07-07-2021 verslag Gemeenteraad 15.00 uur - Oosterpoort.pdf

Het goede en eerlijke doen voor alle hondenbezitters in onze gemeente: fantastisch. We brengen het straks raad breed, hopelijk unaniem, in stemming en dit in tegenstelling tot eerdere pogingen. Voorzitter, vandaag mogen wij als raadsfracties onze beschouwingen geven met betrekking tot de voorjaarsnota. Minder of meer wensen en of bedenkingen. Nou, u alle begrijpt dat mijn fractie nog wat prangende onderwerpen op ons wensenlijstje heeft staan om veranderingen in door te voeren. Maar stap voor stap. Voorzitter, mijn fractie heeft één hartenwens, en die zou iedereen in deze raad moeten willen omschrijven: M.D.M.A.: minder duur, minder arm. We moeten echt met elkaar scherp 38

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

zijn en blijven. Nog steeds is deze gemeente één van de duurste en gelijktijdig ook één van de armste. Onze woonlasten zijn één van de hoogste in Nederland. Voorzitter, en dit voor een gemeente die in de top vijf verblijft van armste gemeenten. Structureel. Waar één op de zeven kinderen in armoede opgroeit, een gemeente waar meer dan tienduizend mensen bijstandsgerechtigd is. Een gemeente waar een overschot aan openstaande facturen zijn, maar een schreeuwend tekort heeft aan mensen in bepaalde beroepsgroepen. Ik herhaal: meer dan tienduizend mensen bijstandsgerechtigden, en toch handen te kort in de horeca, de zorg en het onderwijs. 02:07:28

Voorzitter: De heer Rustebiel. 02:07:30

De heer Rustebiel: Ja, Voorzitter, dank u wel. Ja, ik zou ook best wel graag wat aan lastendruk willen doen, maar dat we arm zijn en duur heeft natuurlijk wel met elkaar te maken, juist omdat dit College een programma heeft om die armoede aan te pakken. Kijk bijvoorbeeld naar de prachtige plannen die wethouder Bloemhoff heeft gelanceerd. Die zijn niet gratis. 02:07:47

Mevrouw Menger: Nee, wat is uw vraag? 02:07:53

De heer Rustebiel: Nou ja, deelt u die opvatting van D66, dat het op zich niet heel vreemd is, dat je in een arme gemeente ook meer middelen uit moet geven, juist om dat te bestrijden? 02:08:03

Mevrouw Menger: Nee, mijn fractie begrijpt dat. Ik kom hier straks even verder op terug in mijn woordvoering, wat wij denken wat er eventueel aan toegevoegd zou kunnen worden of wat er eventueel zou kunnen helpen. Dank u wel. 02:08:14

Voorzitter: Ook wel waarbij je. 02:08:18

Mevrouw Wijnja: Ja, ik hoor mevrouw Menger praten over woonlasten maar er is natuurlijk wel verschil in woonlasten, hè? Want in Groningen hanteren wij de regel: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Dus als wij lasten verhogen, doen we dat vooral bij mensen die meer te besteden hebben om dat te kunnen investeren bij minder mensen die minder te besteden hebben, hè? Dus voor huren geldt wat u zegt bijvoorbeeld helemaal niet. Is dat dan niet een lijn die 100% ondersteunt? 02:08:42

Mevrouw Menger: We zijn ons van bewust dat de sterkste schouders ook de zwaarste lasten dragen. En dat is een logisch gevolg, want je kan mensen die minder bedeeld zijn, kun je ook moeilijk vragen om even grote of even hoge inbreng te geven. Maar desalniettemin vindt mijn fractie het belangrijk dat wij goed kijken naar onze uitgaven. En nogmaals, meneer Rustebiel gaf het ook aan, armste of één van de armste gemeenten, maar tegelijkertijd de duurste gemeente: dat is een logisch gevolg. Wij denken dat we dat toch ook op een andere manier moeten gaan aanvliegen, maar daar kom ik zometeen verderop in mijn 39

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

woordvoering als ik verder mag. Dank u wel een. Hier is er ontegenzeglijk sprake van een mismatch. Ek zeg tegen het College: waar blijven we met onze ambities op het vlak van deze mismatch? Waarom is de uitstroom uit de bijstand in Groningen bijzonder laag? En waarom hebben we nog steeds zo slecht in beeld wie er en waarom ze in de bijstand zitten? Voorzitter, een ietwat minder populair verhaal ga ik nu houden. Maar toch belangrijk. Voorzitter, onze gemeente heeft een rij aan projecten waar de inefficiëntie van afdruipt. Een manager hier erbij, daar ook, nog wat projectcommitment planners en een adviseur. En dat gaat maar zo door. Onze suggestie zou zijn, en hier probeer ik ook te antwoorden op de vragen van mevrouw Wijnja en meneer Rustebiel, probeer vijf procent meerwerk te doen met dezelfde mensen, dus met het bestaande ambtenarenapparaat. We doen veel met mensen werk, wat in vergelijkbare gemeenten met minder gedaan wordt. Dat kan efficiënter. De technische tools om dit te doen worden ook steeds beter, dus enige ambitie op dit niveau zal deze gemeente niet misstaan. Wil ik daar wel bij opmerken dat de gemeente, uw College, zich daar bewust van is en ook pogingen heeft gedaan met slimmer werken. Dus we zien wel een ambitie, maar wij vinden dat die nog veel beter kan. Het College is... 02:11:10

Voorzitter: Wijnja. Mevrouw Wijnja. 02:11:13

Mevrouw Wijnja: Ja, Voorzitter, ik snap op zich wel wat mevrouw Menger hier zegt, maar tegelijkertijd is het natuurlijk ook zo dat wij al meer dan tien jaar aan het bezuinigen zijn. Er wordt heel veel gevraagd van de organisatie en er is natuurlijk ook... Ja, dan wordt er gezegd: het vet is van de botten. Dus de vraag is: hoeveel ruimte zitten nog in die oplossingsrichting waarvan ik op zichzelf denk: in principe is daar niks mis mee. Maar de vraag is wel hoe realistisch dat nog is na tien jaar bezuinigen, waar je zoveel vraagt van de organisatie, of dat dan de vervolgstap is die je moet zetten, of dat je eerst andere dingen moet doen. 02:11:46

Mevrouw Menger: Nou, mijn fractie denkt dat dat realistisch zou kunnen zijn. En wij denken ook, maar dat wou ik aan het einde van mijn woordvoering doen, maar ik kan hem ook naar voren halen, wij denken dat het helemaal niet zo raar is om met de stofkam door de organisatie te gaan en in kaart te brengen of de doelmatigheid en de kosten nog met elkaar in verhouding staan. En als wij al tien jaar bezig samen met bezuinigen en zeggen van nou ja, oké, we zijn er al tien jaar mee bezig en we, hè, hebben er ligt er zware druk op, onze ambtenaren: probeer het eens op een andere manier aan te vangen en te kijken of dat wel doeltreffend en doelmatig genoeg is. Ik ga verder. Nogmaals, het College is zich hiervan bewust en is er ook mee bezig, alleen wij zeggen: wees daar wat ambitieuzer in en streef doelmatigheid en efficiëntie na. Dit vinden wij, 100% Groningen. Wij denken althans dat dit een route naar een financieel gezonde gemeente zou kunnen zijn, waar het weerstandsvermogen op orde is en er in de toekomst wat meer risico's genomen kunnen worden. Risico's die wat mijn fractie betreft vooral in het sociale domein genomen moeten worden en niet prestigeprojecten ten goede komen. Tenslotte, Voorzitter, ziet mijn fractie het alleen somber in? Nee hoor, wij zien kansen en mogelijkheden, kortom perspectief. Een voorbeeld.

Geen invulling van sleutelfuncties door eigen ambtenaren, maar zorg dat 40

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

bijstandsgerechtigden deze vrijgekomen plaatsen kunnen invullen. En dit zeg ik omdat het programma sociale werkplaats... Nou, ik viel van m'n stoel toen ik het las. En wij denken van in plaats van dat je het door je eigen ambtenaren laat opvullen, de vrijgekomen plaatsen, kijk naar de andere doelgroepen die dus wachten en al lange tijd zitten zonder werk. En stel vacatures open van mensen op kunnen solliciteren. Dus. Kortom, maar maakt het mogelijk dat mensen uit deze groep, bijstandsgerechtigden onder andere, kunnen solliciteren op deze functies. Van omscholingsprojecten zijn wij een groot voorstander, en dat wil ik ook nog als compliment naar de wethouder geven dat ze daar ook heel erg mee bezig is, daar vol op inzet. Ik sluit af. Daarom dienen wij ook samen met de VVD een motie in: 'Maak de match om hier een andere richting in te kiezen.' Dank u wel, Voorzitter. 02:14:15

Voorzitter: Dank u zeer, ik ga naar de Stadspartij. Meneer Sijbolts. 02:14:20

De heer Sijbolts: Dank u wel, Voorzitter. De kracht van de boodschap zit in de herhaling, en dat geldt ook voor de bijdrage van de Stadspartij vandaag. Want inhoudelijk is er wat ons betreft niet zo heel veel nieuws onder de zon. ''Alleen wie om kan kijken, kan vooruitkijken,'' zei ik vorig jaar. En het probleem is echter dat we hier niet allemaal dezelfde bril op hebben. Zo maakt de Stadspartij zich al jaren zorgen over de financiële huishouding van de Gemeente Groningen. En deze herhaling is niet nieuw. Het feit dat de coalitie niet met een toekomstbestendige oplossing komt, is dat wat ons betreft ook niet. Niet alleen zorgen over het uitgavenpatroon van onze gemeente. Nee, Voorzitter, datzelfde geldt voor de stijging en toename van lokale lasten van onze inwoners en ondernemers door deze coalitie. Tussen 1 januari 2019 en 1 januari 2021 gekregen huizenbezitters in Groningen te maken met een OZB-stijging van 39,5%, Haren van 35,7% en Ten Boer 18,3%. En dit geld vloeit in de algemene middelen, en dan zou je mogen verwachten dat we de basis op orde hebben. Maar, Voorzitter, niets is minder waar. Uit de Overzichtsopgave Begroting 2022 blijkt bijvoorbeeld dat we een tekort hebben voor de Uitvoering Kamerverhuurstelsel, illegale kamerverhuur, cameratoezicht fiets parkeren, onderhoudskosten openbare ruimte om het borgniveau op peil te houden. En zo kan ik wel eventjes doorgaan.

De heer Bolle wees hier terecht ook al op. Veel zaken die in een gemeente met een begroting van ruim een miljard gewoon op orde horen te zijn. En dan herhaal ik eerder uitgesproken woorden opnieuw: het financiële toekomstperspectief en de financiële knelpunten waren, zijn en blijven allesbehalve rooskleurig. 02:16:07

Voorzitter: De heer Rebergen. 02:16:10

De heer Rebergen: Dank u wel, Voorzitter. De heer Sijbolts geeft aan dat de lasten zijn verhoogd, dat er een aantal punten nog niet op orde zijn, en dat het wat hem betreft de basis is. Wat ons betreft is de basis vooral juist een sociaal kant van onze begroting. We hebben we daar ook heel veel op bijgelegd de afgelopen jaren. Hoe kijkt de heer Sijbolts daarnaar? 02:16:34

De heer Sijbolts: Vindt u het goed dat ik daar straks in mijn betoog op terugkom? En, nou, ik 41

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

had het over dat financiële toekomstperspectief en de financiële knelpunten. Dat is voor de Stadspartij nog steeds niet iets om gezond en gelukkig van te worden, hoogstens groen van ergernis, zeker met al de ambities van deze coalitie in dit College. En wij hebben al vaker betoogd dat dit beleid in combinatie met het verhogen van lokale lasten voor inwoners en ondernemers leidt, met zowel een korte als een lange -ij, tot het vooruitschuiven van noodzakelijke keuzes. Een coalitie die koste wat kost alle ballen in de lucht wil houden, neemt een hypotheek op de toekomst, weigert keuzes te maken, een grote problemen over de schutting, op het bord van de volgende generaties. De coalitie heeft onder aanvoering van GroenLinks de reserves flink geplunderd onder het mom 'na ons de zondvloed'. En al ruim tien jaar zien we de reservepositie van de Gemeente Groningen gigantisch achteruit hollen. Voorzitter, toch een paar positieve opmerkingen want het is niet alleen maar kommer en kwel. Eindelijk wordt er bij de bezuinigingen... 02:17:44

Voorzitter: Meneer Sijbolts, mevrouw Wijnja wou nog even reageren. 02:17:49

Mevrouw Wijnja: Nat heerlijk, Voorzitter, dat de heer Sijbolts begint met 'na de zondvloed', want het haakt precies aan bij wat ik wou zeggen. Want de vraag is - en volgens mij hebben we dit debat als eerder gevoerd - als het over de generatie na ons gaat, wat betekent dat is eigenlijk precies? Want volgens mij is het zo dat er enorme opgaven liggen op het gebied van klimaatverandering. We hebben het gehad over de tweedeling in deze stad, waar we het allemaal over eens zijn dat we daar iets aan moeten doen. Dat we de armoede willen oplossen. Dus dan is het toch heel relevant om te investeren, nu, om op de lange termijn te voorkomen dat die problemen, want die gaan ook voor onze inwoners komen, dat die voor de deur staan. Dat is toch ook de verantwoordelijkheid van de lokale overheid om daar nu in te investeren? Ook al kost dat geld. Maar dat levert in de toekomst een heleboel op. Bent u dat met mij eens of niet? 02:18:38

De heer Sijbolts: Ja, dat ben ik helemaal met u eens en daarom hebben wij in 2020 bij de begrotingsbehandeling onder aanvoering van het CDA met de VVD en de SP een tegenbegroting ingediend. Daarom heeft de Stadspartij steeds betuigd de afgelopen jaren dat de Nieuwe Oosterpoort voor 221 miljoen de nieuwbouw van Vrijdag van 37 miljoen... Ik heb een heel lijstje overigens van ruim driehonderdmiljoen van de afgelopen jaren, dat wij daar andere keuzes in hadden gemaakt of die ambities iets lager hadden gelegd, waardoor we juist geld hadden overgehouden. Om te investeren in wat belangrijk is. 02:19:10

Mevrouw Wijnja: Mevrouw Wijnja. 02:19:11

Mevrouw Wijnja: Ja, dat snap ik wel, maar de kern van wat ik wil zeggen is: ook als je dan andere keuzes maakt, dat kan, hè? En als je zegt van we willen meer financiële reserves opbouwen, dat is ook een keuze. Daar staan wij anders in, dat is duidelijk. Maar dan is het toch ook na mij de zondvloed? Want dan trek je je toch ook niks aan van een aantal problemen die hier spelen en daar zadel je onze inwoners dan toch ook mee op? Dat is dan toch ook de consequentie van de keuze die de Stadspartij maakt? 42

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR 02:19:34

De heer Sijbolts: Nee, de consequentie van de keuzes die de Stadspartij zou willen maken, of eigenlijk de redenen waarom wij dat niet kunnen doen, is omdat wij hier steeds tegen een muur van beton aanlopen en met mij meerdere oppositiepartijen van coalitiepartijen die op geen enkele wijze bereid zijn om mee te buigen, mee te denken en een andere keuzes te maken. Maar het gaat om investeren. En dan kunt u dat mij wel in de schoenen schuiven, maar dit debat hebben we vaker gevoerd op meerdere onderwerpen. We kregen onlangs wat was het? - voor de sport, de harmonisatie van die tarieven ging het over, nou, niet eens zo heel veel geld, 190 duizend euro, en daar kwam de coalitie niet eens over de brug. 02:20:19

Voorzitter: Ik dacht dat ik meer vingers zag. 02:20:21

De heer Sijbolts: Ik was bij de positieve punten. Het College geeft aan dat er bij de bezuinigingen nu ook gekeken moet worden of ze wel reëel ingevuld kunnen worden, zodat er geen taakstellingen ingeboekt worden die toch niet gerealiseerd kunnen worden. Ik denk dat dat een mooie erfenis is aan de opvolgend Wethouder van Financiën, die vandaag wordt benoemd, want dat is goed realisme waar we het over eens zijn. En gelet op voorgaande is het dan ook niet meer dan logisch dat het College afziet van het aandragen van nieuwe ambities in de Begroting 2022. Niet alleen natuurlijk vanwege de verkiezingen van volgend jaar, de bestaande ambities zijn er al lang genoeg en werken nog jarenlang door. En ja, als ik het vorige nog eventjes terughalen over die financiële positie, ik zou denk ik ook als Wethouder van Financiën gestopt zijn. Wat dat betreft, als de begroting naar vier programma's gaat, kan het College wat ons betreft wel met drie wethouders minder. Dat is pas hervorming. Ik val in herhaling. We moeten we het dak repareren als de zon niet schijnt, en niet problemen voor ons uitschuiven.

En het rookgordijn dat sommige partijen optrekken over het geld wat wel of niet uit Den Haag komt, het eenzijdig wijzen naar Den Haag en het stellen en dat we financieel in zwaar weer zitten, geen geld hebben om te investeren in bijvoorbeeld armoedebestrijding, sport, beheer en onderhoud is een gotspe. En dat gaat dan om de investeringen waar wij andere keuzes gemaakt in die nieuwbouw van de Oosterpoort, de nieuwbouw voor Vrijdag, 10 miljoen extra om te korten voor de binnenstad plannen te dekken, Dudok aan het Diep... En zo kan ik doorgaan. Dat ga ik niet doen. Volgens mij is het lijstje duidelijk. Dat telt op tot ruim 300 miljoen. 02:22:08

Voorzitter: Mevrouw Wijnja. 02:22:12

Mevrouw Wijnja: Ja, maar dat eenzijdig wijze, dat hoorde ik wel eerder vandaag, maar dat zegt toch helemaal niemand? Volgens mij zijn er twee dingen die spelen. Eén is dat we constateren dat we elk jaar 40 miljoen moeten bijleggen omdat we een tekort hebben. Nou, dat is een heel groot probleem en volgens mij zijn we met allemaal met elkaar eens dat we daar druk op moeten zetten om dat op te lossen. Dat geeft ruimte. Dat is één. En twee is: vervolgens kijk je naar de problemen die spelen in deze gemeente, dan stel je prioriteiten en dan vinden wij andere dingen belangrijk om in te investeren dan de Stadspartij. Nou, dat lijkt me hartstikke goed, maar dan is het toch niet zo dat er net wordt gedaan alsof het niet het gevolg is van keuzes maken en er alleen maar naar één ding wordt gewezen? 43

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR 02:22:53

De heer Sijbolts: Nou, dat is wel zo. Want het gevolg van uw keuzes is dat we voor een aantal basisdingen, als we kijken naar de opgave voor de begroting van volgend jaar, we hebben geen geld. Beheer en onderhoud, normale investeringen, onderhoud in de openbare ruimte: dat is het gevolg van uw beleid en uw keuzes, die u dus maakt. 02:23:14

Mevrouw Wijnja: Ja, maar je kan iets een normale investering noemen. Daar zit het verschil van inzicht, hè? Want het gaat over: waar leg je die keuzes neer? En dan kiezen wij om te investeren in het tegengaan van armoede, in het verkleinen van de ongelijkheid, in het tegengaan van klimaatverandering en dan kun je als Stadspartij zeggen: wij zouden ervoor kiezen om anders te investeren in borgniveau, maar dan is dat toch de consequentie van een andere prioritering? 02:23:43

De heer Sijbolts: Nou, u trekt de conclusie dat u zoveel heeft geïnvesteerd in armoedebestrijding en de oplossing hebt gevonden. Dat zou ik wel willen bestrijden. Bovendien gaat het hier ook om veel investeringen waar maar een klein deel van onze inwoners profijt van heeft, want ze zijn veelal gericht op de binnenstad, niet op extra investeren in wijken en dorpen. Partijen die roepen al langer van hondenbelasting af te willen en tegelijkertijd stellen dat het met de gemeentefinanciën in zwaar weer lastig was om een dekking te moeten vinden, moeten zich de ogen uit hun kop schamen. De Stadspartij probeert deze onterechte belasting al bijna twintig jaar van tafel te krijgen. Daarvoor deden we verschillende voorstellen, zelfs met meerdere partijen hebben we de afgelopen jaren alternatieve dekkingen aangereikt. Ook hebben we proberen te voorkomen om dit bedrag niet meer jaarlijks indexeren zodat het te dekken geld, niet te groot werd. En nu wordt de Stadspartij en een deel van de oppositie die er niet voor is, gedwongen voor het maken tot een keuze die voor ons onbespreekbaar was. Dat gaat om het verhogen van de OZB. De coalitie komt de oppositie alleen tegemoet als er niet en ambities gesneden hoeft te worden. Het is niet de coalitie die de oppositie tegemoet komt, het is de oppositie die de coalitie tegemoet komt. 02:25:10

Voorzitter: Meneer Bolle. 02:25:14

De heer Bolle: Ja, Voorzitter. Maar niemand dwingt de Stadspartij toch om dit te doen? Er is niemand die de Stadspartij dwingt om deze motie te steunen. Hier is een meerderheid voor. Ik had ook liever een andere dekking gehad. Maar is het nou echt verstandig om iets wat de Stadspartij na twintig jaar bereikt heeft, om daar dan alsnog zuur over te doen? 02:25:42

De heer Sijbolts: Ja, zo zuur had ik de appel niet bedacht. Nou, ik vind dat gewoon... Wij hebben er grote problemen mee met het feit dat de OZB onder deze coalitie al fors verhoogd is, meerdere keren. Wij vinden het heel moeilijk te verkopen aan onze achterban. Dus daarom doe ik er nu zuur over. Wij zullen er wel mee instemmen. 02:26:04

De heer Bolle: Voorzitter, het is diezelfde partij die vorige week dezelfde motie indiende. 44

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

Nou, een iets andere dekking, er zat dan nog het jaarrekeningenresultaat bij. Maar verder was hij in essentie hetzelfde. En toen was die met de SP. En nu legt u weer de bal bij de coalitie neer, en zegt u: 'Eigenlijk wil ik het allemaal niet. Eigenlijk wil ik het allemaal niet.' Maar het hoeft niet, u kunt ook tegenstemmen. 02:26:27

Voorzitter: Meneer Dijk wil daar ook nog even op reflecteren. 02:26:31

De heer Dijk: Nou, Voorzitter, ik hoorde de heer Sijbolts al zal zeggen dat hij voor gaat stemmen, dus dat is mooi. 02:26:38

Voorzitter: Meneer van Kesteren. 02:26:39

De heer van Kesteren: Ja, Voorzitter, dat zou ik de Stadspartij willen voorstellen om lef te tonen en net als de PVV tegen deze motie te stemmen. Omdat wij van opstelling hebben dat leuke dingen voor de mensen, die moeten ze niet zelf betalen, dus dat moet geen sigaar uit eigen doos zijn, maar het uitgavenpatroon van de Gemeente Groningen, daar moet in gesnoeid worden, daar moet iets in gezocht worden. En er zijn legio mogelijkheden, Voorzitter. Onze stem doet er niet toe. Dus die hondenbelasting wordt sowieso afgeschaft. Maar we maken wel een statement. 02:27:15

Voorzitter: De heer Sijbolts. 02:27:17

De heer Sijbolts: Dat klopt, Voorzitter. Dat statement gaan wij niet volgen, want wij vinden de hondenbelasting wel zo onterecht dat die zo snel mogelijk afgeschaft moet worden. We hadden ook alternatieve dekkingen kunnen zoeken, die hadden niet gehaald. Dus wij maken nu de keus om dit wel zo te doen. En dan kijk ik op de klok. De Stadspartij ziet de armoede en de tweedeling en de kloof tussen arm en rijk nog steeds toenemen. Dat zien we aan het aantal mensen in de bijstandsuitkering en de huishoudens op of onder een sociaal minimum. De gevolgen van de coronacrisis dragen er niet aan bij om dat terug te dringen. We vinden dan ook dat we echte banen moeten creëren om mensen weer aan het werk te helpen. Schakelkans en een basisbaan is dan niet zo geslaagd. We moeten meer inzetten op het aanbieden van fatsoenlijke banen met zicht op doorstroming. Ruim zeventig jaar sociaaldemocraten aan de macht heeft die problemen van de tweedelingen niet verkleind. Schrijnend is het dan ook dat vorig jaar het nieuwe armoedebeleid deels in de ijskast is gezet. 02:28:19

Voorzitter: Meneer Bushoff. 02:28:20

De heer Bushoff: Ik was al bijna benieuwd waar die ging komen, het verwijt van 75 jaar of 70 jaar sociaaldemocratie. Maar hij was er dan toch. Kijk, het wordt inderdaad een beetje een grijsgedraaide plaat, dit debatje wat we wel vaker hebben met de Stadspartij en ik denk ook niet dat we het eens worden over of we in ambities moeten snijden en of we de juiste 45

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

prioriteit te leggen. Maar wat mij wel opvalt is dat u zelf bijvoorbeeld geen enkel voorstel doet om bijvoorbeeld die tweedeling tegen te gaan. U zegt alleen wat niet goed gaat, wat u niet wil, maar er zit geen enkel concreet voorstel bij waardoor mensen er echt op vooruit zouden kunnen gaan. Geen één, helemaal niks. 02:28:55

De heer Sijbolts: Dan had de heer Bushoff misschien de afgelopen jaren beter moeten opletten. Wij dienen nu geen motie in, maar op sociaal beleid dienen wij straks volgens mij bijna alle moties samen met de SP in, of mede in. Dus het is niet zo dat we zeker niks doen. En ik vind dat de SP in die zin dan beter hun best doet en iets inhoudelijker te werk gaat dan u. 02:29:16

De heer Bushoff: ja, Voorzitter, maar dat is toch wel een raar verwijt dan. Want wij dienen ook een heel aantal moties in, inderdaad om die tweedeling tegen te gaan. Maar u doet er dan geen en dat zegt u: 'Ja, u doet uw werk niet goed.' Dat is toch vreemd? 02:29:26

De heer Sijbolts: Nou, de Partij van de Arbeid komt steeds met die jubelverhalen van schakelkansen en basisbanen. Ja, schakelkansen heeft twee banen opgeleverd en de basisbanen 25. Of dat nou echt de oplossing is geweest van de afgelopen jaren om deze problemen te voorkomen, dat vraag ik mij af. Maar toch gefeliciteerd. 02:29:44

De heer Bushoff: Dank u wel, Voorzitter. Kijk, ik zou vooral dan willen oproepen aan de heer Sijbolts om eens met de mensen te gaan praten die een basisbaan hebben en daar dan nog eens over te oordelen. Dat is één. En ten tweede, kijk, we worden het misschien niet eens over de prioriteiten die we moeten stellen en dat we moeten snijden in onze uitgaven, maar het verwijt dat wij als coalitie onszelf geen spiegel voorhouden is echt onterecht. Wij komen nu nota bene met een voorstel om de structurele begrotingsruimte te vergroten, om de begroting beter te maken, om onszelf minder arm te rekenen dan nodig. Dat zijn concrete voorstellen om onze financiële huishouding beter op orde te krijgen. En u doet er geen, en ik ben benieuwd of we wel op steun van u voor ons voorstel kunnen rekenen. 02:30:27

De heer Sijbolts: Nou, Voorzitter, dan wil de Partij van de Arbeid wel even wijzen op één van hun eigen overwegingen dat dat waarschijnlijk een risicovollere wijze van begroten is. En ik denk niet dat de Stadspartij voorstander is, maar dat had u kunnen verwachten van het risicovol begroten. Want dan kunnen we ons in de toekomst zelfs nog meer ellende op ons hoofd halen. En... 02:30:49

De heer Bushoff: Voorzitter, dat betekent dat de Stadspartij accepteert dat er een groot verschil is tussen de begroting en het jaarrekening resultaat, oftewel dat we ons bij de begroting telkens armer rekenen dan nodig. En waar andere partijen met concrete voorstellen komen om dat tegen te gaan, zegt u zelf niks en komt u met geen één enkele concrete oplossing.

46

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR 02:31:08

De heer Sijbolts: Ja, dat is uw conclusie. 02:31:11

Voorzitter: We zijn tot gekomen tot de afronding van het betoog. 02:31:13

De heer Sijbolts: Daar was ik al bang voor. En dan kan ik ook weer opnieuw wijzen naar die tegenbegroting die wij een paar jaar geleden hebben ingediend. Dat was een stuk beter dan de begroting van toen. Mijn tijd is op, dus ik moet de rest overslaan. 02:31:27

Voorzitter: Dank u zeer, we hebben nog twee woordvoeringen. En dan gaan we een kwartiertje pauzeren. Student en Stad en de PVV. Student en Stad, de heer Bosch. 02:31:36

De heer Bosch: Dank u wel, voorzitter. We zijn hier op een moment dat we als volksvertegenwoordigers invulling en sturing kunnen geven aan het komende jaar. We hebben net anderhalf jaar achter de rug waarin heel erg veel mensen het zwaar hebben gehad. Ondernemers die moesten stoppen met werkzaamheden, jongeren die totaal geïsoleerd werden en hun gehele leven stil moesten zetten, ouderen die gedwongen en uit angst eenzaam de dagen sleten, ouders die hun normale werk moesten combineren met het werk als leraar, het zorgpersoneel en andere mensen in essentiële beroepen die zich het in het zweet hebben gewerkt. En nu kijken we eindelijk weer vooruit met een vaccinatiegraad zo hoog dat het lijkt alsof we het virus voorlopig hebben verslagen. En als we dan vooruitkijken, dan zien we mooi en bruisend Groningen. En er is ruimte om in dat mooie en dat bruisende Groningen nog meer te investeren. En een gedeelde stad nog mooier maken is wat ons allen hier in deze zaal bindt. Wat ons betreft is dat een stad voor iedereen, ruimte om te verblijven, een bruisende evenementenstad, duurzaamheid aangrijpen als kans en opgave, waarin we vooroplopen en het creëren van kansen en werk voor iedereen. Gelukkig zien we dat heel veel van deze ambities al goed zijn verwerkt in de verkondigde voorjaarsbrief.

Echter, met een aantal moties die wij indienen en mede indienen denken wij sturing te geven aan een nog betere begroting voor 2022. Allereerst, zoals in de vorige raadsvergadering besproken, is enkel 57% van onze inwoners tevreden met hoe studenten en stadjes samengaan. Dat doet ons pijn. Dat is nou juist waar Student en Stad voor opgericht is, om dit beter te laten verlopen. En wij zien ook dat deze twee groepen soms in een, lijkt wel, een parallelle samenleving leven. En dat is op alle manieren zonde. Hier is geen makkelijke oplossing voor geen, geen quick fix, maar er zijn wel een aantal dingen die we kunnen doen. En één van die oplossingen is het faciliteren van plekken waar studenten en starters samenkomen en elkaar ondersteunen en helpen. Wijs is hier het fantastische initiatief voor wat we al jaren afzetten, en dat loopt nu in twee weken rond. Maar in iedere wijk, waar vraag naar Wijs is, zal dat moeten komen. We zijn de pilotfase voorbij en we hopen dat we nu snel kunnen opschalen. 02:34:09

De heer Dijk: Voorzitter. 02:34:11

Voorzitter: Gaat uw gang, meneer Dijk. 47

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR 02:34:14

De heer Dijk: Ja Voorzitter. De SP heeft voorstellen over verschillende taalcentra. Daar zouden we studenten bijvoorbeeld heel goed kunnen inzetten om lessen en scholingen te geven. Wij doen een voorstel om onze onderwijsinstellingen in te zetten, om te kijken welke sectoren succesvol zijn voor eigen productie. Allemaal dingen waar we studenten en onderwijsinstellingen goed voor kunnen inzetten. Gaat u die steunen of vindt u die plannen onvoldoende? 02:34:40

De heer Bosch: Die gaan wij zeker steunen, is het korte antwoord. Waar wij onderwijsinstellingen met de stad kunnen verbinden en waarin we een meer gedeelde stad kunnen creëren, daar zullen wij zeker achter staan. En daarom dienen we dus een motie in samen met de Stadspartij om uit te werken. We kunnen opschalen samen met de gelieerde partijen voor Wijs. Hiernaast weten we dat sporten enorm belangrijk is voor de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners. Echt zonde is het dan ook als je je favoriete sport niet kan beoefenen, of alleen veel te laat kan trainen of heel erg ver moet reizen. Iedereen is er ondertussen wel van overtuigd dat we een nieuwe binnensporthal nodig hebben in Groningen. Wat niet zo is, is dat we bij de komende begroting hier al geld voor vrij kunnen maken, of in ieder geval die keuze kunnen maken zodat we het zo snel mogelijk kunnen gaan realiseren. Daar willen we verandering in brengen door middel van een motie waarbij wij ervoor zorgen dat we in ieder geval tijdens de komende begroting een keuze hebben om dan al te investeren in die nieuwe binnensporthal, zodat we die capaciteit vergroten en iedereen kan sporten in Groningen. Binnen, voor wie dat wil. Tot slot de huren in Groningen, Voorzitter. Er zijn ontzettend veel misstanden.

Fraude in de huur, het puntensysteem wordt consequent aan de laars gelapt, fraude met energie labels, fraude met WOZ-waarde en nog erger. Intimidatie en bedreigingen zijn de normaalste zaak van de wereld in Groningen. Mede daardoor durven huurders niet aan te kaarten als ze te veel huur vragen, de verhuurders, of als er slecht onderhoud wordt gepleegd. Daarvoor moet een pandbrigade komen, zodat die tendens doorbroken wordt. Omdat er zo lang is aangemodderd dat er maar weinig huurders zijn die misstanden durven aankaarten. Verder is het verdwijnen van woningen waar jongeren en studenten samen kunnen wonen, een blijvende doorn in het oog voor Student en Stad. Wij weten dat we dat tegen het eind van het jaar kunnen regelen in de Omgevingsvisie, maar we zouden wel aan het College willen vragen of er nou eventueel extra mogelijkheden zijn om dat misschien al naar voren te halen. Dus dat we in ieder geval die beslissing als Raad eerder kunnen maken en daar niet op hoeven te wachten. Voorzitter, nu we weer vooruitkijken zien mijn fractie en ik weer een prachtige tijd voor ons. Hier zet ik mij met alle collega's hier in de Raad in om onze prachtige gemeente nog mooier te maken. Dank u wel. 02:37:13

Voorzitter: Dank u zeer. En dan tot slot de heer Van Kesteren, PVV. 02:37:16

De heer van Kesteren: Dank u wel Voorzitter. Voorzitter, de aanslagen op politicus Pim Fortuyn, filmmaker Theo van Gogh, advocaat Derk Wierum, en nu de aanslag op Peter R. de Vries. Steekpartijen in Groningen op nietsvermoedende inwoners. Wat mij nog steeds bijstaat is de aanslag of het neerschieten van de student, Sydney heette hij geloof ik, aan de 48

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

Korreweg, een jonge jongen van 21: daar denk ik nog weleens over na. Ik heb zelf zoons. Hoe die jongen nu door het leven gaat, dat houdt mij bezig. De moord van twee werknemers in bioscoop Pathé, familie Visser: vreselijk! Je vraagt je af of de rechtstaat nog wel functioneert en of de vrijheid van mensen, van inwoners, niet alleen van bekende Nederlanders, maar ook van inwoners, nog kan worden gegarandeerd. Dat zijn zaken waar een gemeentebestuur, en ook een gemeenteraad, zich serieus mee bezig moet gaan houden. Dat zijn erg belangrijke problemen die opgelost moeten worden. Voorzitter, de ambities van dit College op het sociale domein, die vind ik bemoedigend. In elk geval op papier, want nergens kun je vinden hoe robuust dit beleid op meerjarig kan zijn, hoe dat wordt gefinancierd. Nergens kan ik lezen wat het College daar concreet en structureel aan denkt te gaan doen. En of daar op de langere termijn ook middelen voor beschikbaar zijn, gelet op de structurele borging van dergelijk beleid. Maar ja, Voorzitter, als je koploper wil worden in de energietransitie, ja, dan weet je dat dat ten koste gaat van het sociaal domein van gewone mensen die elke maand weer bezig zijn om de eindjes aan elkaar knopen. Want die zuurverdiende euro van onze inwoners, die kun je namelijk maar één keer uitgeven. En die begroting van de gemeente is al geen vetpot.

Daarom mijn pleidooi ook altijd, Voorzitter. Stel nou die ideologisch de ambities bij. Je hoeft niet in 2030 iets bereikt te hebben, terwijl dat overal in 2050 wordt gevraagd. Koploper worden, geweldig. We deugen hartstikke goed. Voorzitter, de Gemeente Groningen bevindt zich in een zeer kwetsbare financiële situatie. En dat zou dus het gemeentebestuur moet aanzetten tot meer realistische ambities. Realistisch beleid. Is ook al gezegd door het CDA, en ook door de Stadspartij. En dat vind ik goed, dat er toch een aantal partijen zijn die daar aandacht voor vragen. Voorzitter, we leven in een klimaatdictaturen met bestuurders en volksvertegenwoordigers die bepalen wat goed is voor de Groningers. En of het nu de rest betreft of NPG, alles wordt ondergeschikt gemaakt en gerelateerd aan de rampzalige energietransitie, en aan een perverse klimaatobsessie met gigantische gevolgen voor de inwoners. 02:40:53

Voorzitter: Mevrouw De Wrede. 02:40:54

De heer Dijk: Want die moeten er krom voor liggen? 02:40:56

Mevrouw de Wrede: Dank u wel, Voorzitter. Volgens mij is het verhaal zo dat de maatschappij meer wordt ingericht op economische groei, name. Niet helemaal hoor, maar toch voor een heel groot gedeelte. En niet zozeer op de klimaatverandering. Maar een vraag voor de heer Van Kesteren: erkent u de klimaatverandering ook of denkt u dat dat helemaal niet aan de hand is? 02:41:18

De heer van Kesteren: Zeker, Voorzitter. Wij vinden ook dat menselijke activiteit daartoe bijdraagt, maar niet in de idiote conclusies die daar getrokken worden door met name uw partij en nog meerdere partijen. En dat je daar miljarden, miljarden voor moet uitgeven. En ja, dat gaat er bij mij niet in. Maar ik moet niet te lang reageren, want anders is mijn spreektijd direct....

49

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR 02:41:43

Voorzitter: Maar mevrouw De Wrede heeft nog wel een vervolgvraag. 02:41:46

Mevrouw de Wrede: Ja, meneer Van Kesteren doet net alsof praten over klimaatverandering een politiek dingetje is en dat dat iets is dat bepaalde politieke partijen verzinnen, die conclusies. Maar het zijn wetenschappelijke rapporten van nou toch werkelijk alle, alle relevante wetenschappelijke instituties alhoewel u vast nog wel één of andere sinistere wetenschapper onder een stapel boeken weg kunt halen die het tegendeel wil beheersen. Maar bent u het met de Partij voor de Dieren eens dat klimaatverandering niet één of ander politiek ding is, maar dat het een bestaand iets is dat de hele wereld gaat veranderen? 02:42:26

De heer van Kesteren: Ja, dat is inderdaad wel... Het wordt politiek gemaakt, onder andere door de Partij voor de Dieren. Die horen ook bij die klimaatelite. Vroeger, Voorzitter, had je in de DDR-communisten aan de macht. En dan hadden ze een Trabant en dat was het symbool van het socialisme en alléén die communistische elite kon zich een Trabant permitteren. Nou, het is nu in de huidige klimaatdictatuur steeds de klimaatelite die zich een Tesla kan permitteren. Je kunt het gewoon op elkaar leggen, Voorzitter. Het is vreselijk. 02:42:58

Voorzitter: Nee, meneer Van Kesteren, we moeten even de goede lijn houden. De subtop in de DDR permitteerde zich de Wartburg en de echte elite reed vrolijk in de Mercedes Klasse. Maar we gaan naar meneer... 02:43:13

De heer van Kesteren: Als de essentie maar overkomt, Voorzitter. U weet heel goed wat ik bedoel. 02:43:16

Voorzitter: Meneer Rustebiel heeft nog een vraag aan u. Gaat uw gang. 02:43:20

De heer Rustebiel: Ja, dank u wel, Voorzitter. Leven wij nu eigenlijk niet vooral in een klimaatdemocratie in plaats van een klimaatdictatuur? Want ik zie hier 44 mensen die in meer of mindere mate klimaatbeleid belangrijk vinden. En één zetel vertegenwoordig het geluid wat dat niet vindt. Dus is de klimaatdemocratie niet enorme vertegenwoordigd hier in Groningen? 02:43:40

De heer van Kesteren: Het is zo, Voorzitter, dat de hele Raad hier in de politiek correcte polonaise achter de klimaatidiotie aanloopt en dat ze met droge ogen accepteren dat er wordt bezuinigd op alle sociaal-maatschappelijke en sociaaleconomische voorzieningen. De basistaken, de kerntaken van een gemeente: maakt niet uit, wij gaan voor het klimaat. En ja, de inwoners wordt wijsgemaakt dat dat heel belangrijk is. Op scholen wordt kinderen wijsgemaakt dat... Laatst kwam er kinderen in de provincie... De één na de ander kwam met windmolens, ze konden nergens anders meer over praten. Er was één jongetje die stelde vraagtekens. Nou, dat vind ik dan heel mooi, want dat is toch nog een vrije geest. Dat is iemand die zelf nadenkt en dat vind ik mooi om te zien. Maar Voorzitter, er is ook een onderzoek geweest. Van een aantal oppositiepartijen hebben we in de provincie onderzoek 50

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

laten doen door de groene rekenkamer. En ik wil dat rapport ook aanbieden aan het College, en ook een pleidooi houden voor bijvoorbeeld Syp Wynia die een boek heeft geschreven tegen die onzin. Zou ook eens nuttig zijn om dat te lezen. Een linkse documentairemaker Marijn Poels, die een hele kritische, zakelijk documentaire heeft gemaakt. Kijk daar een naar. Dan kom je tot heel andere conclusies. En mijn missie is dan ook om de inwoners van Groningen te vertellen en te informeren dat ze worden vernacheld. Dat is heel belangrijk. Dat ga ik ook doen. Voorzitter, en dan de ambitie voor de binnenstad. Alle registers open voor de fiets, en voor de auto niets. Voorzitter, de PVV-fractie vraagt het College dan ook of alle uitgaven daarvoor wel structureel financierbaar zijn. En of het college wel in de gaten heeft wat dit beleid concreet betekent voor de binnenstad. Voor ondernemers, hun bereikbaarheid, voor de omzet en hun inkomen. Wat gaat de gemeente ondernemen om de binnenstad te ontwikkelen? Wat is de visie op detail en horeca? Wat denkt het college van de impact van corona op de stad? Is daar een visie op? De bereikbaarheid van de stad? Hoe moeten ouderen straks een tv kopen in de stad en meenemen, gezien dat desastreuze parkeerbeleid en OV-beleid? Allemaal zaken die veel belangrijker zijn voor onze inwoners.

En wat zijn de consequenties van het zogenaamde winnen van de openbare ruimte in de binnenstad en daarbuiten? Geen ruimte voor auto's maar alle ruimte voor zonnepanelen en windmolens. Het is onvoorstelbaar. Het is ook heel inconsequent beleid. De PVV-fractie zegt dan ook: terug naar het gezond verstand en de Groningse nuchterheid. En van het Groningse gas af: natuurlijk. Maar van het gas af? Absoluut niet. Voorzitter, lokale bestuurders en raden en staten lopen feestelijk en kritiekloos mee in die polonaise van het klimaat- en duurzaamheidsbeleid en onder het mom van 'wij redden het klimaat, wij redden de planeet. Kijk eens hoe wij deugen!' Onvoorstelbaar. Aardgasvrije wijken, windturbines, inrichten van zonneakkers: alles wordt bepaald door gesubsidieerde koepelorganisaties, actiegroepen, consultants en subsidieondernemers; hele gewiekste mensen die businessplannen hebben met veel duurzaam erin. En we slikken het voor zoete koek, op een paar uitzonderingen na. Voorzitter, we hebben de afgelopen jaren steevast een motie ingediend om te stoppen met die klimaatgekte. Zal ik ook blijven doen. Ik ga er in elk geval mee door. En die quickscan, ik zal hem u bezorgen.

Dan heb ik nog iets heel positiefs, en dat is dat een aantal Groningse sportpromotors die ook de Italiaans Giro hierheen hebben gehaald in 2002, die hebben het voor elkaar gekregen, de Deutschland Tour, die wil hier volgend jaar komen. Ja, het kost heel weinig. Ik zou willen vragen of een toezegging willen vragen van dit College om eens met die mensen te gaan praten en om dat mogelijk te maken, bij het Gronings Ontzet. Heeft een enorm economisch spin-off voor onze stad en, ja... Geweldig, geweldig. Ik zou dat echt heel mooi vinden. Gedeputeerde in de Provinciale Staten heeft ook toegezegd om in gesprek te gaan. Dat zou voor mij en voor heel Groningen fantastisch zijn. Nou, waarvan akte. Dus, Voorzitter, meer in de portemonnee voor de inwoners, lagere lasten in plaats van hogere lasten. En ja, kijk, als die motie voor de hondenbelasting, als dat vast zou zitten op mijn stem, dan zou ik voorstellen, want ik gun die mensen dat ze die hondenbelasting niet meer hoeven te betalen. Maar ik zal tegenstemmen omdat ik vind, en dat is een principekwestie, dat alle leuke dingen voor de mensen, wat ik normaal vind, wat je als gemeentebestuur zou moeten doen... Ja, dat moet je niet een sigaar uit eigen doos laten zijn, dan moet je ook echt in de uitgaven gaan schrappen en dan niet in zorg en in allerlei... En dan doet de wethouder wel goed werk hoor, vind ik, want ik ben daar toch wel...

Ik geef haar daar ook regelmatig complimenten voor. Hartstikke goed. En daar moeten we dus niet op bezuinigen, maar op 51

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

die klimaatgekte, daar kan heel wat in gesnoeid worden. Nou, dat moest even van mijn hart, Voorzitter. Ik hoop dat het overgekomen is bij de Raad, en ook bij de inwoners van Groningen. 02:49:18

Voorzitter: Dat gaan we nu toetsen, wat mevrouw De Wrede... 02:49:19

De heer van Kesteren: Dan ben ik door mijn tijd heen! 02:49:21

Voorzitter: Nee, ja, maar mevrouw De Wrede heeft nog een vraag aan u. Dan kunnen we gelijk toetsen of het is overgekomen. 02:49:26

Mevrouw de Wrede: Nou, dank u wel, Voorzitter. Wat fijn dat ik het woord nog even krijg. Ja, even voor de duidelijkheid. De heer Van Kesteren, die heeft dat altijd al wel klimaatgekte dit en klimaatelite dat. Is de eer Van Kesteren het ook met mij eens dat er een verschil is tussen enerzijds het erkennen van de klimaatcrisis en toegeven dat dit iets is waar wij op dit moment in mindere mate, maar grote delen van de wereld al in zeer ernstige mate mee te kampen hebben, en wat in de toekomst ook voor ons voor hele grote probleem zal gaan leiden, en dat er een verschil is tussen dát erkennen en aan de andere kant de huidige aanpak met windmolens, zonneparken en ja, waar de partij Voor de Dieren ook liever de focus zou hebben op bijvoorbeeld de eiwittransitie in plaats van de energietransitie. Maar bent u het met mij eens, meneer Van Kesteren, dat dat twee verschillende dingen zijn? En zou u dat voortaan ook wat meer kunnen benoemen in uw Woordvoering? 02:50:23

De heer van Kesteren: Voorzitter, ik ben het maar heel weinig eens met mevrouw De Wrede van de Partij voor de dieren. Dat is nou eenmaal zo. En ja, mevrouw De Wrede heeft de illusie dat ze de planeet redt, en de wereld redt. Nou, ik ben meer bezig op lokaal niveau waarin ik probeer wat meer perspectief voor onze inwoners te krijgen. En als u zo goed werk deed voor de dieren... Als u zich zo zou inzetten voor de inwoners van Groningen als u dat doet voor de dieren, nou, dan zitten die inwoners gebeiteld. Alleen, ja, u had een heel betoog over dieren die hun eigen taal hebben, die praten, nou ja, dan denk ik van papegaaien die staan toch wel dicht bij de mens. 02:51:06

Voorzitter: Goed, wij constateren dat we te laat zijn begonnen, maar dat de Raad zich keurig aan de spreektijd heeft gehouden. Er waren wel wat interrupties, het idee was dat we zo rond, even kijken, half zes of zo, kwart over vijf, even zouden pauzeren. Maar we zitten nu op zes uur. Dus ik stel u voor dat we het volgende doen: wij gaan even kort de benen strekken en dan kan de tafel worden ingeruimd. Dan gaan we om kwart over zes eten, en om half acht beginnen we met de termijn van het College. En dat kan vrij kort. En dan komt de tweede termijn van de Raad, en dat kan ook vrij kort en dan komen we toch goed in de tijd uit. Dus wij pauzeren, is mijn voorstel, nu tot half acht en dan kan er ook gegeten worden. Ik schors de vergadering.

52

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR 04:24:13

Voorzitter: Ik heropen de vergadering en deel u mede dat mevrouw Boogaard weer aanwezig is en de heer Visser de vergadering heeft verlaten, dus bij stemmingen zitten we straks op 43 stemmen. Wij gaan over tot beantwoording van de kant van het college. College zal de moties daar ook gelijk van een preadvies voorzien en dat zal dus een beetje kriskras door de moties heen gaan, want elke portefeuillehouder een aantal moties voor zijn of haar rekening neemt en we beginnen met wethouder de Rook. 04:25:06

de heer de Rook: Ja, Voorzitter, het is de laatste keer dat de raad in deze samenstelling met elkaar een voorjaarsdebat voert. Dat geeft toch altijd een bepaalde dynamiek in een politiek orgaan omdat dat aan de ene kant tot enige vorm van bescheidenheid zou moeten leiden die wij ook als college geprobeerd hebben in deze voorjaarsbrief tot uitdrukking te brengen, want wij moeten natuurlijk ook de raad in nieuwe samenstelling en het college in nieuwe samenstelling, straks de ruimte laten om ook in de toekomst hun eigen accenten te gaan zetten. Maar tegelijkertijd kan die bescheidenheid dan ook niet helemaal zijn omdat de overheid zich dat niet kan veroorloven om een tijdje niet in business te zijn, want de maatschappelijke uitdagingen zijn groot. Voorzitter, het college heeft geprobeerd de afgelopen jaren en daar ook in deze voorjaarsbrief bij stil te staan over het antwoord dat wij de afgelopen jaren geprobeerd hebben te vinden op die grote uitdagingen. Dat gaat dan bijvoorbeeld over de energietransitie met de grootschalige parken die daarvoor nodig zijn, maar ook een hele grote inzet om dat op daken te realiseren, het eigen warmtebedrijf dat steeds meer huizen helpt bij het maken van de transitie van gas naar duurzame energiemiddelen.

Dat gaat over de woningcrisis die er nu is, waarbij we echt gigantisch snel proberen om woningen bij te bouwen, om te kunnen voorzien in nieuwe woningen voor deze gemeente, voor al die mensen die hier graag naartoe willen, want dat is nog steeds de basis. Dus alle discussies over: willen we die mensen wel of niet hebben, Groningen staat open voor iedereen en het is aan ons opgave om daar in onze woningbouw agenda op in te zetten. Over de Eemskanaalzone, het gaat over Meerstad, het gaat over de Suikerzijde en de inzet die we daar plegen om te voorzien dat voor zoveel mogelijk mensen die hier willen wonen, dat daar ook een betaalbare en kwalitatief goed huis is. Het gaat over kansen en gelijkheid. Vandaag nog de brieven die al gememoreerd zijn van wethouder Bloemhof die bijvoorbeeld over het VW-programma gaan, over het scholenprogramma waarbij we juist extra investeren in de scholen, in de meest kwetsbare wijken en ook in de maatschappelijke akkoorden. Omdat juist bij dit thema van kansen en gelijkheid, beseffen wij ons heel goed dat je dit nooit alleen kan doen, dat je daar ook al die andere partijen bij nodig hebt, om hier ook in de samenleving voor te zorgen, dat wij, de kinderen die nu geboren worden, dat we die gelijke kansen geven ten opzichte van elkaar en betere kansen dan dat wij zelf hebben gehad.

Maar dat gaat ook over de wijkvernieuwing, de investeringen die wij gelukkig met steun van de Rijksoverheid plegen in verschillende wijken om ervoor te zorgen dat we daar het evenwicht in die wijken terugbrengen en ook daar mensen, ook in hun eigen woning meer kans geven om gelukkig en gezond op te groeien. En die gezondheid, die proberen we ook te verweven met die wijkvernieuwing, want gezondheid, vroeger was dat wat anders dan het bouwen van huizen, maar dat heeft ontzettend veel met elkaar te maken. Dus juist ook aan onszelf te werken aan een gezondheid opwekkende omgeving, zodat ook de mensen die daar dan opgroeien, dat die meer gezonde jaren kunnen doen dan dat nu het 53

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

geval is. Dat is door verschillende fracties ook aan gerefereerd. Maar ook het verder ontwikkelen van de WIJ-teams van de afgelopen jaren, die ook veel meer de slag naar de provincie hebben moeten maken, dus voor het voorkomen dat mensen ziek worden in plaats van het oplossen van de problemen die daarbij horen. Maar Voorzitter, ook en dat zou ik ook echt als één van de uitdaging van deze tijd willen neerzetten, is het tegengaan en het bestrijden van de uitwassen van de vrije markt, want we zien dat dat nog steeds een grotere bedreiging aan het worden is voor de balans in onze woningmarkt, voor ons winkelbestand en de kwaliteit van onze straten in onze stad en in onze dorpen. En bijvoorbeeld met nieuwe vergunningen, door ook de juridische strijd durven aangaan met malafide ontwikkelaars, proberen we op die terreinen daar een stap extra in te zetten. En Voorzitter, een hele grote uitdaging ook door verschillende fracties benoemd, is hoe we ook wat meer een andere of beter gezegd een betere overheid kunnen zijn, meer gebiedsgericht te werken, meer maatwerk te bieden bijvoorbeeld in inkomens dienstverlening, en te investeren in niet alleen maa- centrale democratie, maar ook in wijk- en dorpsdemocratie.

En voorzitter, dit zijn allemaal trajecten die verwacht ik, ook gegeven wat u allemaal gezegd heeft, niet of nooit niet zullen en ook niet kunnen stoppen na dit jaar of na de volgende verkiezingen. We zullen op al die paden door moeten gaan. En natuurlijk is er discussie over op het ene nog iets meer of iets anders kan, maar juist deze lijnen zijn gebaand bij een overheid die volhoudt, die ervoor zorgen dat ze blijft investeren met een stip aan de horizon, zodat mensen ook weten wat ze aan die lokale overheid hebben. Dit is precies het dilemma, want aan de ene kant wil je niet ook toekomstige raden en colleges voor de voeten lopen, en tegelijkertijd ook vanuit de diepe overtuiging dat al die dingen die zijn ingezet, dat dat echt jarenlange investering vraagt voordat daar enige verbetering in zal komen. En Voorzitter, dat alles tegen de achtergrond van de financiële huishouding bij de gemeente zoals die is. Want ondanks alles wat er op ons af is gekomen, de afgelopen tien jaar, zei mevrouw Wijnja en dat gaat van de kredietcrisis naar de decentralisaties in het sociaal domein, maar ook gewoon bezuinigingen die de gemeente zelf heeft moeten doen, gewoon dat er ook op andere vlakken minder inkomsten kwamen. Dat was een grote uitdaging om aan de ene kant die uitdagingen te adresseren die ik net noemde en tegelijkertijd zien dat de financiën op heel veel plekken tekortschoten.

En je zou kunnen zeggen dat de metafoor van de zeilboot zich ook hier voordoet, want dat kompas is goed, we weten waar we naartoe willen, maar we zien wel dat onze boot dat maar in beperkte mate volhoudt en dat de zeilen helemaal strak staan. En de heer Bolle, als hij wijst, zoals die dat ook bij het rekeningdebat heeft gedaan op alle financiële kengetallen die allemaal in het rood staan, dan laten we dat ook zien. De gemeente Groningen heeft niet veel ruimte meer over om extra inspanningen te kunnen plegen, maar tegelijkertijd vonden we wel, hebben we ook bewust, en dat is denk ik ook wat in het raadsdebat net aan de orde is gekomen, bewust dat risico geaccepteerd, juist omdat we ons verantwoordelijk voelen voor al die grote maatschappelijke uitdagingen en onze inwoners die daarvan afhankelijk zijn. Maar wat gebeurt er op het moment dat er heel weinig financiële ruimte is en er ontzettend veel commitment is, ook in de gemeenteraad, om vooral in die samenleving te blijven investeren? Als je niet oppast, dan treedt binnen de organisatie en binnen de eigen onderneming treedt het achterstallig onderhoud op. De heer Bolle wees op het beheer en onderhoud in fysieke zin. Dat vraagt aandacht en vandaar dat dat ook is opgenomen in de begroting. Dus het feit dat we dat hier noemen zegt natuurlijk ook dat het college daar juist aandacht voor heeft.

Dat als we daar iets op te kort komen, 54

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

dan zullen we daar dus ook een stap extra in moeten zetten. Maar dat zien we ook in de gemeentelijke organisatie. Want als je kijkt naar deze voorjaarsbrief, dan ziet u dat het college ervoor gekozen heeft om niet grote ambities en nieuwe initiatieven toe te voegen aan de lijst van opgave, maar tegelijkertijd onderaan de streep een heel groot tekort, nog steeds blijft staan. En als u dat afpelt van waar zit 'm dat in? Dat zijn dat vooral heel veel posten die echt met onze bedrijfsvoering te maken hebben, ons werk kunnen blijven doen. Dus af en toe is dat soms juist iets investeren in onze organisatie, want de werkdruk zeg ik ook tegen mevrouw Mengen, die is de afgelopen jaren gigantisch hoog geweest. Er is geen enkele post waar zoveel op bespaard is de afgelopen tien jaar als op de gemeentelijke organisatie. En dat trekt zijn wissel en dat ziet u ook in die lijst van opgave terug. Maar dat ziet u bijvoorbeeld ook in de gemeentelijke facilitaire processen, in het vastgoed, maar ook in de ICT. Als we dat echt op peil willen houden om ons werk naar de toekomst goed te blijven doen, dan zullen we daar ook echt aandacht voor blijven hebben en ook dat vraagt bij het voorjaarsdebat wellicht weer keuzes. In welke mate dat zo is, hangt dat ook af van de stappen die de Rijksoverheid de komende maanden zet.

Want ik heb de afgelopen jaren dit debat met u hier gevoerd en daarvan zeiden we van: "Het rijk moet dus gaan betalen voor alle inspanningen die zij van die gemeente vraagt." En nu de vraag terug aan het college was: "Maar u doet daar nu al zo lang u best voor. Wanneer materialiseert dat nou eens, wanneer komt Den Haag nu eens over de brug?" We zien nu dat we daar nog lang niet zijn en er nog veel stappen zijn die gezet moeten worden. De gemeentefondsdiscussie loopt nog, de discussie over de herverdeling van de BUIG is natuurlijk nog steeds actueel. Maar we hebben wel gezien dat de VNG er inmiddels in geslaagd is om met het kabinet afspraken te maken over de jeugdhulp. Eerst voor één jaar, maar wel met het idee dat dat ook structureel wordt gemaakt. Daarbij zien we gelukkig nu eindelijk ook bij de Rijksoverheid, en ik ben daar dan misschien iets optimistischer in dan mevrouw Wijnja, ik deel overigens de andere knelpunten die ze daarbij heeft genoemd, maar dat we op dit vlak zien dat gemeenten gezien en gehoord worden. Dus ik hoop ook dat het ertoe leidt dat wij in ieder geval iets meer lucht krijgen, zodat wij gegeven al die uitdagingen die er zijn en gegeven de opgave die we ook in het achterstallig onderhoud, zeg ik maar even breed, dat we die als gemeente hebben.

Want heel lang op deze manier doorgaan, dan moeten we of verdere concessies doen in onze eigen organisatie of concessies doen aan wat wij willen bereiken en volgens mij is dat, en je kunt natuurlijk van mening verschillen over of die thema's nou de goede zijn, maar juist ervoor zorgen dat wij zoveel mogelijk van onze euro's maar ook zoveel mogelijk van onze tijd investeren in onze inwoners. Dat is volgens mij het belang dat wij hier allemaal delen. Dus de ruimte, die moet nog steeds groter. Maar het begin is er. Verschillende fracties hebben gezegd, en dat was ook het debat van vorige week: "Ja, de ruimte moet groter, maar college, gebruikt u ook de ruimte die er al is als je de begroting en de jaarrekening naast elkaar zet, dan constateert iedereen dat toch een gesprek over dat eerste, over het algemeen stuk spannender is dan een gesprek over dat laatste. Dus misschien zit er wel veel meer muziek nog in onze eigen begroting. Daar kom ik zo bij de motie nog eventjes op terug. Ik temper wel de verwachtingen dat we niet het idee moeten hebben dat als we dat goed onder controle krijgen, dat we dan straks tientallen miljoenen extra te investeren hebben, maar elke fractie die zegt: "Ja, maar goed, ook al zou dat maar een paar ton zijn of een miljoen." Dat is in deze fase waar we nu in zitten ook gewoon

55

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 7 JULI 2021 15.00 UUR

ontzettend veel geld en daar zouden we ook al baat bij kunnen hebben. Voorzitter, volgens mij zie ik de heer Bolle met zijn vinger omhoog, dus ik wacht even op hem. 04:35:06

Voorzitter: Is dat zo, meneer Bolle? 04:35:07

de heer Bolle: Ja, dat klopt. 04:35:10

Voorzitter: Ja, doe maar hoor. 04:35:11

de heer Bolle: Oké. Ik wilde nog even terug naar die organisatie want het gaat vaak over het tien jaar bezuinigen van de gemeente Groningen. Maar is het niet zo dat we vanaf ongeveer 2012, misschien was het daarvoor al, maar vanaf 2012 tot 2015 echt fors teruggegaan zijn in het aantal FTE wat we in dienst hadden als gemeente Groningen, maar dat we vanaf 2015 weer een stijgende lijn zien en dat we bijna weer terug zijn op het niveau van 2012? Dus hoe duidt de wethouder dat? 04:35:41

de heer de Rook: Nee, zeker. Dus waar de heer Bolle naar verwijst, dat is die grote bezuiniging die daarin gepleegd is. Ik wijs er ook op dat wij elk jaar nog steeds te maken hebben met sommige taakstellingen die toen al zijn afgesproken en het klopt dat we de afgelopen jaren formatie hebben uitgebreid, maar dat komt ook omdat het takenpakket van de gemeente in al die jaren ook is uitvergroot. Deels is dat omdat wij op verzoek van de Rijksoverheid extra inspanning plegen. Ik noem maar een voorbeeld: we hebben meer mensen ingehuurd om ervoor te zorgen dat we de kostenbeheersing in sociaal domein op orde krijgen, want als je dat niet doet, dan kost dat alleen nog maar meer geld. En er zijn natuurlijk ook allerlei maatschappelijke vraagstukken waar de gemeente inzet op heeft gepleegd. En dat is denk ik een belangrijke verklaring voor de ontwikkeling die de heer Bolle schetst. Voorzitter, ik resumeer mijn algemene inleiding door te zeggen dat we volgens mij en dat verbindt, denk ik, ook deze raad dat we op de grote uitdagingen, de gemeente nog ontzettend veel weg voor zich heeft liggen, dat we de route om daar echt structureel en langjarig wat aan te doen, dat die de afgelopen jaren is ingezet met financieel slecht weer, maximaal uittrekkend.

En als ik zie dat aan de ene kant in dit debat wordt gezegd dat de financiële cijfers diep in het rood zitten, en aan de andere kant wordt gezegd: "We kunnen misschien nog wel iets van die financiële ruimte inzetten om toch nog iets meer te doen." Dan zitten we volgens mij precies daar waar we willen zijn, namelijk scherp aan de wind, dicht op de bal, ervoor zorgen dat we maximaal ons vermogen uitrekken om te investeren in de kwaliteit van onze gemeente en dat we daar de financiën, volgens mij zei mevrouw Wijnja dat vorige week, dat we die als dienend beschouwen voor wat wij maatschappelijk proberen te realiseren, in plaats van andersom. En als je dat probeert te doen tegen het financiële klimaat van de afgelopen jaren, dan ziet de begroting en de voorjaarsbrief er dus zo uit zoals u hier nu voor u ziet. Voorzitter, dan toch nog maar één opmerking richting de heer Dijk is dat als mijn afscheidskaart van de SP had bevat, dat de impact van mijn partij ontzettend groot was in deze coalitie en dat daarbij ik en mijn portefeuille mijn werk ontzettend goed gedaan had, had ik dat als een afscheidskaart al heel mooi gevonden. Maar 56