel, Voorzitter. 01:47:50

De heer Rustebiel: Dank Voorzitter. De heer Dijk doet net alsof hier twee weken geleden de revolutie is uitgebroken, nu meneer Dijk onderdeel uitmaakt van de coalitie. 01:47:58

De heer Dijk: Dat zou ik niet willen zeggen, meneer Rustebiel. Overdrijft u niet een beetje? 01:48:02

De heer Rustebiel: Bent u het niet met mij eens dat wij een geleidelijke transitie in zijn gegaan op het gebied van die publieke regie die al jaren aan de gang is en waaraan u nu uw steentje mag bijdragen? 01:48:14

De heer Dijk: Ik zou het nooit een transitie noemen, maar ik heb het op mijn blaadje een keerpunt genoemd, omdat ik dat namelijk wel zo ervaar. Als ik de afgelopen 12 jaar raadlidmaatschap bekijk, zie ik wel degelijk dat de verandering nu de goede kant op gaat in plaats van de afgerond in. Voorzitter, ik ging een paar partijen langs en ben er nog maar eentje vergeten. Ik heb de VVD hierover nog niet gehoord. Sterker nog, ze gaan in een soort overdrive het vrijgeven van de woningmarkt en de huismelkers weer alle ruimte geven. Ik heb het CDA ook nog niet gehoord en daarom sluit ik bij u af, meneer De Haan, maar daarvan heb ik wel gehoord dat de overheid meer regie moet nemen zodat de samenleving weer meer tot bloei kan komen. Als wij op die manier de komende jaren kunnen bouwen aan Groningen, word ik daar heel enthousiast van. Voorzitter, ik heb een heleboel dingen nog helemaal niet genoemd. Ik heb nog ongeveer één minuut en drieëndertig seconden. Ik ga naar een aantal plannen voor de middellange termijn voor de SP, want komende zomer zullen wij als linkse locomotief met ideeën, plannen en initiatieven komen. Ons raadslid Brandenbarg gaat deze zomer aan de slag met een voorstel voor het uitbreiden van democratische zeggenschap over onze publieke voorzieningen. Ons raadslid, Hans De Waard, gaat deze zomer werken aan voorstellen om de aanpak van huisjesmelkerij te intensiveren.

Ikzelf zal aan een plan werken voor meer gemengd wonen in Groningen-Zuid en in Haren. Samen met de heer Bushoff en de Partij van het Noorden zullen wij op korte termijn met een initiatief komen voor 14 euro per uur voor mensen die direct of indirect in opdracht van de gemeente werken. Voor de begroting nu heeft iedereen gezien dat wij een motie komen waarbij de collectieve zorgverzekering, waar wij normaal gesproken 950.000 aan uitgaven en zo op de bankrekening van mensen werd gedumpt, voor doelgroepen behouden blijft. En ja, wij willen dat het college voor ons uitwerkt wat het betekent als wij 26

de OZB met name voor vastgoedbeleggers... want verhuurders betalen op het inkomen van de huur niet eens belasting en dat is toch krankzinnig als je ziet wat voor prijsstijgingen er zijn en welk lijstje ik net heb opgesomd. We willen graag een woonwensenonderzoek voor studenten, maar ook voor werkende jongeren, want daartussen zit een wereld van verschil. Ik kan me goed voorstellen dat studenten - horen wij ook vaker - gemengd willen wonen, terwijl werkende jongeren wel een zelfstandige studio willen met eigen voorzieningen. Tot slot een hoorzitting over de noordelijke wijken. Eén van de mooiste punten in dit coalitieprogramma vind ik Vinkhuizen, waar wij gisteren langs de deur zijn gegaan. Daar zien wij als partij - en andere partijen zien dat ook - dagelijks dat mensen het daar niet makkelijk hebben en daar moet flink in geïnvesteerd gaan worden. Dan rond ik af. Ieder jaar in deze gemeenteraad - de afgelopen twaalf jaar - is mij gezegd dat het een onzekere tijd is. Iedereen voorjaars- en begrotingsdebat werd mij dat weer gezegd. Het is de liberalen altijd gelukt om deze onzekerheid zelf aan te grijpen en om hun politieke plannen en ideeën uit te voeren. Dat stopt nu. Dit is de tijd dat onzekere tijden moeten leiden tot sociale in plaats van liberale politiek. 01:51:44

Voorzitter: Dank u zeer. Komen we nu bij de VVD en dan is de volgende Student en Stad. Mevrouw Jacobs. 01:52:09

Mevrouw Jacobs: Dank u wel, Voorzitter. Even eerst een huishoudelijke mededeling. Ik wil even de aandacht vestigen op het feit dat mijn fractiegenoot Rik Heiner er niet is. Die zou hier niet zijn om een hele heuglijke belevenis, want hij zou zijn diploma halen vandaag. Maar opa en oma gingen ook mee, dus deed hij een coronatest en helaas, hij luistert nu naar ons en gaat niet naar zijn diploma-uitreiking. Dus ik wil hem vanaf deze kant heel veel sterkte wensen en geniet van dit theater. Voorzitter, ik sta hier voor een overwegend vrouwelijk college met een groot aantal vrouwen, geen meerderheid meer in de raad en als enige vrouwelijke fractie, Voorzitter. Gelet op het feit dat mijn mannelijke collega's zich graag hullen in varianten van wit, blauw dan wel zwart, zal ik de komende periode zorgen voor kleur in dit gezelschap, want als we het alleen moeten doen met de doorgaans rode blazer van Jimmy Dijk, wordt het ook wel vrij saai. Voor mijn fractie, Voorzitter, is het van belang dat het goed leven in Groningen is. Dat betekent voor mijn fractie: goed wonen, studeren, werken, ondernemen en recreëren. Wij willen onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties de vrijheid bieden om hun keuzes te maken en ze te helpen en te ondersteunen als dat nodig is.

Wat ons betreft staan onze inwoners centraal en het is mijn fractie inmiddels duidelijk dat we onder inwoners ook dieren verstaan. Wat ons betreft zou het niet uit moeten maken of je in het noorden, het oosten, het westen of in het zuiden van de gemeente woont. Volgens mijn fractie moet de gemeente er voor alle inwoners zijn. Wat de VVD betreft gaan we zonder uitputtend te zijn - ik heb immers maar beperkte tijd - in op een aantal punten: banen voor mensen, baanzekerheid, de ruimte voor ondernemers en ondernemen, woningbouw, veiligheid, gezond ouder worden en sport, want indachtig de woorden van onze voormalige SP'er - ik ben zijn naam kwijt en dat is echt heel gênant kunnen we het woord healthy aging ook vervangen door gezond ouder worden en sport. Meneer Wim Koks natuurlijk. Meneer Koks, mijn excuses, ik hoop dat u niet luistert.

27

Burgerbetrokkenheid en betrokkenheid bij de burger is een ander punt dat voor mijn fractie heel belangrijk is. 01:54:16

Voorzitter: Meneer Van Hoorn, GroenLinks. 01:54:20

De heer Van Hoorn: Dank u wel, Voorzitter. Even positief beginnen. Ik vind het hartstikke mooi om te horen dat het voor de VVD niet uit zou moeten maken in welke wijk je woont. Daar ben ik het helemaal het de VVD eens. Maar laten we dan voor het gemak er even van uitgaan dat het op dit moment wel uitmaakt. Kijk naar de verschillen die er daadwerkelijk zijn. Zegt de VVD dan ook jammer dan, dus laten we dat zo? Of is de VVD het met ons eens dat we om die reden wel extra moeten ingrijpen en investeren bij de mensen die het het hardst nodig hebben? 01:54:50

Mevrouw Jacobs: Daar kan ik me op zich heel goed in vinden, maar wat ons opviel - dat heb ik ook in debatten over het coalitieakkoord gezegd - dat de overige delen van onze gemeente er bekaaid afkomen. Wat de VVD betreft, moeten we echt iets doen aan de aansluiting van werkzoekenden op de arbeidsmarkt. We horen elke dag dat er grote tekorten zijn in tal van sectoren en uit onderzoek is gebleken dat Groningen een zeer groot arbeidspotentieel heeft. We snappen dat in sommige sectoren de tekorten niet in één keer zijn opgelost, en zeker waar het gaat om beroepen met langdurige scholingstrajecten zal dat langer duren, maar wij maken ons ook zorgen over de tekorten in de horecabedrijven en de zwembaden die al een aantal keer gesloten zijn. Wij kennen de inzet van het vorige en het huidige college rondom de basisbaan en onze mening daarover zal u vast ook bekend zijn. Wij gunnen iedereen een echte baan. Wij horen jaar in jaar uit dat daarop wordt ingezet, maar wij vragen ons oprecht af of deze inzet voldoende effectief is. Wij zouden het liefst willen dat u zo veel mogelijk werk maakt van het benutten van het onbenutte arbeidspotentieel in plaats van de basisbaan. Onze motie nummer 16 ziet daarop. Wij willen graag dat u in kaart brengt wat extra nodig is om het arbeidspotentieel zo optimaal mogelijk te benutten.

Wat ons betreft gaat het er niet om welke baan een werkzoekende wil, maar vooral ook welke baan er beschikbaar is. De afgelopen coronacrisis heeft ons geleerd hoe belangrijk gezondheid is. We lezen dat onze gemeente blijft investeren in sport. Dat is goed om te lezen, want onze fractie ziet bewegen en sporten voor alle inwoners als een belangrijke manier om aan je gezondheid te werken en dat is lekker fit het leven in, en even wat stress weggescoord na een werkdag. Maar we merken dat diverse sportverenigingen kampen met wachtlijsten in verband met onmogelijkheid tot uitbreiden. Dit blijft een knelpunt en wat ons betreft moet het voor eenieder mogelijk zijn om te sporten bij de sportclub naar keuze. Wat ons betreft is hier dus structureel meer geld voor nodig, en daarnaast zou het goed zijn als we in Groningen-Zuid of in Haren kijken of daar nog een sporthal gerealiseerd kan worden. Immers, daar is een sporthal verdwenen. Wat ons betreft biedt de toekomst daar mogelijkheden voor met het handig gebruik maken van middelen uit het sociaal domein, de sportbegroting, fysiek domein en onderwijs. Op het moment dat de grootschalige scholencarrousel van start gaat, zou daar een sporthal bij gemaakt moeten worden. Wij verwachten dat het college met ons te zijner tijd die mogelijkheid wil verkennen. Inzetten op woningbouw: over het belang van woningbouw verschillen we niet 28

van mening, wel over de manier waarop. Wat ons betreft is doorstroming en creatief kijken naar de mogelijkheden van groot belang. Zo vindt mijn fractie het bijvoorbeeld onbestaanbaar dat het verboden is om zonder relatie samen te wonen. Dat maakt wonen betaalbaar, het vermindert de druk op de woningmarkt en het helpt in de strijd tegen eenzaamheid. Mijn fractie zal dan ook binnenkort met een voorstel komen om dit mogelijk te maken en we verwachten daarvoor uw aller steunen. Daarnaast vinden we het ridicuul dat er geen vaart wordt gemaakt om woningen te bouwen in de Hell 3, een terrein wat meer aan een decennia klaarligt om bebouwd worden. Wij zullen dan ook een motie indienen om voor het eind van het jaar een plan te presenteren om de woningbouw bij de Hel 3 vlot te trekken. Wij werden allen dit weekend opgeschrikt door een schietpartij op klaarlichte avond, waar uiteindelijk een dodelijk slachtoffer vielen te betreuren. Uiteraard maken wij ons zeer zorgen over deze geweldsincidenten waarbij zomaar onschuldige slachtoffers kunnen vallen. Wij zijn dan ook blij te horen dat de verdachte snel is opgepakt. Het allerliefst zouden wij, net als iedereen natuurlijk, willen dat dergelijke incidenten tot het verleden behoren. Inzet van een tal van partijen is hier nodig. We zijn dan ook blij met de inzet van de Rijksoverheid om de jonge aanwas criminaliteit aan te pakken.

Daarnaast kent u onze inzet op cameratoezicht wat als extra middel waardevol is ter bescherming van bijvoorbeeld onze monumentale gebouwen, goed crowdmanagement uitvoeren als hulpmiddel bij handhaving en, zoals mijn fractiegenoot vorige week in zijn maidenspeech zei, ook om de daders snel op te sporen. Uiteraard delen wij de mening van de meeste partijen dat cameratoezicht een sluitstuk is en past in een mix van mogelijkheden om onze gemeente veiliger te maken. Wij horen dan ook graag van de portefeuillehouder wanneer het onderzoek rond cameratoezicht is afgerond en wanneer hier een voorstel over naar de raad komt. Een ander belangrijk aspect is de veiligheid rondom je eigen huis. Tijdens de behandeling van de rekening is er gesproken over de lange wachttijden. Hierdoor blijft een onveilige situatie in stand en komt hulpverlening niet of graag op gang. Wij zien graag een toegezegde inzet hierop terug in de begroting. Uiteraard vinden wij ruimte voor ondernemen en ondernemers ook van groot belang. Ondernemers zijn belangrijk in onze gemeente. Het maakt de centra, de wijken en dorpen leefbaar, zorgt voor een enorme werkgelegenheid en biedt tal van mensen de kans om zich te ontwikkelen en te ontplooien. Een hoop van onze onderne[geen geluid 01:59:42] achter de rug.

Wij hopen dat dit college op een positieve manier naar de ondernemer kijkt en is dan ook erg bezorgd over de invoering van reclamebelasting. Het kan niet zo zijn dat het herwinnen van de openbare ruimte [onhoorbaar 01:59:58] tot het maken van een melkkoe van de openbare ruimte. Dan nog de burgerbetrokkenheid en de betrokkenheid bij onze burger. Wij maken ons zorgen om de aandacht van dit college bij de hele gemeente. Het lijkt wel alsof dit college alleen aandacht heeft voor specifieke wijken. Dat beeld werd nog eens bevestigd tijdens het rekeningendebat waar ik de SP vroeg naar aandacht voor de zuidelijke en oostelijke wijken van onze gemeente. Ik vroeg hem: stel nu dat zij graag in gesprek willen met dit college om de verhoging van de borgtnorm af te spreken, et als in andere wijken. Is daar een ruimte voor? Hierop gaf de SP aan dat als zij daarvoor actie gingen invoeren, wat de SP betreft, er de mogelijkheid was om daarover mee te denken. Voorzitter, mijn partij hoopt toch echt dat je een goed gesprek kunt voeren en niet per se alleen maar hoeft actie te voeren om met de gemeenten in gesprek te gaan.

29

02:00:46

Voorzitter: De SP. 02:00:47

De heer Dijk: Voorzitter, als bewoner van een zuidelijke wijk, Helpman, ervaar ik dagelijks dat dat goede gesprek gevoerd kan worden, want toen het wat drukker werd in de Savornin Lohmanlaan, werden er tuinbakken geplaatst omdat er in één keer 50 auto's meer door de straten heen reden. Er was een vrij goed gesprek met wethouder Broeksma om dat te regelen. Ongeveer twee maanden later stond er een snelheidsmeter waarbij bewoners die zich aan de snelheid hielden, deelname aan een soort fonds wat aan speeltuinen voor de buurt besteed werd. U hoeft zich niet zo druk te maken dat bewoners in de zuidelijke wijken niet gehoord worden. Dus ik snap niet zo goed waar dit vreemde verwijtje vandaan komt. 02:01:25

De heer Dijk: Het ging niet over of bewoners in de zuidelijke wijk geholpen moet worden. Het ging om de vraag die ik u stelde: heeft u daar ook aandacht voor? En toen zei u: "Als de bewoners actievoeren, kunnen wij naar ze luisteren en kunnen ze naar ons toekomen." Wat mij betreft zou je ook in gesprek moeten kunnen gaan met de gemeente [geen geluid 02:01:41] 02:01:44

De heer Dijk: Voorzitter, ik hoorde de trekken naar het gemeentehuis, en volgens mij is dat niet nodig. Er zijn heel veel verschillende manieren van actie voeren: soms is dat een telefoontje, soms een brief naar de burgemeester of de wethouder, soms is het gebiedsteam en soms moeten de bewoners, als er bijvoorbeeld ratten in Hoogkerk in [geen geluid 00:02:02] voor sommige wijken geldt dat er wel iets minder snel wordt gehandeld, problemen iets ernstiger zijn. En ja, dan vind ik het ontzettend goed dat deze coalitie meer tijd en geld steekt in de noordelijke wijken waar de urgentie een stuk hoger is dan bijvoorbeeld Helpman waar een tuin opgeknapt zou moeten worden. 02:02:29

Mevrouw Jacobs: Ik herhaalde echter enkel uw woorden. Het grootste deel van het college heeft wat de participatie betreft een negatieve trackrecord, dan denken we bijvoorbeeld aan: het zonnepark in het Lage Land, de opvang in de Barkmolenstraat, het Skaeve Huse in Harkstede en kortgeleden nog het plaatsen van containerwoningen nabij de Hel 3. Ik hoor graag van dit college hoe ze de burger daadwerkelijk betrekken bij zaken in hun omgeving en niet alleen de burger betrekken bij uitvoeringsklussen in de openbare ruimte. In de volle breedte wordt in onze gemeente de afstand tussen burger en bestuur groot geacht. Met name in de dorpen uit de oude gemeentes Ten Boer en Haren wordt dit direct contact met het bestuur gemist. Wij hebben dorps- en wijkwethouders en ons idee zou zijn dat deze een plan maken hoe ze direct contact onderhouden met de inwoners, ondernemers en vrijwilligers in het gebied waar zij wethouder zijn. Wij dienen dan ook samen met diverse andere partijen een motie in om daar voor het eind van het jaar een plan voor te maken, zodat we dit eind 2023 kunnen evalueren of dit werkbaar is, zodat het eventueel gecontinueerd kan worden.

Toen ik zondagavond met deze woordvoering bezig ging, schreef ik op dat we blij waren met de toezegging van dit college om de OZB niet te verhogen, maar gister schrokken wij er van het voorstel om toch te onderzoeken hoe de OZB verhoogd kan worden. Dat is weer een mogelijke lastendruk voor onze ondernemers, zoals D66 ook al zei, 30

die net uit een crisis komen. Wij maken ons zorgen over de enorme lastenstijgingen van onze burgers in het geheel. Dan gaat het niet om alleen gemeentelijke lasten, maar ook om het huishoudboekje van onze inwoners. Alles wordt duurder en veel van onze inwoners zullen moeite hebben met rondkomen. Laten we nu niet denken dat het alleen maar de minima betreft, maar dat betreft ook onze inwoners met een koophuis zonder zorgtoeslag die helaas te maken hebben met een stijgende huizenprijs en een steeds hoger wordende OZB, net als de brandstofprijzen en de prijzen in de supermarkt. U was al door uw spreektijd heen. U stond al in het rood en die kleur past wel bij u, maar dan mag u helaas niets meer zeggen. Het is jammer dat ik bijna aan het einde van mijn woordvoering ben trouwens, want anders had ik nog hele leuke dingen kunnen zeggen. Maar dan is het wonen in een gemeente met bijna de hoogste woonlasten van het land eerder een last dan een zegen. Laten wij zorgen dat onze lasten niet nog meer stijgen en liever dalen, zodat we de inwoners behouden voor onze gemeente. Daarnaast hopen wij dat we in de nieuwe begroting voor 2023 een hoop van de positieve plannen zien uitgewerkt. Dank u wel. 02:05:03

Voorzitter: Dank u zeer. We komen we bij Student en Stad en daarna de ChristenUnie. Student en Stad. 02:05:46

De heer Bosch: Voorzitter, samen werken we aan de toekomst van Groningen. In deze woordvoering zet ik graag uiteen welke stappen hierop de korte en lange termijn aan bijdragen, omdat het uitmaakt wat wij hier doen, opdat we samen ons inzetten voor het Groningen van de toekomst. Voor het Groningen van de toekomst, maakt het uit dat wij hier doen omdat er een fantastische groep ambtenaren achter ons staat. Het is niet alleen de jaarrekening schrijven, maar ook het beleid in werking brengen, de onderzoeken waar we om vragen uitvoeren en al onze vragen beantwoorden. Wanneer er dus te weinig ambtelijke capaciteit is, doen we niet alleen onszelf en de ambtenaren te kort, maar vooral de Groningers. Aandacht en investering voor ambtelijke onderbezetting is hard nodig. Om in de toekomst van Groningen te kunnen doen wat we willen doen en te kunnen zorgen voor onze inwoners van Groningen, is een gezonde financiële situatie belangrijk. Hoe minder stabiel deze is, hoe groter de kans dat het in de toekomst misgaat en je je inwoners moet laten vallen. Daar hoort een fatsoenlijke solvabiliteit bij en een risico-inschatting van gemeentelijke bedrijven, maar niet in de laatste plaats is een plan van aanpak nodig voor de toekomstige solvabiliteit omdat wij hier niet het een moeten zeggen en het ander moeten doen.

Al jaren haalt de gemeente Groningen niet het gestelde doel en de raad staat ernaar te kijken. We doen het een en we zeggen het ander. De toekomst van Groningen is ook een gemakkelijke digitale communicatie met onze inwoners, niet door acht verschillende websites over biodiversiteit of door vier verschillende apps maar door een app die je als trotse Groninger voor zoveel mogelijk dingen kan gebruiken: wanneer er overlast is van een hoogwerker op de stoep, als je wil meebeslissen over wat er gebeurt in je wijk of je paspoort wil aanvragen? Eén app om als gemeente de inwoners laagdrempelig en snel te kunnen helpen en informeren. De toekomst van Groningen is ook een betaalbare, fijne en duurzame woning die bij jouw wensen past. Hiervoor is een nieuw woonwensenonderzoek nodig voor jongeren, een sterk en krachtige steunpunt huren dat huurders bijstaat zonder dat ze daar een prijs voor moeten betalen. En er moet gefocust worden op meer en sneller bouwen, 31

onder andere door middel van BouwJong. Waarom we BouwJong ook nodig hebben, is omdat er door een wat de fractie van Student en Stad betreft, ronduit belachelijke beleidsregel uit 2018 in een paar jaar tijd rond de 1000 onzelfstandige wooneenheden, ook wel kamers genoemd, zijn kwijtgeraakt. Rond de 1000. Dat kon gebeuren omdat er in de raad van Groningen geen meerwaarde werd gezien voor de kamers. Dat is nu gelukkig anders, maar dat kon ook gebeuren omdat er weinig zicht was op de cijfers. En wat ons betreft moet een blunder zoals die in 2018 voorkomen worden, en daarom zijn ook meer cijfers op dit specifieke punt nodig. In de toekomst van Groningen is overgewicht een minder groot probleem en halen we de zorgkosten naar beneden door goede preventie, onder andere door sport. Sporten in je wijk zorgt voor sociale cohesie - ook wel gezelligheid en vrienden genoemd - en houd je gezond. In de huidige krapte van de sportvoorziening, moeten we goed in kaart brengen waar de capaciteit knelt voordat we dit kunnen oplossen, zodat in de toekomst onze inwoners de sport kunnen uitoefenen die ze willen, bij de vereniging die ze kiezen.

De toekomst van Groningen heeft een bruisend divers en veilig nachtleven nodig, met de Nieuwe Poort waar we trots op kunnen zijn en die klaar is voor de toekomst, maar vooral ook met een nachtstadhuis rondom het uitgaan [geen geluid 02:09:56] Een veilige, rustige plek waar je naartoe kan als je nergens anders terecht kan. Als er zoiets kleins is, als je je vrienden bent kwijtgeraakt, je je huis niet meer in kan of je mobiel is leeg en je fietst liever niet zonder opgeladen mobiel naar huis, maar ook als er grotere problemen zijn, zoals een aanranding of een lichte verwonding waardoor je niet bij het ziekenhuis of de politie terecht kan. Als dit je overkomt, heeft een plek als deze enorme waarde en in een jong bruisende stad als Groningen moeten we daar oog voor hebben en de pilot wat ons betreft zo snel mogelijk starten, omdat wij hiermee de toekomst van Groningen veiliger maken. 02:10:39

Voorzitter: CDA. 02:10:42

De heer De Haan: Voorzitter, even over dat nachtstadhuis, niet per se iets waar ik heel enthousiast van word, maar ik werd even getriggerd door die lichte verwondingen waar je dan niet mee naar het ziekenhuis zou kunnen. Waar moet ik dan aan denken, meneer Bosch? Waar gaat het nachtstadhuis mij dan mee helpen? 02:11:01

De heer Bosch: Je hebt een lichte verwonding, je komt aan bij het ziekenhuis of soms er mobiele mensen van de ambulance aanwezig, en die kunnen even helpen met het verbinden. Het kan zijn dat je je nog niet fijn voelt om al richting huis te gaan. Dan is er dus geen plek waar je terecht kan op dit moment. Daar is het nachtstadhuis een fantastische plek voor, om even tot rust te komen, daar even te kunnen zitten bij mensen die je een glas water aanbieden. Het verbaast me dat het CDA hier niet zo happig op is. Het CDA linkt het voor mijn gevoel heel erg met drugsgebruik, maar dat is onterecht want het is vooral om Groningers een veilige plek te geven in de buurt van het uitgaansleven. 02:11:46

Voorzitter: De VVD.

32

02:11:53

Mevrouw Jacobs: Wij hebben wel eens eerder gesproken over een nachtstadhuis en ik heb wel eens gesproken met de politie en met Koninklijke horeca Nederland. U zei: "Op het moment dat iemand is aangerand en even een rustige plek wil zoeken of wat dan ook", nu weet ik niet waar het nachtstadhuis precies zit, maar ik weet dat we een politiebureau hebben wat niet per se heel ver van de binnenstad is. Nu weet ik uit onderzoek van de politie en de Koninklijke Horeca Nederland, dat als men iets overkomt in het nachtleven het één van de keuzes is om niet naar de politie te gaan omdat dat zo vervelend de avond breekt. Dat verbaasde mij wel heel erg. Denkt u dat mensen wel naar een nachtstadhuis willen gaan? Want blijkbaar willen ze liever in een kroeg zitten, doen ze geen aangifte of willen hun vrienden niet mee. Zouden ze in hun eentje naar het nachtstadhuis willen gaan? 02:12:48

De heer Bosch: Voorzitter, wat de VVD heel erg mooi verwoord is dat er goede communicatie moet komen en dat de locatie van het nachtstadhuis dichtbij moet zijn, zodat het geen hoge drempel is, om toch een rustig moment te pakken, en daar ben ik het volledig met de VVD mee eens. Ik was gebleven bij het nachtstadhuis, omdat hiermee de toekomst van Groningen veiliger kan gemaakt worden. Maar misschien wel de manier om Groningen nog het meest klaar te maken voor de toekomst, is werken aan de energietransitie en klimaatadaptatie. Dat is de grootste uitdaging van onze tijd en iedere dag dat we daar langer mee wachten, is er voor ons een te veel. Daarbij is het afstappen van Gronings gas ontzettend belangrijk, maar ook van Russisch gas. We zijn per slot van rekening hoe je het ook wendt of keert, deze winter de speelbal van Poetin. Een veilige, stabiele toekomst is dus ook een duurzame toekomst. Voorzitter, door de jaarrekening, de meicirculatie, de voorjaarsbrief, de beeldende sessies, de fantastische antwoorden op ambtelijke vragen, collegebrieven en raadsvoorstellen, en toen ik dit schreef nog 27 moties maar volgens mij nu bijna 45, zie ik soms door de bomen het bos niet meer. Mar wat mij blij en trots maakt, is dat we dit alles doen om te bouwen aan de toekomst van ons prachtige Groningen. 02:14:31

Voorzitter: Dank u zeer. Dan komen wij bij de ChristenUnie, meneer Wennink, en die wordt gevolgd door het CDA. 02:14:58

De heer Wennink: Ik wou mijn bijdrage beginnen met een beetje nostalgie voor bepaalde mensen in de zaal en dagelijkse kost voor andere, namelijk een Bijbelvers. Het is twee Korintiërs 9 vers 6 en 7: bedenk als je iets wil gegeven, iemand die zuinig zaait zal ook weinig oogsten en iemand die veel zaait zal veel oogsten. Deze vers bespreekt de waarde van geld en ik wilde graag daarmee beginnen, omdat het richting geeft bij het beantwoorden van de vraag: wat vinden we nu van het geld dat is uitgegeven afgelopen tijd? Wat willen meegeven in het plan van het uitgeven van het geld de komende tijd? Dus: bedenk als je iets wil geven, iemand die zuinig zaait zal weinig oogsten en iemand die veel zaait, zal veel Oosten. Twee interpretaties die ik in het verleden wel eens heb gehoord, wil ik even noemen. De eerste is: geld geef je uit om iets te realiseren. Dat betekent in de Bijbeltekst bijvoorbeeld het helpen van mensen die leven in armoede. Dat staat verderop in de tekst. Wat betekent dat geld een middel is om je waarde te realiseren. Het tweede is: om je idealen te realiseren moet je stevig investeren. Wie zuinig zaait, oogst immers weinig. Dit is, denk ik, een beetje bril 33

waarmee we het lezen van de jaarrekening en de voorjaarsbrief toewerken naar de begroting proberen te lezen. Het investeren is vaak nodig en dat betekent investeren in mensen en in de sociale en fysieke omgeving. Kort over de financiële situatie van de gemeente: dankzij extra bijdragen en tegemoetkomingen van het Rijk sluiten we 2021 met een positief financieel resultaat af. Een groot deel is al bestemd, wat volgens ons past bij het transparante beeld wat je daarmee over de jaarschijf '21 afgeeft en je geeft duidelijk aan welke bedragen op die manier doorschuiven. We zijn dankbaar dat we in 2021 niet hebben hoeven bezuinigen op het sociale domein, geen voorzieningen hebben hoeven sluiten. We hebben bijvoorbeeld blijvend geïnvesteerd in de leefbaarheid van de stad en dorpen. Het weerstandsvermogen is op orde, maar er is een kans dat we dit moeten aanspreken, lezen we in de voorjaarsbrief, gezien de onzekerheden die worden genoemd. Een lage solvabiliteit beperkt onze flexibiliteit. Dat is wat solvabiliteit in die zin doet. De graanschuren die de ChristenUnie in het verleden heeft genoemd, zijn dus helaas nog niet voldoende vol. Bij een aantal zaken zitten wij op streefwaarde, maar bij een aantal nog niet. Dat blijft iets waar we naartoe moeten werken. Er komen karren graan binnen om brood te blijven maken, maar een mislukte oogst kunnen we niet hebben.

Dit vraagt keuzes: hoe gaan we om met financiële tegenslagen? Hoe gaan we om met het uitgeven van geld? Wat is de waarde ervan? De begroting is daarom ook een mooi moment om te gaan wegen waar we het geld aan gaan besteden. Dus zo een debat als deze is een hele waardevolle input wat dat betreft. Het coalitieakkoord wat we een paar weken geleden bespraken gaf over deze dingen richting: geld geven we uit om de verschillen tussen Groningen te verkleinen, om de gemeente toekomstbestendig te maken en om verbondenheid te realiseren. Bij financiële tegenslagen kijken we eerst onze eigen ambities, dat is duidelijk opgeschreven, en onze eigen financiële graanschuur voordat we lasten verzwaren. 02:18:05

Voorzitter: Stadspartij. 02:18:08

De heer Sijbolts: Voorzitter, ik heb sinds het aantreden van deze nieuwe coalitie de ChristenUnie al vaker geroemd om een in mijn ogen realistisch financieel betoog op deze punten. De graanschuren zijn niet gevuld, maar ik heb ook de bijdrages van uw coalitiepartners gehoord vandaag en de voorgaande weken. Bent u niet bang dat u als ChristenUnie in deze coalitie misschien een beetje zoals Johannes één vers 23 vervalt? Dat u de stem bent van iemand die roept in de woestijn of ziet u het minder somber in als ik? 02:18:44

De heer Wennink: Dank voor het woord. Volgens mij heeft u deze eerder gebruikt. 02:18:49

De heer Sijbolts: Ja, Voorzitter, dat was bij de heer Bolle van het CDA. 02:18:55

De heer Wennink: Ik ervaar dat niet zo. Volgens mij geven vandaag de verschillende bijdragen, ook van de oppositiepartijen, dat we elkaar scherp houden. Niemand heeft baat bij een ongezonde situatie, de Groningers niet, het nieuwe college niet. Uiteindelijk is het zaak om ervoor te zorgen dat de ambities in balans zijn met financiële situatie. Tegelijkertijd, investeren is nodig om iets te realiseren. Als wij nu stoppen met een aantal zaken, gaan 34

bepaalde dingen ook niet gebeuren en dat is niet wenselijk. Maar we moeten dat echt wel samen scherp houden, dus binnen de coalitie en ook daarbuiten. 02:19:41

Voorzitter: Student en Stad. 02:19:44

De heer Bosch: Dank, Voorzitter. Ik ga even door op het financiële... iemand noem het het financiële geweten, maar ik weet niet of ik daarin meega. Maar wat ik belangrijk vind, is dat we als gemeente daadwerkelijk streven naar waar we zeggen dat we naar streven. Gaat de ChristenUnie heel erg zijn best doen om het komende jaar, want daar hebben we het nu vooral over, te werken naar wat de gemeente zegt dat we willen doen, namelijk naar 10 procent van de solvabiliteit? 02:20:19

De heer Wennink: Volgens mij is dat een streven wat wordt gedeeld in de coalitie. We willen er niet op achteruitgaan. In het akkoord zien we dat in principe de solvabiliteit niet op achteruit gaat. Dat vind ik al heel prettig. Het is een streven dat raadsbreed werd uitgesproken en blijft staan. Maar om het een paar procent omhoog te krijgen - 10 miljoen per procent - hebben we niet zomaar ergens vandaan. Dat vraagt een continue herevalueren waar het aan uitgegeven wordt. 02:20:54

De heer Bosch: Als de ChristenUnie het voor het zeggen zou hebben, wanneer hebben we dan het streven gehaald? 02:21:00

De heer Wennink: Dat vind ik heel moeilijk, want dan wordt het een doel op zich. Gezien de situatie in de wereld en alles om ons heen, denk ik dat er geen tijd op te plakken valt. Een gezonde financiële situatie is beter voor ons allemaal. De sociale basis en leefbaarheid in het dorp of wijk zijn van groot belang. We lezen in de jaarrekening dat een aantal groepsgerichte activiteiten ter bevordering van de samenredzaamheid en sociale cohesie niet hebben kunnen plaatsvinden. Dat vinden wij erg jammer, is helaas niet te voorkomen, maar dat betekent wel dat we nu komende tijd echt aandacht in moeten zetten op bijvoorbeeld de opbouw- en jongerenwerkers, ontmoetingsplekken, want de omgeving waar je opgroeit beïnvloedt de kans die je krijgt. Daarom is het essentieel te blijven investeren in programma's die de schooltijd van kinderen raken: de aansluiting jeugdhulp en onderwijs, school als wijk, de VAO-wijkteams en het aanbieden van collectieve jeugdhulp op scholen. Ook Groningen zet zich in voor het terugdringen van ongelijkheid. Groningers zelf, dat doet niet alleen de gemeente. Vrijwilligers en mantelzorgers zijn in coronatijd veel telefonisch en digitaal ondersteund. Echter is door corona de druk op mantelzorgers flink toegenomen vanwege het wegvallen van de dagbesteding en andere activiteiten.

En ondersteuning van mantelzorgers verdient de komende tijd extra aandacht en dat geven we ook mee in het akkoord richting de begroting. In het ruimtelijke domein staan de ontwikkelingen niet stil. We zien dat de manier van verplaatsen duidt op steeds meer een fietsgemeente, in alles wat we doen en ook in de fysieke omgeving. Maar laten we niet vergeten dat de verkeersveiligheid helaas laat zien dat de verkeersongevallen zijn afgenomen maar de slachtoffers niet. Dus laten we daarom ook oog houden voor bijvoorbeeld de kwetsbare 35

fietsers op de fiets. We moeten woningen blijven ontwikkelen voor verschillende doelgroepen. We leveren een aantal woningen op en er komen een aantal toevoegingen aan sociale huur, maar door de enorme druk op de markt blijft het devies nog steeds meer dan gehoopt, maar minder dan nodig. Zo leen we dat de projecten bijzondere woonvormen achterblijft: meergeneratiewoningen en gemeenschappelijke ouderenwoningen. Die kunnen andere woningen vrijspelen en tegelijkertijd een sociale functie vervullen. Daarom ben ik blij dat in het coalitieakkoord het belang en de impact van het wonen in meergeneratiewoningen en hofjes onderstreept en in navolging van het akkoord dit wordt betrokken bij de uitvoering van de woonzorgvisie en het inrichten van nieuwe wijken. In de breedte laat het programma veiligheid zien dat de dreigingen op het gebied van openbare orde zijn vergroot. De ondermijnende criminaliteit bedreigt de veiligheid in Groningen en sociale samenhang in kwetsbare wijken. We zien verjonging en verharding van jeugdcriminaliteit, een toename van geweld en wapengebruik. Dit vraagt structurele programma's zoals de jeugdgroepenontmanteling die lijkt te slagen, vroegsignalering van basisschoolkinderen die wellicht worden geronseld voor drugscriminaliteit en het herhalen van zaken zoals de wapeninleveractie.

Een veilig Groningen betekent voor de ChristenUnie een veilig Groningen voor iedereen. Daarom zijn we blij dat we in het akkoord meegeven dat er aandacht moeten blijven voor groepen die wel eens vergeten worden, zoals: sekswerkers, daklozen en slachtoffers van mensenhandel. Ter afronding: een half jaar geleden eindigde mijn voorganger Gerben Brandsema met het verhaal over de Bijbelse koning Salomo - toch nog een keer de bijbel, drie keer in één woordvoering mede dankzij mijn collega - die vroeg om wijsheid in plaats van rijkdom of roem. Wijsheid om goed van kwaad te onderscheiden, en ik hoop dat in die context van de jaarrekening en de voorjaarsbrief deze wijsheid ons de mogelijkheid geeft om hoofdzaak van bijzaken te onderscheiden. We zien het soms in de manier waarop wij het debat met elkaar voeren, maar ook zeker in de hoeveelheid moties. We moeten ons op hoofd- en bijzaak blijven focussen. Hoofdzaak is dat de gemeente veel geld moet uitgeven om de ongelijkheden tegen te gaan, om de gemeente toekomstbestendig te maken en verbinding tussen Groningers te realiseren. We moeten blijven zaaien om te kunnen oogsten en uiteindelijk hebben we allemaal baat bij een gezonde financiële situatie. Dank u wel. 02:25:03

Voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar het CDA, die zal gevolgd worden door de Partij voor het Noorden. Eerst meneer de Haan. 02:25:28

De heer De Haan: Voorzitter, de jongeren vandaag groeien op in een wereld die onder hoogspanning staat. We lijken van de ene crisis in de andere te rollen, wereldwijd en nationaal. Wie kijkt naar de armoedecijfers, de overspannen woningmarkt, de kansenongelijkheid en onveiligheid in onze wijken en dorpen, kan niet anders dan concluderen dat we ook in onze gemeente veel werk te doen hebben. Wij als volksvertegenwoordigers en als generatie die aan de knoppen zitten, hebben de verantwoordelijkheid om goed te zorgen voor de volgende generatie, want wij zijn het die aan onze kinderen en de jongeren van nu verplicht zijn om te werken aan een eerlijke, gezonde en veilige gemeente. Voor mij, voor het CDA, is een eerlijk Groningen een Groningen met kansen. Een Groningen waar de wijk waar je geboren bent of woont niet 36

bepalend is voor de toekomst. Een gemeente waarin elk kind in staat wordt gesteld om het maximale uit zichzelf te ontplooien.? Een gemeente waarin een huis kopen geen luxeproduct is maar een vaste basis is, waar handhaving geen rechtse of conservatieve hobby is en waar een vijfdaagse lesweek geen uitzondering wordt, maar de norm blijft. Ons onderwijs speelt een cruciale rol in de vorming, in de toekomst, in de levens van onze kinderen. Maar voor goede onderwijskwaliteit zijn voldoende leerkrachten essentieel. Het grote stijgende landelijke en gemeentelijke lerarentekort zet onze meesters en juffen en daarmee de kwaliteit en het creëren van gelijke kansen onder druk. En als we echt kiezen voor onze kinderen, voor de kwaliteit van ons onderwijs, voor de volgende generatie, moeten we alles op alles stellen om het lerarentekort te dempen. Voorzitter, omdat het steeds vaker niet alleen niet alleen maar zo is dat we elkaar niet verstaan of begrijpen, maar elkaar ook niet meer spreken in een samenleving waarin het steeds meer gaat om het eigen ik en steeds minder om het wij, moeten we jongeren ook van jongs af aan leren hoe het is om iets voor een ander te doen, om uit je bubbel te komen. Dankzij een motie van de ChristenUnie is een pilot gedaan rondom de maatschappelijke diensttijd.