10-11-2021, verslag gemeenteraad 15.30 uur - Topweer.pdf

Voorzitter: Misschien is het goed om te vermelden dat de motie waar de heer Van Kesteren het over heeft, niet vandaag aan de orde komt, maar volgende week in de reguliere raadsvergadering. 01:15:42

De heer Van Kesteren: Ik kan niet wachten, voorzitter. En u ook al niet. Dan denk ik: "Wat zou hier achter zitten?" 01:15:52

Voorzitter: Dat gevoel herken ik, meneer Van Kesteren. Daar hadden mevrouw Wijnja en ik ook last van. 01:15:58

De heer Van Kesteren: De griffier heeft mij dat al uitgelegd, voorzitter. 01:16:01

Voorzitter: We gaan door naar de volgende partij, dat is Student en Stad. De heer Bosch. 01:16:05

De heer Bosch: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zou mijn tweede termijn als volgt inrichten, dat ik als eerst inga op de moties waar wij zelf op staan en dan vervolgens aan het eind nog een stemverklaring zal geven. Ik ga proberen in hoog tempo er doorheen te gaan, waar dat kan. Allereerst amendement vier, waar wij opstaan, over de bewegende stad. Ik hoorde wethouder zeggen "Wat we nu willen, kunnen we met die 100.000 euro al uitvoeren." Wat nou precies het doel van dit amendement was, waar wij mede-indiener van waren, was dat we er meer in willen. Dat we buitensportfaciliteiten graag meer zien. Dus daarom denk ik dat we daarin gewoon door willen gaan. Ik zou dan graag van het college willen horen 79

waarom meer niet kan. Dat zou dat amendement overbodig maken, maar dat is volgens mij niet het geval. Vervolgens onze motie over de diversiteit van de nachtcultuur. Die kunnen wij intrekken omdat wij heel blij zijn dat dit op dit moment al meegenomen wordt met het bekijken van de panden in de stad. Verder zijn wij met de motie over de individuele studietoeslag heel erg blij dat-- ja, dat vond ik zelf ook in eerste instantie een wat ingewikkeld verhaal. Maar het komt erop neer dat we nu een voorstel krijgen waarin gekeken wordt of dat allemaal, zonder dat het totaalbedrag naar beneden gaat, gelijkgetrokken kan worden. Wat ons betreft, als dat dan maar voor één of twee jaar een toevoeging is op wat het rijk doet, dan is dat al heel erg veel winst. Want dan zijn dat nu achttien- en negentienjarigen die tegen die tijd toch 21 zijn, die wel evenveel ontvangen. Dan over de nachtvisie. Wat ons betreft: heel fijn dat er een handreiking komt. Dat we vanuit de raad dat op kunnen pakken en, om maar met de woorden van de burgemeester te spreken, dat handen en voeten te geven. Ook vanuit de raad zelf, met ambtelijke ondersteuning. Ik zou graag persoonlijk die handschoen op willen pakken met medeindieners of andere mensen die zich aangetrokken voelen om onze nachtcultuur nog leuker en veiliger te maken dan het op dit moment al is.

Dan de braindrain: of die er is of niet, ik zal het noemen de Noordelijke regio en de economie daarop. Wat ontzettend goed om te horen dat dit belangrijke onderzoek op dit moment wordt uitgevoerd. Ik zou dan alleen nog aan de wethouder willen vragen of het mogelijk is of wij die als raad toegestuurd kunnen krijgen wanneer het gepubliceerd wordt. Het lijkt me bijzonder interessant en dan kunnen we vervolgens kijken of we daar dan ook wat mee kunnen als raad. Tot slot het amendement-01:18:58

Voorzitter: Blijft dat staan dan, die motie? Of trekken we die in? 01:19:01

De heer Bosch: Excuus, die trek ik inderdaad in. Zo ook de nacht visie. En dan heb je nog amendement een en ook daar vinden wij de extra toezegging die we van de wethouder krijgen echt voldoende. Heel blij mee dat de wethouder zoveel waarde hecht aan dat steunpunt 'Huren'. Wij vinden dat ook ontzettend belangrijk. En dat er nu samen gekeken wordt of er knelpunten zijn in de uitvoering en of er meer FTE bij kan komen. Dat het ook nog eens teruggekoppeld wordt tijdens het meerjarenplan 'Wonen', daar zijn we echt blij mee. Dus ook fijn dat die toezegging kan komen. Dit betekent dat we dus alleen de individuele studietoeslag over het ombouwen van studio's - dank je wel, Renée - dat we die handhaven en de rest zullen wij intrekken. Dank u wel, voorzitter. Oh, en dan ga ik natuurlijk nog door naar stemverklaringen. Ik moet een hoop-- het gaat een beetje van de hak op de tak, ik heb nog een minuut. Maar ik ga het snel proberen vol te praten. Want stemverklaringen-- ja, lastig in een korte tijd. Maar ik wil dan nog even ingaan op de moties waar wij in ieder geval tegen zullen stemmen. Dat is wel zo eerlijk natuurlijk. Bijvoorbeeld de minder precariobelasting. Heel erg belangrijk dat we gaan kijken naar wat wij eten, maar dat moet echt van onderop komen. Het moet echt vanuit individuen komen en dit met een subsidie gaan doen is wat ons betreft niet het middel. Maar het doel is goed.

Dan het muziekcentrum. We willen heel graag dat het er komt. Dat zou echt een super toevoeging zijn voor onze stad en de Oosterpoort is wat oud. Op het moment dat je het nu niet op de begroting zet en het daardoor vertraging oploopt, lijkt ons een bijzonder slecht plan. En dan de amendementen van de SP. Daarvan het eerste amendement-- Het gaat dan over 80

amendement twee, over het fonds. Je zou kunnen zeggen dat je dan van tevoren het vastzet en uitgeeft maar er is ook geen concreet plan waar je het dan precies aan uitgeeft. Dus je pot het dan ook op, alleen dan in een fonds. Volgens mij moeten er zo snel mogelijk plannen komen door een nieuw college, om het uit te geven. Dan snap ik de insteek helemaal, van de SP. Maar alleen een fonds dat daar nu instorten, volgens ons lost dit niet zoveel op. En dan de laatste stemverklaring, en dan ben ik klaar met dit toch wat hak-op-de-tak-verhaal, voorzitter. Dat is ook over amendement drie, dat gaat over isoleren. Daar konden we eigenlijk de uitleg van de wethouder heel goed volgen en doen we ontzettend veel daarop. Dank u wel. 01:21:40

Voorzitter: Dank u wel, het was goed te volgen. Geen probleem. Stadspartij. Meneer Sijbolts. 01:21:51

De heer Sijbolts: Dank u wel, voorzitter. Ik moet even wennen aan de nieuwe volgorde. 01:21:54

Voorzitter: Wat zegt u, mevrouw Jacobs? We gaan in de tweede termijn van klein naar groot. 01:22:02

De heer Sijbolts: Dat is ook zo. Iedereen is klaar voor anderen. Ik had voor de tweede termijn eigenlijk niet zoveel, behalve dank aan het college voor de weerspiegelingen. Het gedicht zal ik in mijn achterhoofd opslaan de komende weken. Ik ben nu echt helemaal de weg kwijt. 01:22:22

Voorzitter: Ik kan straks wel even bij u terugkomen. Dat is ook geen probleem. Heeft u dat liever? 01:22:27

De heer Sijbolts: Ja. 01:22:28

Voorzitter: Dan gaan we eerst even naar 100 Procent Groningen. Wie mag ik het woord geven? 01:22:35

De heer Moerkerk: Dank u wel, voorzitter. Dus kijk, ik had net moeten interrumperen bij de bespreking van een motie over dat tempo, dat er extra budget voor de voorbereiding voor het nieuwe muziekcentrum. Dat heb ik niet gedaan, want het was me niet helemaal helder. Ik kon toen interrumperen bij de wethouder, maar ik kon wil daar nu nog iets over zeggen. 01:22:54

Voorzitter: Of u dan ook de microfoon iets dichterbij zou kunnen plaatsen? 01:22:58

De heer Moerkerk: Zo beter? 01:22:58

Voorzitter: Ja, dank u. 01:22:59

De heer Moerkerk: In het raadsbesluit dat genomen is in november, staat letterlijk, bij de samenvatting op deze pagina: de extra voorbereidingskosten zijn bedoeld voor het dekken 81

van de kosten tot aan het nemen van een besluit over de kadernota. Dus daar staat heel duidelijk: dit kost vier en een halve ton om te komen tot een kadernota op basis van wat we besluiten. En dat heeft niets te maken met dat het in '21 viel, of in '22 viel. Dat is dan niet zo benoemd. Nu wordt er ruim vijf ton toegevoegd aan voorbereidingskosten, wat dan voor '22 zou gelden. Maar eigenlijk had er dan een kadernota plan moeten liggen, wat een miljoen zal kosten ongeveer. Niet vier en een halve ton. Wij zijn akkoord gegaan met vier en een halve ton, weloverwogen, wat ons betreft nee te kunnen zeggen tegen dat plan. Dus nu gaat het een miljoen kosten om straks nee te zeggen. We hopen dat we ja kunnen zeggen, want we gunnen de stad een mooi podium. Maar we zijn bang voor wat er in de kadernota komt te staan. Dus dat over die kadernota, die nu dubbel zo duur wordt. En verder wou ik nog iets zeggen over bureaucratie. Want ik had het over te veel ambtenaren. Ik sprak een ondernemer vorige week, die had iemand aangenomen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daar kwam de gemeente na een half jaar achter. Toen kwam het circus van "We gaan je subsidie geven" op gang. Die ondernemer had uiteindelijk vijf personen en instellingen die zich bezighielden met die subsidie, die gegeven werd. Dat is mooi. Maar hier ligt heel veel werk als het gaat om efficiëntie en bureaucratie.

Dat lijkt me een hele belangrijke opdracht voor een nieuw college. Dank u wel. 01:24:39

Voorzitter: Dank u wel, ik kijk even naar meneer Sijbolts als eerste. Bent u daaraantoe? 01:24:44

De heer Sijbolts: Ja, voorzitter, ik kwam eigenlijk tot de conclusie dat ik geen tweede termijn behoef, wij op veel moties staan die wij mede-indienen en de rest zal wel uit ons stemgedrag blijken. 01:24:54

Voorzitter: Helemaal goed, dank u wel. Meneer Bolle van het CDA. 01:24:59

De heer Bolle: Ja, dank u wel, voorzitter. Rustig aan, Ubbens. Ik zat het op te zoeken en meneer Ubbens heeft het opgezocht. We hebben een paar keer gezegd: "Er zijn nooit zoveel huizen gebouwd als nu." Maar volgens mij, als je terugkijkt in Nederland, zijn er wel wat periodes waar meer huizen zijn gebouwd dan de afgelopen periode. 01:25:21

Voorzitter: Ik heb het gevoel dat ik in Twee voor Twaalf ben beland-01:25:27

De heer Bolle: Ja! Het belletje komt van mevrouw De Wrede dan. Dat even terzijde, dat amendement warmtetransitie. Ik weet niet hoe een van die vele fondsen, die de SP op wil richten. Ik denk dat het wel een punt is, omdat, als je naar het warmtetransitie plan kijkt, dat kom nog op de agenda maar meer dan de helft van de woningen moeten vallen onder dat hybride systeem. En dat hybride systeem, daar moet het energieloket voor komen en dat is dit fonds. Maar dan zijn we dus afhankelijk van dat. Maar de hoeveelheid gaat daar om ervoor te zorgen dat die mensen ook daadwerkelijk hun CO2 naar beneden kunnen krijgen. Dus misschien gooi ik nu mijn glazen in voor een college samen met de PVV, maar ik ben het wel eens met de SP dat dat eigenlijk veel meer zou moeten zijn als je die doelstellingen zou willen behalen. Dus we gaan het dan één januari zien, maar ik begrijp de SP wel. Ik begrijp 82

overigens ook het college, dat de dekking die de SP voorstelt, natuurlijk niet kan. En dan tot slot twee dingen. Nog een motie vijftien met de uitleg van wethouder Bloemhoff over het minimumloon. Kunnen wij hiervan leven en zijn we voor die motie? En wat ik wel jammer vind, is dat ik - of ik heb niet goed opgelet - niet echt een reflectie heb gehad van het college op mijn betoog en mijn appel over hoe zij kijken tegen het proces van participatie en het zijn van een betrouwbare overheid. 01:27:16

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Wrede van de Partij voor de Dieren. Heeft u behoefte aan een tweede termijn? 01:27:21

Mevrouw De Wrede: Voorzitter, ik wil het woord graag even aan mijn gewaardeerde collega Terence. 01:27:28

Voorzitter: Meneer Van Zoelen. 01:27:30

De heer Van Zoelen: Ja, ik ga gewoon het lijstje bij langs. Dat zijn is eerst de amendementen waar ik wat over wil zeggen. Ik kon het pleidooi van de SP heel erg waarderen in de commissie, over het weerstandsvermogen en dat je er niet geobsedeerd naar moet blijven kijken, maar gewoon uitgeven voor de dingen die belangrijk zijn. Alleen bij de tweede amendement is een fonds voor sociale vooruitgang. Dat vond ik wel een hele gereed gegrepen om het hele resultaat aan een doel te besteden. Dus als wij voor zouden stemmen, dan zouden we ook bijvoorbeeld niet onze beweging amendement kunnen uitvoeren. Daarom moeten we helaas, ondanks de onderbouwing, tegenstemmen. Dan hebben we amendement drie, isolatie. Voordat-01:28:09

Voorzitter: Even een korte reactie van de heer Brandenburg. 01:28:11

De heer Brandenbarg: Ja, voorzitter, we willen best dan 50.000 euro overhouden voor het amendement wat de heer heeft? Geen probleem. 01:28:20

De heer van Zoelen: Dat vind ik heel sympathiek van de SP, maar dat is dan een beetje op het laatste moment schuiven met geld. Dus, helaas. Maar het derde amendement. Het isolatiefonds is natuurlijk superbelangrijk en dat gaan wij steunen. Daar staan die bedragen ook niet zo hard in. Bewegende stad, die wordt ontraden en dat vinden we wel heel raar. Bijvoorbeeld het antwoord van de wethouder, is eigenlijk vreemd. Blijkbaar was al een tijdje het plan om het budget te verlagen en is nu het beeld dat 100.000 euro voor 222 voldoende is. Ja, nogal wiedes als je voor een lager bedrag bent gaan plannen. Dat betekent niet dat de noodzaak niet groter is. Dus wij handhaven dit amendement omdat wij die investeringen graag op het gelijk peil houden. Dus we blijven deze aanhouden. De kostendelersnorm vinden wij een zeer belangrijke motie. De wethouder zegt "Ja, je moet meer maatwerk doen." maar misschien hebben mensen zelfs in bepaalde situaties meer belang bij regels, want dan gaan consulenten niet zo diep graven in je persoonlijke situatie. Wij zullen tegen 83

stemmen tegen motie acht, Stadspartij tempo, omdat de plankosten enorm uitreizen. Wij zijn zeer blij met de woorden van de wethouder over waar wij mede-indiener zijn: de ethische commissie. En dan hebben we het chronisch kanon, dat is op zich een sympathieke motie. Kanon, ja. Ik had gezegd: "Je moet niet met een kanon op een mug schieten" Wij vinden het op zich een zeer sympathieke motie, maar moet je per se met een lespakket komen? Ik denk dat je ook leerlingen moet stimuleren in het zoeken. Misschien zou het bijvoorbeeld zo moeten zijn dat het archief meer toegankelijk is en dus dat dat je kinderen op scholen meer faciliteert in plaats van een lespakket opdringt. Hoewel het maken van lespakketten natuurlijk niet verkeerd is. Wij gaan niet voor deze motie stemmen. Stadspartij SIF betalen uit het juiste potje zullen wij tegenstemmen want er gaat ontzettend veel steen uit een potje van de SIF. Dus we kunnen ook de uitleg van de wethouder volgen dat er andere dingen uit betaald kunnen worden. En dan tot slot hebben we het even over onze motie over de plantaardige precariobelasting. We vinden het eigenlijk jammer dat de wethouder direct met de uitkomst van het onderzoek komt, terwijl wij daar in deze motie om vragen. En ik denk juist dat de creativiteit om over te gaan naar een plantaardige samenleving, komt juist uit de kennis die in dat gebied zit.

Het zijn mensen die bezig zijn voor hun werk, met gerechten. Zij kunnen laten zien hoe je dat voor elkaar krijgt. en waar wij naar op zoek zijn van hoe je ook die sector kan bewegen. En dan is het dit geval. Met een financiële prikkel kan je kijken en dan moet je natuurlijk kijken dat het niet administratief de pan uit rijst. Maar hoe kan je-- Die doelgroep en precario is daar een middel voor om ze te bewegen met een korting, om meer plantaardige menu's te zetten, want Groningen kan daar nog echt een enorme slag slaan en dat sluit dan ook ontzettend goed aan op de voedsel agenda. Tot slot zijn wij ontzettend blij met het oordeel aan de raad voor onze groene daken ambities. En eigenlijk wil ik hier dan mijn tweede termijn eindigen. 01:32:06

Voorzitter: Dank u wel. Meneer Brandsema. 01:32:08

De heer Brandsema: ja, dank u wel voorzitter, maar met uw goedvinden zou ik eerst even het woord willen geven aan de heer Rebergen voor een aantal stemverklaringen. En dan de volgende. 01:32:18

De heer Rebergen: Ja, dank u wel. Bij amendement twee en drie sluiten we aan bij de stemverklaring van Student en Stad. We hebben motie drie over de kostendelersnorm. Eigenlijk is daar natuurlijk een wettelijke bepaling en we begrijpen ook de achterliggende gedachte van de kostendelersnorm: immers, mensen die een gezamenlijk huishouden voeren kunnen kosten, zoals de woonlasten, delen. Er heeft landelijk ook een verkenning plaatsgevonden naar andere vormen van deze norm. En wat ons betreft gaat de leeftijd van de kosten, deze norm naar 27 jaar. We maken uitzonderingen wanneer iemand in woningnood onderdak wordt geboden of voor mantelzorgondersteuning. Het is goed om te horen we de pijlers in Tilburg, om de uitkering eerst een half jaar niet te verlagen, eigenlijk hier toepassen en maatwerk leveren. Om die reden zullen wij de motie steunen. Dan motie nummer elf, dat is ook over Haren. Eigenlijk hebben we een toezegging gehoord vanuit het college. Ik vind het ook logisch dat die actiepunten worden meegenomen, dus we zullen de motie wel steunen. Dat geldt hetzelfde voor motie zeventien, 'Groene daken'. Ook daar 84

hebben we eigenlijk de toezegging vanuit het college gehoord. We zijn niet tegen 'Groene daken', we zijn juist voor 'Groene daken', dus we zullen daarom die motie ook steunen. En dan motie vijftien nog: 'Meer waardering voor loon en zekerheid voor cruciale beroepen'. We hebben destijds ook voor verhoging van het minimumloon, die motie, gestemd. Dus daar zijn we ook voor. Deze motie vraagt om een onderzoek waarin ook de rol van de gemeente wordt uitgelicht. Ons leek het vrij lastig uitvoerbaar om dat op te leggen aan partijen waar we een aanbesteding mee hebben. Dat zal dan uit het onderzoek blijken, dus ook daar zullen we voor stemmen. 01:34:19

Voorzitter: Graag geef ik het woord weer door aan de heer Brandsema. 01:34:23

De heer Brandsema: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik doe nog even een stemverklaring voor amendement vier: de bewegende stad. Inhoudelijk snappen wij het amendement. Tegelijkertijd zien we ook dat in maart er al verkiezingen zijn. Er is nu een ton beschikbaar in plaats van anderhalve ton, waar de indieners om vragen met het amendement. Ook gehoord wat de wethouder daarover zegt, denken wij dat niet voor de gemeenteraadsverkiezingen en de coalitieonderhandelingen al gelijk die ton helemaal weggezet is. Dus volgens mij is daar nog ruimte om dan wel op een eerder moment, wanneer het zo is, het college terugkomt daarmee als het toch op is. En anders bij de onderhandelingstafel dit punt ook meegenomen kan worden-01:35:02

Voorzitter: Meneer Van Zoelen? 01:35:03

De heer Brandsema: Daarom zullen wij tegen stemmen. 01:35:06

De heer Van Zoelen: Dat verbaast mij eigenlijk een beetje. Dit is een begroting die gaat over heel 2022 en ik hoor continu partijen zeggen "Ja, er zijn in maart verkiezingen." Is het niet gewoon belangrijk om nu geld te begroten voor belangrijke doelen en die 150.000 euro voor dat doel te reserveren? 01:35:26

De heer Brandsema: Ja, dan kan ik mijn antwoord gaan herhalen die ik net ook aangaf in mijn stemverklaring, voorzitter. Dan tot slot, en dan kijk ik ook even naar de techniek. Komt er iets? O! Ik had hem iets anders verwacht, maar nee, hij is wat uitgerekt in de breedte, maar het is wel te zien. Nee, dank u wel. Het wordt nog mooier daarop. Voorzitter, zoals bekend stel ik mij niet meer verkiesbaar voor een nieuwe raadsperiode. Daarom sluit ik in mijn laatste grote debatten mijn tweede termijn graag af met het schilderij van Govert Flinck, een schilderij uit de zeventiende eeuw, en dit enorme doek. Dat hangt in het Koninklijk paleis op De Dam. Het verbeeldt de Bijbelse Koning Salomo knielend in het midden en, uitgebeeld als een schade engelen, verschijnt god aan hem en vraagt hem wat hij begeert. In reactie vraagt Salomo niet om rijkdom, roem of een lang leven. Nee, hij vraagt om een verstandig hart dat onderscheid kan maken tussen goed en kwaad. En Salomo wordt verbeeld als een machtige heerser en tegelijkertijd ook als een nederig mens. En voorzitter, over een halfjaar zit er een deel van de mensen hier vanavond ook aanwezig, aan de 85

onderhandelingstafel voor een nieuwe raadsperiode en ik hoop dat zij dan aan Salomo zullen denken. Dat zij kalm blijven en te midden van de turbulentie in de huidige samenleving. En dat ze met een nederig en dienstbaar hart durven vragen om inzicht, wijsheid en kundigheid ten behoeve van het algemeen belang. Dank u wel. 01:37:05

Voorzitter: Dank, meneer Brandsema. Ik denk dat dit mooie verhaal een van de redenen is waarom wij u zullen missen de volgende periode. Dank daarvoor. Mevrouw Jacobs van de VVD. 01:37:17

Mevrouw Jacobs: Dank u wel, voorzitter. Ik ben blij dat ik wel doorga, want hier kan ik toch niet tegen op en ook al helemaal niet overheen. Dus dat hoeft dan ook niet. Dat scheelt weer. Ik herken wel een beetje wat meneer Brandenburg zei, dat de reactie van het college wat schraal was. Maar dat is misschien wel de stijl, want wij klaagden ook altijd over de uitgebreide bespiegelingen van meneer De Rook en dat die zo veel tijd kostten. Dus, wat willen we eigenlijk met elkaar? Dat er wat algemene bespiegelingen missen, zoals meneer Bolle en meneer Brandenburg zeiden, dat herkent mijn fractie ook. Ik heb nog een tweetal inhoudelijke vragen naar aanleiding van een reactie van het college. De ene gaat over het antwoord van de wethouder op de motie van het SIF, en dan vooral de reactie. Ik zou het graag willen hebben hoe hij de motie van 2020, die niet unaniem is aangenomen, in dit kader dan weegt. Of hij dan die motie naast zich neerlegt af dat hij vindt dat hij met deze actie ook vindt dat hij die motie uitvoert. Ten aanzien van dat we de bouwnormen halen - ik kijk even op mijn telefoon, niet uit desinteresse maar omdat daar het antwoord op de vraag staat - reageren wij gewoon op het feit wat in de begroting staat: dat we de doelstelling niet halen. En daar staat volgens mij letterlijk: de corporatieve huurwoningen voor Meerstad zijn in de planning doorgeschoven naar 2022.

Op dit moment is er voor 2021 geen bijsturing mogelijk. En dan staat er weer een: het aantal grondgebonden woningen in de uitleg zal dus lager worden. Dan maken wij op dat de doelstelling niet gehaald wordt. Dus ik zou graag een reactie willen hebben op het antwoord van de wethouder dat de doelstelling wel gehaald wordt, en op datgene wat in de begroting staat. Dan zal ik nu namens mijn fractie de stemverklaringen geven. Wij zijn tegen amendement A2 en A3 omdat wij de uitleg van de wethouder volgen. Bij 'Bewegende stad en ommelanden' hebben wij bijna pijn in de buik gehad. Dat heeft er natuurlijk mee te maken dat wij geen voorstander zijn van een onttrekking van gelden uit de AER. Zo hebben we ooit ook een keer voor een lastenverhoging gestemd om daarmee aan te geven wat het belang is. Hebben wij destijds gestemd voor een amendement ingediend voor een OZB-verhoging om de hondenbelasting af te schaffen, en zo zullen wij nu ook voor dit amendement stemmen. Om aan te geven hoe belangrijk wij sport en bewegen vinden. En vooral ook omdat het op zich voor een jaar is. Dus dan is het voor ons te overzien. Motie een zullen wij voor stemmen. 'Betaalbaar wonen' zullen wij tegen stemmen en meneer Bushoff had mij gevraagd: "Dat gaat u natuurlijk voor stemmen?", maar dan doet hij net of dat dit extra woningen toevoegt.

En ik dacht: "Welke motie heb ik gemist?" Maar dit is een hele andere motie dan waar wij zeggen: "We voegen extra woningen toe." En op een stemverklaring wordt doorgaans niet geïnterrumpeerd, dus dat scheelt weer. 86

01:40:21

Voorzitter: Tweede termijn. Dat scheelt toch een tweede termijn, maar leuk geprobeerd. 01:40:25

Voorzitter: Meneer Bushoff. 01:40:26

De heer Bushoff: Ik snap het ook wel, want de PvdD gaat alleen maar voor wonen, maar dat is natuurlijk niet voor betaalbaar wonen. Dan snap ik het ook wel weer. 01:40:33

Mevrouw Jacobs: Dat heeft u helemaal mis, maar dat zal ik u nog wel een andere keer uitleggen. Wij gaan heel graag voor betaalbaar wonen. Dat is juist ook voor alle middenklasse heel belangrijk dat die ook kunnen wonen, en daar gaan wij ook zeker voor. Maar voor ons ziet deze motie daar niet in. Stop de kostendelersnorm. Daar zijn wij voor, maar we zijn ook blij dat we horen dat het uiteindelijk al uitgevoerd wordt en daar kunnen wij blij mee zijn. 'Ombouw kamers en studio's' zijn wij tegen. 'Diversiteit in het uitgaansleven' in de nachtvisie zijn wij blij dat die moties in wezen worden overgenomen, en dan wel in een andere vorm worden uitgevoerd. De motie IST zijn wij voor, individuele student toeslag. In het a tempo kunnen wij de redenen van het college volgen, dus zullen wij er ook tegen stemmen. De 'Leegstand praatjes vullen geen gaatjes': daar zijn wij wel blij met de uitleg. Ook van de wethouder, dat u zegt: "Ik was niet van plan om een hele uitgebreide visie te schrijven die weer heel veel tijd en geld kost, maar we gaan in ieder geval ook heel erg gauw aan de slag." Dus hij mag wat mij betreft de motie ook op die manier lezen. De toezegging van de wethouder over de regionale geschiedenis zijn we ook blij mee. We zouden ook vooral geen lespakketten willen opdringen, daar waar onderwijs niet op zit te wachten.

Maar we zien natuurlijk ook dat, met name het initiatief vanuit het onderwijs was. Weliswaar vanuit een docent, dus dat zoals de wethouder dat uitlegt, lijkt ons prima. Ambitie 'Groene daken' zullen wij ook steunen. De plantaardige precariobelasting, kunnen wij ons helemaal vinden in de uitleg van de wethouder. Volgens mij gaat het ook om wat de consument doet en niet wat de ondernemer aanbiedt. Met name het hele feit van wat levert het op en wat is de bureaucratie, dat is wat ons betreft ook een reden om het niet te volgen. Je krijgt dan ook het idee: "Mag je binnen wel?". Dan krijg je allerlei restaurants waar je dus binnen vlees mag eten en buiten kost het de ondernemer heel veel geld. Dat kan nooit de bedoeling zijn. 01:42:49

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jacobs. Dan ga ik naar de heer Brandenburg, barg, van de SP. 01:42:55

De heer Brandenbarg: Nu hebben we ze allemaal wel gehad. Brandenburg, Brandenberg, ja, leuk. Borg, komt ook nog wel eens voor. Voorzitter, ik heb in de eerste termijn aangegeven hoe wij aankijken tegen de rol van de overheid en dat wij vinden dat er fundamentele herwaardering van het collectief nodig is. En dat wij het liefst weer voorzieningen opbouwen waarmee we als gemeente collectief taken zelf uitvoeren, om te voorkomen dat het collectief geld wegvloeit als winst of naar ondernemingen. Maar ook, en vooral, omdat daarmee in onze ogen een gemeentelijke overheid ontstaat die echt weer over wezenlijke 87

zaken gaat en daarmee het Democratisch gehalte van die gemeentelijke overheid vergroot. En hoewel daar niet echt een reactie van het college expliciet op kwam, bleek die impliciet toch wel een beetje uit de beantwoording van de wethouder over het isolatiefonds. Want alles wat de wethouder opnoemt zijn individuele maatregelen: "Mensen kunnen toch stripjes kopen. Mensen kunnen wel met 25 procent voorfinanciering bij een energieloket collectieve inkoop dingen doen. Mensen kunnen wel met een energiecoach kijken naar hun eigen woningverbruik." Terwijl, voorzitter, juist ook iets belangrijks en relevants als de klimaatcrisis is meer nodig. Is collectieve actie nodig door een fonds? Wat kan voorfinancieren, zodat mensen niet hoeven te investeren, die dat niet kunnen? Maar mensen via een verlaging van de energierekening dat over een langere periode kunnen terugbrengen. En ik vind echt - de SP vindt echt - dat partijen die zeggen dat ze iets willen doen aan die klimaatcrisis aan de energiearmoede, hier toch met ons mee zouden moeten gaan en we zien dat dan graag ook straks in het stemgedrag terug. 01:44:40

Voorzitter: Bushoff. 01:44:42

De heer Bushoff: Ja, voorzitter. Het kan zijn dat ik het niet goed gehoord heb, maar helemaal in het begin van het debat hoorde ik de heer Brandenbarg zeggen dat hij onder andere het verkiezingsprogramma van de Partij van de Arbeid had gelezen. Daarin stond een publiek duurzaamheidsbedrijf. Later hoorde ik het u ook noemen in uw eigen betoog en vervolgens hoor ik de wethouder zeggen: ""e gaan eigenlijk een soort publiek duurzaamheidsbedrijf oprichten. We gaan een fonds oprichten waar we met publiek opgewekte energie, duurzame energie, dat fonds gaan vullen met een bedrag van wel zeven cijfers." Dan worden wij tenminste best wel op onze wenken bediend, toch? 01:45:11

De heer Brandenbarg: Twee miljoen gaat daarin, volgens deze begroting. 01:45:13

De heer Bushoff: Dat is het startbedrag. Een bedrag van meer dan zeven cijfers met de opwekking van al die duurzame energiebronnen. 01:45:19

De heer Brandenbarg: Ja, die niet alleen uitgegeven worden aan isolatie, want die bestemming hebben we nog helemaal niet met elkaar besproken. Maar die gaat over allerhande energieprojecten. Wij vinden een fonds echt enkel en alleen voor isolatie, omdat daar ook een bedrag met zeven nullen eigenlijk nog niet groot genoeg voor is. 01:45:37

Voorzitter: De heer Sijbolts. 01:45:39

De heer Sijbolts: Ja, voorzitter, ik hoorde de SP oproepen tot steun voor dit amendement. Dat kan ik mij voorstellen, alleen ik wil niet in de situatie komen dat als we dit amendement niet zouden steunen, wij dan verwijten krijgen dat we niet achter de doelen staan. En ik heb slechte ervaringen met oproepen van de SP-fractie, want het afgelopen voorjaarsdebat riep uw fractievoorzitter op tot steun van de gemeenteraad van Groningen voor uw Tien Punten 88

Plan om de sociale armoede tegen te gaan. Ik heb daar per interruptie meteen positief op gereageerd, Ik heb tot mijn spijt nog steeds geen uitnodiging gekregen en ik zie om mij heen nog meer mensen niet. Dus ik wil wel eventjes dat verschil duiden, dat het niet steunen van positieve amendementen of moties van de SP-fractie niet betekent dat wij automatisch ook volledig oneens en tegenover de SP staan qua inhoud. 01:46:31

De heer Brandenbarg: Dat verwijt ik u ook helemaal niet hoor, meneer Sijbolts. Hetzelfde geldt, wat ons betreft, eigenlijk ook voor een fonds waarbij we extra willen inzetten op meer basisbanen en het begeleiden naar werk. Zodat we ook op dat vlak meer doen dan dat we nu doen omdat er in onze ogen toch te veel geld blijft liggen, wat we eigenlijk zouden moeten uitgeven omdat de opgaven in 2021 en '22 groten zijn. We kunnen niet wachten op een nieuw college die dat maar gaat besteden. Maar, voorzitter, dat is nog niet eens de echte winst van dit debat. De echte winst van dit debat, die staat toch wel ergens anders. Ik hoor namelijk de PvdA zeggen dat ze onze analyse delen en een heel eind mee kunnen gaan. Ik zie dat er ook trouwens in de voorstellen die we vandaag samendoen en ik hoor zelfs de PvdA zeggen: "Ja, het had nog wel wat beter gekund en er zijn altijd dingen die beter kunnen." en ook bij GroenLinks hoor ik dat ongeveer. Ik ga ervan uit dat we dat zo zien in de stemmingen, maar de echte winst is dat het begint wel te dagen. En ze zeggen het nog niet hardop, maar je voelt dat de groene, de linkse en de sociaaldemocratie partijen ook merken dat de uitdagingen op werk, op klimaat, op armoede, echt sneller en beter opgelost kunnen worden. Met een sociale partij, via het collectief. En de SP is helder, voorzitter, dat bent u van ons gewend. Dat kan niet met de liberalen.

Dat kan alleen met de partijen die kiezen voor het collectief in plaats van voor het individu. Dus wij zien de komende tijd ontzettend positief tegemoet. 01:48:02

Voorzitter: Dank u wel. Had u nog behoefte aan stemverklaring, meneer Brandenbarg? 01:48:08

De heer Brandenbarg: De heer Koks heeft nog een stemverklaring, hoor. Ja. Voorzitter: Nou, meneer Koks, even de sokken erin. 01:48:16

De heer Koks: Zeker. Maar eentje, dat gaat over motie twaalf, die canon over de regionale geschiedenis. Kijk, we moeten ook niet de pretentie hebben natuurlijk dat de geschiedenis een ideologisch vrije kwestie is. Al heeft de grootindustrieel Scholten absoluut twee gezichten in de Groningse geschiedenis. Wij vinden dus van belang dat het een evenwichtige canon wordt, waar vooral ook aandacht wordt besteed aan de uitbuiting zoals die in de veenkoloniën heeft plaatsgevonden, tot voor tachtig jaar geleden. De strijd van de Groningse loonarbeiders tegen de herenboeren, waar we nu de kapitale villa's van in puin zien liggen. En, om die niet te vergeten, ook de heldhaftige insteek van het communistische verzet tijdens de tweede wereldoorlog in onze stad en omgeving. Dus ook die zijde van de geschiedenis zien wij graag en vanzelfsprekend terug in die kanon. Vandaar dat we hem steunen.

89

01:49:22

Voorzitter: Dank u wel, meneer Koks. Meneer Rustebiel. 01:49:28

De heer Rustebiel: Ja, dank u wel, voorzitter. D66 wil dat iedere inwoner van Groningen het beste uit zichzelf kan halen en zichzelf kan zijn. En daarmee klopt inderdaad de analyse van de SP. Wij vertrekken vanuit het individu en niet vanuit het collectief. Maar de conclusie dat daar een passieve overheid bij hoort, die delen wij helemaal niet. Integendeel, het is niet voor niks dat D66 al jarenlang de meest ambitieuze onderwijs en immers emancipatie agenda heeft die we hier ook regelmatig te berde mogen brengen. Want niet iedereen krijgt dezelfde kans en ik heb er net al wat dingen over mogen zeggen. Daarnaast staan we natuurlijk gewoon vol van het sociale vangnet: onze armoede ondersteuning en de sociale energietransitie. Want het is onze partij die al een paar keer vragen heeft gesteld over de energietarieven. Er is vorig jaar een amendement geweest, ook voor een isolatie fonds. En we hebben een motie ingediend voor lokaal profijt bij energieopwekking en daar was ook steun van u bij. Dus hartstikke mooi. Nog twee dingen voordat ik naar de moties ga. We hadden inderdaad ook wel een wat bredere reflectie gehad van het college, met name over het punt dat wij eigenlijk ook met GroenLinks wel deelde: dat de uitvoeringskracht van de gemeentelijke organisatie ons wat zorgen baarde.

En ik zou nog willen zeggen dat wij heel blij zijn met de hele concrete en heldere toezegging bij de motie over de ethische commissie. Nee, dan gaan we straks over stemmen, maar we hebben er alle vertrouwen in dat het college daarmee aan de slag gaat. De moties, naast de moties die wij indienen of mee-indienen: steun voor het inventariseren van de problematiek van werkende armen, de kostendelersnorm en betaalbaar wonen. Ja, we moeten de woonplicht zeker uitrollen. We haken graag even aan bij de beantwoording die het college vorige week in de commissie ruimte eigenlijk wel heel goed gaf. Je moet kijken hoe je het doet, waar je doet, of je het overal moet doen en misschien moet je ook wel differentiëren in lengte van de woonplicht per wijk. Ik ben heel erg benieuwd naar het voorstel. Sociale koopwoningen: ook goed om toe te voegen aan wat wij doen aan het woonbeleid en juist die opkoopbescherming maakt ook dat die sociale koopwoningen direct weer verpatst worden, waardoor inderdaad het publieke geld een private winst wordt. De problematiek van de cruciale beroepen is ons bekend, maar dat vinden we iets meer aan Den Haag, de taak. En de plantaardige precariobelasting vinden wij een slecht idee, omdat het onuitvoerbaar is, heel erg bemoeizuchtig en volgens mij, als je kijkt hoeveel energie dat kost, kunnen we beter wat andere dingen op dat gebied doen. Het isolatie fonds. 01:51:49

De heer Brandenbarg: Ja, voorzitter, toch wel boeiend. Want dan zegt D66 eerst: "Nee, maar we zijn het best wel met de SP eens en we zien ook allerlei dingen waar we als gemeente wat kunnen doen in het collectief." En dan zegt u nu: "Ja, maar mensen die de gemeente in dienst neemt, meer betalen? Nee." Daar gaan wij toch juist als gemeente over? Daar kunnen wij toch keuzes in maken met elkaar, waar we de armoede aanpakken, mensen beter belonen? Dan geeft u weer geen thuis, dat is dus het liberalisme van D66, of niet? 01:52:18

De heer Rustebiel: Volgens mij hebben wij op het programma staan dat wij er zijn voor een verhoging van het minimumloon. Volgens mij wordt daar druk over gepraat nu. Ik hoop dat 90

het er ooit eens uit komt. Misschien later deze maand al, dat zal wel zo mooi zijn. Dus het gaat meer over de positie die wij als gemeente hebben en uw motie vraagt nogal wat meer dan dat. De isolatiefonds. Ja, volgens mij heel erg goed, juist wat het college voorstelt. Ik zou er echt heel positief over zijn. We gaan iets doen wat eigenlijk in Nederland vrij uniek is, door op die manier zo een fonds in te richten met geld van energie dat je zelf opwekt. Een startkapitaal erin en eruit. Het fonds zal zichzelf vullen en daar hebben we wel opvattingen over hoe dat uit te geven. Onder meer lokaal profijt zal voor ons belangrijk zijn. Maar dat brengen wij u ter discussie als wij het energietransitiefonds gaan bespreken. Maar complimenten van ons, voor het college, voor het energietransitiefonds en tot slot nog een paar woorden van collega Jim voor één of twee andere amendementen. 01:53:12

Voorzitter: Voordat u dat doet: meneer Van Zoelen, wilt u nog ergens op reageren? 01:53:16

De heer Van Zoelen: Ja, dank, voorzitter. Er is één ding wat ik niet zo goed begrijp: wat te bemoeizuchtig is als je een ondernemer een belastingvoordeel geeft, als zij zorgen voor een betere, een gezondere leefomgeving. Wat is daar bemoeizuchtig aan? 01:53:31

De heer Rustebiel: Dat levert die ondernemer gewoon heel erg veel gedoe op om het allemaal te administreren. En het voordeel van die belastingverlaging zal ongetwijfeld veel beperkter zijn, want zo hoog is de precariobelasting ook weer niet ten opzichte van het werk wat hij ervan heeft. Dus het lijkt mij tamelijk onuitvoerbaar en volgens mij heeft het college daar woorden aan gegeven. Collega Jim. 01:53:52

De heer Lo-A-Njoe: Dank u wel, collega Lo-A-Njoe. En de 'Bewegende stad', amendement vier. Ja, ook wij vinden dat amendement sympathiek en positief. De sportdeelname is de afgelopen jaren sterk veranderd en zeker tijdens de corona periode. Helaas lijkt het erop dat we mogelijk ook weer lockdowns krijgen. Het lijkt ons goed de openbare ruimte enerzijds optimaal verder te ontwikkelen naar bewegingsvriendelijkheid. Maar, zoals de ChristenUnie ook aangaf en het college ook aangaf: ja, het zit voorlopig niet op geld. Er is voldoende geld om de plannen die er liggen te ontwikkelen. En mocht het nodig zijn, dan is het college ook bereid om daar meer ruimte voor te maken op het moment dat dat nodig blijkt te zijn. Uit onze ervaringen met een mountainbike skillpark en met de skatebaan in het stadspark zien we dat niet zozeer op geld zit, maar dat er andere zaken zijn die maken dat daar geen voortgang in zit. Dus laten we vooral de plannen die we hebben nu gaan uitvoeren. Dan motie twaalf: 'Geef de geschiedenis regionale ruimte', dienen we mede in. Daar zijn we ook enthousiast over, uiteraard, omdat er heel veel is. Maar het is een goed idee - niet in de laatste plaats ook, mevrouw Van den Brand van het Parcival college - om dat meer te bundelen en te ontsluiten voor scholen die dat willen op een manier die ook past bij die scholen.

Want scholen gaan uiteindelijk zelf over hun lesmateriaal. En speciaal voor de Partij voor de Dieren, het Groningse kanon geeft leerlingen ook de kans om te leren uit het verleden. Bijvoorbeeld over de manier waarop we in het verleden omgegaan zijn met ons veenlandschap en hoe dat van invloed is geweest op het landschap en de faunadiversiteit. Dus ja, ik zou toch eigenlijk de steun verwachten daar. En tenslotte als laatste motie 91

zeventien: 'Ambities Groene Daken´. We dienen deze motie in omdat we gewoon zien dat Groningers super enthousiast zijn over meer groene daken en verduurzaming. We zouden dat niet onbedoeld moeten gaan remmen. Fijn dat het college de motie omarmt en ook van plan was om met een voorstel te komen. Wij zien deze motie in die lijnen en al een beetje als een introductie op wat we in Q1 van het college gaan krijgen. Dank u wel. 01:55:55

Voorzitter: Dank u wel, dan gaan we naar de heer Bushoff van de PvdA. 01:55:59

De heer Bushoff: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik deel mijn tweede termijn ook even op in twee lokjes als het ware. Eerst ga ik even in op een aantal zaken die in dit debat naar voren zijn gekomen en daarna ga ik ook in op een aantal specifieke moties. Dan begin ik even bij iets waar ik ook een debatje over heb gehad met de heer Bolle, wat volgens mij wel degelijk ook de aandacht verdient. Dat gaat namelijk over participatie, maar misschien ook wel breder: over de relatie tussen de inwoner en de overheid. En hoe zorg je ervoor dat mensen echt invloed hebben op hun eigen, directe leefomgeving? De heer Bolle gaf volgens mij ook het voorbeeld: "Misschien hadden die mensen bij Skaeve Huse wel gewild dat het vanaf het begin duidelijk was geweest dat het project hier komt." en misschien had dat minder tot onvrede geleid. Anderzijds zag je dat natuurlijk bij de Lagelandpolder. Vanaf het begin werd gezegd: "We willen graag dat hier dit park komt vanuit de gemeente." en toen zeiden mensen: "Ja, dan is er dus helemaal geen ruimte meer voor participatie en meepraten over dat het park er überhaupt komt." En volgens mij geven die twee vrij extreme voorbeelden wel aan hoe ingewikkeld die discussie over participatie is en hoe ingewikkeld het is om te zorgen dat mensen goed betrokken zijn bij wat er gebeurt in hun directe leefomgeving.

Ik denk dat er een hele lange lijst te maken is van voorbeelden vanuit de gemeente waar dat goed gaat. Maar ik denk ook dat er terecht - wat de heer Bolle ook zei - dat er best een lange lijst is waar dat nog niet goed gaat, en dat het logisch is dat die eruit gepikt worden. En dan is het natuurlijk ook voor mij, als sociaaldemocraat die eigenlijk nooit tevreden is, zaak dat ik graag wil dat dat verbetert en dat we daar beter mee omgaan. Dus die oproep van de heer Bolle, die kan ik helemaal steunen. Om dat beter te gaan doen. Om daar als raad ook vaker over met elkaar in gesprek te gaan. Die opvatting deel ik eigenlijk helemaal. Maar het punt dat ik dan nog wel eventjes wil maken, is dat de heer Bolle ook in een interruptie tegen mij op een gegeven moment zei: "Ja, u noemt hier een aantal andere dingen op en dat doet u telkens. Leuk lijstje, maar gaat het eigenlijk wel over die basisbanen? Hoe belangrijk zijn die basisbanen? Hoe belangrijk zijn die schoonmakers, die weer in dienst komen van de gemeente Groningen?" Ik hoor nu mensen zeggen: "Dat zei hij helemaal niet." maar dat bedoelde hij er volgens mij mee. Althans, zo hoorde ik het: "Ja, u noemt telkens de speerpunten op van de Partij van de Arbeid." Het klopt dat ik hier de speerpunten van de Partij van de Arbeid opnoemde, maar het zijn ook concrete resultaten die ik hier opnoemde.

Concrete resultaten die ik niet zozeer voor mezelf boek, maar wel degelijk boek voor de mensen waarvan ik denk dat ze dat nodig hebben. En daar gaat politiek ook over, wat mij betreft. Dus het is ook belangrijk dat we in deze raad wel degelijk dat politieke debat, over dit soort verschillende visies en over dit soort concrete voorbeelden, voeren. Wat volgens mij wel degelijk belangrijk is voor heel veel van onze inwoners. Daarom hebben we ook vandaag, als Partij van de Arbeid, nog een aantal andere voorstellen gedaan die, volgens mij, 92

vooruitgang kunnen betekenen voor onze inwoners. Bijvoorbeeld die sociale koopwoningen. En ik zal daar, als ze eenmaal gerealiseerd zijn - ook in volgende debatten, en wellicht is de heer Bolle er dan niet meer bij - nog telkens op terugkomen, voorzitter. Zo hebben we een aantal meer van dat soort voorstellen vandaag gedaan: de kostendelersnorm afschaffen; kijken of we het ombouwen van kamers naar studio's kunnen stoppen. Noem maar op. Dat soort voorstellen zullen we als Partij van de Arbeid natuurlijk de komende jaren blijven doen. Niet zozeer voor onszelf, maar wel omdat we denken dat het nodig is voor de inwoners. En omdat we graag willen dat we op kunnen blijven komen voor de inwoners die anders misschien geen stem hebben in deze gemeenteraad. En daarvoor doen we het natuurlijk, als Partij van de Arbeid. Voorzitter. 01:59:33

De heer Sijbolts: Ja, voorzitter, naar aanleiding van het betoog van de heer Bushoff over een groot deel van de woordvoering van de heer Bolle, die overeenkwam met het punt wat ik wilde maken. U geeft aan dat u graag in gesprek wilt gaan met de raad? Dat u in gesprek wilt over participatie en alles wat daarmee te maken heeft. Maar hoe wilt u dat dan en wanneer wilt u dat dan? Of wilt u dat per raadsvoorstel? Gaan we dat als raad gezamenlijk doen? Ik heb wel behoefte aan iets meer dan alleen die ambitie. 02:00:04

De heer Bushoff: Ja, voorzitter, die vraag had ik eigenlijk ook aan de heer Bolle naar zijn beschouwing. Op het risico af dat ik het nu niet goed begreep - en dan hoop ik dat de heer Bolle mij wel degelijk corrigeert - heb ik begrepen dat het in ieder geval belangrijk is dat we daar al aandacht voor hebben, en dat we dus als raad bij deze uitspreken dat we het daar vaker over gaan hebben. Bijvoorbeeld in de commissie Amrut, noemde ik hem in mijn eigen fractie, maar dat is volgens mij de commissie Democratische Vernieuwing. Dat we daarover dat gesprek gaan voeren. Dan bekijken we hoe we bijvoorbeeld als raad beter in kunnen leveren op participatieverordening. Dat zijn volgens mij concrete handvatten die we kunnen aanpakken om dit gesprek als raad te gaan voeren en hier meer aandacht voor te hebben. Want het is wel degelijk belangrijk. Maar mijn betoog was ook: "Het is niet het enige wat belangrijk is." Ook die andere zaken, die ik in mijn inbreng in de eerste termijn opnoemde, doen ertoe. Dat zijn ook belangrijke zaken. 02:00:53

Voorzitter: Meneer Bushoff. U heeft nog een vraag van de heer Van Zoelen en de herhaling kost tijd. Dus als u nog snel stemverklaringen wilt geven, dan kan dat daarna. Meneer Van Zoelen? 02:01:02

De heer Van Zoelen: Ja, ik heb een vraag aan de heer Bushoff. Want Bushoff doet dat vaker, een hele opsomming van allerlei sociale plannen die de PvdA indient. En dat is natuurlijk ook zo, maar ik wil wel daarbij zeggen: "Dat zijn ook allemaal sociale plannen die er zijn gekomen met steun van de Partij voor de Dieren." Zonder ons had u die schoonmakers niet in dienst gehad. Ook de basisbanen hebben wij gesteund en we zullen de kostendelersnorm steunen. Dus wij zijn eigenlijk ook wel benieuwd: "Als u dat opnoemt, dat is prima. Maar zou u ook uw medestanders kunnen noemen?" En we zijn eigenlijk wel benieuwd wanneer wij op groene en sociale vlakken, bijvoorbeeld ook op dierenwelzijn, de PvdA tegemoet kunnen zien. 93

02:01:45

De heer Bushoff: Ja, voorzitter, ik zat met een schuin oog naar mijn tijd te kijken maar volgens mij zit die hier al doorheen. Bijna, inderdaad. Als antwoord: "Natuurlijk" zeg ik tegen de Partij voor de Dieren. Daar zijn we ook heel blij mee. Volgens mij gaat politiek in de democratie ook over samenwerken en soms ook tellen tot de helft plus één om iets te realiseren. Dus natuurlijk lukt dat niet alleen en moet je daarvoor samenwerken en is het heel goed om te zien dat het lukt om met linkse partijen in deze raad soms dit soort verregaande voorstellen te doen. Daar zijn we ontzettend blij mee. Dus dank daarvoor. We vinden elkaar vast in de toekomst nog vaker. Voorzitter, dan heel specifiek op een paar kleine dingen nog. Blij met de toezegging van het college over het steunpunt Huren. Daar konden we ons helemaal in vinden. We snappen de gedachte van de moties over de diversiteit in het uitgaansleven en de nachtvisie helemaal. Dus we zijn ook heel erg blij met de toezeggingen daarop en nemen ook graag deel aan het gesprek daarover. Dan over de motie om geen geld meer uit te trekken voor de plankosten voor een nieuw muziekcentrum. Ja, voorzitter, als je geen nieuw muziekcentrum maakt, zul je ook plankosten moeten ontwikkelen - dat zei het college al - voor een oud muziekcentrum en wat de Partij van de Arbeid betreft heeft Groningen een muziekcentrum nodig.

Om dan in de woorden van de heer Loopstra te spreken: "Cultuur is beschaving, dus daar bezuinigen we niet op." Voorzitter, volgens mij ben ik wel door de belangrijkste toelichtingen op de moties en amendementen. Het amendement van de SP heb ik in mijn interrupties al behandeld. 02:03:11

Voorzitter: Ga ik toch persisteren in de fout die mevrouw Jacobs net al even aanraakte. Ik ga even een debatje toestaan aan de hand van de stemverklaring. 02:03:19

De heer Moerkerk: Ja, dank u, voorzitter. Ik begrijp dat de heer Bushoff akkoord gaat met dat bedrag wat extra beschikbaar wordt gesteld. Maar dat dit gelijk dan een plan gaat opleveren, indien het niet doorgaat? Gaat u daar op die manier mee akkoord? Of komt er dan straks nog een voorstel, als het niet doorgaat, voor weer nieuwe plankosten? 02:03:38

De heer Bushoff: Voorzitter, volgens mij heb ik een tijd geleden een best wel - zoals ik dat vaker doe - stevig debat gevoerd over of er een nieuw muziekcentrum moet komen. En ja, dat moet er wat ons betreft komen. Dus wij zijn ook voor deze plankosten. Volgens mij is dat een antwoord op uw vraag. En tot slot, voorzitter: we zijn ook heel erg blij met de motie - in dit geval van de SP, PvdA en een aantal andere partijen - over het verhogen van het minimumloon voor de cruciale beroepen. We kunnen ons helemaal vinden in de uitleg van de wethouder. Dus met die uitleg kijken wij graag uit naar de brief die het college daar nog over gaat sturen. 02:04:12

Voorzitter: Meneer Moerkerk? 02:04:14

De heer Moerkerk: Ja, ik grijp nog even terug naar het antwoord van de heer Bushoff. Er staat heel duidelijk in het voorstel dat een plan maken vier en een halve ton kost. Kadernota:

94

vier en een halve ton. Op basis daarvan wordt besloten. En nu kost die kadernota een miljoen. Hoe ziet u dat? 02:04:28

De heer Bushoff: Prima. 02:04:31

De heer Moerkerk: Dan gaat u dus tegen het voorstel dat we zelf hier hebben aangenomen. We voeren niet het voorstel uit, zoals we het hebben aangenomen. De heer Bushoff: Wederom, in dit geval: prima, voorzitter. Want anders had ik een andere stemverklaring gegeven, een ander antwoord en een ander debat gevoerd toen het daadwerkelijk over de nieuwbouw van de Oosterpoort ging. 02:04:49

Voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Wijnja. 02:04:51

Mevrouw Wijnja: Dank u wel, voorzitter. Allereerst zou ik willen zeggen dat het heel mooi is dat het college de boodschap van minister Blok ongepast noemt en dat er ook een boodschap in die trant richting Den Haag is gegaan. Want dat is heel terecht en belangrijk signaal wat wij niet vaak genoeg kunnen en helaas nog steeds moeten geven vanuit deze regio. Ik vond het wel mooi dat collega Bushoff net de commissie, commissie Amrut noemde. Dat hoorde ik hem vanmiddag zeggen, dat ik krijg ik nu niet meer uit mijn systeem. Gelukkig komt die begeleidingscommissie, die wij in deze raad hebben, volgende week bij elkaar. Ik ben blij dat dat hier breed gedeeld wordt, dat wij met elkaar als raad daarover gaan praten hoe we dat komende tijd doen. Dat was volgens mij al de bedoeling. Mijn fractiegenoot Hans Sietsma is daar ook druk mee bezig, dus we kijken enorm uit naar de gesprekken daarover. Volgens mij is het hartstikke goed. Ik ben blij. 02:05:47

Voorzitter: Meneer Sijbolts. 02:05:49

De heer Sijbolts: Is mevrouw Wijnja het dan wel met mij eens dat dat soort gesprekken niet uitsluitend en alleen in een commissie besproken moeten worden, omdat we die toevallig hebben samengesteld? Want volgens mij gaat het er ook over wat je als raad, als collectief wilt. En wat wij gezamenlijk willen en welke ambities we hebben. En ik heb wel een beetje het gevoel dat wij nu de laatste maanden, bij verschillende onderwerpen die voorbijkomen, voor die verantwoordelijkheid weglopen. Dus bent u het met mij eens dat wij daar als raad collectief wel - en samen met het college uiteraard - een tandje bij kunnen zetten? In plaats van te wachten tot na de gemeenteraadsverkiezingen of tot de commissie met een uitslag van iets komt? 02:06:26

Mevrouw Wijnja: Volgens mij, wat ik net zei, was juist dat we niet hoeven te wachten tot na de verkiezingen. De commissie die we hebben, kunnen we volgens mij gebruiken om daarmee te beginnen. En zeker moeten we dat gesprek ook in het openbaar voeren. Volgens mij doen we dat heel vaak ook. Maar mijn opmerking hier was vooral omdat om dat te doen. 95

02:06:45

Voorzitter: Sterker nog, nu ik dat gehoord heb in het debat, denk ik dat het goed is dat er een voorstel uit de commissie komt om het daarover te gaan hebben. Daar willen de heer Brandenbarg - zeg ik het in één keer goed? - en de heer Bolle straks ook nog even op reageren. 02:06:56

De heer Brandenbarg: Ja, want ik vind dat toch wat ingewikkeld, voorzitter. Want we hebben nu ook de afgelopen acht jaar - ik weet niet hoe lang - veel met elkaar gesproken over democratische vernieuwing. We hebben experimenten gehad. We hebben G1000 gehad. We hebben wijkraden gehad. We hebben ik weet niet wat gehad. We hebben zelfs een begeleidingscommissie hiervoor en toch gaat het mis. En volgens mij is de oplossing dan niet: nog meer praten, nog meer begeleidingscommissies. Volgens mij moeten we ons zelf in de spiegel aankijken als volksvertegenwoordigers en moeten de volksvertegenwoordigers hun werk doen. Hun oor te leggen en luisteren bij de bevolking. Daarop hun politiek baseren, ongeacht of ze een coalitie of oppositiepartij zijn. En dat moet iedereen vooral voor zichzelf bepalen en op een fatsoenlijke manier doen. En daar moeten we niet over praten, dat moeten we met elkaar gaan doen. Daar moeten we weer in een commissie van alles van vinden. Ik weet het niet, maar volgens mij is dit ons gedrag. En ik snap dat dit een vrij individuele boodschap van een SP’er is. Maar het is wel - volgens mij - wat het is. Wij moeten als volksvertegenwoordigers ons werk eens gaan doen. 02:07:56

Voorzitter: Ik ga na deze opmerking meteen even door naar de heer Bolle. Heeft u ook nog een vraag aan mevrouw Wijnja hierover, over de opmerking? 02:08:03

De heer Bolle: Nee, voorzitter, volgens mij had u een goede samenvatting. Dat wat de commissie allemaal doet, dat gewoon kan voorbereiden. 02:08:12

Mevrouw Wijnja: Laat duidelijk zijn dat ik het helemaal eens ben met de SP als die zegt: "Volksvertegenwoordigers moeten hun werk doen." Maar er wordt een tegenstelling gecreëerd die er volgens mij niet is, want je moet dingen doen en ook praten over dingen. Dat hoort volgens mij allebei bij ons werk en maakt dat we goede dingen doen. Ik wilde nog even iets zeggen over-- want wij hebben antwoord gekregen op onze vraag over de mogelijke versnelling voor het tegengaan van energiearmoede. Op zichzelf is dat mooi. Ik hoop in ieder geval wel dat we in januari iets meer grip krijgen op hoe je dat proces ook daadwerkelijk kunt versnellen. En waarom ik in mijn woordvoering even uiteenzette dat er 15,8 miljoen beschikbaar was, is juist omdat heel veel van wat ik de SP hoor zeggen, dat gebeurt gelukkig al. Want er zit voor een heel groot gedeelte een collectieve maatregel in. Mijn conclusie na dit debat is dat het doel en het middel soms wat door elkaar lopen, maar dat we eigenlijk grosso modo het best wel eens zijn over wat we aan het doen zijn en wat we moeten doen. En dat het belangrijk is, en dat vind ik eigenlijk heel positief. Ik wilde nog even iets zeggen over motie zestien, de plantaardige precariobelasting. Want het zal u niet verbazen, voorzitter, dat wij het erg eens zijn met de Partij voor de Dieren waar het gaat om het behalen van de doelstelling.

Wij denken niet dat dit per se de beste route is om daar te komen. Wij vinden zeker wel dat je als overheid mag nadenken en maatregelen mag 96

bedenken om gedrag te beïnvloeden. Daar zijn wij helemaal niet op tegen, maar wij stellen voor om gezamenlijk met de Partij van de Dieren de komende tijd na te denken over hoe we dat zouden kunnen doen. En kunnen we zorgen dat we die doelen bereiken om inderdaad aan te sluiten op onze voedsel agenda? 02:10:09

Voorzitter: Dank u wel. Meneer Brandenbarg. 02:10:11

De heer Brandenbarg: Ja, voorzitter, ik wil niet zeggen dat die 15 miljoen een klein bedrag is. Alleen, u constateert ook, net zoals dat u dat in uw eerste termijn deed, dat die nog onvoldoende terechtkomt bij de mensen die dit het hardst nodig hebben. Dat komt deels door hoe die regelingen zijn. Je moet 25 procent van de kosten zelf opbrengen. Dan moet je als gemeente daar nog een bedrag bij doen. Je krijgt een cadeaubon en een energiecoach en dan kun je zelf wel wat doen. En er zitten onvoldoende collectieve maatregelen, in de vorm van voorfinanciering bijvoorbeeld. Vindt u dan echt dat dit genoeg is? Wil GroenLinks niet meer? U bent de partij die hier altijd het hoogste woord over voert en alles wil doen om de klimaatverandering tegen te gaan. U dient een motie in om de klimaat noodtoestand uit te roepen, maar als wij dan met voorstellen komen om meer te doen, dan geeft u eigenlijk niet thuis. En dat begrijp niet. Kunt u mij dat toch nog eens uitleggen. 02:11:07

Mevrouw Wijnja: Als de SP zegt: "GroenLinks wil altijd meer." Dat klopt. En dat komt omdat we de noodzaak van het oplossen van deze noodtoestand zien. Dat is alleen de vraag niet. Wat wij zien, als we kijken naar niet alleen het bedrag wat er staat, maar ook de maatregelen die er zijn-- want er zitten wel degelijk een aantal collectieve maatregelen in die heel belangrijk zijn. Dan zeggen wij: "Het bedrag wat er nu voor gereserveerd is, dat is voor nu genoeg. Dat moeten we vooral zo snel mogelijk bij de mensen krijgen." En dan kan het zo zijn dat we over een aantal maanden constateren: "Eigenlijk moet er geld bij." Dan is dat fonds er. Dus dan kunnen we daar met elkaar over praten en dan heb ik in ieder geval gehoord dat er vandaag een heleboel partijen zijn die dit net zo belangrijk vinden als wij dat vinden. Dus dan denk ik dat we daar ook wel uitkomen, eerlijk gezegd. 02:11:56

Voorzitter: Dan was dit het einde van de tweede termijn. Goede raad. Ik kijk even achter mij naar het college of er behoefte is aan een schorsing voor de voorbereiding van de beantwoording van de laatste vragen. Dat is niet het geval? Als de raad daar ook mee akkoord is, dan gaan we meteen door voor de tweede termijn van het college. 02:12:13

Wethouder Benjamins: Dan zal ik beginnen voorzitter, dank. Ik begin maar even staccato de beantwoording van de tweede termijn van de gemeenteraad en te beginnen bij de PVV, die vroeg hoe ik het bedankje naar Den Haag overbracht. Dat heb ik volgens mij daarstraks al gedaan. Dus daar hoef ik niet langer over bij stil te staan. Dan was er een vraag over de opgaven die ons te wachten staan. Maatschappelijke opgaven in de toekomst. Volgens mij zijn daar onder andere de bouwen, de woningbouwcrises die wij met elkaar te lijf willen gaan, door onder meer bouwen aan de suikerzijde, de Stadshavens, de Heldin. Om maar iets te noemen. We willen de gebiedsteams versterken. We hebben nog een vitaliteits campus 97

plan op elkaar dingen staan. En dan hebt u onlangs een brief van ons ontvangen als het gaat over de bouwkostenstijging. Er zijn nog cao-onderhandelingen gaande waarvan wij de uitkomst nog niet helemaal kennen, maar waar zeker niet minder lonen uit voort zullen vloeien. Qua hoogte. Wijkvernieuwing hebben we nu alleen nog maar incidenteel geregeld. Dan hebben we ook nog het integraal huisvestingsplan onderwijs en de sportzalen en gymzalen waar we structureel nog niet een volledige dekking voor hebben. Dat, voor wat betreft de opgaven. En waar gaan wij dan substantieel minder geld aan uitgeven? Voorzitter, dat zal u verbazen, maar dat is substantieel aan de bijstandsuitkeringen in onze gemeente. Het gaat de goede kant op met onze stand. Dan heb ik staan de fractie van 100 Procent Groningen, die wat verward was over de kadernota en het investeringsvoorstel. Dat kan ik me voorstellen, want dat zijn inderdaad twee verschillende dingen en worden separaat aan u aangeboden. Het investeringsvoorstel komt pas later. De kadernota wordt, als het goed is, naar u in februari toegezonden als raad, waarna u daar wat van mag vinden. Overigens wil ik u nog meegeven dat, om een weloverwogen oordeel te kunnen vellen, denk ik dat het goed is dat u die plankosten toch even gaat maken volgend jaar. Dan het CDA.

Waarom ik niet was ingegaan op participatie, was omdat ik de indruk had dat de heer Bolle daadwerkelijk richting uw raad formuleerde. Om het over participatie te gaan hebben. Ik denk dat de debatten die er daarnet over geweest zijn, dat die wel voldoende aanleiding geven om daar weer verder over te praten. Maar ik denk ook dat de invoering van de omgevingswet en de participatieverordening ook al echt alle aanleiding in zich hebben om er met elkaar over van gedachten te wisselen. Dan nog even naar de VVD, die het over de doelen in de bouw had. Ja, het verschil is eigenlijk-- Misschien is het wel woord technisch van aard, maar de planning is wat anders dan onze doelen. Want de doelstelling, dat is de afspraak die wij met de regio maken als het gaat om het aantal woningen dat wij bouwen. En dat zijn er eigenlijk, door de jaren heen, steeds 1500. Dat is onze doelstelling en planning, schrijven we op. Omdat we denken dat we iets hoger kunnen scoren dan de doelstelling die we eigenlijk met elkaar hebben afgesproken. Volgens mij ben ik dan wel door de vragen op mijn moties heen. Over de Partij voor de Dieren.