Document · PDF

09-11-2022 verslag gemeenteraad 15.00 uur.pdf

gemeenteraad 9 november 2022, gemeente Groningen48.669 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Gemeenteraad........................................................................................................................... 2 1.

Opening en mededelingen ............................................................................................ 2

6. Behandeling gemeentebegroting 2023 ............................................................................. 3 - Indicatie tijdsindeling en spreekvolgorde en -tijden begrotingsbehandeling............. 3 a.

Begrotingswijzigingen 2e kwartaal 2022/VGR II ....................................................... 5

Septembercirculaire 2022 ........................................................................................ 5

Belastingtarieven 2023 ............................................................................................ 5

Ontwerpbegroting 2023 .......................................................................................... 5 -

A01: Energiebesparing Eerst ................................................................................ 5

A02: Bestaanszekerheid bieden aan lagere inkomens door lagere lasten .......... 5

A03: Uitstellen extra ozb verhoging .................................................................... 5

M01: Meten is Weten .......................................................................................... 5

M02: Sport en bewegen met een chronische aandoening ................................. 5

M03: Verlicht de last............................................................................................ 5

M04: Ondersteuning dierenartskosten voor minima .......................................... 5

M05: Diervriendelijke kinderboerderijen ............................................................ 5

M06: Wij zijn er langer dan jullie ......................................................................... 5

M07: Dorpen een plek voor jong en oud............................................................. 5

M08: Ondermijning en drugscriminaliteit ........................................................... 5

M09: De bijstand verdient beter ......................................................................... 5

M10: Huiswerkbegeleiding en armoedeval ......................................................... 5

M11: Trek gezamenlijk één lijn in de publieke ruimte ........................................ 5

M12: Algoritme- en sensoren register................................................................. 5

M13: Maak de weg naar volledig circulair afvalbeleid concreet ......................... 5

M14: Echte stappen naar meer geïsoleerde woningen....................................... 5

M15: Gun alle kinderen een groen schoolplein................................................... 5

M16: Spreidingsbeleid criminogene branches .................................................... 5

M17: Krottenkaart Groningen ............................................................................. 5

M18: Kleine steegjes aanpak ............................................................................... 5

M19: MBO............................................................................................................ 5

M20: Grofvuil ....................................................................................................... 5

M21: Onderzoek ondersteuning duurzame relaties ........................................... 5

M22: Dag van de Vrijwilliger ................................................................................ 5

M23: Uitbreiding Repaircafés Groningen ............................................................ 5 1

M24: LHBTQIA+ monitor ..................................................................................... 5

M25: De sociale basis moet blijven ..................................................................... 5

M26: Intergenerationeel wonen ......................................................................... 5

M27: Stedenbanden geen prioriteit .................................................................... 5

M28: Bijdragen aan de Groningse politie ............................................................ 5

M29: Energiecompensatie voor hen die het nodig hebben ................................ 5

M30: Fonds ook voor levensbeschouwelijke organisaties en culturele instellingen .................................................................................................................... 5 -

M31: Zonder nacht geen dag............................................................................... 5

M32: Jongerenadviesraad ................................................................................... 5

Resultaten herziening grondexploitaties 2002 ........................................................ 6

Herziening grondexploitatie Meerstad 1-1-2-2022 ................................................. 6

7. Sluiting ............................................................................................................................. 95

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 9 NOVEMBER 2022 15.00 UUR Voorzitter: K. Schuiling (burgemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), C. Nieuwenhout (GroenLinks), H. Sietsma (GroenLinks), T. van de Vendel (GroenLinks), J. Bushoff (PvdA), E. van der Weele (PvdA), R. Gierkerk (PvdA), I. Huitema (PvdA), R. Pestman (PvdA), J. van Veen (PvdA), J. Lo-ANjoe (D66), M. Gietema (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), T. Rustebiel (D66), W. Pechler (PvdD), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), A. Sijbolts (Stadspartij 100%), Y. Menger (Stadspartij 100%), M. Sloot (Stadspartij 100%), J. Dijk (SP), D. Brandenbarg (SP), W. Koks (SP), H. de Waard (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), S. Bosch (Student&Stad), M. Goodijk (Student&Stad), K. de Groot (Student&Stad), P. Rebergen (ChristenUnie), S. Wennink (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), D. Ram (PVV) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder), M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Gemeenteraad 1. Opening en mededelingen 00:17:47

Voorzitter: Ik open de vergadering van de gemeenteraad. Iedereen van harte welkom. Ik deel u mede dat de volgende raadsleden iets later komen: Elisabeth Akkerman, Leendert van der Laan en Benni Leemhuis. Dat klopt. Afwezig zijn Sophie Middelhuis en Hans Moerkerk. Dat komt goed uit, want dan hebben we een oneven getal bij de stemmingen. U ziet op de publieke tribune, vanuit raadsperspectief, een ongekend aantal jonge talenten en paar hele oude talenten. 2

00:18:40

Voorzitter: Voor die oude talenten geldt natuurlijk ook dat ze op het journalistenbankje zitten, dus daar zit ook nog voldoende perspectief in. Het is goed bedoeld, hoor. 00:18:51

Voorzitter: Heel hartelijk welkom ook aan jullie. Veel vertrouwen. Let goed op! Dan ziet u in de hoek aan die kant: Berend de Boer. Het idee is dat wij nog een keer ergens in deze raadszaal een borstbeeld van de Koning moeten neerzetten. We dachten, als we nu iemand vragen die verschillende hoeken gaat bevolken, dan kunnen wij de locatie langzamerhand gaan vaststellen. Nu hij er toch is. Berend, heb je nog wat te vertellen of niet? 00:19:28

Berend de Boer: [dialect gesproken] Goededag lu, ik ben gevraagd hier wat te vertellen in het Gronings. In de Groningse taal en dat is ter gelegenheid van de presentatie van het buusboukje. Daar hoort een tekstje bij en dat gaat als volgt: Heb je alles? Deze woorden zullen de meesten van ons zich wel herinneren uit de lagere schooltijd. Pa, moe of de verzorger riepen ons dat na als we, vaak te laat, op de fiets stapten met een bord vol Brinta en een [onhoorbaar] achter de knoop. Onze tanden hadden we geschrobd met Prodent. Heb je alles? Trommeltje met [onhoorbaar], appel of appelsienen en buusdouk? De laatste vraag gold voor de jongens. Voor meisjes was de vraag: heb je je buusdoukje? Er zat ook wezenlijk verschil in. Buusdouken voor jongens waren een stuk groter dan die voor de meisjes. De buusdouken voor jongens waren doorgaans rood en de meisjes hadden witte buusdouken. Tegenwoordig is de buusdouk wat uit de mode geraakt. Als we al wat in de buutse hebben, is dat meestal van papier en heet het in goed Gronings 'tissue'. Huidige en komende generaties zullen ook amper meer weten wat een buusdouk is. Niet, omdat er geen snotneuzen meer zijn, maar omdat ze de Groningse taal niet meer machtig zijn. Daar moet verandering in komen. Daarom is het schier dat er een buusboukje is verschenen.

Een heel mooi boukje met Groningse uitspraken en woorden en uitleg hoe het Gronings precies in elkaar zit. Een boukje voor nieuwe Groningers of voor mensen die hier op visite zijn, maar net zo goed voor de Groningers zelf om cadeau te geven of cadeau te krijgen, hartstikke schier. Een klein boukje met hopelijk grote gevolgen, namelijk behoud van de Groningse taal. Vaders, moeders en verzorgers, jullie kunnen je kinderen niet meer 's morgens naroepen, heb je jouw buusdoukje bij je, maar heb jij jouw buusboukje bij je? Dat is een mirakel. Ik dank u wel. 00:23:01

Voorzitter: Jullie krijgen straks allemaal dat 'buusboukje' uitgereikt en dan gaan we de volgende keer natuurlijk oefenen. Dat gezegd zijnde, zien wij op onze tafel ook nog mooie pepernoten. Wesley, wil je daar nog wat over kwijt? Nee, totaal niet. Dan bedanken we Wesley niet voor de pepernoten.

6. Behandeling gemeentebegroting 2023 - Indicatie tijdsindeling en spreekvolgorde en -tijden begrotingsbehandeling 00:23:34

Voorzitter: Dan zijn we bij de orde van deze vergadering. Ik zal daar een paar korte mededelingen over doen. De spreektijd per fractie bedraagt maximaal twaalf minuten, inclusief interrupties. Ik zal natuurlijk ook bij de interrupties, zoals altijd, daar zeer nauwgezet op toezien, dat niet iemand die nog maar nul minuten heeft, heel veel 3

interrupties gaat plegen in een anders zijn bijdrage. Daar zullen we op letten. Tegelijkertijd zal ik proberen de levendigheid van het debat niet dood te reguleren, maar volgens mij kan dat best samen. Wij gaan in de eerste termijn van de raad zes fracties het woord geven, te beginnen met GroenLinks. De SP is in de eerste ronde de laatste, dan gaan we even schorsen en komen de andere partijen. Het is ongeveer half vijf als we weer beginnen met de rest van de fracties en om ongeveer kwart voor zes of zes uur is er een eetpauze en een overlegpauze. Er is nadrukkelijk verzocht dat ook te gebruiken. Rond kwart over zeven gaan we weer beginnen met de eerste termijn van het college.

a. Begrotingswijzigingen 2e kwartaal 2022/VGR II b. Septembercirculaire 2022 c. Belastingtarieven 2023 d. Ontwerpbegroting 2023 -

A01: Energiebesparing Eerst

A02: Bestaanszekerheid bieden aan lagere inkomens door lagere lasten

A03: Uitstellen extra ozb verhoging

M01: Meten is Weten

M02: Sport en bewegen met een chronische aandoening

M03: Verlicht de last

M04: Ondersteuning dierenartskosten voor minima

M05: Diervriendelijke kinderboerderijen

M06: Wij zijn er langer dan jullie

M07: Dorpen een plek voor jong en oud

M08: Ondermijning en drugscriminaliteit

M09: De bijstand verdient beter

M10: Huiswerkbegeleiding en armoedeval

M11: Trek gezamenlijk één lijn in de publieke ruimte

M12: Algoritme- en sensoren register

M13: Maak de weg naar volledig circulair afvalbeleid concreet

M14: Echte stappen naar meer geïsoleerde woningen

M15: Gun alle kinderen een groen schoolplein

M16: Spreidingsbeleid criminogene branches

M17: Krottenkaart Groningen

M18: Kleine steegjes aanpak

M19: MBO

M20: Grofvuil

M21: Onderzoek ondersteuning duurzame relaties

M22: Dag van de Vrijwilliger

M23: Uitbreiding Repaircafés Groningen

M24: LHBTQIA+ monitor

M25: De sociale basis moet blijven

M26: Intergenerationeel wonen

M27: Stedenbanden geen prioriteit

M28: Bijdragen aan de Groningse politie

M29: Energiecompensatie voor hen die het nodig hebben

M30: Fonds ook voor levensbeschouwelijke organisaties en culturele instellingen

M31: Zonder nacht geen dag

M32: Jongerenadviesraad

e. Resultaten herziening grondexploitaties 2002 f. Herziening grondexploitatie Meerstad 1-1-2-2022 00:25:15

Voorzitter: Dat alles gezegd zijnde, stel ik voor dat we beginnen met de bijdrage van de fractie van GroenLinks. 00:25:40

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dank u wel, voorzitter. Als u mij toestaat, ga ik het toch in het Nederlands doen. Het zal mijn ouders en opa en oma niet bijzonder trots maken, maar ik ben het Gronings niet zo goed machtig dat ik dat hier aan jullie wil laten zien. Voorzitter, vandaag bespreken we de eerste begroting van dit college, de eerste begroting van dit linkse en groene college. Voorzitter, het zal u niet verrassen, mijn fractie is trots op deze begroting. Zoals ik eerder heb gezegd, groene politiek is linkse politiek en linkse politiek is groene politiek. Dat blijkt ook uit deze begroting. Groen en links gaan samen. Het is een politiek van bestaanszekerheid, leefbaarheid en de vrijheid en veiligheid om onbekommerd en onvoorwaardelijk jezelf te zijn. 00:26:24

Voorzitter: Meneer Sijbolts. 00:26:26

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, ik hoop niet dat GroenLinks nu betoogt dat het bedrijven van groene politiek uitsluitend is voorbehouden aan partijen aan de linkerzijde van het spectrum? 00:26:37

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Ik zou niet willen betogen dat het uitsluitend is voorbehouden aan de partijen aan de linkerzijde van het spectrum, maar in mijn overtuiging en dat zal u van een spreker namens GroenLinks niet verrassen, gaat het wel hand in hand samen. Om een eerlijke vergroening te doen heb je ook eerlijke inkomenspolitiek nodig. 00:26:53

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, ik hervat mijn woordvoering. Het draait namelijk om het investeren in mensen en dieren, voor nu en ook voor het Groningen van morgen. Voorzitter, dit vergt stevige ambities. Het vergt lef. Het vergt durven kiezen voor én een eerlijke energietransitie én meer geld in de portemonnee van Groningers. Durven kiezen voor én meer betaalbare woningen én meer groene openbare ruimte. Het is uitspreken en beleid maken voor mens en dier, waarbij de klimaatcrisis wordt aangepakt en we tegelijkertijd bouwen aan bestaanszekerheid. Een bestaanszekerheid die inhoudt dat mensen meedoen en ertoe doen. Daar staat GroenLinks voor en daar staat dit college voor. Met lef en ambitie stevige keuzes maken om de publieke regie te pakken voor een Groningen voor iedereen. Voorzitter, eergisteren was ik jarig. Dat is dat op zich niet bijzonder relevant, dat geef ik direct toe. Echter, een week voor mijn verjaardag leek ik nog een buiten verjaardag te gaan vieren, in november wel te verstaan. Allemaal leuk en aardig, maar het toont ook vooral en wederom de urgentie aan van de stand van de klimaatcrisis. 00:27:57

De heer Van Hoorn (GroenLinks): In 2021 riepen wij in Groningen de klimaatnoodtoestand uit en de urgentie neemt alleen maar toe. De weerrecords sneuvelen of de gascrisis, beiden 6

benadrukken de absolute noodzaak van actie. We moeten af van fossiele brandstoffen door het energieverbruik terug te dringen, bijvoorbeeld door groots in te zetten op isolatie en door veel meer groene energie op te wekken. Verduurzamen is namelijk een must. Een CO2neutraal Groningen in 2035 is een must. Dit is dan ook een absolute topprioriteit van het college, waar wij bijzonder blij mee zijn, want het is bittere noodzaak. Dit zien we terug in het Fonds Energietransitie, waarbij de opbrengsten van de duurzame energieopwekking ten goede komen aan onze inwoners. We zien het bijvoorbeeld bij de verdere uitbreiding van WarmteStad in Selwerd. Daarnaast helpen wij ook bedrijven bij hun energietransitie via Groningen Werkt Slim en geven we zelf het goede voorbeeld door bijvoorbeeld de verduurzaming van ons eigen vastgoed. 00:28:55

De heer Van Hoorn (GroenLinks): We zijn er echter nog niet. Voorzitter, samen met de PvdA, de SP, de Partij voor de Dieren en de ChristenUnie dienen wij dan ook een amendement in. Met dit amendement investeren wij extra in de verduurzaming van ons eigen vastgoed. Door een accu te plaatsen bij de Duinkerkenstraat zullen er meer zonnepanelen op het dak kunnen en kan de stroom 's nachts gebruikt worden om gemeentelijke voertuigen op te laden. Zo geeft Groningen zelf het goede voorbeeld. Daarnaast zet dit amendement ook in op extra energiebesparing in het bedrijfsleven, waar tenslotte meer dan de helft van de CO2-uitstoot van deze gemeente plaatsvindt. Voorzitter, het is ook van belang om in te zetten op een Groningen voor iedereen, voor nu en juist ook voor later, want ook dat is leefbaarheid. Het is vergaande verduurzaming en vergroening en het is het herwinnen van de openbare ruimte. We geven in Groningen ruim baan aan de fiets, aan de voetganger en het OV door bijvoorbeeld de plannen met de doorfietsroutes om ook fietsen op een langere afstand een aantrekkelijke keuze te maken. 00:29:56

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, leefbaarheid houdt in dat de openbare ruimte gelegenheid biedt om te recreëren, te spelen en te ontmoeten. Dit alles uiteraard in een radicaal vergroende openbare ruimte. Met fietsvlonders, schoolstraten en leefstraten hebben we mooie middelen in handen om de inwoners van onze wijken en dorpen hier ook kennis mee te laten maken. GroenLinks staat voor een gelijkmatige aanpak van ruimtegebruik, juist om ruimte te maken voor voetgangers, al dan niet met een rollator, of mensen met een scootmobiel. Voorzitter, dit zal vaker terugkomen, links is groen en groen is links. Ook deze linkse politiek komt meer dan sterk naar voren in deze begroting. GroenLinks staat achter de keuzen van het college om de tweedeling radicaal tegen te gaan door juist nu met het noodpakket de energiearmoede terug te dringen, door het isoleren te prioriteren en met het Fonds Energietransitie. 00:30:51

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, er gebeurt meer. We zetten breed in op armoedebestrijding. Denk aan de pauzeknop bij de schuldhulpverlening of denk aan het vervroegen van de toekenning van de individuele inkomenstoeslag en ook de eerdere kwijtschelding afvalstoffenheffing. Hierbij wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de grote verschillen die er bestaan binnen onze gemeente. Er wordt dan ook het hardst ingezet op de plekken waar dit het hardst nodig is. De wijkvernieuwing wordt onverminderd voortgezet en tegelijkertijd uitgebreid naar Vinkhuizen, Paddepoel Oosterpark en 7

Lewenborg. Het is misschien wel juist hier waar het meest duidelijk naar voren komt dat links en groen hand in hand gaan. Er wordt tegelijkertijd ingezet op gezondheid, armoedebestrijding, vergroening en ook op meer ecologisch beheer. Door te kiezen voor zowel fysieke als sociale wijkvernieuwing wordt er gekozen voor meer toekomstperspectief. 00:31:42

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, als we het hebben over de toekomst, moeten we het uiteraard hebben over jeugd en onderwijs. GroenLinks is blij met de transitie naar Samen, de investeringen in Kansrijke Start en natuurlijk de inzet van brugfunctionarissen. Ondanks dat we al veel doen in Groningen en met het noodpakket doen we nog veel meer, blijft het juist voor de mensen die het momenteel het zwaarst hebben en het minst kunnen dragen, het zwaarst. GroenLinks wil dan ook graag nog iets extra's doen voor deze mensen om de lasten verder terug te brengen. Samen met de SP, PvdA, Partij voor de Dieren en de ChristenUnie dienen we dan ook een amendement in om de mensen die in aanmerking komen voor kwijtschelding van de afvalstoffenheffing in het eerste jaar direct gehele vrijstelling te verlenen in 2023. Voorzitter, zoals ik al zei in het begin van mijn betoog, is GroenLinkse politiek ook een politiek van onbekommerd en onvoorwaardelijk jezelf zijn. Het is een politiek van meedoen en ertoe doen. 00:32:36

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, dat brengt me bij mijn laatste twee punten. Zoals ik al eerder heb gezegd, de vrijheid om veilig jezelf te kunnen zijn, is helaas niet voor iedereen vanzelfsprekend. Als u mij toestaat, wil ik daar een korte persoonlijke noot aan wijden, ook al is dat niet per se mijn stijl. Alleen in de laatste zes maanden ben ik meer dan driemaal op straat nageroepen voor homo en ik kan u verzekeren daar zaten ook minder flatteuze termen bij. Gek genoeg, althans voor mij, glijdt het van me af; het went. Voorzitter, dat is absurd. Het is dan ook goed en met recht iets om trots op te zijn dat Groningen in 2024 de thuisstad is van de Roze Zaterdag. We moeten de diversiteit in onze gemeente niet alleen koesteren en beschermen, we moeten het ook vieren. Dat doen we door andere stil te staan bij de bijzondere dagen en de herdenkingen: Keti Koti en Coming Out Day. In Groningen staan wij namelijk naast hen die zich hardmaken voor acceptatie en inclusie, want in Groningen doet iedereen ertoe en praat iedereen mee. 00:33:43

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, het meepraten brengt mij direct bij mijn laatste punt: participatie. Heel simpel gesteld, zeggenschap en participatie van onze inwoners leidt tot betere besluiten. GroenLinks hecht dan ook zeer aan de inbreng van onze inwoners bij het maken van deze gemeentelijke besluiten. Dat zien we ook terug in de inzet op het gebiedsgerichte werken en de pilots met het Groningse model voor dorpsdemocratie. Toch, voorzitter, ook hier kan ietsje meer. Zoals de vorige kinderburgemeester ook al aangaf, we kunnen jongeren beter en meer betrekken bij de totstandkoming van de gemeentelijke besluiten. Wij dienen dan ook een motie in samen met Student en Stad, de Stadspartij, de Partij voor het Noorden, de PvdA en de ChristenUnie, als het mij niet vergis, voor een coördinator jongerenparticipatie. Een jongerencoördinator om juist met jongeren uit te werken hoe we hun beter en meer kunnen betrekken bij de besluitvorming. Voorzitter, de laatste keer: linkse politiek is groene politiek en groene politiek is linkse politiek. Het is echter meer dan dat. Het is politiek die hand in hand gaat met leefbaarheid, een radicaal 8

vergroende openbare ruimte en het gaat samen met veilig en onvoorwaardelijk jezelf zijn. Het is politiek van ertoe doen en politiek van meedoen. Precies dat, voorzitter, ziet GroenLinks in deze begroting. 00:35:07

Voorzitter: Dank u zeer. U heeft nog een vraag van Student en Stad. 00:35:11

De heer Bosch (Student en Stad): Dank u wel, voorzitter. GroenLinks refereert aan twee amendementen: verduurzaming van bedrijven en de gemeente en lastenverlichting. Beiden ongeveer een miljoen verschuiving uit het behoedzaamheidsfonds. Daar wordt het geld uitgehaald. Dit even voor de mensen die dat amendement nog niet gelezen hebben. Vorige week behandelden we de financiële situatie van de gemeente Groningen en daar zei GroenLinks vrij duidelijk: "Het is goed dat we die behoedzaamheidsbuffer hebben en het is goed hoe we nu de financiële situatie indelen". Nu zijn we een week later en nu moet er toch twee miljoen uit. Mijn vraag is: heeft u voor uw verjaardag twee miljoen gekregen? 00:35:56

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, ik kan u verzekeren, ik heb een hele leuke verjaardag gehad, maar hij was helaas niet zo leuk. Nee, dat is het niet. Alleen, als je kijkt naar de urgentie die er nu is, zowel voor de lasten van onze inwoners als tegelijk ook de stand van de klimaatcrisis, dan moet er een afweging worden gemaakt in waar je aan vasthoudt. Dit is het moment dat we toch de keuze moeten maken om flink te investeren. Mijn partij heeft de afweging gemaakt, samen met enkele andere partijen, dat dit nu toch moet. Juist ook, omdat door de septembercirculaire die extra ruimte er is. We hebben gedacht, dan iets minder in de behoedzaamheidsbuffer en dan kunnen we juist nu iets doen voor onze inwoners. 00:36:37

De heer Bosch (Student en Stad): Ik begrijp die politieke afweging best en die is best oké, maar mijn vraag gaat er juist om waarom dat nu pas behandeld wordt en niet vorige week, toen we uitgebreid de tijd hadden om het over de financiën te hebben? Waarom niet met open vizier dat politieke debat aangaan en zeggen: wij maken een andere keuze? Waarom nu door middel van een amendement, relatief laat, die politieke keuze naar voren brengen om het vervolgens te hebben over de noodzaak. Ik onderschrijf die noodzaak, maar ik snap niet zo goed waarom dat niet vorige week met open vizier kon. 00:37:12

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, twee dingen. Er zit een implicatie in dat het niet met open vizier is. Dat ben ik niet met de heer Bosch eens. Wij zijn hier een politiek debat aan het voeren. In alle transparantie sta ik hier te verdedigen wat ik inbreng en sta ik uw vragen te beantwoorden. Waarom het vorige week niet aan de orde is gekomen of dat u de amendementen niet eerder heeft gezien? Zeker het laatste ben ik het mee eens. Dat had ook eerder gemoeten en dat is ook aangegeven. Alleen dat neemt niet weg dat wij hier nu in alle openheid en transparantie dat debat kunnen voeren en dan sta ik achter de boodschap die ik u zojuist ook als antwoord heb gegeven. 00:37:41

Voorzitter: De Stadspartij. 9

00:37:43

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u, voorzitter. Ik deel de visie van de heer Bosch van Student en Stad, ook over de tijdigheid van het betrekken van de rest van de oppositie. Volgens mij zou het juist ook aan de coalitie gelegen moeten zijn om op dit soort belangrijke thema's een zo breed mogelijk draagvlak in de raad te krijgen bij dit soort voorstellen. Om dan de oppositie te vragen om een oordeel te vellen over amendementen die over ruim twee miljoen gaan, dan vind ik dat u uzelf tekortdoet, misschien ook wel het college tekort doet, maar ook de oppositie tekort doet. Ik onderstreep dus de oproep van de heer Bosch, omdat in de toekomst anders te gaan doen. Kunt u in die redenatie meegaan, dat wij het jammer vinden dat we niet samen met de coalitie hebben kunnen kijken hoe we de problemen, die u terecht aanstipt, het hoofd kunnen bieden? 00:38:30

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Zoals ik zojuist ook heb gezegd tegen de heer Bosch, voorzitter, deel ik de redenatie dat het eerder ingediend had kunnen worden. Aangaande de samenwerking met de oppositie, voorzitter. We zitten hier allemaal als raadsleden en als verschillende partijen. Het staat ieder van ons vrij om samen te werken met elk van de andere partijen, net zo goed als iedere andere partij mijn partij had kunnen benaderen om samen tot voorstellen te komen. Het is niet een wereld, waarin de oppositie tegenover coalitie is. Dat schetst u nu wel. Nee, dat deel ik niet. 00:38:57

Voorzitter: D66. 00:38:59

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, voorzitter. Het gaat even over een klein stukje terug in uw betoog. U had het over meedoen en participatie. Twee vragen daarover. Er is veel ambitie, hoor ik, op het gebied van participatie. Vindt u het dan ook niet vreemd dat het budget relatief laag is en per jaar afneemt? De tweede vraag stel ik dan ook maar direct. Is GroenLinks het met ons eens dat als het gaat om jongeren, dat zij een eigen vorm van organisatie verdienen die wij als raad en college vervolgens kunnen gebruiken, bijvoorbeeld als onderdeel van de integrale werkwijze van dit college? 00:39:30

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Laat ik volgens goed gebruik, dan maar beginnen met vraag één. Het is van belang, als je hecht aan participatie, dat je het ook structureel inricht. Wat mij betreft, is dit voorstel een eerste stap in die richting. Het volgt ook op wat het college al eerder aangaf, we moeten kijken hoe kunnen we jongerenparticipatie vormgeven samen met jongeren en hoe kunnen we dat in het vervolg plaats laten vinden? Alleen dan moeten we eerst met hen het gesprek gaan voeren. Voorzitter eerlijkheidshalve, de tweede vraag ben ik vergeten. 00:40:01

De heer Lo-A-Njoe (D66): De tweede vraag ging over jongeren en of zij niet een eigen vorm van organisatie verdienen, maar die heeft u volgens mij al een beetje beantwoord. De andere vraag ging over de ambities van participatie en het feit dat het budget relatief laag is en jaar na jaar afneemt.

00:40:17

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Dan denk ik dat ik de vragen in zekere zin in de eerdere beantwoording gecombineerd heb. Ja, als je een plan hebt, moet daar natuurlijk ook financiering voor zijn. We gaan nu eerst dit doen om te kijken hoe we dit gaan doen. Mocht daaruit blijken dat, voor welke vorm er ook uitkomt samen met de jongeren, er additionele middelen voor nodig zijn, dan hebben we een tweede gesprek. Alleen dat gesprek hebben we niet nu. 00:40:41

Voorzitter: Ik zit even te kijken, want ik ben in het presidium nogal beknord over het feit dat enzovoort. De heer Van Hoorn heeft nog achttien seconden voor de eerste termijn. U gaat over uw eigen spreektijd en zo, maar als ik een tik op de vingers krijgt, dan deel ik die natuurlijk ook met plezier weer terug uit. De heer De Haan gaat uw gang. 00:41:09

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, wat mij betreft mag u het debat wel lekker laten gaan. Voorzitter, het werd net al even genoemd, ook door de heer Bosch. Er wordt twee miljoen uit die behoedzaamheidsbuffer gehaald. U heeft natuurlijk ook de wethouder Financiën in uw partij zitten. Hoe zou u ertegenaan kijken als de wethouder Financiën zou aangeven, dit is niet zo een slim plan dat en we houden dat geld liever in eigen zak. Hoe staat de fractie van GroenLinks daarin? 00:41:42

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, je dient een amendement in de raad en daar volgt een advisering op van het college. Als ik het geen goed voorstel had gevonden of geen goed amendement, had ik het niet ingediend. Mocht het college daar anders over denken, dan hoor ik dat zo meteen. Dan luister ik naar de argumenten en maak ik vervolgens een afweging. Dat lijkt me een goed gebruik. 00:42:01

Voorzitter: Mij ook. Dank u voor de woordvoering, want anders komt u in reservetijd en dat gaat allemaal over mijn rug. 00:42:16

Voorzitter: Links is groen, hebben we net gehoord en dat is als vanzelf een mooi bruggetje naar de Partij van de Arbeid. De heer Bushoff. 00:42:53

De heer Bushoff (PvdA): Voorzitter, als je opgegroeid in de Groningse wijk Beijum, waar het gemiddeld jaarinkomen €19.000 is en als zoon van ouders die beiden in de gehandicaptenzorg werkten, dan weet je dat mensen niet geholpen zijn met neoliberalen die het hebben over zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid. Dan weet je dat er een actieve overheid, die bestaanszekerheid biedt, nodig is. Achter de rijkdom van enkelen schuilt namelijk de armoede van velen. Achter de kille cijfers van toenemende bestaansonzekerheid schuilen de persoonlijke verhalen van mensen. Bijvoorbeeld van de vrouw die ik sprak in het winkelcentrum in Selwerd, die vertelde dat ze moet kiezen tussen het kopen van een cadeautje voor haar kleindochter of het kopen van de medicijnen die zij en haar man nodig hebben. Of het verhaal van het oudere echtpaar in Ten Boer, voor wie de

gevolgen van de gaswinning niet stoppen bij de voordeur, maar juist daarachter zo veel ellende opleveren. 00:43:58

De heer Bushoff (PvdA): Het zijn deze verhalen en ook de verhalen van de kinderen die vanochtend weer zonder ontbijt of zonder warme douche naar school gingen, die de kille cijfers achter de toenemende bestaansonzekerheid een gezicht gegeven. Voorzitter, over deze bestaansonzekerheid van al deze mensen is de vraag die je jezelf moet stellen, willen we dat met zijn allen accepteren? Zeggen we met zijn allen, voorzitter, deze bestaansonzekerheid is het gevolg van hoe de wereld in elkaar zit. Voorzitter, volgens mij niet. Volgens mij zijn het de mensen die we als politiek met zijn allen een beetje zijn kwijtgeraakt en is het een gevolg van het idee van het neoliberalisme waarin je succes afmeet aan hoe het gaat met de rijkste mensen, in plaats van dat we kijken naar hoe het gaat met de mensen die in het begin minder kansen hadden. Voorzitter, je kunt ook een sociaaldemocratisch alternatief bieden. Je kunt kiezen voor solidariteit boven individualisme en voor optimisme boven pessimisme. Voorzitter, hoe groot ik de urgentie vind dat we iets anders moeten doen en dat we het beter moeten doen, zo hoopvol ben ik over het feit dat het ook beter kan. We hebben in de afgelopen tijd al laten zien dat je een alternatief kunt bieden. Met coalitie en oppositiepartijen hebben we een doorbraak gerealiseerd bij het in dienst nemen van schoonmakers. 00:45:31

Voorzitter: CDA. 00:45:34

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, mijn vraag aan de heer Bushoff is of hij net als ik van mening is dat het een beetje makkelijk is om alle schuld bij het neoliberalisme te leggen? Deze stad wordt al veertig jaar geregeerd door de sociaaldemocratie. Ook landelijk waren er gelukkig tijden waarin uw partij en mijn partij het met 30 of 40 zetels mochten doen. Is het dan niet iets te gemakkelijk om alle problemen die u net terecht schetst bij neoliberalisme te leggen? 00:46:04

De heer Bushoff (PvdA): Nee, voorzitter, daarover een aantal dingen. Eén, ik denk dat het te makkelijk is als je zegt dat de schuld altijd bij het neoliberalisme ligt. Ik denk wel dat het antwoord voor het oplossen van deze problemen niet het neoliberalisme is, omdat we de afgelopen tijd hebben gezien dat het niet heeft gewerkt. Ik denk dat het zaak is om een alternatief te schetsen, een sociaaldemocratisch alternatief. Dat we kiezen voor solidariteit boven individualisme en kiezen voor optimisme boven pessimisme. Hoe groot ik die urgentie ook vindt dat we het eerlijker moeten doen, ben ik ook heel erg hoopvol over het feit dat ik denk dat het beter kan. Zoals ik al zei, omdat we dat hebben laten zien met het in dienst nemen van de schoonmakers. Het alternatief is een overheid die publieke regie pakt bij zaken die te belangrijk zijn om aan de markt over te laten. Dat alternatief hebben we ook laten zien met het aannemen van dat omvangrijke initiatiefvoorstel voor betaalbaar wonen; een basisvoorwaarde voor bestaanszekerheid. Voorzitter, langs die meetlat leg ik ook de begroting. We bouwen publieke voorzieningen weer op. We vergroten bestaanszekerheid en vergroten kansengelijkheid.

00:47:21

Voorzitter: Mevrouw Jacobs, VVD. 00:47:23

Mevrouw Jacobs - Setz (VVD): Dank u wel, voorzitter. Ik kan u een heel stuk volgen in uw betoog en als positief mens kan ik me er ook heel goed in vinden, maar ik hoor u ook publieke regie zeggen. Ik denk dat ik me daar ook in kan vinden. Kunt u uitleggen wat u het verschil vindt tussen publieke regie en iets zelf doen? 00:47:44

De heer Bushoff (PvdA): Voorzitter, volgens mij is het zaak dat we meer publieke regie voeren en dat betekent automatisch dat we minder aan de markt overlaten. Als we de vrije markt vrij spel gegeven, zien we dat het vaak slecht uitpakt voor de mensen die in het begin minder kansen hadden en dat het de ongelijkheid vergroot. We willen op zaken die we met zijn allen heel erg van belang vinden: kansengelijkheid, bestaanszekerheid, betaalbaar wonen dus meer regie voeren en hier minder marktwerking op. Ik kom er later ook nog eventjes op in mijn betoog, voorzitter. Zoals ik al zei, lang 00:48:16

Voorzitter: D66. 00:48:18

De heer Lo-A-Njoe (D66): U heeft het over betaalbaar wonen en heel vaak over sociale huur, maar daar waar sociale huur gerealiseerd moet worden daar staat ook tegenover dat er vervolgens ook dure huizen ter compensatie op diezelfde plek of daar in de buurt moeten worden gebouwd. Op die manier draagt u bij aan de kansenongelijkheid en de tweedeling. Bent u dat met mij eens? 00:48:37

De heer Bushoff (PvdA): Nee, voorzitter, dat ben ik niet met D66 eens. Dat debat hebben we volgens mij een week geleden ook gevoerd met D66. Het is een valse tegenstelling dat als je meer sociale huurwoningen bouwt, je dan automatisch ook veel meer dure villa's zou moeten bouwen. In de visie van D66 is dat zo, maar in de visie van de Partij van de Arbeid is het een politieke keuze. Je kunt er ook voor kiezen om meer sociale huurwoningen te bouwen door daar als overheid de portemonnee voor te trekken. Dat zijn de voorstellen die wij als Partij van de Arbeid doen. 00:49:07

Voorzitter: D66. 00:49:08

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dat is niet wat wij vinden, dat is wat we zien in de cijfers. Daar waar u die sociale huur bouwt en daar veel druk op legt, daar zien we de afgelopen jaren dat er dure huizen tegenover staan. Dat is een feitelijke constatering. Kunt u mij dan anders verklaren hoe het kan, dat die uitersten daar zo aanwezig zijn en die hele middenhuur achterblijft? Vijf procent middenhuur heeft u vorig jaar gerealiseerd. 00:49:28

De heer Bushoff (PvdA): Ja, voorzitter, dat kan ik best uitleggen. Dat is namelijk het gevolg van neoliberaal en liberaal woonbeleid waar D66 een voorstander van blijkt te zijn. Voorzitter, ik zei het al, langs de meetlat van bieden we meer bestaanszekerheid leg ik de 13

begroting. Het antwoord vind je in het uitbreiden van meer Basisbanen, het extra geld voor inkomensondersteuning, het invoeren van de verlengde schooldag in meer wijken, het fors extra investeren in wijkvernieuwing en een eerlijke energietransitie. Voorzitter, dat zijn concrete voorstellen voor het investeren in wat van waarde is voor ons allemaal, voor het organiseren van onderlinge solidariteit en kansengelijkheid, voor het bieden van meer bestaanszekerheid en voor het opbouwen van publieke voorzieningen en het beteugelen van de vrije markt. Lossen we daar dan alle problemen mee op? Nee, dat niet, maar de mensen die ik spreek in de wijken en buurten in Groningen verwachten ook geen overheid die alle problemen oplost. Trotse Groningers willen graag hun eigen boontjes doppen, maar het systeem moet hun daartoe wel in staat stellen en de overheid mag nooit iemand laten vallen als het even tegenzit. Daar blijf ik mij voor inzetten en voorzitter 00:50:49

Voorzitter: Stadspartij. 00:50:51

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, als het gaat over die publieke voorzieningen en de ambities die deze coalitie heeft, vindt u dan ook dat wij er wel voor moeten waken dat de democratische controle op de publieke voorzieningen die deze coalitie wil gaan organiseren, geborgd moet worden? Anders zijn we uiteindelijk net zo slecht af als met, zoals u noemt, de vrije markt, want daar hebben we ook geen controle over. 00:51:18

De heer Bushoff (PvdA): Voorzitter, laat ik dat dan beantwoorden met een wedervraag. Wie denkt dat de Stadspartij dat de belangen van inwoners beter vertegenwoordigd? De vrije markt met grote bedrijven zoals Shell of de overheid met volksvertegenwoordigers die gekozen worden door de inwoners van Groningen? Ik denk dat het antwoord duidelijk is. Publieke regie betekent ook meer zeggenschap voor inwoners, dan wanneer je het overlaat aan de vrije markt. 00:51:44

Voorzitter: De heer Sijbolts. 00:51:45

De heer Sijbolts (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dan zou ik de heer Bushoff een wedervraag willen stellen. Op welk moment in zijn politieke loopbaan bij de gemeenteraad van Groningen is hij geconfronteerd met Shell in bijvoorbeeld een raadsvoorstel of wat heeft Shell meebetaald voor de gemeente? 00:52:02

De heer Bushoff (PvdA): Het voorbeeld ging niet zozeer over dat Shell zich bemoeit met de gemeente. Het voorbeeld dat ik gaf – en ik kan het wel heel erg toepassen op de Groningse situatie – is dat als je iets overlevert aan de vrije markt, de belangen van inwoners vaak niet goed zijn geborgd. Denk alleen al aan de woningmarkt. Als je die niet reguleert, is er vrij spel voor huisjesmelkers en zijn de inwoners daarvan de dupe. Voorzitter, ik wil graag nog wel, gelet op de tijd, een aantal punten maken. Dan wil ik aan het eind best nog eventueel wat interrupties beantwoorden, als u mij dat toestaat en vooral als de raad mij dat toestaat. Voorzitter, ik zei het al, ik blijf me inzetten voor bestaanszekerheid. Deze begroting en het 14

crisispakket energie en koopkracht zet stappen in de goede richting, maar het is misschien net niet voldoende. Er is meer nodig, want we zien op korte termijn dat de bestaanszekerheid van mensen met een laag inkomen onder grote druk staat en op lange termijn staat de bestaanszekerheid van ons allemaal onder druk als gevolg van klimaatverandering. Daarom vindt de Partij van de Arbeid het ook gerechtvaardigd dat we in 2023 extra geld uittrekken voor twee dingen: één het verlagen van de lasten voor de mensen met de laagste inkomens en twee het besparen van energie. Voorzitter, deze twee voorstellen zijn noodzakelijk en daarmee gerechtvaardigd, maar ze zijn ook mogelijk om dat we een financiële meevaller hebben gehad bij de septembercirculaire. Die kunnen we ten dele inzetten ter dekking van deze voorstellen. Voor een ander deel is het wel logisch om die financiële meevaller en de reserves in stand te houden, omdat we nog een aantal risico's hebben, ook omdat we nog een aantal ongedekte investeringen in de toekomst hebben. 00:53:45

De heer Bushoff (PvdA): Dan noem ik bijvoorbeeld het verhogen van het minimumloon naar 14 euro, waarvoor we binnenkort met een voorstel willen komen, maar wat nog niet op geld staat. Ik noem ook een voorbeeld, zoals het aankopen van de locatie Niemeyer die erg veel geld kost. Voorzitter, deze coalitie kiest duidelijk voor meer publieke regie, voor publieke welvaart boven private winst, voor het vergroten van bestaanszekerheid en investeren in wat van waarde is voor ons allemaal. Soms zijn dat ook dingen die niet in geld zijn uit te drukken, bijvoorbeeld natuur en cultuur. Voorzitter, ik denk dat Winston Churchill misschien wel het mooist heeft omschreven wat de meerwaarde van cultuur is. Ik weet niet of hij het echt gezegd heeft, maar het schijnt dat hij tijdens de tweede wereldoorlog de vraag kreeg: "Prime minister, moeten we niet bezuinigen op cultuur om onze oorlogsinspanning te bekostigen?" Daarom zou hij gezegd hebben: " Then what are we fighting for". Met andere woorden, het is altijd de moeite waard, ook in moeilijke tijden om te investeren in cultuur; om te investeren in een eerlijke beloning voor de makers van kunst en cultuur, omdat achter die rijkdom van onze kunst en cultuur veelal de armoede van de makers schuilgaat. 00:55:00

Voorzitter: D66. 00:55:04

De heer Lo-A-Njoe (D66): De uitspraak klopt inderdaad niet van Churchill, maar dat is niet mijn vraag. U fulmineert voortdurend over de markt en neoliberalisme als het gaat om de situatie van wonen in Groningen. Kunt u mij vertellen hoeveel wethouders Wonen de afgelopen zeventig jaar niet lid waren van de PvdA? 00:55:26

De heer Bushoff (PvdA): Voorzitter, ik ben er trots op dat we in Groningen prachtige volkshuisvesting hebben; volksbuurten, veel sociale huurwoningen, een ongedeelde stad en Groningen ligt er voor een groot deel mooi bij. Niet alleen met dank aan de Partij van de Arbeid, maar mede met dank aan de sociaaldemocratische wethouders op Wonen en Ruimtelijke Ordening. Er zijn ook problemen en je moet als politiek ook niet weglopen voor die problemen. Je moet ze onder ogen zien en voorzien van oplossingen en dat doe ik. De oplossing is op dit moment niet meer marktwerking, maar is meer publieke regie en investeren in wat van waarde is voor ons allemaal.

00:55:59

Voorzitter: CDA. 00:55:59

De heer Bushoff (PvdA): Voorzitter, ik wil richting een afronding00:56:02

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, de heer Bushoff triggerde mij toch wat met zijn mooie betoog over cultuur. Hoe kan het dan dat culturele instellingen geen recht hebben op het noodfonds ter waarde van drie miljoen, wat we met zijn allen in het leven hebben geroepen? 00:56:18

De heer Bushoff (PvdA): Goed punt, voorzitter, mocht het zo zijn dat culturele instellingen in onze gemeente inderdaad erg in de problemen komen, vind ik dat we daarnaar moeten kijken om hen te helpen. Voorzitter, ik ga naar een afronding. We kunnen het natuurlijk hebben over de aantrekkelijkheid van Groningen. Ik noemde het net al in een interruptie op D66: Groningen ligt er goed bij. Het kan nog beter en daarvoor hebben we voorstellen gedaan bij deze begroting. We doen als Partij van de Arbeid vandaag voorstellen met meerdere partijen. Voorzitter, als je het hebt over die aantrekkelijkheid van Groningen, dan is het volgens mij niet alleen de bouw van mooie huizen die ervoor zorgt dat mensen hier komen wonen. Dan is het niet werk wat ervoor zorgt dat mensen hier komen werken. Een topuniversiteit alleen zorgt er niet voor dat mensen uit de hele wereld hier komen studeren. Volgens mij is het iets anders dat Groningen zo aantrekkelijk maakt. Volgens mij is het iets dat ons hier bindt, ondanks onze verschillen. Is het een belofte die ik mijzelf heb gedaan toen ik de politiek in ging. Is het een belofte die wij en heel veel mensen hun kinderen doen voor het slapen gaan. Volgens mij is het iets wat in het DNA zit van Groningers. Namelijk, dat we met elkaar en samen alles op alles zetten om het vandaag een beetje beter te maken voor morgen. Dank u wel. 00:57:33

Voorzitter: Dank u zeer. Dan gaan we naar D66, heer Lo-A-Njoe. 00:58:16

De heer Lo-A-Njoe (D66): Dank u wel, voorzitter. Het is even wennen voor de eerste keer een pasje mee. We bespreken vandaag de eerste begroting van dit college; een begroting waar veel goeds in zit voor Groningen. We herkennen uiteraard diverse aspecten van het coalitieakkoord in deze begroting, maar er is inhoudelijk ook veel herkenbaar van wat we de afgelopen jaren met elkaar in gang hebben gezet. Het is dus ook niet raar dat veel van onze eigen ambities als partij terugkomen in de doelen die het college stelt met deze begroting. Het gaat dan om onze ambities op het gebied van duurzaamheid en energietransitie, het aanpakken van kansenongelijkheid en onderwijssegregatie en het realiseren van veel meer woningen in wat ons betreft in alle segmenten van de woningmarkt, zodat de doorstroom op de woningmarkt eindelijk weer op gang komt en de woningnood in Groningen afneemt. Het zijn ambities die grotendeels overeenkomen met die van de coalitie en in die ambities vinden zij ons dan ook aan hun zijde. Hoewel we op dat het ambitieniveau veel overeenkomsten zien, zien we ook veel ruimte voor verbeteringen, als wij naar deze begroting kijken. Daarom dienen wij vandaag samen met andere partijen meer dan tien

verbetervoorstellen in bij deze begrotingsbespreking. Verbetervoorstellen op het gebied van onderwijs, jongeren, democratische vernieuwing, verduurzaming, de lastendruk van de gemeente op inwoners en op de thema's veiligheid en diversiteit. Dat doen we, in al onze voorstellen, samen met andere fracties. Fracties van zowel oppositie als coalitie, want mijn fractie gelooft in de kracht van samen. We voelen daarbij de verantwoordelijkheid om samen te werken ten dienste en ten gunste van ál onze inwoners. De fractie van D66 beoordeelt voorstellen daarom op inhoud en niet op de naam van degene of de partij die er onder staat. Van ons zult u dus geen ideologische preken over u heen gestort krijgen over het neoliberalisme op rechts of over een dreigende socialistische heilsstaat op links. Dat soort vijandbeelden en simplificaties passen niet bij ons en belangrijker, we helpen onze bewoners er ook absoluut niet mee en we polariseren er onnodig mee. De fractie van D66 kiest samen met andere fracties voor een sociaal, rechtvaardig en inclusief Groningen voor iedereen. Een Groningen dat ruimte biedt aan eenieder om in vrijheid vanuit positieve gezondheid te kunnen zijn wie hij is. Daarom dienen wij vandaag opnieuw een motie in die oproept om de acceptatie en veiligheid van mensen uit onze regenbooggemeenschap eindelijk goed in kaart te brengen.

We vragen alle partijen die het regenboogakkoord ondertekenden om nu ook kleur te bekennen en te steunen, want een handtekening zetten is wat ons betreft niet vrijblijvend. De veiligheid, die voorwaardelijk is om te kunnen genieten van de vrijheid om jezelf te zijn, beperkt zich overigens niet alleen tot de dag. Onze unieke tot diep in de nacht cultuur schreeuwt onder andere via onze nachtburgemeester om meer aandacht en visie. Onze motie 'Zonder nacht geen dag' brengt dat geluid uit de nacht van vandaag naar de raadzaal. De fractie van D66 kiest samen met anderen voor een overheid die bewoners daadwerkelijk betrekt en echt naar hen luistert en niet voor een overheid die over de hoofden van bewoners heen bepaalt wat van waarde is voor hen. We hebben heel goed geluisterd naar de afscheidsspeech van onze kinderburgemeester Samuel en de wensen en ideeën van kinderen tijdens het landelijke festival 'Mijn stem telt' dat in maart dit jaar in Groningen plaatsvond. Ik kan u vertellen, voorzitter, Samuel vroeg niet om een coördinator die aan kinderen en jongeren gaat voorstellen welke onderwerpen wel of niet van waarde zijn voor hen.

Wat deze kinderburgemeester wel vroeg, was een jongerenraad, dus dienen wij een motie jongerenadviesraad 2.0 in, waarmee we samen met kinderen, jongeren en het onderwijs kijken hoe deze jongerenraad jongeren echt een stem geeft en die ons kan adviseren over wat jongeren zelf van waarde vinden. We willen niet alleen kijken hoe die werkvormen eruitzien of wat de titel moet zijn, maar we willen vooral ook met jongeren aan de slag in 2023. 01:02:06

Voorzitter: GroenLinks. 01:02:08

De heer Van Hoorn (GroenLinks): Voorzitter, dank u wel. Ik zal het kort houden. U schetst dat u het niet van tevoren in wilt richten en niet wil komen met een jongerencoördinator. Echter, uw oplossing is deze ene vorm van jongerenparticipatie die niet per se is aangedragen door de jongeren zelf in plaats van met een jongerencoördinator te kijken en te bespreken wat de jongeren zelf willen? 01:02:31

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ik doe helemaal geen pleidooi voor een jongerencoördinator. Ik 17

doe hier een pleidooi voor een jongerenraad. Het is niet zo dat we op nul beginnen. Wellicht heeft u de serie van artikelen over de jongerenraad op OOG TV gezien. Er zijn ontzettend veel goede voorbeelden, waar we nu al van kunnen leren. Ja, tijdens het proces kunnen we ook leren. We gaan dus werkende weg lerend aan de slag met onderwerpen als mentale gezondheid, het vervolg op het noodpakket inflatie en duurzaamheid. Dat zijn zaken die niet zonder de stem en creatieve ideeën van kinderen kunnen. Laat hun hun stem horen, denken en bedenken, maar ook meteen doen. Voorzitter, D66 kiest voor de kracht van samen en we zouden het enorm waarderen als de kracht van samen ook nog wat meer in de opstelling en uitspraken van dit college te zien en te horen zou zijn. 01:03:24

De heer Dijk (SP): Voorzitter, nog even. U zei de kracht van samen en dan wil ik toch even terug naar wat u eerder in uw betoog vertelde over vijandbeelden zoals het neoliberalisme. Wat vindt u ervan dat bedrijven zoals Vattenfall, Shell en Unilever op dit moment – ik noem deze niet lukraak – recordwinsten maken? 01:03:50

De heer Lo-A-Njoe (D66): Net als onze minister van Klimaat willen we overwinsten, want daar gaat het om, aanpakken. Ik ben heel trots op onze minister van Klimaat, die daar ook heel hard mee bezig is. Ik ga verder. Nee, nog niet, Voorzitter? 01:04:03

De heer Dijk (SP): Voorzitter, ik vind dit dus echt veel te makkelijk, want dit is inderdaad een simplificatie van wat uw partij, een liberale partij, heeft veroorzaakt. Het vermarkten van deze sectoren zoals de energie, maar ook vrij spel geven aan deze grote bedrijven om onze bewoners, ook hier in Groningen, totaal uit te melken, zorgt voor polarisatie in de samenleving. Mensen leven in buurten en wijken in Groningen in diepe angst over de toekomst. Dat zet mensen tegen elkaar op. 01:04:32

Voorzitter: Zullen we 01:04:32

De heer Dijk (SP): Nee, laat me het even afmaken. Dat zet mensen tegen elkaar op. 01:04:34

Voorzitter: Nee, wacht even 01:04:35

De heer Dijk (SP): Mijn vraag is, ziet u dat dan niet? 01:04:37

Voorzitter: Meneer Dijk, de gedachte was wel dat we de interrupties wat korter gaan houden en niet voorzien van een inleiding. Volgens mij komt dat in uw betoog vast en zeker nog terug. 01:04:49

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ondertussen ben ik wel een beetje kwijt wat nu de vraag was na dit vurige betoog -

01:04:54

De heer Dijk (SP): Of groeiende ongelijkheid in uw ogen ook leidt tot een groeiende polarisatie? 01:05:00

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ja, en daarom moeten we dat ook aanpakken en dat is ook precies waar wij voor staan. Dat doen we samen, want het voortdurend wijzen met het vingertje naar grote broer Den Haag, naar projectontwikkelaars of natuurorganisaties lijkt haast een patroon te worden. Het lijkt zich te ontwikkelen tot een pavlovreactie van een deel van het college, in ieder geval op alles wat tegenzit. Dat mag, want de Rijksoverheid heeft in het verleden inderdaad taken naar de gemeenten overgeheveld. Meneer Dijk, dat was niet alleen D66 of de VVD. Nee, ook partijen die hun ideologische veren afschudden, zoals de PvdA, hebben daar vrolijk aan meegewerkt. Het is dus ook een tijdsbeeld. Doorgeschoten marktwerking is niet oké en in die zin is dat ook een inzicht wat heel veel partijen hebben. Door die overgehevelde taken, zonder die middelen daarbij, is het ook zo dat gemeenten hele grote opgave hebben, maar voorzitter 01:05:53

Voorzitter: De SP. 01:05:54

De heer Dijk (SP): Voorzitter, dan wil ik daar graag op inhaken. U geeft aan dat u het graag samen wil doen. U ziet aan de kleur van deze coalitie de richting die het ongeveer op zal gaan. Ik ben ongelooflijk benieuwd, met doorgeschoten marktwerking uit dat tijdsbeeld dat u net beschrijft, in welke sectoren vindt u dat de markt nu flink beteugeld moet worden, zodat bewoners in Groningen daar minder last van hebben? Ik wil wel een nieuw voorstel horen van D66 dat in lijn is met de rode draden die dit college heeft gezet. Waar wilt u de marktwerking terugdraaien? 01:06:23

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ook hier verwijs ik naar Den Haag naar onze minister van Klimaat die warmtenetten in publieke handen wil hebben. Daarin zijn wij als Groningen ook één van de voorbeelden. Daar zijn we ook trots op en hebben we ook aan meegewerkt, dus dat is helemaal prima. Het is niet zo dat we zeggen, alles moet naar de markt. Dat is een simplificatie en sowieso om onze partij als een liberale partij neer te zetten. Laten we daar op een ander moment over praten. We zijn een sociaalliberale partij en dat is heel wat anders, meneer Dijk. 01:06:50

Voorzitter: De heer Bushoff, kort. 01:06:52

De heer Bushoff (PvdA): Voorzitter, D66 zegt dat er hier met een vingertje naar Den Haag wordt gewezen. De enige die tot nu toe aan Den Haag heeft gerefereerd, is D66 zelf over hoe goed hun minister het wel niet doet. Ik heb in mijn woordvoering met geen woord gerept over Den Haag en GroenLinks heeft niet met een verwijtend vingertje naar Den Haag gewezen. Wat we wel hebben gezegd, is dat de markt en het neoliberalisme niet werkt voor heel veel mensen. Het heeft niet gewerkt in de zorg en het heeft niet gewerkt op de woningmarkt. Kunt u mij één voorbeeld noemen, waarbij u denkt dat het wel werkt? 19

01:07:24

De heer Lo-A-Njoe (D66): Ja, dat kan ik doen, maar dan kom ik niet aan mijn woordvoering toe. Ik kan u wel zeggen dat in de afgelopen meningsvormende sessies over de begroting wel degelijk behoorlijk vaak naar Den Haag is gewezen en daar ging mijn opmerking over. Wat er in Den Haag ook gebeurt, ontslaat de gemeente er namelijk niet van om het eigen huishoudboekje op orde te hebben. We worden geconfronteerd met grote economische en geopolitieke onzekerheden, onder andere als gevolg van de vreselijke oorlog in Oekraïne. Er gloort ook nog eens een economische recessie aan de horizon. In dat licht waren de reacties van het college op de droevige solvabiliteit van de gemeente in de meningsvormende sessie over de algemene financiën ons zorgen. We vragen ons af of het college zich wel voldoende realiseert dat, in het geval de door de accountant geschetste ontwikkelingen zich inderdaad verder doorzetten, de lage solvabiliteit van onze gemeente een desastreuze invloed gaat hebben op de realisatie van de ambities van dit college. Dat zou doodzonde zijn. Wij vrezen namelijk 01:08:22

De heer Bushoff (PvdA): Voorzitter, dan toch even nog twee vragen. Eén, het was te makkelijk om te zeggen, ik ga geen voorbeeld noemen van waar neoliberalisme wel heeft gewerkt. Noemt u er dan één, als u vindt dat het goed werkt. Het tweede is, noemt u mij ook eens drie voorbeelden waarbij het nu acuut fout gaat, omdat de solvabiliteit slecht is, maar ondanks dat die slecht is nota bene onder dit college verbetert? 01:08:48

De heer Lo-A-Njoe (D66): Gelukkig ga ik over mijn eigen antwoorden. Ten eerste, u vraagt mij om uit te leggen of neoliberalisme werkt. Dat moet u aan een neoliberaal vragen. Dat ben ik niet, ik ben een sociaalliberaal en daar kan ik vragen over beantwoorden. Wij vrezen, voorzitter, dat we straks een coalitie hebben met grote ambities en nauwelijks financiële en personele mogelijkheden om de deels gezamenlijke ambities die wij omarmen te realiseren. Dat willen we graag voorkomen, want onze inwoners verdienen een eerlijk verhaal. We moeten voorkomen dat we hun teleurstellen, zodat we voor de inwoners weer een betrouwbare partner worden. Dat zullen we toch echt samen moeten doen. Voor inwoners is er maar één overheid. Wij kunnen daar wel allerlei onderscheid in maken tussen lokaal en provinciaal en landelijk, maar voor de inwoners is dat gewoon één. Ook bij het vorige week besproken energienoodpakket sprak mijn fractie haar zorgen uit toen we voorstelden om de uitbreiding van de energietoeslag te beperken tot inwoners met een inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum, zodat het broodnodige maatwerk ook echt gerealiseerd kan worden. Dat heeft het niet gehaald, maar wij maken ons er wel zorgen over. Evengoed steunden we wel het energienoodpakket dat overigens deels gestut wordt door rijksmiddelen. Die strijd voeren we samen met het Rijk en in dit huis met elkaar.

Datzelfde Rijk stelt Groningen nu nog eens €4,4 miljoen beschikbaar om huiseigenaren met een inkomen onder het sociaal minimum van 130 procent te ondersteunen in de verduurzaming van hun woning. We dienen daarom de motie 'Echte stappen naar meer geïsoleerde woningen' in om inwoners in de praktijk te helpen. Een motie die voorstelt om inwoners direct te helpen door voor hen te regelen dat er een isolatiebedrijf langskomt die noodzakelijke isolatie voor hen aanbrengt. Voorzitter, energie die je niet gebruikt, hoef je ook niet te betalen, ongeacht het prijspeil. Dat principe geldt ook voor inkomenspolitiek en

armoedebestrijding. Daar waar we kunnen zorgen dat de lasten structureel dalen, hoeven we niet achteraf te compenseren. Wat ons betreft is inkomensondersteuning dan ook geen doel op zich. Wij kiezen liever voor maatregelen die bijdragen aan perspectief voor mensen die in een lastige situatie zitten. 01:10:54

Voorzitter: De ChristenUnie. 01:10:57

De heer Rebergen (ChristenUnie): Dank u wel, voorzitter. Het voordeel van deze digitale tijd is dat we de motie van tevoren al hebben kunnen zien. De vraag aan meneer Lo-A-Njoe is dan ook, wat wordt in de motie anders gevraagd dan wat het college nu al wil doen? 01:11:18

De heer Lo-A-Njoe (D66): Wat daarin gevraagd wordt, is om de middelen die heel recent vrij zijn gekomen naar Drents voorbeeld te gaan toepassen. Dat wil zeggen dat we mensen compleet ontzorgen van isoleren door te zorgen dat isolatiebedrijven bij mensen op bezoek komen om in kaart te brengen wat er moet gebeuren en dat ook gaan doen. Dat scheelt een hele hoop ingewikkelde aanvragen en regelingen. 01:11:46

De heer Lo-A-Njoe (D66): Bij het lezen van de begroting is een kernvraag of het college haar doelen ook daadwerkelijk bereikt. Op dat vlak heeft de accountant best wel wat verstandige dingen gezegd. Te veel indicatoren in de begroting zeggen te weinig over de doelen die we willen bereiken. Wij willen bijvoorbeeld dat de kansenongelijkheid wordt aangepakt en de onderwijssegregatie wordt tegengegaan, onder andere met de middelen die het Rijk beschikbaar stelt voor de rijke schooldag. We missen echter goede indicatoren daarvoor, waarmee we kunnen vaststellen of dat ook lukt. We vinden het geweldig dat Roze Zaterdag weer naar Groningen wordt gehaald, maar dat het college niet uit zichzelf de voortgang wil monitoren van de veiligheid van de mensen in onze regenbooggemeenschap, dat heeft ons echt verbaasd. We denken overigens wel dat het vandaag goed komt. Tenslotte, we willen in 2030 afvalvrij zijn, maar dat gaan we met het huidige afvalsysteem en tempo absoluut niet halen. Daarom onze motie 'Maak de weg naar volledig circulair afvalbeleid concreet', zodat we straks met heldere tussendoelen kunnen zien of we het inderdaad gaan halen. Er is veel te doen in onze gemeente, zowel qua realisatie van onze ambities als wat betreft het oplossen van knelpunten.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.groningen.nl/api/v1/meetings/4578/documents/72335