13-07-2022, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Topweer.pdf

Inhoudsopgave Gemeenteraad ................................................................................................................................... 2 1.

Opening en mededelingen ......................................................................................................... 2

2.

Vaststellen agenda ..................................................................................................................... 3

3.

Gemeenterekening 2021 en voorjaarsdebat 2022 ..................................................................... 3 • Gemeenterekening 2021 ..................................................................................................... 85 • Financieel Meerjarenbeeld 2023-2026 ............................................................................... 86 • Meicirculaire 2022 ............................................................................................................... 86 M1: Geen vlaktaks ............................................................................................................... 86 M2: Eerlijke herverdeling gemeentefonds .......................................................................... 87 M3: Ex-ante onderzoek gemeentelijke bedrijven ............................................................... 87 M4: Waakzaam en Weerbaar .............................................................................................. 87 M5: Een woning voor jong en oud ...................................................................................... 88 M7: Jaarlijkse drugscampagne ............................................................................................ 88 M8: Meer geld naar sportaccommodaties ..........................................................................

88 M9: Groningen uitgevapet .................................................................................................. 89 M15: Het bestuur komt naar u toe ..................................................................................... 89 M17: Groene toekomst voor iedereen ................................................................................ 89 M18: Huiselijk geweld en kindermishandeling preventiever en zonder wachtlijst aanpakken...................................................................................................................................... 90 M19: Beboeten illegaal opkopen en verhuren woningen ................................................... 90 M21: Verbeteren leefbaarheid en veiligheid in wijken en buurten .................................... 90 M23: Ons Eigen Huis............................................................................................................ 90 M24: Huppie huppie in Groningen is mijn cluppie .............................................................. 90 M25: Quickscan Nieuwe Poort – zomer 2022 ..................................................................... 91 M26: Aandacht voor dorpen ...............................................................................................

91 M29: Geen kuub aardgas naar Duitsland ............................................................................ 91 M32: Maximaliseren inzet Ondersteuner Jeugd en Gezin (OJG) ......................................... 93 M33: Gebiedsgericht blijven werken................................................................................... 93 M34: Een Groningse LHBTI+ monitor .................................................................................. 93 M35: Toekomst voor Culturele Suikerondernemers ........................................................... 93 M36: Shelter City een tijdelijk thuis voor mensenrechtenverdedigers ............................... 94 M37: Een Groningse Energiedag ......................................................................................... 94 M38: Voorbereid de winter in ............................................................................................. 94 M39: Verschil in beleefde en werkelijke slagvaardigheid ................................................... 94 M40: Behoud middelen voor collectieve zorgverzekering voor de doelgroep ................... 95 M41: Hoorzitting aanpak Noordelijke wijken ...................................................................... 95 M42: Uitwerken OZB voor eigenaren niet-woningen .........................................................

95 M43: Woonwensen en behoeften jongeren en studenten ................................................. 95

4.

Raadsvoorstel 7-7-22 ............................................................................................................... 96

5.

Sluiting...................................................................................................................................... 96

1

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 13 JULI 2022 16.30 UUR Voorzitter: K. Schuiling (burgemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), S. Middelhuis (GroenLinks), H. Sietsma (GroenLinks), P. Swart (GroenLinks), J. Bushoff (PvdA), R. Gierkerk (PvdA), I. Huitema (PvdA), R. Pestman (PvdA), J. van Veen (PvdA), E. van der Weele (PvdA), T. Rustebiel (D66), M. Gietema (D66), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Martinez Doubiani (D66) A. Poelstra-Bos (D66), W. Pechler (PvdD), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), A. Sijbolts (Stadspartij 100%), Y. Menger (Stadspartij 100%), H. Moerkerk (Stadspartij 100%), M. Sloot (Stadspartij 100%), J. Dijk (SP), D. Brandenbarg (SP), H. de Waard (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), S. Bosch (Student&Stad), M. Goodijk (Student&Stad), K. de Groot (Student&Stad), S. Wennink (ChristenUnie), P. Rebergen (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), D. Ram (PVV) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder), M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Gemeenteraad 1. Opening en mededelingen 00:22:49

Voorzitter: Dames en heren, ik stel u voor dat we de vergadering beginnen. De vergadering is om twee redenen uitermate gedenkwaardig. In de eerste plaats omdat het voorlopig de laatste keer is dat we in Topweer zitten. Dat zal iedereen met gemengde gevoelens doorstaan. En de tweede reden, niet onbelangrijk, is dat ons lid Benni Leemhuis vandaag jarig is. Ik zal niet zeggen welke leeftijd hij heeft bereikt. Hij begint wel tot zeer sterken te behoren. Wij feliciteren hem daarbij. 00:23:37

De heer Leemhuis: Dat doen mijn fractiegenoten al door een bordje voor mijn sprekersapparaat te zetten. 00:23:45

Voorzitter: Ongelooflijk! Wat blijft nog geheim in deze wereld? Naar beste tradities van de Tour de France toch even: wat ging er door je heen? 00:24:01

De heer Leemhuis: Ik werd vanochtend door een deel van mijn (oude) fractie getrakteerd met zingen voor mijn deur. En toen ging er heel veel vrolijkheid door mij heen. 00:24:13

Voorzitter: Dat is heel aardig van die fractie. Ik ben benieuwd of ze beetje toon konden houden. Wij laten het vergezeld gaan van een volstrekt verantwoord, duurzaam... hoe heet dat? Ja, boeket. 00:24:43

De heer Leemhuis: Als het goed is, gaat in de loop van de komende tijd, iedereen wat te eten krijgen. 2

00:24:50

Voorzitter: Heel hartelijk dank daarvoor. Dan meld ik dat afwezig met bericht zijn: Tim van de Vendel, Floor Mertens en Rik Heiner. Rita Pestman is iets verlaat, maar zal zo aanschuiven. Ook wethouder Jongman is iets verlaat, maar zal ook nog aanschuiven bij deze vergadering.

2. Vaststellen agenda Voorzitter: Dan gaat deze vergadering onder agendapunt twee over zowel de rekening als de voorjaarsbrief. Ik kijk even in verband met het tijdschema of het raadsvoorstel onder agendapunt vier conform besloten kan worden, want dat zullen we aan het einde van de vergadering doen? Daar bent u mee akkoord. Dan doen we dat zo. Kunt u akkoord gaan met de agenda voor het overige? Ook akkoord.

3. Gemeenterekening 2021 en voorjaarsdebat 2022 Voorzitter: Mooi, dan zijn we bij behandeling van agendapunt drie: de gemeenterekening en het voorjaarsdebat. Ik stel u voor om dat te doen in de volgorde, zoals ik heb aangegeven: we beginnen met GroenLinks, dan de PvdA, D66, enzovoort. Indien gewenst doen we kort even een adempauze tussendoor, maar we kijk wel even hoe het loopt. Er is een schorsing voor de eetpauze rond half zeven. De spreektijd is de normale spreektijd, en dan zo het college gaan antwoorden. Is dat voor dit moment helder en overzichtelijk? Vragen? Geen vragen. Dan stel ik voor dat we beginnen met de fractievoorzitter van GroenLinks, de heer Van Hoorn. 00:27:29

De heer Van Hoorn: Dank u wel, Voorzitter, nog niet zolang geleden ben ik geboren in Groningen. Dankzij enkele dubieuze woonplaatskeuzes van mijn ouders, heb ik ook enige tijd in Hoogeveen gewoond maar toch sta ik hier vandaag als fractievoorzitter, als student en als geboren en getogen en Groninger. Groningen is met recht de mooiste gemeente van Nederland, dankzij de mooie dorpen en een fijne stad. Het is een plek die wij allemaal ons thuis noemen. Niet alleen moeten we dit bewaken, maar we moeten ook tegelijkertijd investeren om Groningen nog mooier te maken. De afgelopen jaren, Voorzitter, werden gedomineerd door corona. Dat bleek ook ditmaal uit de jaarrekening. Net als de rest van de wereld, werd ook Groningen hard geraakt door de pandemie. Onze ondernemers werden getroffen door grote mate van onzekerheid en ook de andere sectoren, zoals de cultuur en horeca, werden platgelegd. Corona maakte veel van wat ons menselijk maakt, onmogelijk. Het ondermijnden ontmoeting en zaagden aan de poten van sociaal contact. De afgelopen jaren waren voor veel mensen - veel zwaarder dan voor mij - ontzettend zwaar en toch, Voorzitter, heeft de gemeente niet stilgezeten. Zo goed en zo kwaad als dat kon, heeft de gemeente verder gebouwd aan het mooie Groningen.

Denk aan de uitvoeringsagenda Groenplan, de leidraad leefkwaliteit openbare ruimte, de stappen die we zetten om stil te staan bij het slavernijverleden, de toename van de uitvoering van de aantal initiatieven in het gebiedsgericht werken. Ondertussen werden er plannen gemaakt en uitgevoerd om te herstellen van corona. GroenLinks is blij om te zien wat de gemeente heeft gedaan, samen met haar inwoners, partners en medewerkers. En toch, Voorzitter, we zijn er nog niet. We staan als Groningen, als Nederland, als samenleving voor enorm grote uitdagingen: afnemend vertrouwen in de overheid, toenemende polarisatie, nog altijd één op de acht 3

kinderen die opgroeien in armoede, de woon-, de klimaat- en biodiversiteitscrisis. Zoals ik al zei, Voorzitter, we staan voor een aantal crises. Het zijn grote maatschappelijke problemen die vragen om een overheid die regie durft te pakken. Een overheid die pal naast haar inwoners staat en die met lef en oplossingen werkt. Dat is dan ook waar deze coalitie voor staat, zoals we allemaal hebben kunnen zien in het coalitieakkoord wat we nog niet zo heel lang geleden hebben besproken. Het is hier in Groningen waar groene en linkse politiek samenkomen Groningen is koploper in de energietransitie. In 2035 zijn wij CO2-neutraal. We zijn niet voor niets geselecteerd als één van de 100 climate neutral cities. Allereerst betekent dat dat we in gaan zetten op energiebesparing want dat wat niet verbruikt wordt, hoeven we ook niet duurzaam op te wekken. We investeren flink en we investeren met publieke regie, een woord dat vermoedelijk vanavond vaker terug zal komen. Opbrengsten delen we eerlijk met omwonenden en gebruiken we via het Fonds Energietransitie om verder te gaan met investeren in de energietransitie. Want een gemeentelijk energiebedrijf, Voorzitter, is groene politiek, het is linkse politiek. Het is noodzakelijk omdat we allemaal een leefbare wereld willen en nodig hebben en tegelijkertijd helpt het om energiearmoede tegen te gaan. 00:30:48

Voorzitter: De Stadspartij. 00:30:51

De heer Sijbolts: Dank u, Voorzitter, ik deel de analyse van de heer Van Hoorn over dat men dingen samen moeten gaan doen. U heeft ook iets gezegd over de kloof tussen politiek en de inwoner en dat we samen aan een aantal dingen moet oppakken. Maar het stoort mij dan een beetje dat u het steeds heeft over linkse en groene politiek. Vindt u niet dat we veel inclusiever zouden moeten gaan denken en die focus daarop misschien moeten laten varen? 00:31:21

De heer Van Hoorn: Voorzitter, het zal de heer Sijbolts niet geheel verbazen dat ik die analyse niet deel. Allereerst, ik sta hier namens GroenLinks, dus dat ik waarde hecht aan zowel groene als linkse politiek zal u geen verrassing zijn. Tegelijkertijd is het vanuit deze waarden dat ik vind dat wij inclusiviteit bereiken. Want het inzetten op een eerlijke wereld die voor iedereen van belang is, waarin iedereen mee kan doen, is linkse politiek. Het inzetten op een wereld die over tien, twintig, vijftig jaar nog steeds betaalbaar is, is groene politiek en dat is samen inclusiviteit. Dus nee, Voorzitter, die analyse deel ik niet. Voorzitter, ik hervat mijn woordvoering. Zoals ik al zei, we zetten in op een leefbaar Groningen waar iedereen meedoet en iedereen ertoe doet. Inclusiviteit zoals gezegd en Voorzitter, dat betekent flink investeren in het bestrijden van armoede, investeren in onacceptabele verschillen die er nog altijd zijn tussen onze Groningers tegen te gaan. Dan gaat het om het eerder toekennen van regelingen waar mensen recht op hebben, individuele inkomenstoeslag eerder toe kennen, maar ook om problematische schulden niet alleen eerder te erkennen herkennen, maar om die actief tegen te gaan. Voorzitter, we gaan van woningmarkt naar volkshuisvesting.

Alle Groningers, jongeren of studenten en ook ouderen, hebben recht op een fijne woning en een betaalbare plek om te wonen. Vanzelfsprekend betekent dit investeren in meer woningen, maar het betekent ook investeren in een groene, leefbare en veilige openbare ruimte. Ik zei het al eerder en dat zal vaker terugkomen: groene politiek is linkse politiek en linkse politiek is groene politiek. In ongelijke gevallen investeren we ongelijk. Dat houdt in dat we extra aandacht en flink extra middelen benutten voor de 4

Noordelijke wijken. We zetten in op het gebiedsgerichte werken en we zetten het onverminderd voort, net als de wijkvernieuwing in Beijum, de Wijert of de Hoogte, maar breiden we uit naar Vinkhuizen, de Oosterparkwijk, Leeuwenborgh en Paddepoel. Op deze manier kunnen we werken aan groener wonen door te bouwen met oog voor duurzaamheid en biodiversiteit, en zetten we verder in op het herwinnen van de openbare ruimte door uitvoering van de ontwerpleidraad en te kiezen voor een leefruimte voor fietsers en voor voetgangers. 00:33:35

Voorzitter: D66. 00:33:39

De heer Rustebiel: Dank, Voorzitter, een pleidooi wat mijn fractie enorm aanspreekt vooral als het gaat om inclusieve politiek. Ik ben benieuwd of u ook kennis heeft genomen van het SCP-rapport over acceptatie van de LHBTI+ gemeenschap en of u die zorg deelt dat die acceptatie daalt of stagneert, en of u ons voorstel ook steunt om die problemen in Groningen aan te pakken? 00:34:00

De heer Van Hoorn: Voorzitter, daar heb ik helaas kennis van genomen. Het is in deze positie prettig om te weten, maar wat erin staat is allesbehalve prettig. Het gaat nog steeds niet goed met mensen van mijn gemeenschap. Dus ja, ik deel uw zorgen daarin. Het is alleen even de vraag: wat kunnen we op dit moment het best te doen? Kunnen we op zoek gaan naar de informatie die we hebben, dat zo goed mogelijk bundelen en volle kracht vooruitgaan met beleid? Of moeten we middelen inzetten voor verder onderzoek? Ik denk dat wij met de kennis van nu voldoende weten om verder te gaan met beleid en niet met extra onderzoek. 00:34:38

De heer Rustebiel: Wat zouden we dan volgens GroenLinks moet doen qua beleid om die acceptatiegraad omhoog te krijgen? 00:34:44

De heer Van Hoorn: Voorzitter, allereerst begint het bij het goede voorbeeld te geven. Je dient een inclusieve werkgever te zijn en ook binnen de gemeente zelf dienen we uit te stralen dat we een regenbooggemeente zijn. Het houdt in dat we transitieverlof voor onze medewerkers faciliteren, dat we de diversiteitsagenda in volle vaart uitvoeren en ik kan nog wel een paar dingen noemen, maar het lijkt me goed om dat op die momenten te bespreken. Maar wat ik met u deel is dat wij voor een inclusieve samenleving zijn. Daar moeten we volle bak mee verder. Voorzitter, tegelijkertijd moeten we de biodiversiteits- en de klimaatcrisis tegengaan. We moeten opkomen voor wat er al is en dit ook uitbreiden waar mogelijk. Dit kan door onze inzet op alle vlakken te combineren, want het is de aanpak in het fysieke, het sociale en het groene domein samen, wat ons de mogelijkheid geeft om goed te investeren. Voorzitter, we hebben de inspanning en medewerking van iedere inwoner nodig om de klimaat- en biodiversiteitscrisis ten goede te keren. Daarom dringen wij er dan ook aan op een betere positionering van de subsidieregelingen die hier al voor bestaan. Voorzitter, ook pleiten wij voor verbreding van de beoordeling of op de goede weg zitten. De ambitie om CO2-neutraal te zijn in 2035 heeft flinke gevolgen voor ons dagelijks 5

leven. Dus laten we niet alleen kijken naar de droge cijfers CO2 en het aantal zonnepanelen, maar laten we ook kijken naar: het aantal hectaren groen, autokilometers, fietsgebruik, vlees eten of misschien juist niet, het afval dat we weggooien, het aantal groene, woningen en de kilometers geveltuinen. Voorzitter, wij gaan graag met het college in gesprek over wat zinvolle parameters zijn om met de bevolking, onze inwoners, te praten: waar staan we nu en hoe kunnen we daarover beter communiceren? Daarom steunen wij dan ook de motie van D66 daarover. 00:36:38

Voorzitter: VVD. 00:36:40

Mevrouw Jacobs: Dank u wel, Voorzitter. U had het over afval en de hoeveelheid afval die we weggooien. We weten dat het diftarsysteem invloed heeft op de hoeveelheid afval die wordt weggegooid en in het kader van drie keer is scheepsrecht, bent u ook deze periode van plan om een diftar-voorstel in te dienen dan wel te steunen? 00:37:00

De heer Van Hoorn: Het zal geen verrassing zijn, Voorzitter, dat onze grootste prioriteit zoals ik al zei - een leefbare en groene wereld is. Daarbij hoort zo min mogelijk afval. Wat ons betreft is nog steeds het meest geijkte systeem daarvoor diftar en daar is ons standpunt ook niet in veranderd. Wat ook niet veranderd is, is dat wij niet per definitie daar allemaal hetzelfde over denken. 00:37:28

Voorzitter: CDA. 00:37:29

De heer De Haan: Voorzitter, bedankt voor het woord. Dan ga ik toch even door op de vraag van mijn collega van de VVD, mevrouw Jacobs, want u geeft niet helemaal duidelijk antwoord: gaat u zelf met een voorstel komen? Hoe gaan we diftar terugzien op de agenda? 00:37:49

De heer Van Hoorn: Voorzitter, op dit moment heb ik hier nu niet concreet voorstellen om in te dienen over diftar, maar wat ik tegelijkertijd zei is dat het nog steeds in ieders belang is om zo min mogelijk afval te produceren en daar zo goed mogelijk mee om te gaan. Dus op het moment dat daar ideeën voor zijn, en die zijn er want laten we eerlijk zijn dat is diftar, zullen we daar ook op die manier naar kijken en dat met de gehele raad bespreken, en zullen we elk goed voorstel ten alle tijden steunen. Voorzitter, ik heb zojuist al het één en ander genoemd waar we mee bezig gaan en dit kost geld. Geldt dat schaars is en dat kan je risicovol noemen. Het alternatief is echter dat we niet doen of minder goed doen, dat we niet volle bak investeren in Groningen. Voorzitter, dat alternatief is niet alleen echt riskant is, maar is voor GroenLinks onaanvaardbaar. De laatste jaren hebben wij als gemeente steeds meer taken overgenomen van het Rijk zonder dat we daar altijd op een rechtvaardige manier voor zijn gecompenseerd. Sterker nog, plannen als de opschalingskorting maakt het op zijn zachtst gezegd niet makkelijker op. En omdat het onacceptabel is dat wij onze taken niet op de juiste wijze uitvoeren, blijven wij investeren met de middelen die we hebben.

Samen met de SP dienen wij ook een motie in om te kijken naar de wijzen waarbinnen wij kunnen differentiëren op de OZB-tarieven, zodat wij het zo in kunnen richten dat de mensen 6

die wel profiteren maar niet evenredig of te weinig bijdragen, dit op een eerlijke manier gaan doen. Tot slot, Voorzitter, GroenLinks ziet het als volgt: de grootste problemen, de uitstaande rekeningen vragen eerst onze aandacht en als deze rekeningen zijn voldaan, kijken we naar het potje onvoorzien. We doen allereerst dat wat moet en wat niet wachten kan. Voorzitter, wij investeren met lef en durf, maar wij investeren ook verantwoord. Voorzitter, Groningen is met lef en durf en het verdient een overheid die met deze zelfde lef en durf samen met haar inwoners werkt aan een toekomst voor iedereen. Dank u wel, Voorzitter. 00:40:03

Voorzitter: Dank u zeer. Ik stel voor dat we dit tussentijdse hoogtepunt even voltooien, zodat we ons vol energie straks kunnen richten op het betoog van de PvdA. 00:43:41

Voorzitter: Mijn indruk is dat de enige die nu niet op zijn gemak mag zitten, de heer Bushoff is. Wij lijden allemaal in stilte met hem mede, maar zullen wel met extra aandacht luisteren naar het betoog van de PvdA. 00:44:18

De heer Bushoff: Dank u wel, Voorzitter, en terwijl iedereen nog geniet, ga ik even terugblikken want dat doe je bij een jaarrekening, dan blik je terug op het afgelopen jaar. Alleen ik neem dit keer een iets langere periode, omdat ik nog niet zo heel erg lang geleden iemand sprak die inmiddels meer dan 50 jaar lid was van de Partij van de Arbeid. En dat gebeurt wel vaker, want elk jaar reiken wij aan onze jubilarissen speldjes uit, soms zelfs aan mensen die al 75 jaar lid zijn van de PvdA. Als je dan vraagt: hoe houd je dat in godsnaam vol om 75 jaar lid zijn van de PvdA, is het antwoord meestal: "Er is altijd wel een betere reden om je lidmaatschap op te zeggen." Naast dat ze dat advies meegeven aan iemand die jong is zoals ik, komen er heel vaak mooie herinneringen omhoog, zoals bijvoorbeeld de herinnering aan de opening van de Grote markt in 1958. Dat gebouw had op een gegeven moment van die iconische roltrappen die mensen automatisch omhoog gebracht. Kan je je wel een sterker voorbeeld voor de geest halen dan een roltrap die mensen automatisch omhoog brengt naar vooruitgang? Dat is toch een krachtig symbool van vooruitgang. Die vooruitgang was de afgelopen eeuw kolossaal. Als je kijkt naar het ruimtelijk domein, hoef je het alleen maar te hebben over de wederopbouw van onze wijken en buurten na de Tweede Wereldoorlog.

De technologische vooruitgang spreekt tot de verbeelding. En vanuit sociaal oogpunt hebben we misschien in Nederland de mooiste verzorgingsstaat ter wereld gebouwd met: emancipatie, vrijheid en verheffing. Die vooruitgang die we hier hebben we met z'n allen meegemaakt, is kolossaal maar niet eerlijk verdeeld. Want als je vandaag de dag kijkt, zie je dat een kleine groep mensen in weelde leeft, terwijl een veel grotere groep mensen twijfelt aan hun bestaanszekerheid. Als je om je heen kijkt in Groningen, zie je dat een aantal buurten floreren, terwijl in andere buurten armoede en onveiligheid aan de orde van de dag zijn. Voorzitter, dat vraagt om een antwoord, want vooruitgang gaat niet over het succes van de rijkste, maar hoe we als samenleving omgaan met de mensen die in het begin minder kansen hadden. Een sterke samenleving is ook een solidaire samenleving. Voorzitter, daarom zal de PvdA zich de komende periode blijven inzetten op het bieden van bestaanszekerheid aan iedereen en het bestrijden van de tweedeling. De afgelopen periode hebben we dat gedaan door bijvoorbeeld het invoeren van basisbanen en de komende 7

periode gaan we dat aantal fors uitbreiden. De vorige periode hebben we kwijtscheldingsregelingen verruimd en deze periode zullen we de inkomensondersteuning veel eerder toekennen. Daarmee gaan we armoede tegen en om te voorkomen dat mensen in armoede belanden, willen we als gemeente - waar dat kan - het minimumloon verhogen naar 14 euro. Voorzitter, deze inhoudelijke voorstellen vragen om een financiële dekking en als je kijkt naar het financieel meerjarenbeeld van de gemeente Groningen, zie je dat er veel meer en genoeg ruimte is om de opgaven die in ons coalitieakkoord staan van een financiële dekking te voorzien. Voorzitter, je ziet ook dat er nog best wel wat onzekerheden zijn in deze tijd. De vraag is: gaat het Rijk wel al het geld uitgeven dat ze nu begroot hebben of minder? Krijgt de gemeente Groningen minder geld? Ook daar hebben we rekening mee gehouden in de vorm van een risicobuffer. 00:48:07

Voorzitter: Stadspartij. 00:48:10

De heer Sijbolts: Dank u wel, Voorzitter. Ik ben dan geen 50 jaar lid van de PvdA - ook nooit geweest overigens - maar ik heb nog wel een grijsgedraaide plaat van mezelf in de kast gevonden. Het zijn mooie ambities die de PvdA uitspreekt en in de kern steunen wij die ook. Maar we weten ook dat 75 jaar PvdA bewind - zou ik bijna zeggen - in de gemeente Groningen niet geleid heeft tot het terugdringen van die tweedeling, want die is alleen maar meer gegroeid de laatste jaren. Spreekt de PvdA nu de ambitie uit, is het een zekerheid of krijgen wij de garantie dat die tweedeling de komende vier jaar met de PvdA in dit college gigantisch ver wordt teruggedrongen? 00:48:54

De heer Bushoff: Voorzitter, daarover dan ook grijsgedraaid twee dingen. In de eerste plaats denk ik dat Groningen er ontzettend mooi bijligt en we trots zijn op onze gemeente. Dat is niet alleen met dank aan de PvdA, maar deels dank aan de PvdA en vele andere partijen in deze gemeenteraad dat wij zo'n mooie gemeente hebben. Twee, ik ben er wel degelijk van overtuigd dat we met de PvdA in het gemeentebestuur de afgelopen 75 jaar heel veel goede dingen zijn gerealiseerd. De afgelopen jaren is de tweedeling bestreden door: het invoeren van de basisbanen, een verlengde schooldag en de wijkvernieuwing. Al die punten zetten we de komende periode door en zelfs nog een plus zodat we die tweedeling die groeit, nog verder terug kunnen dringen. Voorzitter, zoals ik al zei dat vraagt financiële middelen en ik zei het al, het financieel meerjarenbeeld geeft ons die ruimte om onze opgave in het coalitieakkoord te kunnen realiseren. Toch zie je dat er onzekerheid is en hebben we daar rekening mee gehouden in de vorm van bijvoorbeeld een risicobuffer die ik al noemde. Maar ook door een weerstandsvermogen dat robuust genoeg is om dat te kunnen doen waar het voor bedoeld is, namelijk als er tegenvallers zijn deze opvangen. 00:50:10

Voorzitter: D66. 00:50:12

De heer Rustebiel: Dank, Voorzitter. IK hoor dat de coalitie genoeg middelen heeft aangetroffen in gemeentelijke kas om de ambities vorm te geven. Dat is goed. Er is de afgelopen acht jaar ook goed op de centen gepast. Dus ik hoop dat u daarmee doorgaat. 8

Alleen, het coalitieakkoord is twee weken geleden besproken en nu sorteert u al voor op een OZB-verhoging. Hoe kan ik dat rijmen met uw constatering dat momenteel wel ruim genoeg in hun jasje zit om de opgave te realiseren? Hoe past het bij elkaar? Want dit gaat bijvoorbeeld weer ten koste van mogelijkerwijze een aantal ondernemers die net een crisis hebben gehad. 00:50:47

De heer Bushoff: Voorzitter, wij sorteren nog niet voor op een OZB-verhoging of iets dergelijks. Ik denk dat D66 doelt op de motie voor het in kaart brengen van het differentiëren van de OZB-tarief en dat is heel zinvol, want mocht het nodig zijn om onze inkomsten te vergroten, kan het wel fijn zijn als we weten dat dat op zo'n eerlijk mogelijke manier kan, bijvoorbeeld door de OZB voor huizenbeleggers te verhogen en niet voor gewone woningeigenaren. Het is fijn als we weten of zoiets kan of niet. Daarom willen we dat in kaart brengen en is dat helemaal niet voorsorteren op een OZB-verhoging. Voorzitter, ik noemde al dat we op zich genoeg middelen hebben om de opgaven die in het coalitieakkoord staan ook te realiseren. Tegelijkertijd zijn we een ambitieuze gemeente en coalitie en zien we dus dat er meer middelen nodig zijn om onze ambities verder waar te maken en beter te kunnen realiseren. Daarom is het goed dat we als coalitie inzetten op het halen van financiële middelen uit Den Haag en Brussel, want vanuit financieel en ondernemend oogpunt is het zonde als je die middelen op de plank laat liggen. Bovendien is het nodig omdat we ambitieus zijn en nog meer van onze doelen willen realiseren. Daarvoor kunnen we die gelden goed gebruiken en moeten we daar vol op inzetten.

Voorzitter, het is best logisch dat we tijdens het voorjaarsdebat onze ambities en prioriteiten over het voetlicht brengen en vooruitblikken naar de toekomst. 00:52:14

Voorzitter: CDA. 00:52:17

De heer De Haan: Voorzitter, de heer Bushoff triggerde mij toch een beetje toen hij het had over de subsidies vanuit het Rijk en Brussel. De vorige wethouder Benjamins zei daar tijdens de commissie een paar weken geleden ook wat over: "Als we kijken naar onze solvabiliteit, zie je dat dat slecht voor staat, zeker als je het vergelijkt met andere gemeenten in het land. En dat dat ook als risico met zich kan dragen, dat we daardoor minder in aanmerking komen voor subsidies en cofinancieringen. " Ziet de heer Bushoff dat probleem ook? We willen die doelstellingen behalen, maar door de slechte financiële positie die we hebben, wordt het lastiger om daar in aanmerking voor te komen? 00:53:00

De heer Bushoff: Voorzitter, mijn vraag aan het CDA zou dan zijn: noemt u mij een voorbeeld van geld dat we niet hebben binnen kunnen halen omdat we een slechte solvabiliteit volgens het CDA hebben? Of noemt het CDA mij dan een voorbeeld van een lening die we wel hebben aangevraagd, maar niet hebben gekregen omdat ons solvabiliteitsratio niet mega hoog is. Ik ben benieuwd. 00:53:20

De heer De Haan: Voorzitter, dit is weer zo'n 'ik kaats hem terug'. Nummer één, twee, drie.

9

Ik vraag of u de problemen die ik en de wethouder hier twee geleden schetsen, ziet en daar kan simpelweg het antwoord 'nee' op zijn. Dat hoeft niet meteen een aanval te zijn. 00:53:33

De heer Bushoff: Voorzitter, het is geen aanval maar het feit dat er geen voorbeelden genoemd worden, is een antwoord op mijn vraag. Het is dus geen probleem omdat er nog steeds leningen verstrekt worden aan de gemeente Groningen. Het is nog steeds mogelijk om een cofinanciering te krijgen, zelfs met die lage solvabiliteitsratio. U geeft zelf al een antwoord op uw eigen vraag doordat u geen enkel voorbeeld kan noemen van een lening die we niet hebben gekregen of van een cofinanciering die niet onze kant opkwam. 00:53:58

Voorzitter: Student en Stad. 00:54:01

De heer Bosch: Dank, Voorzitter. Ik ga hier nog eventjes op door, want de PvdA ziet geen problemen in een lagere solvabiliteit, maar ziet de PvdA dan wel een probleem in een gemeenteraad die het ene zegt en het andere doet? Dus die het ene vraagt van het college, namelijk een solvabiliteit van minstens 10 procent, maar vervolgens staat u hier en zegt u dat het prima is dat u zich niet aan die afspraak houdt. Wat vindt u daarvan? 00:54:27

De heer Bushoff: Voorzitter, ja, wij hebben een relatief lage solvabiliteit in de gemeente Groningen en streefwaarden afgesproken om die te verbeteren. Dat zouden we het fijn vinden als het kan en volgens mij loopt de solvabiliteitsratio ook wat op. Maar wil je dat solvabiliteitsratio enorm verbeteren, kan je twee dingen doen: of je gaat alle grondposities die we in de gemeente Groningen hebben verkopen en dan verbetert het solvabiliteitsratio enorm, of je gaat het sociaal domein kapot bezuinigen, haalt daar 10 of 20 miljoen uit wat je gebruikt om je eigen vermogen te versterken en het vreemd vermogen naar beneden te brengen. Dan verbeter je dat solvabiliteitsratio. Het is een politieke keuze van deze raad om dat eventueel te doen en ik zeg er ook bij dat het een politieke keuze van gelukkig de meerderheid van deze raad is, om dat niet te doen. 00:55:16

De heer Bosch: Voorzitter, wat de PvdA hier doet is verre van mijn vraag beantwoorden. Het gaat over het technische, de solvabiliteit en wat je moet doen om het op te lossen of niet. Maar dat vraag ik niet. Ik vraag: wat vindt de Partij van de Arbeid ervan dat we als gemeenteraad het één zeggen en het ander doen? 00:55:32

De heer Bosch: Voorzitter, dat doen we niet, want we streven naar een hoger percentage van de solvabiliteitsratio en dat stijgt ook. Wil je het meer laten stijgen, moet je ongeveer doen wat ik net zei, namelijk: het sociaal domein kapot bezuinigen om heel veel geld daar vandaan te halen en moet je de grondposities van de gemeente Groningen verkopen. Al dat soort maatregelen zou je dan kunnen treffen en dat willen wij niet. Dus het is een politieke keuze als je zegt: "We willen dat solvabiliteitsratio op een heel korte termijn heel erg omhoog krikken", en dan moet je dat doen. Gaat u vooral daar een voorstel voor indienen, ik zal het niet steunen want ik denk dat het veel beter is om het geld uit te geven aan de noden

10

in de samenleving. Voorzitter, daar wil ik het zo nog even in mijn betoog over hebben voordat ik hierop doorga. 00:56:11

Voorzitter: De Partij voor de Dieren is iets te enthousiast in het nu al afbreken van de polonaise. Als u er geen bezwaar tegen heeft, halen we het scherm weg? Geen bezwaar tegen? Akkoord. We komen nog wel terug op de solvabiliteit in andere betogen. Meneer Bushoff. 00:56:30

De heer Bushoff: Voorzitter, ik noemde het al: in dit laatste voorjaarsdebat geef je de inhoudelijke prioriteiten en ambities van je partij weer. Het is tegelijkertijd - u refereerde er ook al aan - een soort bijzondere raadsvergadering omdat het de laatste voor de zomervakantie is. Daarmee is er een schooljaar ten einde en zullen we volgend jaar zien dat kinderen misschien wel voor het eerst naar de lagere school gaan, zoals het dochtertje van Rik die voor het eerst naar de lagere school gaat. We zullen ongetwijfeld kinderen op fietsers zien, heel grote groepen fietsers met van die rugtassen die zo groot zijn als zichzelf. De welbekende brugpiepers die nerveus op weg gaan naar een eerste schooldag op de middelbare school en jongeren zullen het ongekende nachtleven van Groningen gaan ontdekken, gaan studeren en een opleiding volgen. Dan heb ik het over een nieuwe generatie. Als je de balans opmaakt van de afgelopen tijd, van de enorme vooruitgang van de afgelopen eeuw en het neoliberalisme van de afgelopen decennia die die vooruitgang oneerlijk heeft verdeeld en je jezelf de vraag stelt: wat gaan wij betekenen voor die nieuwe generatie, is het antwoord dat wij blijven hangen in dat idee dat als je geen baan hebt, je geen kansen hebt gepakt.

Dat die ZZP'er met een klein en onzeker inkomen in de culturele sector een vrije ondernemer is in een slecht werkende sector, terwijl we weten dat dat niet waar is en er behoefte is aan een ander verhaal en visie dan die ene schrale neoliberale visie. Sterker nog, ik denk dat het hoog tijd is dat we een einde maken aan het dominante neoliberalisme en dat begint in Groningen doordat we kiezen voor wat echt van waarde is, namelijk voor: onderlinge solidariteit, het bieden van bestaanszekerheid en het tegengaan van de tweedeling. Voorzitter, dat doen we door publieke voorzieningen op te bouwen en de marktwerking verder terug te dringen. Dat doen we bijvoorbeeld met twee voorstellen van de PvdA vandaag om huurders beter te kunnen steunen, door het steunpunt huren te versterken en anderzijds door huizenbeleggers te beboeten die illegale huizen opkopen en verhuren. Op die manier gaan we de doorgeslagen marktwerking tegen. En Voorzitter, dat hebben we de afgelopen periode gedaan doordat we gekozen hebben voor het in dienst nemen van schoonmakers en gaan we de komende periode doen doordat we een publiek woon- en ontwikkelbedrijf gaan oprichten. Voorzitter, misschien ben ik nog wel het meest trots op de lange traditie die Groningen heeft als het gaat om wijkvernieuwing.

Daarin hebben we in Groningen al forse stappen gezet en zullen we met dit coalitieakkoord de aanpak van de noordelijke wijken een forse impuls geven. Voorzitter, dat brengt mij bij twee andere voorstellen van de PvdA vandaag, namelijk één, dat wij mede de motie indienen voor het organiseren van een gesprek of een hoorzitting over die aanpak van de noordelijke wijken en twee een voorstel indienen om de leefbaarheid en veiligheid in de buurten en wijken in Groningen te verbeteren. Voorzitter, als je je niet veilig voelt in je eigen buurt, heb je ook geen bestaanszekerheid. Veiligheid is een randvoorwaarde voor bestaanszekerheid. 11

En niet alleen bestaanszekerheid is ongelijk verdeeld, ook veiligheid. Je ziet dat mensen die het slachtoffer zijn van onveiligheid, in armere buurten wonen en dat in diezelfde buurten de veroorzakers van die onveiligheid wonen. 01:00:22

Voorzitter: CDA. 01:00:24

De heer De Haan: Voorzitter, als we het over veiligheid hebben, hebben we het wat het CDA betreft ook over de bestrijding van drugscriminaliteit in die wijken die u noemt en is dat wat mij betreft een erg groot probleem. Ziet de heer Bushoff dat ook en wat wil de heer Bushoff aan die dingen doen? 01:00:39

De heer Bushoff: Voorzitter, daar ging ik nu naartoe werken, dus wellicht geeft dat een antwoord op de vraag van het CDA. Voorzitter, die veiligheid is oneerlijk verdeeld en wat je ziet is - als antwoord op het CDA - dat criminele bendes jongeren proberen te ronselen die graag erkenning en gezien willen worden maar niet die kansen krijgen die we ze willen bieden. Daarom is het wat mij betreft cruciaal voor het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in wijken, om armoede tegen te gaan, om kinderen die nu weinig perspectief en kansen hebben wel kansen te bieden, in te zetten op het zichtbaar zijn van een overheid. In die wijken en buurten is het belangrijk om het buurt-, opbouw- en welzijnswerk weer in ere te herstellen en dat willen we doen met de motie die we daarvoor indienen. Maar, Voorzitter, een veilige buurt en wijk alleen is niet voldoende. Je moet je ook veilig voelen in je eigen huis en laat dat nu voor veel mensen in Groningen op dit moment dat niet het geval zijn. We zien elk jaar weer dat er wachtlijsten zijn bij veilig thuis en er onveilige thuissituaties zijn voor mensen die op tijd worden opgelost. Dat baart de PvdA enorm veel zorgen en daarom dienen wij een motie in om erop toe te zien dat die wachtlijsten worden aangepakt, zodat iedereen een veilige thuissituatie heeft. 01:02:04

Voorzitter: PVV. 01:02:05

De heer Ram: Dank u wel, Voorzitter, even terug op de drugsoverlast en de aanpak van de PvdA. Als het gaat om de bestrijding daarvan, heeft de PvdA jarenlang meegewerkt aan het gedogen en het normaliseren van drugsgebruik. Gaat de PvdA samen met de PVV die normalisering tegen? 01:02:29

De heer Bushoff: Voorzitter, volgens mij is het zo dat we in Nederland al heel lang een gedoogbeleid hebben als het gaat om softdrugs. Als PvdA zeggen we: "Laten we dat gedoogbeleid eens herzien en kijken of we die softdrugs legaal kunnen maken." Daarom is het een goede zaak als er zo'n wietproef wordt gedaan. Volgens mij moeten we daar meer de oplossing in zoeken dan in nog veel hardere en repressieve maatregelen. De oplossing voor het vergroten van de veiligheid en leefbaarheid in wijken ligt dus niet in meer repressie maar in het zichtbaar zijn in de wijk en buurt. Voorzitter, een jongere die tot laat op straat rondzwerft er heeft niet zo heel veel aan dat die naar een jeugdgevangenis moet of dat er tien hulpverleners om dat kind heen staan. Die heeft veel meer aan een buurt- of 12

jongerenwerker die in de haarvaten van die zit en op tijd signaleert dat er een kind 's avonds om tien uur op straat rondzwerft, en er dan voor zorgt dat het kind geholpen wordt door naar een voetbalvereniging te gaan of zorgt voor een veilige thuissituatie. 01:03:40

Voorzitter: Nog één aanvullende vraag en wilt u dan tot uw afronding komen? 01:03:46

De heer Ram: Dank u wel, Voorzitter. De situatie in het uitgaansleven is zo dat harddrugs op dit moment genormaliseerd wordt. Het loopt de spuigaten uit in het uitgaansleven. Ziet de PvdA dit probleem en wat gaat de PvdA hieraan doen? 01:04:06

De heer Bushoff: Voorzitter, het drugsgebruik neemt toe en daarom is het belangrijk dat we landelijke campagnes hebben om mensen daarover te informeren. Volgens mij is dat ook wat we doen, is dat voor nu voldoende en moeten we vooral voorkomen dat mensen in de verleiding komen om in de drugscriminaliteit terecht te komen. Dat kunnen we doen door in te zetten op het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in buurten en wijken. Daarnaast is het cruciaal dat we voorzien in een veilige thuissituatie. Voorzitter, u vroeg mij om tot een einde te komen en daar ben ik ook bijna. Als je het hebt over een veilige thuis en huis, kan je de mensen in ons aardbevingsgebied niet onbesproken laten. Want op het moment dat jouw huis onveilig is, versterkt of gesloopt moet worden, raakt dat aan je bestaanszekerheid. Op het moment dat je in die ambtelijke molen terechtkomt van al die procedures als je huis versterkt of gesloopt moet worden, raakt dat aan het vertrouwen in de overheid. Daarom, Voorzitter, heb ik het heel vaak over een overheid die moet leveren, concrete resultaten moet boeken en zichtbaar moet zijn in de wijken en buurten.

Ik denk dat dat voornamelijk geldt in het aardbevingsgebied, want als er één plek is waar wij als overheid zichtbaar naast onze inwoners moeten staan en ervoor moeten zorgen dat ze het gevoel hebben dat de overheid niet tegenover staat maar met hen samenwerkt, is dat in het aardbevingsgebied. Dank u wel. 01:05:33

Voorzitter: Dank u zeer. Mevrouw Pestman komt inmiddels binnen. Hartelijk welkom. Misschien dat er nog een traktatie voor u ligt van de heer Leemhuis die een kroonjaar viert, maar we zeggen niet welk. We gaan over tot de woordvoering van D66 en die zal gevolgd worden door de Partij voor de Dieren. Eerst D66. 01:06:15

De heer Rustebiel: In 2016 was Nagham Mohanna te gast in Groningen. Nagham werkt voor het Gaza Center for Media Freedom. Israël maakt voor haar een normaal leven onmogelijk. In de Gaza maakt de Hamas haar journalistieke werk onmogelijk. Dat soort mensenrechtenverdedigers hebben wij de afgelopen paar jaar steeds in Groningen uitgenodigd. Ze kwamen niet alleen uit Gaza, maar ook uit Gambia Polen, Ethiopië, Kenia, Nigeria, Brazilië en Egypte. Dankzij Shelter City leerden ze ons hoe belangrijk vrijheden en democratische waarden zijn en we boden hun tijdelijk een fijne en veilige thuis. Wat D66 betreft, gaan we vanaf volgend jaar nieuwe mensenrechtenactivisten uitnodigen. Helaas zijn ook in Nederland democratie en vrijheid niet vanzelfsprekend. We hebben net de rechtszaak gehad over de aanslag op Willem Groeneveld. Willem Groeneveld beschouw ik toch als één 13

van ons omdat hij aan hetzelfde eind trekt als ons en de lokale issues die hier in Groningen spelen, op een succesvolle manier agendeert. Zo zie je maar weer dat ook in Nederland op lokaal niveau vrijheid en democratie helaas niet vanzelfsprekend staan. Wij moeten voor dit soort mensen gaan staan. We moeten onze rug rechten, maar ook onze vrijheid koesteren. Want vrij zijn zorgt voor vrij denken en in vrij denken, daar zijn Groningers ongelooflijk goed in. Daarom willen we ook dat het college doorpakt met het gebiedsgericht werken. Inwoners, verenigingen, coöperaties weten zelf over het algemeen heel goed wat zij nodig hebben. Met het gebiedsgericht werken stellen wij hen in staat om invloed te hebben op hun eigen leefomgeving. Ik ben het met bepaalde partijen eens dat zich liberaal noemen, de politici te lang hebben geloofd dat minder overheid meer vrijheid betekent. Dat is niet per se zo, want te veel markt kan ook minder vrijheid betekenen en daarom moet je als liberalen ook gaan staan voor het beperken van de markt als dat nodig is. En de woningmarkt is daar denk ik een goed voorbeeld van. Echter, je kunt ook doorschieten naar de andere kant, want te veel publieke regie werkt ook niet altijd. We hebben net de starre houding gezien van de gemeente als het gaat om de discussie aan de Suikerzijde.

Een hele strakke publieke regie die, denk ik, heeft geleid tot rechtszaken die er niet hoefden te komen en een vertraging die niet nodig was geweest. Wij verwachten van het nieuwe college dat die partijen en inwoners vroegtijdig mee laten denken over het probleem en ze niet meteen de gemeentelijke oplossing gepresenteerd. Want Voorzitter, D66 denkt op basis van gelijkwaardigheid inwoners, overheid, bedrijfsleven, iedereen doet ertoe. In dat samenspel moet de maatschappelijke problemen worden opgelost. Daarom is het goed dat er een voorstel ligt om de risico's van het oprichten van gemeentelijke bedrijven te onderzoeken. Daarop aansluitend hebben wij een voorstel geschreven om een Groningse energiedag in het leven te roepen. De gemeente wordt steeds actiever op het gebied van energie, dat moedigen wij aan, maar de gemeente moet ook verantwoording afleggen of doelmatig omgaan met die publieke middelen. Tegelijkertijd kan zo'n energiedag ook heel enthousiasmerend werken als je alle energiecoöperaties en buurtinitiatieven op zo'n dag een plek geeft om te laten zien wat ze doen, om zo het vliegwiel nog sneller te doen draaien. Want ook die energietransitie kunnen wij als gemeente niet alleen 01:09:29

Voorzitter: SP. 01:09:31

De heer Dijk: Voorzitter, ik zat even na te denken over wat de heer Rustebiel van D66 precies zei over dat liberalen te lang de oplossing alleen bij de markt hebben gezocht. Vervolgens had u het in uw betoog erover dat iedereen en alles gelijkwaardig behandeld moet worden. Maar vindt u dan wel dat er meer publieke regie moet komen? Ja of nee, want als we iedereen gelijkwaardig gaan behandelen, krijg je een soort status quo en geen verandering. Mijn vraag is: vindt u dat er nu meer publieke regie moet komen en dat we daar bij verre van in zijn doorgeslagen? En dat we wellicht, als we publieke WC-papierfabrieken gaan oprichten, we dan te ver doorslaan, maar dat we tot die tijd wel die kant op moeten werken. 01:10:10

De heer Rustebiel: Zoals aangegeven in de afgelopen jaren en ook in recente debatten, steunen wij de richting van meer publieke regie. Alleen, ik verdenk de coalitie er toch wel van dat ze daar wat dogmatisch inzitten. Als het de markt niet lukt, kan de gemeente het per 14

definitie beter en daar geloof ik helemaal niets van, omdat in het samenspel met het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties gewerkt moet worden en daar waarschuw ik u voor. Verder is de richting an sich goed en we zullen de voorstellen bekijken. 01:10:33

De heer Dijk: Maar Voorzitter, de heer Rustebiel zegt dat de richting goed is. Is er dan één van die publieke voorzieningen/bedrijven waar meer regie op wordt genomen door het nieuwe college waarvan D66 zegt dat dat onverstandig is? 01:10:50

De heer Rustebiel: Niet op voorhand, daarvoor zullen we die voorstellen moeten zien. U schrijft ze alvast op, terwijl u nog wil onderzoeken of het wel een goed idee is. Dat vinden wij op zich ook een bijzondere volgorde. Het woonbedrijf is er ook een voorbeeld van. 01:10:59

De heer Dijk: Voorzitter, dat is een totale tegenspraak met het begin van uw betoog. U zegt net dat de liberalen te lang hebben gezegd dat de markt een oplossing biedt. En nu zegt u dat het allemaal eerst onderzocht wil zien. Dus u pretendeert dat er meer publieke regie moet komen, en vervolgens zegt u dat het eerst allemaal onderzocht moet worden voordat we dingen gaan veranderen. Wat wilt u nu? 01:11:20

De heer Rustebiel: U zegt dat er meer publieke regie moet komen en dat is per definitie goed. Ik zeg dat wij uw voorstellen voor publieke regie graag tegemoetzien, en we gaan kijken of dat op dat moment de beste oplossing is en of iedereen daar voldoende bij betrokken is geweest. Voorzitter, mijn fractie was best wel positief over het coalitieakkoord, maar wat ons betreft meer aandacht had kunnen hebben is preventie. Preventie van kansenongelijkheid, van armoede, maar ook van gezondheid. Want hoe voorkom je dat mensen in armoede komen? Hoe voorkom je dat er ondergeadviseerd wordt? Hoe voorkom je dat verschillen in gezonde leefstijl zo hoog oplopen als in Groningen in sommige wijken het geval is? Op de laatste punt dient D66 vandaag een voorstel in. Wij zouden graag zien dat huisartsen - die dat willen - een praktijkondersteuner jeugd en gezin krijgen. Zo kunnen kinderen en ouders op een laagwaardige manier hulp krijgen bij gedrags- en opvoedingsissues zonder dat ze direct in dure gespecialiseerde hulp terechtkomen en daarmee voorkomen wij, denk ik, een hoop ellende en kunnen wij een luisterend oor bieden en aan de voorkant problemen signaleren voordat ze echt escaleren. Tot slot, Voorzitter, de titel van ons verkiezingsprogramma is Vrij en Verbonden in Groningen, en zo zullen wij hier de komende vier jaar dan ook staan.

Maar hoe vrij ben je als je niet met je geliefde hand in hand over straat durft? Hoe vrij ben je als je je buitengesloten voelt vanwege je seksuele geaardheid. Het SCP beschrijft dat het niet goed gaat met de acceptatie van seksuele diversiteit in Nederland. Wij vragen van het college om de Groningse situatie in kaart te brengen, zodat we als er aanleiding toe is in de toekomst, daarop in kunnen grijpen. Maar voor D66 is het van fundamenteel belang dat iedereen in Groningen zichtbaar zichzelf kan zijn en het beste uit zichzelf kan halen. 01:12:56

Voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar de Partij voor de Dieren, de heer Pechler en vervolgens de Stadspartij 100% Groningen. De heer Pechler. 15

01:13:09

De heer Pechler: Dank Voorzitter, onze eerste voorjaarsdebat als coalitiepartij en mijn eerste als fractievoorzitter. Ter inspiratie las ik gisteren de woordvoeringen van de vorige voorjaarsdebatten van mevrouw De Wrede terug, om te kijken of er iets was wat wij als partij voor de dieren nog niet hadden genoemd. Hitterecords van 50 graden in Canada, de trofeejacht op 500 olifanten in Afrika, het funeste Cartesiaanse dierbeeld, de plundering van de Amazone om veevoer te verbouwen en natuurlijk de daaruit vloeiende bittere noodzaak van de eiwittransitie. Het was lang zoeken naar iets algemeens om nog te kunnen beschouwen, maar volgens mij is het gelukt. Ik houd het wat dichter bij huis en blijf bij de dieren die voorkomen in onze eigen gemeente en dat zijn er nogal wat: van de hommel tot de otter, honden en koeien, de kievit en de vos. Sommige van die dieren aaien we omdat we ze lief vinden, andere worden doodgemaakt en opgegeten omdat mensen ze lekker vindt en weer anderen worden verjaagd of afgemaakt omdat mensen ze vervelend vindt. De lijn tussen leuk en lekker is dun en arbitrair, niet een natuurlijk gegeven, maar historisch gegroeid en toe aan vernieuwing. Dierenethicus Maarten Reesink, docent aan de Universiteit van Amsterdam en oprichter van het Centrum van Dier- en mensstudies, deelt de dieren op onze aarde op in drie categorieën.

Als eerste de gedomesticeerde dieren: huisen landbouwhuisdieren. Dat zijn de dieren waar wij als mensen een zorgplicht voor hebben, qua voedsel, verzorging en medische aandacht. Die dieren zijn zo gewend aan het gezelschap van mensen dat ze het niet meer redden zonder ons. Gedomesticeerde dieren hebben we genoeg, en Groningen maar met die zorgplicht gaat het nog niet altijd even goed. Op hete dagen zoals vandaag, zien we bijvoorbeeld in meerdere weides nog dieren staan zonder schaduw- of schuilmogelijkheden. Daarom gaan we na het zomerreces bezig met een initiatiefvoorstel schuilstallen, waar andere fracties natuurlijk welkom bij zijn om bij aan te haken. De wilde dieren, de tweede categorie, zoals reeën en otters. Wilde dieren zorgen voor zichzelf en moet vooral zo veel mogelijk met rust gelaten worden, zonder inmenging van de mens. Het enige wat zij van ons nodig hebben is dat we hun leefgebied intact laten of herstellen, dat we hun voedsel en milieu niet verontreinigen met landbouwgif en ammoniak en dat we ze niet afschieten. Op dit vlak heeft de vorige coalitie mede op ons initiatief al stappen gezet met het verbieden van glyfosaat en de plezierjacht op gemeentelijke gronden. De komende vier jaar ontwikkelen we het beleid verder in deze richting. Tot slot, Voorzitter, zijn er de tussendieren.

Ze zijn niet echt wild want ze gedijen juist goed in menselijke omgevingen maar zijn ook niet echt gedomesticeerd, denk aan: de steenmarter, de slechtvalken van het Gasunie gebouw, maar ook aan insecten als wespen die maar al te graag een nestje bouwen onder onze dakranden of in onze tuinhuisjes. Wespen ebben van alle insecten misschien wel de allerslechtste reputatie: agressieve steekbeesten die je niet bij je in de buurt moet hebben, terwijl er vele soorten wespen in Nederland voorkomen, waarvan de meeste ons mensen met rust laten, behalve als je een bedreiging bent voor het nest. Ook de beruchte limonadewespen komen niet op frisdrank van je vegan tuinbarbecue af, als je ervoor zorgt dat ze vlak bij hun eigen nest standaard wat suikerwater kunnen vinden. Wespennesten inspuiten met gif, zoals nu nog de standaard is, is niet alleen wreed maar ook doodzonde. Wespen zijn belangrijke bestuivers en predatoren met een cruciale functie in allerlei ecosystemen. Net als bijennesten zijn wespennesten er goed te verplaatsen indien ze overlast veroorzaken. Binnenkort gaan we daarom bezig met een voorstel om deze diervriendelijke manier van het oplossen van woonconflicten tussen 16

mens en west in te burgeren binnen onze eigen milieudienst en ook daar zijn medeinitiatiefnemers welkom. Voorzitter, genoeg over dieren. Een voorjaarsbrief die een maand na de presentatie van het nieuwe coalitieakkoord wordt gepresenteerd, is een beetje lastig, want de algemene koers die we met de gemeenten willen varen hebben we daarin net vastgelegd en hebben we twee weken geleden al het debat over gevoerd. Daarom zal ik me nu verder beperken tot een aantal van de moties die wij mede indienen. In de voorjaarsbrief valt te lezen dat we ons moeten voorbereiden op meer hittegolven en wateroverlast bij noodweer. Het is dan ook zaak om onze versteende omgeving zoveel mogelijk te vergroenen en daarom dienen we de GroenLinks motie 'Een groene toekomst voor iedereen' mede in, waarbij wij onder iedereen niet alleen de mensen verstaan, maar ook de extra bloemen voor de bijen die dit soort voorstellen realiseren. Wij maken ons als fractie, net als de rest van de raad, al langer zorg om de wachtlijsten bij Veilig Thuis. Die is het afgelopen jaar gekrompen ten opzichte van 2020, maar alsnog onacceptabel lang. Daarom dienen we de PvdA motie over de preventie van huiselijk geweld en het mogelijk vaker inzetten van huisverboden mede in. De sociale samenhang in met name de wijkvernieuwingswijken staat onder druk door ondermijnende criminaliteit.

Daarom dienen we de PvdD motie om middelen van het nationaal programma leefbaarheid en veiligheid mede in om deels in te zetten voor jongeren en opbouwwerkers. Landelijk zien we dat de acceptatie van lesbiennes, homo's, biseksuelen, transgenders, queers, aseksuelen en intersekse personen onder druk staat. D66 heeft daar een motie over ingediend en wij zijn erg benieuwd naar de reactie van de wethouder daarop, want wij zijn zien er wel wat in om de Groningse situatie eens echt goed te onderzoeken en te kijken of wij wel of niet afwijken van het landelijke beeld van de SCP. Wat ook onder druk staat, is mijn spreektijd. Ik had iets meer interrupties verwacht, maar dat valt reuze mee. De andere moties die we indienen vinden we vanzelfsprekend ook een goed idee, zoals het behoud van de middelen van de collectieve zorgverzekering voor die doelgroep, het onderzoeken van de woonwensen van jongeren en het besparen van gas in ons maatschappelijk vastgoed. Dan heb ik tot slot nog een opmerking en hopelijk komen er daarna nog een paar vragen, anders wordt het wel een heel saai voorjaarsdebat. Die slotvraag aan het college is dat er inmiddels alweer meer dan 1000 coronapatiënten in het ziekenhuis liggen. Hoe bereiden de verschillende domeinen zich voor op een mogelijke nieuwe golf en vrijheidsbeperkende maatregelen in het najaar? 01:18:56

Voorzitter: Welke vraag is niet gesteld waar u zich wel op had geprepareerd, dan organiseren we dat even. Heel hartelijk dank. We gaan naar de Stadspartij en die zal gevolgd wordt door de SP. Eerst de Stadspartij. 01:19:26

De heer Sijbolts: Voorzitter, een bijzonder moment. Wij bespreken zowel de jaarrekening van het vorige college en raad, en de voorjaarsbrief. Misschien zouden we die naam wel eens moeten veranderen, want voorjaar is het immers allang geweest. We kijken wel vooruit en dat is lastig, want de tijd tussen de presentatie van het coalitieakkoord en deze brief is zo kort dat de noodzakelijke verdiepingsslag nog gemaakt moet worden. Op dit moment kunnen wij nog niet overzien hoe verschillende ambities uit het coalitieakkoord in de begroting van 2023 tot uiting gaan komen. We zijn in dat opzicht benieuwd hoe het college, maar ook de coalitie, ruimte laat voor de raad als geheel, de oppositie in aanloop naar de 17

begroting van 2023. Als het gaat om ruimte gegeven, denken wij ook aan ruimte gegeven voor onze inwoners, ondernemers en verenigingen. Zij zijn vaak bereid om hun verantwoordelijkheid te nemen en tonen zich betrokken bij hun omgeving. Daarom willen wij samen plannen maken en iedereen betrekken bij nieuwe plannen voordat ze definitief zijn, door ruimte en vertrouwen aan initiatieven te geven. We gaan als raad aan een participatievisie werken. Bij ons staat voorop dat we de groeiende afstand tussen de overheid en inwoners willen verkleinen. Wij maken plannen samen met de Groningers, plannen die niet al in beton gegoten zijn. Elkaar horen en ruimte gegeven, meedenken en serieus gehoord worden. Samen met de gebiedsteams kunnen wij die ruimte geven, dat is onze overtuiging. Zeggenschap valt en staat niet meer met de overheid alleen, want dat riekt naar wij weten wat goed voor u is. Zeggenschap valt en staat met samenwerken en dan is het belangrijk om de verbinding te zoeken, te maken en vast te houden. Meer zeggenschap geven over het beleid dat gevoerd wordt, daar wordt Groningen mooier van. Daarom dienen wij bijvoorbeeld met D66 een motie in om met minimaal dezelfde middelen, het gebiedsgericht werken voort te zetten en dat dit geldt daadwerkelijk daaraan wordt uitgegeven. Ook hebben wij extra ogen en oren voor onze heringedeelde dorpen.

Sinds de herindeling zijn er regelmatig discussies geweest. Kijk ook naar de recentelijke voorbeelden van de Bietsweek of het Huttenbouwdorp. Wij dienen dan ook een motie in om deze collegeperiode meer aandacht te hebben voor de inwoners, vrijwilligers en ondernemers in de dorpen, en om ervoor te zorgen dat er een vast aanspreekpunt komt voor bewoners en bedrijven per dorp of wijk, met als doel eenvoudigere en vlotte procedures. Een soortgelijke motie 'Het bestuur komt naar u toe' van de VVD, dienen wij ook mee in, want wij kijken liever naar wat mogelijk is en gooien niet op voorhand de kont tegen de krib. Laat de gemeente het, in tegenstelling tot de belastingdienst, nu eens leuker en makkelijker maken. 01:22:33

Voorzitter: Partij van de Arbeid. 01:22:36

De heer Bushoff: Toch even een vraag daarover, Voorzitter, want op zich deel ik k de uitgangspunten die de heer Sijbolts van de Stadspartij heeft benoemd, dat je voldoende budget wil hebben voor het gebiedsgericht werken. Maar dan vraag ik mij af: is dat nu niet geregeld en voorziet het coalitieakkoord niet in het continueren van voldoende of zelfs meer middelen voor het gebiedsgericht werken? Het tweede dat ik mij afvraag over de motie van een luisterend oor bieden en een vast aanspreekpunt hebben: wat zou u anders willen dan hoe het nu georganiseerd is met een gebiedsmanager, gebiedsteams en wijkwethouders die naar de wijken gaan? 01:23:12