07-04-2021 verslag Politieke woensdag 20.00 uur Gebiedsvisie Meerstad Noord.pdf

Voorzitter: Meneer Hamstra. 01:22:56

De heer Hamstra: De eerste vraag. De voorziene hoogte van de gebouwen van het station is 18

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR zes en een halve meter, het HS/MS-station. Er zijn ook bliksemafleiders en die zijn ook genoemd en die kunnen een hoogte hebben van 15 meter, maar die zijn erg dun en die vallen niet op of die vallen nauwelijks op moet ik zeggen. Zes en een halve meter dus. De tweede, de grootte van het park. Het grootste is nu inderdaad Sappemeer. Limburg Wells Meer is nu met plannen bezig die een tikje groter zijn dan Meerstad. De voorziene locatie is inderdaad een erg grote in Nederland. Dat klopt, daar hoef je niet trots op zijn en daar hoef je ook niet minachtend over te doen. Het is wat het is. Het is een grote dat klopt. Die 500 meter - 300 meter. We hebben geprobeerd om van de landschappelijke kwaliteiten uit te gaan. Landschappelijke kwaliteit is het startkapitaal, de kwaliteit van de polder; de sloten. Ik zeg weleens gekscherend: geef een kind een kleurpotlood en die tekent het binnen die sloten. Tegelijkertijd is ook gekeken naar – het is geen taakstellingen, maar een soort doelstelling – die 250 megawatt die in verschillende boekjes staat, daar is toch geprobeerd om een optimum in te bereiken. Inderdaad vanuit die landschappelijke inpassing en die sloten heeft het college gekozen voor deze invulling. Inderdaad, dat zeg je terecht, de raad kan iets anders met elkaar vinden.

Die discussie hebben we natuurlijk in de klankbordgroep ook wel gevoerd en in de participatiegroep. Je merkt natuurlijk wel waar je het ook naartoe sleept dan hebben misschien anderen er weer iets meer last van. Zet je het naar links dan zegt rechts van: hé, het moet toch maar weer terug. Dat is dus een lastige. Ik denk wel, als je te ver afwijkt van de gebiedsvisie zou je weer de inspraak in moeten, maar goed dat is een advies van mijn kant. 01:25:04

Voorzitter: Dank u wel. De heer Steven Bosch. 01:25:09

De heer Bosch: Ja, dank u wel. Ik had ook een heel aantal vragen, maar ik ga me beperken tot twee en die gaan over de Hyperloop. Allereerst, er komt een centrum, waar bezoekers langs kunnen komen en een soort ervaring kunnen krijgen. Hoe moet ik dat zien? Is het dan voor iedereen die geïnteresseerd is en kinderen dat ze mee kunnen maken hoe dat dan in de toekomst eventueel zal gaan? De volgende vraag over de Hyperloop. De kennisinstellingen in Groningen werden al eventjes genoemd, maar op welke manier worden de universiteit, de hogescholen en de mbo's betrokken bij dit project? 01:25:49

Voorzitter: Mevrouw Van den Berg. 01:25:58

Mevrouw Van den Berg: Ja, bedankt voor de vragen. Om met de laatste te beginnen, hoe de mbo's en de hogescholen worden betrokken. Wat ik in de presentatie hebt laten zien, is dat Noorderpoort, Stenden, Hanze in samenwerking met de RUG hebben aangegeven dat ze heel graag projecten willen doen, dus zowel praktijkprojecten als onderzoeksprojecten, dus zij zijn actief betrokken in het komen tot projecten voor studenten. Dat is de ene vraag. Als het gaat over de bezoekers aan het centrum dan wordt het niet in die zin een bezoekerscentrum. Het wordt echt een plek, waar bedrijven en kennisinstellingen kunnen testen. Uiteraard zullen daar ook mensen af en toe op bezoek komen, maar het is niet zo dat het een attractiepark wordt, als dat de vraag is.

19

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR 01:26:55

Voorzitter: Dat heb ik hem niet horen zeggen, maar uw antwoord is wel helder. Meneer Brandenbarg. 01:27:02

De heer Brandenbarg: Dank, Voorzitter. Heel kort ook, hoor. Ik was in de veronderstelling dat wij dit zonnepark volledig gemeentelijk zouden exploiteren, maar nu hoorde ik net toch iets zeggen over aanbiedingen van investeerders voor hulp. Is het nu niet de bedoeling dat we het helemaal als gemeente exploiteren? Punt 2, die Hyperloop. Ik hoor dat daar elektromotoren in zitten om die dingen, die wagentjes, aan te slingeren. Mijn boerenverstand zegt dan, dat kost energie en dan ben ik wel benieuwd, hoeveel energie? Is het dan ook niet een toevalligheid dat die in een zonnepark wordt gepland? Mijn vraag is: als we die Hyperloop nu niet doen, kan het zonnepark dan kleiner? 01:27:49

Voorzitter: Meneer Hamstra. 01:27:50

De heer Hamstra: Ja, zal ik de eerste. De bedoeling is dat de gemeente dit park zelf ontwikkelt en dan daarna met de gemeenteraad gaat kijken hoe is deze ontwikkeling en zullen we daarmee verdergaan met de exploitatie? Ja, dan maak je de vergunning zelf en vanaf daar kun je nog de keuze maken of je het in de markt gaat zetten of doe je het zelf? De opmerking van mij, over de ontwikkelaars die allemaal staan te dringen, was meer een beetje gekscherend dat er genoeg animo is voor partijen om te zeggen: geef mij het hele park maar, wij doen het met liefde voor jullie. Dan weten we dus ook dat de businesscase goed genoeg is, laten we het zo maar zeggen. Het uitgangspunt is zelf ontwikkelen en daarna met de gemeenteraad gaan kijken, gaan we dit nu zelf exploiteren of doen we er andere dingen mee? Eerst de taart bakken en daarna kijken wat gaan we met de taart doen. 01:28:48

Sascha Lamme: Ja, goed om de vraag over het energieverbruik van het European Hyperloop Center te beantwoorden. In de MER-beoordeling die we hebben gedaan, kwamen we uit op driehonderd megawattuur op jaarbasis. Dat is het korte antwoord. In principe hangt het heel erg af van hoeveel tests we precies zullen gaan doen en dit is ook de berekening voor de hele faciliteit, dus in de eerste fase zal dat waarschijnlijk minder zijn. 01:29:17

Voorzitter: Dank u wel. Meneer Sietsma. 01:29:18

De heer Sietsma: Dank u wel, Voorzitter. Ik had een heel lijstje met vragen, maar ik zal mij inhouden. Vorig jaar in mei heeft de gemeenteraad uitgesproken dat er een financieel afwegingskader moet komen, waarmee we kunnen beoordelen als college en ook als raad hoe participatie van inwoners in een zonnepark er financieel uit moet zien. Mijn vraag is: wanneer komt dat kader, want dat zou juist voor deze beslissing wel nuttig zijn? Tweede vraag gaat over de verbeteringen die de omwonenden in het vooruitzicht zijn gesteld. Er wordt gesproken over koppelkansen op allerlei plaatsen. Nu kunnen we dat in het kader van deze gebiedsvisie misschien lastig borgen, maar ik kan me wel voorstellen dat daar toch behoefte aan is. Zijn er mogelijkheden om de toezeggingen ook echt hard te maken? De 20

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR derde vraag gaat over de veenoxidatie nogmaals en dan is mijn vraag vooral gericht op: wat is eigenlijk de bedoeling? Als we de grondwaterstand wat omhoog brengen dan stopt die veenoxidatie of wordt het in ieder geval minder. Kan dat ook technisch of wordt juist voorzien dat de veenoxidatie gaat toenemen door deze plannen, omdat we de grondwaterstand moeten verlagen? De laatste vraag gaat over het hoogspanningsstation. We hebben daar ooit woningen willen bouwen. Als we daar een hoogspanningsstation neerzetten dan staat dat er denk ik nog vele jaren, nadat het zonnepark mogelijk verdwenen is. Staat dat dan andere invullingen van dat gebied in de toekomst, over twintig-vijfentwintig jaar in de weg? Dat zijn mijn vragen. 01:31:13

Voorzitter: Meneer Hamstra. 01:31:14

De heer Hamstra: Ik kan met de laatste beginnen. Het streven is om het hoogspanningsstation aan de oostkant van de huidige NAM-locatie te zetten. Waarom? Als je het eerste plaatje zag van de presentatie, dat was een plaatje van vroeger. Meerstad waar aan de oostkant van de locatie een meer was voorzien. In dit geval zou je het HS-station ook als een soort eiland kunnen zien, ietsje verderop misschien dan de huidige NAM-locatie, dus die is dan op zo een manier ingepast dat woningbouw daar aan de andere kant prima mogelijk is. Tweede vraag, die ging over de veenoxidatie. Er is nu een berekening gedaan voor wat zou er gebeuren, wanneer je inderdaad het water opzet, maar er is ook bijgezet dat we natuurlijk wel moeten gaan kijken naar de effecten voor de omwonenden met name. Veenoxidatie daar zijn we dus nog niet mee uit gerekend en uit-onderzocht. Er is een eerste aanzet gedaan, een soort quickscan veenoxidatie, en vanaf daar gaan we er mee door. Hoe verhoudt het zonnepark zich tot CO2? We doen we met veenoxidatie? Daar komen we dus nog over in gesprek. De koppelkansen. Ja, we hebben nu een paar koppelkansen opgehaald, maar we zijn nog niet uit uitgediscussieerd. Het uitgangspunt is om nog een jaar met elkaar, tijdens die MER, over de koppelkansen te gaan discussiëren. Dat is ongeveer de tijd die daarvoor kan.

Tegelijkertijd kijken we met de berekeningen wat kan er nog gefinancierd worden en welke externe middelen hebben we nog. We kijken naar subsidies en naar Vitamine G-gelden vanuit de provincie en het waterschap. Dat zijn allemaal potjes geld die je kunt inzetten. Kan het concreter? Tot op heden hebben we een paar koppelkansen concreet gehoord. Daar zijn vanuit de gemeente ook al wat getallen bijgezet, maar nu in de gebiedsvisie concreter dan dit dat kunnen we niet. Ook, omdat we daar de goede dialoog nog niet hebben kunnen voeren met de bevolking. De derde dat ging om die fondsen, om een soort gelijkscharing. Tegelijkertijd straks met Meerstad Noord komt in dezelfde gemeenteraad ook het horen van de raad over het fonds energietransitie. Daar komt ook de discussie over fondsvorming; is het maatwerk per park of zullen we het *gelijkscharen* met andere projecten? Ik denk dat daar de discussie ook kan. Vanuit hier hebben we gezegd, vanuit dit zonnepark kan voldoende betaald worden. Is het echter genoeg? Ja, dan moeten we met elkaar in gesprek. 01:33:51

Voorzitter: Dank u wel. Het is inmiddels kwart over negen geweest en insprekers zitten nu te wachten. Ik heb ondertussen toch nog twee handen opgestoken gezien. Dat zijn mevrouw De Wrede en de heer Staijen. Ik zou u willen vragen: zit daar nog een vraag bij die u wellicht 21

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR ook tussen nu en 21 april ambtelijk kunt stellen, doe het dan op die manier. Alleen als u echt nog een dringende vraag heeft die beslist in dit kader aan de orde moet komen. Mevrouw De Wrede. 01:34:24

Mevrouw De Wrede: Ja, dank u wel. Hij kan heel snel en kan ook heel snel beantwoord worden. Wat is nu de meerwaarde van de Hyperloop voor de gemeente Groningen, dat wij die hier moeten hebben? 01:34:38

Voorzitter: Als dat kort beantwoord kan worden dat is mooi en dan heel graag. 01:34:47

De heer Hamstra: De meerwaarde is ook innovatie. De gemeente en de provincie die het voortouw nemen in de ontwikkeling van een nieuw modern vervoerssysteem in het goederentransport in een gebied, wat zich daar wel voor leent samen met het zonnepark. De innovatie die je krijgt voor clustering van school en van educatie en je zou kunnen zeggen, als afgeleide misschien werkgelegenheid. Dat zijn de dingen waar ik meteen aan denk als meerwaarde voor dit gebied en de Hyperloop in dit gebied. 01:35:20

De heer Hamstra: De wethouder wil daar nog iets aan toevoegen. 01:35:23

De heer Van der Schaaf: Ja, we hebben dat anderhalf jaar geleden natuurlijk ook uitgebreid in de raad al over gediscussieerd en toen ook een brief gestuurd, waarin wat uitgebreider beschreven staat wat de heer Hamstra heeft aangegeven. 01:35:39

Voorzitter: Meneer Staijen, heeft u nog een dringende vraag voor nu? 01:35:44

Mevrouw Van den Berg: Ja, zeker. Ik had er heel veel, maar ... middenin het terrein ligt een enorme NAM- locatie. Die komt binnenkort vrij. Het park wordt niet in het geheel, in één keer gebouwd. Kunnen we dat vrijgekomen NAM-terrein op den duur ook niet gebruiken voor zonnepanelen en dan nu al langs de randen, waar de bewoners nog meer ruimte willen iets meer ruimte geven, zodat het park wel op een fatsoenlijke afstand van die mensen en hun woningen komt? Dat is de eerste. Dan wordt er steeds over geluid gesproken, maar dat is iedere keer alleen het geluid van de omvormers van het park, 42 dB. Daar komt het trafostation bij, daar komt de Hyperloop bij en voorlopig nog een stukje NAM ook. Wat is de geluidsbelasting, als alles bij elkaar opgeteld wordt? Gelijktijdig dus. De derde korte vraag is: men zoekt alternatieve locaties voor het hoogspanningsstation, waarom? Wat is er mis met de oorspronkelijke locatie, zodat er ineens naar alternatieve locaties moet worden gezocht? 01:36:47

De heer Hamstra: Ik probeer ze ook snel te beantwoorden. Het geluid hebben we bij elkaar opgeteld en dat is het HS/MS-station plus de omvormers. Het geluid wat dit zonnepark maakt, zou je kunnen zeggen, dus die twee zijn wel opgeteld. De Hyperloop nog niet, maar dat zal ook nog wel gebeuren. In die MER-beoordeling zien we dat het amper geluid maakt, met name omdat het in het midden van het zonnepark zit. Er is dus opgeteld het HS/MS22

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR station en de omvormers dat is die 41 - 42 op twee woningen en los van elkaar blijft het onder de 40. De tweede is de NAM-locatie. In de gebiedsvisie kun je teruglezen dat daar ook het zonnepark zou kunnen, maar ook dat er met name nagedacht wordt over opslag van elektriciteit. Als het mooi weer is dan kun je het daar opslaan voor donkere dagen, zou je kunnen zeggen. Daar is met name de NAM-locatie geschikt voor. Die andere twee locaties van het eventuele TenneT-station die komen met name voort uit de datum van vertrek van de NAM. Als dat vrij snel bekend is, dit jaar, dan is er geen probleem en kan het op de voorkeurslocatie. Komt de minister van EZ echter, want die moet een uitspraak doen over het vertrek van de NAM en een datum geven, heel laat met een uitspraak dan zegt TenneT: "Ik ga niet zo dicht bij een NAM-locatie zitten" en dat heeft te maken met veiligheid. 01:38:17

Voorzitter: Dank u wel. Dan sluiten we nu de technische briefing en informatie af. Ik dank u hartelijk voor uw verhalen en uw antwoorden. Ik raad de raadsleden aan om nadere vragen toch ambtelijk, tussen nu en de meningsvormende bijeenkomst, te stellen. Ik zie dat alle handjes aan deze kant omlaag worden gedaan. Dat is mooi.

2. Gebiedsvisie Meerstad Noord (gesprek / inspraak bewoners) 01:38:44

Voorzitter: Dan zijn we nu toe aan het onderdeel inspraak. Daar heb ik tien mensen voor staan. U hebt alle inspraakteksten ook aan de agenda hangen, behalve twee die heeft u vandaag nog ontvangen van mevrouw Alie Alserda en Marieke van Rooy. Als u die nog mist dan moet u even naar de mail kijken. Er is gevraagd door de insprekers een bepaalde volgorde te hanteren en u hebt allemaal drie minuten, dus zonder nadere vragen van raadsleden zijn wij over een half uur klaar. Ik denk dat dat niet zo is, want ik denk dat de raadsleden ook wel de nodige vragen hebben, maar dat doen we per spreker. Inspreker en dan raadsleden die even vragen kunnen stellen. Zo lijkt het me de beste manier en dan wil ik beginnen met de heer Erik Schoppen. U heeft drie minuten. 01:39:44

De heer Schoppen: Ja, dank u wel voor de mogelijkheid om met name ook de emoties weer te geven namens de bevolking. Geachte gemeenteraad, mijn naam is Erik Schoppen. Ik sta hier als inwoner van de gemeente Groningen en vraag u, namens meerdere inwoners van polder Lageland, om aandacht voor hoe wij betrokken willen worden bij de ontwikkelingen van het zonneparken en het Hyperloop testcentrum. Na het kenbaar maken van de plannen, wat de bewoners uit de media moesten vernemen, heeft de gemeente Groningen participatie-avonden georganiseerd, waarbij meteen werd aangegeven dat er weinig ruimte voor verandering is, omdat de plannen al vast staan. De eigen inwoners zijn hier eigenlijk vergeten. De participatieavonden voelde daarom aan als een 'afvinkprocedure', zodat men kon zeggen dat er sprake is geweest van participatie. In onze ogen is er niets gedaan met onze ideeën. Denk aan panelen op daken, wat wel degelijk kan, waardoor er een park met meerdere invullingen mogelijk is. Er was geen ruimte voor inbreng. Het waren informatieavonden over wat wij de komende decennia aan hinder gaan ondervinden. Er is met geen woord gerept over hoe wij zonder grote investeringen kunnen meeprofiteren, dus wel de lasten, maar zeker niet de lusten. Uiteindelijk is, mede onder druk van burgerinitiatieven, de bufferzone vergroot naar 180 meter en tot 300 meter. Eigenlijk is dat 23

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR te weinig. De gemeente stelt vervolgens dat hierdoor de duurzame energiedoelstellingen niet worden gehaald. Vreemd, alsof individuele inwoners van een gebied nu de schuldige zouden zijn voor een gemeenschappelijke energieprobleem. Ook laat de gemeente in dit gebied panden verpauperen, waardoor mensen zich minder veilig voelen. Dit vergroot het vertrouwen in de overheid niet. Hierdoor is er een gebrek aan duurzaamheidsvertrouwen. Dit is het vertrouwen dat mensen schenken aan een overheid die eerst vragen stelt aan inwoners ter plaatse om te kijken naar een gedeelde sociale en duurzame uitkomst, alvorens eigen bedachte oplossingen koste wat kost door te drukken. De bewoners voelen zich onder druk gezet. Iets wat niet past in een open democratie. Wij begrijpen dat er een bijdrage geleverd moet worden aan een beter leefklimaat, maar dan moet je eerst draagvlak creëren bij degenen die er het meeste toe doen en dat zijn de direct omwonenden. Vertrouwen draait om eerlijkheid en je aan beloften houden. Wij wordt steeds verrast door onaangekondigde aanpassingen. Dat doe je niet als overheid en dat maakt je onbetrouwbaar. Waar we om vragen is niet erg ingewikkeld. We willen een groen en gezond alternatief voor natuurbehoud van het gebied polder Lageland. Het zonnepark kan 50 procent kleiner, denken wij door panelen op daken.

Zo combineren we een gezond leefklimaat met duurzame energie, is daar ruimte voor biodiversiteit en dierenleven en ontstaat een ontmoetingsplek voor alle inwoners. Een plek waar duurzaam leven kan worden uitgelegd aan een nieuwe generatie op een positieve manier. Ik vraag aan u: welke boodschap wilt u als politicus achterlaten aan onze kinderen die de komende dertig jaar een afgesloten zwart betegeld gebied moet ervaren? U heeft nog steeds de kans om van deze 'schandplek' een prachtplek te maken. Ik dank u wel. 01:42:34

Voorzitter: Dank u wel, meneer Schoppen. Wie van de raadsleden heeft een vraag? Meneer Sietsma. 01:42:48

De heer Sietsma: Ja, dank u wel, Voorzitter. Ja, ik hoor ... ik heb de inspreekreacties gelezen, ik weet niet of de heer Schoppen nu de beste kandidaat is om deze vraag te stellen, maar ik stel de vraag toch maar aan. U pleit er voor om meer zon-op-dak te realiseren, maar u hebt ook de presentatie kunnen volgen en ongetwijfeld die getallen al eerder gehoord, is het nu zo dat u denkt dat er meer zon-op-dak kan dan de gemeente al van plan is? Namelijk – ik zeg het even uit mijn hoofd – 310 megawattpiek, waarvan inmiddels 70 gerealiseerd is. Denk u dat het, laten we zeggen, nog 100 megawattpiek meer kan zijn? 01:43:33

De heer Schoppen: Nu, dank je wel voor de vraag. Ja, daar wil ik wel een antwoord op geven, tenminste dat is dan een persoonlijke mening. Het hangt van de doelstelling af. Willen wij energie creëren voor de burger dan zijn alle daken potentiële daken en schuine daken van burgers uitermate geschikt voor die opwekking. Willen we industriële energie opwekken dan wordt het een ander verhaal, dan zal het meer op bedrijventerreinen moeten en langs snelwegen. Er zijn nog heel veel opties die daarvoor open liggen en die worden nu niet benoemd. Er wordt nu alleen maar gezegd van: er is een open en vlak gebied, waarvoor we heel veel rente betalen en dat willen we jaarlijks rendabel maken en daarom tegelen we dat dicht.

24

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR 01:44:16

Voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog andere vragen? Meneer Lo-A-Njoe. 01:44:20

De heer Lo-A-Njoe: Ja, dank u wel, Voorzitter. Meneer Schoppen, ik hoor u net een opmerking maken over niet kunnen meeprofiteren. Deze raad heeft een motie aangenomen in mei afgelopen jaar met de titel 'Laat omwonenden van zonneparken financieel meeprofiteren'. Is in de verschillende sessies, waar u aan mee heeft gedaan, het onderwerp meeprofiteren niet aan de orde geweest? 01:44:43

De heer Schoppen: Nee, eigenlijk niet. Er is wel gesproken over fondsen en coöperaties. Kijk, laat ik het zo zeggen. Laten we even als voorbeeld nemen, je zou voor 10 procent deeleigenaar worden. Er is nu al sprake dat het straks in de markt wordt gezet, tenminste dat wordt niet weersproken. Dat betekent dat het om miljoenen gaat, als je wil meeparticiperen. Nu, geen enkele burger kan privaat deelnemen, die heeft die miljoenen niet op de bank, dus het is een wassen neus. Daar moet je eerlijk in zijn en dan moet je zeggen: je kunt als burger niet privaat meeprofiteren punt. 01:45:20

De heer Lo-A-Njoe: Dank u wel. 01:45:21

Voorzitter: Dank u wel. Als dat de vragen waren voor de heer Schoppen, dan gaan we naar de volgende inspreker en dat is de heer Henk Nijeboer. U hebt drie minuten. 01:45:33

De heer Nijeboer: Geachte leden van de gemeenteraad. Mijn naam is Henk Nijeboer. Ik sta hier als inwoner van de gemeente Midden-Groningen en ook ik vraag u, namens meerdere bewoners van de polder Lageland, om aandacht voor onze betrokkenheid in de zorgen om de ontwikkeling van het zonnepark en het Hyperloop Center. Fietsend vanuit de stad Groningen richting het oosten kom je vanuit Driebond na een kleine tien minuten terecht in onze mooie polder. In de zomer struinen er ooievaars, blauwe en zilverreigers, ganzen, eenden en zwanen tussen de schapen door op zoek naar eten. Zover het oog reikt is het een mooie afwisseling tussen maisvelden en landbouwgronden. in de winter is het er mogelijk nog rustiger met wat schaapskudden en reeën die hun weg zoeken. Hier kun je nog genieten van ruimte en stilte. Als het aan het Groninger college van B&W ligt, wordt deze prachtige natuurplek ingeruild voor een zonnepark van absurde dimensies. Niet alleen wordt het zicht veranderd door een blauw vlak van 175 hectare zonnepanelen, maar ook de stilte zal verdwijnen door de nodige omvormers in het TenneT-tussenstation dat continu lawaai zal produceren, waar je niet omheen kan. De verzamelplek voor trekvogels voor de grote trek is dan verdwenen.

Het landschap wordt daarnaast ook nog eens ontsierd door de grote buis van de Hyperloop die dwars door de polder gaat lopen en bij elke update hoger en groter wordt dan de oorspronkelijke plannen. Jammer voor iedereen die hier een fietstochtje naartoe plant, maar onverteerbaar voor de bewoners die er dag en nacht last van hebben. We snappen de uitdaging, waar we met zijn allen voor staan, om groener te gaan leveren, maar wij willen geen 'blauwe' polder. De hier gemaakte keuze door B&W is de meest simpel te realiseren optie, maar uit ecologisch oogpunt een ramp. Uit verschillende onderzoeken 25

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR komt naar voren dat de gevolgen voor het leven in en op de bodem onder de panelen desastreus is, dat de wateropname door uitputting van de grond zeer slecht is en dat de verstoring van de bodem na de afbraak van het zonnepark langdurig doorwerkt. Zo blijft er een dode polder over voor de komende generaties. Er lopen op dit moment onderzoeken naar andere opties voor zonneparken die een veel beter effect hebben op de ecologie. Daarnaast zou door gebruik te maken van de vele hectares platte daken van bijvoorbeeld Driebond ook gekozen kunnen worden voor een kleiner en daardoor een ecologisch minder belastend park in de polder. Omdat B & W vasthoudt aan de minimale grootte en opbrengst van het zonnepark en het plan er snel doorheen wil drukken, wordt er helaas niet naar deze opties gekeken. Echter, beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. U heeft nog steeds de kans om van deze 'schandplek' een prachtplek te maken voor ons en voor de gemeente Groningen. Ik dank u. 01:48:33

Voorzitter: Een fantastische timing binnen die drie minuten van u, meneer Nijeboer. 01:48:38

De heer Nijeboer: Dank u wel. 01:48:39

Voorzitter: Wie van de raadsleden? Ik zie geen handjes. Dan gaan we naar de volgende inspreker en dat is mevrouw Heike Of. 01:48:58

Mevrouw Of: Kunt u mij horen? 01:49:00

Voorzitter: Ja. 01:49:01

Mevrouw Of: Oké, bedankt. Geachte raadsleden, de afgelopen zomers konden we de gevolgen van de klimaatverandering aan den lijve ervaren; hittegolven. Iedereen zocht verkoeling en wij zochten die verkoeling in het Slochterdiep. Over scherpe stenen en prikkelende distels konden we het koele water bereiken. Wat lekker zou het zijn als we daar een steigertje konden bouwen. We vroegen toestemming bij gemeente en waterschap, want ook een stijger moet natuurlijk wel passen binnen een gebiedsvisie. Na lang wachten kregen we uitsluitsel: de steiger mag niet. Reden: het zou de natuurwaarden niet goed doen. Erg jammer voor ons, maar we snappen ook dat we voorzichtig moeten omspringen met de schaarse natuur die ons nog rest. Een steiger mag niet, maar wat wel mag, is een buis die vier meter boven het maaiveld uitsteekt. Ja, ook nog een spiegelzee van maar liefst 270 voetbalvelden en een hoogspanningsstation, want de stroom moet ergens heen. Dat we wat moeten met de klimaatverandering is duidelijk. We staan voor een hele reeks moeilijke besluiten. Dat de gemeente daar plannen voor heeft, natuurlijk, het gaat om de toekomst van iedere inwoner. Echter, dat schaarse goed, die natuur, in die omvang bedekken met een reusachtige zwarte vlakte is geen oplossing voor ons energieprobleem.

Onze plannen voor een steigertje van twee bij zes meter werden getoetst door twee instanties, maar wie toetst de plannen van de gemeente? De gemeente bedenkt namelijk niet alleen de plannen, maar bepaalt ook de gebiedsvisie. Dat zijn niet de enige petten die de gemeente op heeft: ze verleent de vergunning, doet de exploitatie, moet haar burgers beschermen en ga zo maar 26

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR door. Een beetje van 'slager keurt zijn eigen vlees'. Wij, de omwonenden, mochten meepraten in een aantal participatiebijeenkomsten. Wat is echter meepraten als je keer op keer voor voldongen feiten wordt geplaatst? Zo groeide de Hyperloop van 1.90 – nee, groter ging die echt niet worden – naar 2.50, wens van de investeerder uit de bloemenindustrie en nu naar meer dan vier meter. Met onze voorstellen, zoals om maar een voorbeeld te noemen, het plaatsen van BiFacial-panelen werd niets gedaan. Als onder participeren meebuigen wordt verstaan, dan is dit een zinvol traject geweest. We maakten geen schijn van kans, maar gelukkig bent u er nog raadsleden: Kijk kritisch naar deze plannen. Kijk welke impact 175 hectare aan zonnepanelen, een Hyperloop en een hoogspanningsstation op de natuurwaarden hebben. Neem uw controlerende functie serieus, houd contact met ons, lees onze zienswijze op de gebiedsvisie, luister naar onze ideeën en argumenten en maak dan de moeilijke afweging, hoeveel natuur hebben we nodig? Laat de polder geen 'schandplek' worden, maar een prachtplek. Dank u wel. 01:51:53

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw Of. Wie van de raadsleden? Ik zie hier de heer Dijk. 01:52:02

De heer Dijk: Ja, voorzitter, ik hoor nu een aantal mensen een paar keer zeggen dat ze in een participatiegroep hebben gezeten. Hoeveel tijd heeft jullie dat gekost? 01:52:13

Mevrouw Of: Heel veel tijd. Heel veel tijd, dus niet alleen maar de avonden zelf, maar ook alles daaromheen, zoals lezen. Je moest eigenlijk expert worden, als het ware, en dat naast je gewone werk en naast je gezin. 01:52:33

Voorzitter: Dank u wel. Zijn er nog andere raadsleden die ... meneer Ubbens. 01:52:39

De heer Ubbens: Bedankt, Voorzitter. Ja, mevrouw Of, we hoorden in de eerste ambtelijke presentatie dat er vanuit de gemeente vier uitgangspunten waren. Hoe heeft u deze uitgangspunten ervaren, als insteek vanuit de gemeente? 01:52:58

Mevrouw Of: Persoonlijk moet ik zeggen dat die uitgangspunten ... het was direct eigenlijk onomstotelijk, dus we konden helemaal niets meer hieraan doen. Dat valt je rauw op je dak, want je denkt, als er participatie genoemd wordt dat er dan iets te participeren valt. Misschien is dat in het begin genoemd dat dat niet het geval is, maar dat te benoemen of te beseffen zijn echt twee verschillende dingen. Je krijgt het zomaar ineens over je heen gestort. Zoals de gemeente zelf gezegd heeft, zij wisten daar al heel lang van, maar wij niet, dus dat is toch wel een heel ander verhaal. 01:53:51

Voorzitter: Dank u wel. Ik zie nog Rik Van Niejenhuis en meneer Sietsma. De heer Van Niejenhuis, gaat uw gang. 01:54:04

De heer Van Niejenhuis: Dank u wel, Voorzitter. Ik begrijp uit uw woorden, mevrouw Of, dat u in principe wel snapt dat er een energietransitie moet plaatsvinden en dat u ook wel vindt 27

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR dat dat voor een deel in deze polder zou kunnen plaatsvinden. Als raadslid vind ik het ook een lastige afweging; ik wil ook de wereld goed achterlaten voor mijn kinderen en de mensen na ons, dus er moet iets gebeuren. Hoe ziet u dat? Onder welke voorwaarden zegt u, dit kan hier wel plaatsvinden? 01:54:34

Mevrouw Of: Ik heb het al een aantal keren gevraagd. Er is een beleidskader zonneparken bijvoorbeeld opgesteld, dus blijkbaar hebben zonneparken voorrang op andere mogelijkheden tot energiewinning. Ik ben geen beleidskader daken tegengekomen en ook geen beleidskader parkeerterreinen of braakliggende bedrijventerreinen of andere mogelijk plekken langs de snelwegen. Ik ben uiteindelijk niet tegen die zonnepanelen. Wij hebben echter zo veel ruimte nodig in Nederland – dat horen we dagelijks in het nieuws, voor woningbouw, voor natuur, voor landbouw, dat extensiever moet gaan worden – dus ik denk, als we nu – het is niet alleen maar de polder Lageland, maar het zijn natuurlijk veel meer gebieden – dit allemaal dicht timmeren met zonnepanelen voor de komende dertig jaar, dan kunnen we al die andere dingen niet doen. Laten we eerst nog beter je best doen dan nu gezegd wordt. Ik weet dat er getallen zijn, maar laten we nog meer ons best doen om het op andere plekken eerst te doen en ook nog meer energiebesparing te realiseren. Ik ben natuurlijk geen expert, maar ik weet zeker dat het een politiek keuze is wat hier nu gebeurt en niet alleen maar dat het onmogelijk is. Dat is mijn overtuiging. 01:56:04

Voorzitter: Dank u wel. Het is inderdaad een beetje een politieke discussie, die misschien ook naar volgende keer geadresseerd moet worden. Tot slot, meneer Sietsma. 01:56:18

De heer Sietsma: Dank u wel, Voorzitter. Ja, die politieke discussie kunnen we met inwoners niet meer voeren de volgende keer, dus er mogen wel meer van dat soort vragen komen. Misschien is die van mij er ook wel zo één. De gemeente heeft al in 2004 gezegd, we gaan daar woningen bouwen. Daar is de gemeente later op teruggekomen, toen heeft de gemeente in 2011 gezegd, we gaan er energielandschap van maken. Iets daarvan – de details vast niet – is ook wel bekend geweest bij inwoners van de Lagelandpolder. Toch hoor ik verschillende mensen zeggen: het heeft ons overvallen en het gaat allemaal veel te snel. Heeft u een beeld van hoeveel tijd u nodig zou hebben en hoeveel ... Hoelang had u gedacht nog daar te kunnen wonen, zonder dat er ingrepen in de polder zouden plaatsvinden? Ik snap heel goed de weerzin tegen die zonneparken, hoor. Ik vind ze zelf ook niet fraai, maar het alternatief was woningbouw geweest. Daar wordt je ook niet blij van, als je leeft in een open polder. Heeft u daar een beeld van of heeft u een beeld hoe anderen daarin staan? 01:57:29

Mevrouw Of: Gaat u voor mij bedenken of ik woningbouw beter vindt dan zonnepanelen of andersom? Volgens mij moet u dat aan mij overlaten wat ik beter vind. Het gaat namelijk niet alleen maar om mijn uitzicht, het gaat inderdaad ook om ... Als ik overtuigd ben dat – dit is mijn persoonlijke mening – dat dit onze energietransitie kan redden, dan mag u van mij de hele polder vol leggen, alleen daar ben ik niet overtuigd van. Hoelang we daarvoor nodig hebben. Ja, ik heb in ieder geval het niet geweten. Misschien is er eens een keer iets langsgekomen, maar ik denk dat het toch goed zou zijn om toch ook in een eerder stadium te kijken of je bewoners hiermee gaat bereiken. Dat je dan in een eerder stadium ook het 28

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR idee hebt dat je echt mee kan praten en niet dat het al echt in kannen en kruiken is. Hoe lang dat zal voor iedereen verschillend zijn. Ik snap ook dat als de plannen nog niet concreet zijn, dat zie ik bij mezelf ook, dat bewoners zich dan niet direct gaan informeren. Misschien moet je daar dan net even een stapje harder gaan en net even wat meer informatie echt huis-aan-huis verspreiden, zodat dat meer binnendringt. Dat zou mijn advies zijn. 01:58:58

De heer Sietsma: Dank u wel. 01:59:03

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw Of. We gaan naar de volgende inspreekster en dat is mevrouw Fisker. Ik hoor iemand. 01:59:15

Mevrouw Fisker: Als het goed is, kunt u mij nu zien. Hoort u mij ook? 01:59:21

Voorzitter: Ja, wij horen u. 01:59:24

De heer Lo-A-Njoe: Voorzitter, ik had ook nog een vraag. Kan dat nog? 01:59:27

Voorzitter: Meneer Lo-A-Njoe wil nog wat kwijt. 01:59:28

De heer Lo-A-Njoe: Ik had mijn hand omhoog, maar blijkbaar niet zichtbaar. Kan dat nog, Voorzitter, een vraag aan mevrouw Of? 01:59:34

Voorzitter: Ja, laatste vraag dan. 01:59:37

De heer Lo-A-Njoe: Mevrouw Of, dank voor het inspreken, net als alle andere insprekers. Enigszins aansluitend op de vraag van meneer Van Niejenhuis. Welke aanpassing zou wat u betreft in ieder geval aangebracht moeten worden om het zonnepark toch enigszins acceptabel te maken? Ik realiseer me dat dat een lastige vraag is, maar als er nu één aanpassingen aangebracht kan worden, welke zou dat dan wat u betreft moeten zijn? 02:00:01

Voorzitter: Mevrouw Of. 02:00:04

Mevrouw Of: Kunt u me horen? 02:00:07

De heer Lo-A-Njoe: Jazeker. 02:00:08

Mevrouw Of: Daar kan ik heel kort over zijn, een kleiner park wat meer past in zo een groot gebied. Ja, in dit landelijke gebied. 02:00:19

De heer Lo-A-Njoe: Helder antwoord, dank u wel. 29

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR 02:00:23

Voorzitter: Ik zie nog steeds een handje van meneer Ubbens of een nieuw handje. Ik denk dat het een oud handje was. Dan gaan wij over naar de volgende inspreker; mevrouw Cindy Fisker. Gaat uw gang, u heeft drie minuten. 02:00:39

Mevrouw Fisker: Ja, mijn naam is Cindy Fisker en ik sta hier als inwoner van de gemeente Groningen en ik vraag u namens meerdere inwoners van de polder aandacht voor hoe wij de procedure rond de gebiedsvisie hebben ervaren. In de ontwikkeling van de gebiedsvisie komen steeds nieuwe feiten naar boven, wat op zich logisch is als een plan zich moet ontwikkelen. Echter, als ontwikkelen de basis van de gebiedsvisie is, wat is dan de procedure die daarbij hoort? Als bewoners begonnen we met een zonnepark van 100 hectare en een Hyperloop die anderhalve meter of 1,9 meter hoog was. We hebben onze zienswijze mogen indienen op een zonnepark van 175 hectare met bepaalde paneelopstellingen en een Hyperloop van drie en halve meter hoog en een hoogspanningsstation. In de gebiedsvisie die bij u nu voorligt komen opnieuw nieuwe feiten naar boven: een geluidsrapportage, een verhoogde Hyperloop tot vierenhalve meter, drie locatiemogelijkheden voor het hoogspanningsstation, een voorstel voor een MER met drie zonnepanelenopstellingen en ook in déze presentatie heb ik weer nieuwe dingen gehoord. Zo gaat dit proces; constant nieuwe feiten en alles is top-down. Als omwonenden hebben we het gevoel dat de zienswijze die we hebben ingediend op een achterhaalde gebiedsvisie was en dat was onze enige mogelijkheid om zienswijzen in te dienen.

Ook nu, de gebiedsvisie die dan bij u als raad voorligt heeft nog heel veel open einden. De doelstelling van de gebiedsvisie is ons nog steeds niet duidelijk. Was het om samen de middellangetermijnvisie voor dit gebied vast te leggen, een plan dat gebaseerd is op een goed onderbouwde afweging over ecologie, leefklimaat en duurzaamheid? Wat is dan de haast die er is om dit te ontwikkelen? Welke procedure hoort daar dan bij? Is het niet, zoals de omgevingsmanager van Hyperloop het verwoordde: wij worden aan de gebiedsvisie getoetst, dus onze activiteiten moeten er inpassen. Dat betekent dat deze gebiedsvisie, dus de basis moet zijn voor de industriële toetsing van Hardt. Of kijken we naar de mogelijkheden die nu in de MER worden meegenomen voor de opstellingen van de zonnepanelen en is het dan de basis van een verdienmodel en niet de basis voor een CO2-doelstelling? De overlast van de gespecificeerde en de niet gespecificeerde activiteiten wordt steeds duidelijker. Daarmee komen er ook steeds meer vraagtekens over de doelstelling van het leefklimaat en de ecologie. Wat wij vragen is helemaal niet zo ingewikkeld. We willen gezamenlijk een definitie van de toekomstplannen in de polder maken, een proces waarin de spelregels niet constant veranderen en waarin niet steeds nieuwe feiten uit de hoge hoed komen.

We willen een zorgvuldig proces, waarin we kunnen meedenken en dat niet gedreven wordt door haast en waarin keuzen zorgvuldig worden onderbouwd en voordat ze gemaakt worden. U als raad heeft nu nog een kans om voor een zorgvuldig onderbouwde gebiedsvisie te gaan, een gebiedsvisie die verder ook een toekomstvisie heeft. Ik dank u. 02:03:35

Voorzitter: Dank u wel. Wie van de raadsleden? De heer Boter. 02:03:53

Voorzitter: Meneer Boter? 30

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR 02:03:57

De heer Boter: Sorry, ik had het geluid niet aanstaan. Ik heb het verhaal goed gehoord, mevrouw Fisker. Ik heb alleen een vraag, want u vertelt wel dat er een ander beslistraject moet komen en dat die besluiten er mogelijk anders uit moeten zien en dat u steeds overvallen wordt door het voortschrijdend inzicht. Zou u ook mee willen beslissen als bewoners over hoe het eruit komt te zien, in de keuzen die er gemaakt worden? 02:04:18

Mevrouw Fisker: Ik zou het heel fijn vinden om mee te kunnen beslissen over de keuzen die gemaakt worden, maar dan heb je ook de kennis nodig om over die keuzen mee te praten. Zoals net gevraagd wordt, wil je een groter park of een niet groter park? Ik vind dat echt heel ingewikkeld, want als een kleiner park betekent dat de bodem daar onder helemaal naar zijn grootje gaat, dan vraag ik me af waar ik dan voor moet kiezen. Al deze keuzen hebben zo veel andere aspecten nog in zich dat ik me ook gedwongen voel om ergens voor te kiezen, terwijl ik de onderbouwing helemaal niet kan geven. Als ik kijk wat er nu in de gebiedsvisie staat en hoe dat is onderbouwd ... Ik heb nog geen onderbouwing gezien en dat zou ik wel aan de raad vragen of ze daar heel goed voor willen zorgen. Als ik naar de onderbouwing van de Hyperloop bijvoorbeeld kijk, dan zeggen ze een MER-beoordeling is niet nodig, want alles is lokaal en alles is niet zo spannend. Dan denk ik: ja, maar ik ben lokaal. 02:05:18

De heer Boter: Meer informatie zou dus wenselijk zijn, in plaats van mee de keuzevrijheid hebben. 02:05:23

Mevrouw Fisker: Ja, alle twee. 02:05:24

De heer Boter: Ja, allebei, maar eerst de informatie. Dank. 02:05:27

Voorzitter: De heer Sietsma. 02:05:32

De heer Sietsma: Ja, dank u wel mevrouw Fisker voor uw verhaal. Zoals ik u hoor praten over de gebiedsvisie kreeg ik beelden van de dorpsvisie, zoals de gemeente die ook wel laat maken meestal op initiatief van een dorp zelf of een wijk zelf, dan hebben we een wijkvisie. Dan gaat het meer over hoe de inwoners zelf de toekomst van hun gebied zien en niet alleen ruimtelijk, maar ook op sociaal terrein. Klopt die associatie van mij, dat u eigenlijk liever zo een soort proces had gehad en ziet u kansen om dat soort dingen nog in te brengen in dit verhaal? 02:06:09

Mevrouw Fisker: Als je het over gebiedsvisie hebt dan zou ik denken dat het gaat over het proces wat u nu voorstelt, maar wij kregen vanaf het begin van deze participatie te horen – wat vorige sprekers ook hebben gezegd – dat de contouren van alles al vaststonden. De Hyperloop kwam er, het zonnepark kwam er. Ja, waar mag je dan nog over meebeslissen? Het is niet zozeer, waar mag je over meebeslissen, maar wat zitten daar dan voor keuzemogelijkheden onder en waar beslis je dan over? Ik heb nu het gevoel dat sommige 31

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR dingen die we zeggen dat dat een legitimatie is om iets neer te leggen, terwijl ik eigenlijk niet eens weet waar ik het over het. Ik zou wel een gedegen studie willen zien over wat die zonnepanelen met de bodem doen, voordat ik kan kiezen. 02:06:58

De heer Sietsma: Dank u wel. 02:07:01

Voorzitter: Dank u wel. Zie ik nog meer handjes? Nee, dan dank ik mevrouw Fisker. Dan gaan we naar de volgende inspreker en dat is de heer Ab Lafra. 02:07:22

De heer Lafra: Goedenavond. Ben ik hoorbaar? 02:07:25

Voorzitter: U bent hoorbaar en zichtbaar. 02:07:27

De heer Lafra: Zichtbaar ook nog, oké. Dank u, geachte gemeenteraad, dank u voor de mogelijkheid om hier te kunnen spreken. Mijn naam is Abdul Lafra. Ik sta hier als inwoner van de gemeente Groningen en vraag u namens meerdere inwoners van de polder Lageland aandacht voor hoe wij de veiligheid, risico's en overlast in de plannen van de gebiedsvisie ervaren. Aspecten van veiligheid, risico's en overlast komen pas nu langzaam en summier naar buiten. In maart is een geluidsrapport over het zonnepark en het hoogspanningsstation openbaar gemaakt. Van een stille agrarische polder worden we een industriële polder met dito geluidsoverlast. Iedereen weet dat geluid accumulatief is. De geluidsoverlast van de Hyperloop is in deze berekening niet eens meegenomen. In de MER-beoordeling van de Hyperloop is de overlast lokaal of niet van toepassing. De ontwikkelingen van de Hyperloop zijn zodanig dat we elke keer weer nieuwe feiten voorgeschoteld krijgen. De gebiedsvisie wordt keer op keer aangepast aan de nieuwe wensen van Hardt. Wij vragen ons dan ook af, waarop de MER-beoordeling is gebaseerd. Ook aan overlast en risico's tijdens de bouwfase; het heiwerk, de wegaanleg, aanvoer en opbouw van de Hyperloop en gebouwen en het verwijderen van alles na tien jaar, wordt geen aandacht besteed. Overlast gaat verder dan het visuele aspect.

Het visuele aspect wordt overigens door de bolfoto's niet goed weergegeven. Overlast gaat over geluid, trillingen, magnetische velden, bodemverontreiniging, bodemverzakkingen, ecologie, waterberging, verkeer et cetera. Het gaat over een Hyperloop die met zevenhonderd kilometer per uur door een vacuümbuis vliegt met risico op implosie en geluid. Om overlast te beperken moeten maatregelen genomen worden en uitgangspunten vastgelegd worden. Ons uitgangspunt is een agrarische polder. In deze omgeving van Meerstad verandert de komende jaren veel. Negentig hectare zonnepark aan de overkant van het Eemskanaal en ook de hele polder Lageland en Meerstad zelf. Het volstaat niet om de projecten op zich zelf te beoordelen. In de MER-beoordeling van de Hyperloop wordt geschreven dat er geen aanleiding is voor risico's. De kans op een incident is verwaarloosbaar. De schaal van effecten is lokaal, maar wij zijn lokaal. Wij wonen in het aardbevingsgebied met een gasoverslagstation met bovengrondse leidingen dat blijft bestaan. Hoezo zijn deze risico's verwaarloosbaar? Waarom is dit niet meegewogen in de MER-beoordeling? Verder vragen wij aandacht voor de financiële risico's. Bij Hardt is het budget net zo in ontwikkeling als de technologie. De financiële onderbouwing van het 32

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR zonnepark is ook niet duidelijk en onder andere afhankelijk van de afstand tussen de zonnepanelen, subsidies en de congestie van het energienet. Wat wij vragen is niet zo ingewikkeld. Veiligheid, risico's en overlast moeten vanaf het begin onderdelen zijn van uw beslissingen. Wij vragen u om onafhankelijke beoordelaars de gegevens van de Hyperloop, het zonnepark, het hoogspanningsstation en alle andere activiteiten, waar in deze gebiedsvisie ruimte voor wordt gemaakt, te laten beoordelen voordat u keuzen maakt. Wij willen een prachtplek en voorkomen dat het een 'schandplek' wordt. Dank u wel. 02:10:58

Voorzitter: Dank u wel, meneer Lafra. Zijn er nog vragen van de raadsleden? Ik zie geen handjes, dan had u een helder ... Ah, toch, meneer Boter. 02:11:12

De heer Boter: Ja, ik heb nog één vraag aan de heer Lafra, want ik neem aan dat u deze vragen ook bij de inspraak heeft gesteld. Heeft u toen antwoord gekregen op de vragen ten aanzien van veiligheid, geluid en financiën? 02:11:21

De heer Lafra: Nauwelijks. Er wordt alleen gezegd dat de Hyperloop verder geen geluid maakt, wat ik me niet kan voorstellen. Als jij een wissel gaat maken waar je met 700 kilometer doorheen gaat, waar een apparaat doorheen gaat wat tonnen weegt en dat moet je binnen een seconde drie meter van plaats laten verwisselen – van de ene baan naar de andere baan – dan kunt u mij niet wijsmaken dat het geen geluid maakt. Ook ten aanzien van veiligheid wordt gezegd: het is veilig. Ja, toon dat aan. Er wordt tot nu toe niets aangetoond. Er wordt gezegd, er is een MER-beoordeling. Er wordt niets gezegd over alle transporten, al het heiwerk, alle betonpalen die straks de grond in moeten. Er wordt gezegd, er komt één paal onder het midden van dit apparaat. Nu, dat zegt mij helemaal niets. Dat zijn alleen maar mogelijkheden om een MER te ontwijken. 02:12:23

De heer Boter: Dank. 02:12:25

Voorzitter: Mevrouw De Wrede. U moet uw microfoon nog wel aanzetten, mevrouw De Wrede. 02:12:52

Mevrouw Van den Berg: Vreselijk, excuses. Excuses. Ik wilde de heer Lafra en ook de andere insprekers in eerste instantie even bedanken voor al het werk en de tijd die ze hierin hebben gestoken. Meneer Lafra zei dat er een onafhankelijke commissie zou moeten komen of organisatie die alle plannen hier op hun merites beoordeelt. Aan wat voor club zat hij te denken? Wat voor soort club, bedoel ik? 02:13:25

De heer Lafra: De moeilijkheid is natuurlijk dat de Hyperloop heel uniek is, dus je moet dan echt mensen erbij hebben, denk ik, die verstand hebben van vacuüm en van implosiegevaar, maar je moet ... Kijk, wij hebben heel sterk het gevoel dat de Hyperloop nu de reden is, waarom alles overhaast wordt uitgevoerd. Ik zeg overhaast, omdat ik vind dat je een normaal proces moet doorlopen en niet al vast moet gaan zeggen: jongens, dit is de 33

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR gebiedsvisie en daar hebben we wat makkelijke uitgangspunten in staan en daar doen we het mee. 02:14:07

Voorzitter: Helder, meneer Lafra. Zijn er geen andere raadsleden? Dan dank ik u ook meneer Lafra voor zijn inbreng en dan gaan we naar ... Pardon? Is er nog een raadslid die toch nog wat wilde zeggen? Oh, dank u wel, neem me niet kwalijk. 02:14:24

De heer Lafra: Ik zei alleen dank je wel, sorry. 02:14:27

Voorzitter: U nogmaals dank. We gaan naar de volgende inspreekster en dat is mevrouw Marieke van Rooy en voor de raadsleden: dat is een mail die vandaag is binnengekomen met haar inspreektekst. Mevrouw Van Rooy, gaat uw gang. 02:14:42

Mevrouw Van Rooy: Dank. Geacht college en overige aanwezigen, mijn naam is Marieke van Rooy. Graag wil ik mij in de volgende drie minuten tot u richten over het thema compensatie. Hoewel ik u ook van alles wat kunnen vertellen over hoe de gebiedsvisie Meerstad Noord ons leven drastisch overhoop heeft gegooid, ga ik nu een collectief betoog houden. Een betoog in het belang van alle bewoners van deze polder, want deze bewoners hebben het gebied altijd als vergeten ervaren. Nooit was er een gemeente die ons heeft bijgestaan in het afwikkelen van bijvoorbeeld gaswinningsschade, het verbeteren van de verkeersveiligheid, het aansluiten van de huizen op de riolering of op de kabel of het aanbieden van gemeentelijke diensten die elders wel geregeld zijn, zoals papier ophalen. Het was steeds niet mogelijk. Ineens is de polder Lageland niet meer een vergeten gebied. In het nieuwe gebied gaan alle omwonenden langdurig en structureel hinder ondervinden, doordat de agrarische open polder verandert in een grotendeels industriële plek. Het door ons dagelijks gekoesterde uitzicht zal drastisch veranderen. Wat zijn mogelijke risico's voor het plaatsen van de Hyperloop, het hoogspanningsstation en alle zonnepanelen samen boven alle forse gasbuizen in de bodem? Er zal ontegenzeglijk licht- en geluidsoverlast gaan optreden.

Daarnaast zijn er grote zorgen over verdere waardedaling van onze woningen, terwijl de schade van de jarenlange gaswinning nog steeds niet volledig is afgehandeld. Ik vraag aan u om allereerst uw plannen nog eens zorgvuldig te doordenken, maar bovenal vraag ik u, de bewoners van de polder ruimhartig tegemoet te komen in het compenseren van de geleden schade. Ik hoop dat de gemeente ons, naast hinder, toch ook enig plezier laat ondervinden van de nieuwe situatie. Niet door enkel 'normale diensten' nu ineens wel mogelijk te maken, maar doordat de gemeente voorziet in vele ecologische, recreatieve en financiële tegemoetkomingen. Deze gebiedsvisie mag toch zeker niet gaan leiden tot nog lagere taxatie van onze woningen? We hopen dat de gemeente zich hier hard voor wil maken. Mocht dit echter wel het geval zijn, dan willen wij als bewoners gebruik kunnen maken van een eerlijke planschaderegeling. Een gebiedsfonds klinkt natuurlijk positief, maar zorg dan wel dat álle bewoners hier daadwerkelijk door worden gecompenseerd. Ik geef ik nu het woord aan mijn zoon Tygo. 02:17:16

Tygo: Hallo, natuurlijk is het belangrijk om minder CO2 uit te stoten, maar het liefste niet ten 34

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR koste van mooie akkers en weilanden. Gemeente Groningen, denk nog een keer na voordat onze polder verdwenen is en ik niet meer met mijn vrienden, broertje en zusje op de weilanden kan spelen; verstoppertje doen in het maïsveld, hutten bouwen, slootje springen of heel iets anders. Ik hoop ook dat ik, als ik oud ben, met trots over deze polder kan blijven uitkijken. 02:17:42

Mevrouw Van Rooy: Bedankt voor het luisteren en we hopen van harte dat deze inspraak u aanzet tot het maken van oprechte, duurzame en sociale keuzen. 02:17:54

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Rooy en Tygo, voor jullie inbreng. Ik zie een handje van meneer Boter als vraagsteller. 02:18:03

De heer Boter: Dank u wel, meneer de voorzitter. Dank voor deze mooie spreekbeurt, Tygo, in ieder geval. Ik heb echter een vraag aan mevrouw Van Rooy: wat is eerlijke planschade in uw ogen? Er is natuurlijk planschade en dat is wettelijk geregeld, maar dat 'eerlijk' doet vermoeden dat u dat anders ziet. 02:18:20

Mevrouw Van Rooy: Weet je, wij hebben natuurlijk als bewoners echt ook al heel veel ervaringen in wat er allemaal kan gebeuren, als je woningen schade oploopt en hoe dat dan gecompenseerd wordt. Eerlijk was dat zeker niet. We weten inmiddels wel wat er allemaal kan gebeuren en dat ene scheurtje wat we toen hadden toch niet van de aardbevingen kon zijn, want uw boerderij is natuurlijk toch ook al honderd jaar oud. Inderdaad. Goed, eerlijk heeft met name daarmee te maken. We zijn zelf ook alert geworden om alles wat we aan onze woning zien in kaart te brengen. Eerlijk is echter dat we ervan uitgaan dat er ook inderdaad eerlijk naar gekeken wordt en dat we daar niet weer heel veel voor moeten strijden, want dat is wat we al decennia doen: strijden tegen gemeenten. 02:19:16

De heer Boter: Dank, helder. 02:19:19

Voorzitter: Meneer Sietsma heeft ook nog een vraag. 02:19:23

De heer Sietsma: Dank u wel, voor uw bevlogen verhaal. U had het over een gebiedsfonds, maar dat moest dan wel voor iedereen zijn, als ik het goed begreep. Wie is iedereen in het verhaal? Heeft u reden om te denken dat de gemeente daar anders over denkt? 02:19:42

Mevrouw Van Rooy: Jazeker. Onlangs hebben we nog een redelijk snelle sessie gehad over de verkeersonveilige situatie aan het Eemskanaal zuidzijde. Een situatie die ook al decennia aangekaart is, met zowel de gemeente Slochteren toen nog, nu gemeente MiddenGroningen en dus ook de gemeente Groningen zelf. Inmiddels hebben wel echt wel hele mooie gesprekken gehad, maar het voelt vooral – ook in deze snelheid, want nu kan er ineens van alles – alsof dit een soort van compensatie is, om maar even snel ook het plan van deze gebiedsvisie door te drukken. Natuurlijk woont niet iedereen aan het Eemskanaal. 35

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR Het is dus een mooie kans om inderdaad ook iets te doen aan de verkeersonveiligheid, maar die verkeersonveiligheid is er al decennia, dus voelt het meer als: we krijgen misschien eindelijk eens een keer waar we al zo lang op gehoopt hebben, want het is echt onveilig. Echter, daar hebben niet alle bewoners van deze polder heel veel plezier aan, omdat ze er gewoonweg nooit gebruik van maken. 02:20:52

Voorzitter: Dank u wel. Als er verder geen vragen zijn, dan gaan we naar de volgende inspreekster: mevrouw Alie Alserda. Ook daar hebt u vandaag een mail van ontvangen, voor de raadsleden. 02:21:19

Mevrouw Alserda: Ben ik zichtbaar en kan iedereen me horen. Ja, oké, super. Mijn verbinding is heel slecht. Goh, hoe zou dat toch kunnen? Het kan dus zijn dat ik wegval, maar dan kom ik gewoon zo dadelijk terug. Moment. Beste gemeenteraad. Dank dat ik mag inspreken. Ik heb de komende drie minuten de tijd om u mee te nemen in wat er allemaal gebeurd is afgelopen jaar. Dat is veel te weinig, maar dat is ook heel erg kenmerkend voor het afgelopen jaar. Wij zijn het afgelopen jaar geconfronteerd met een participatieproces wat in een sneltreinvaart verlopen is. Terwijl mijn inspraak niet erbij wil komen. Mensen, ik krijg mijn inspraak zo snel niet op beeld. Laat ik het dan maar vanuit het hart doen. Een participatieproces, waar te snel over het vertrouwen heen gestapt is, waarin niet de tijd is genomen is om het vertrouwen, wat in het gebied toch al enigszins geschaad is, vanuit allerlei dossiers, op te bouwen. Het niet oprecht de ruimte nemen om te kunnen luisteren, voor voldongen feiten komen staan, en niet voldoende ruimte hebben om wederzijds respect op te bouwen. Resultaat is dat de gemeente en zo blijkt uit eerdere inspraak ook al, niet in staat is gebleken een participatieproces te creëren in een veilige omgeving. Een veilige omgeving te creëren voor omwonenden om in te participeren.

Wij realiseren ons dat we allemaal een bijdrage moeten leveren aan een duurzame toekomst, maar de lasten komen nu wel heel onevenredig hard bij de directe leefomgeving te liggen, dat nog los van de impact die we reeds ervaren vanuit het aardbevingsdossier. Dan [onhoorbaar] echt een heel groot verschil kunnen maken. Daarom vraag ik u, gedane zaken nemen geen keer [onhoorbaar] voorop stelt. Dan nog ten aanzien van de gebiedsvisie zelf. Op bladzijde 17 van de gebiedsvisie geeft u aan dat de grondkwaliteit mager is en dat van de oorspronkelijke natuurwaarden nog nauwelijks sprake is. U bent er als gemeente zelf verantwoordelijk voor, door uw eigen grond jaren uit te geven via eenjarige pacht. U heeft in deze 02:24:15

Voorzitter: Mevrouw Alserda, als u mij kunt horen, wij zijn u kwijt. Dat is ongemakkelijk. We hebben wel uw tekst, want die had u inmiddels weer teruggevonden. 02:24:29

Mevrouw Alserda: Ja, klopt, de verbinding is dusdanig slecht, beste mensen. Ja, dat is dus ook het schrijnende dan woon je op tien kilometer van de stad Groningen, van het centrum en dan heb je geen verbinding. 02:24:41

Voorzitter: Mevrouw Alserda, is het misschien verstandig dat u uw camera even uitzet?

36

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR 02:24:48

Mevrouw Alserda: Laten we dat doen. 02:24:50

Voorzitter: Dan hoeft er minder data te worden overgedragen. 02:24:54

Mevrouw Alserda: Doen we dat. Ja, helemaal goed, maar goed, ik heb mijn inspraak ook toegestuurd, dus ik denk dat ieder raadslid dat ook rustig zelf kan lezen. Het enige wat ik nog echt mee wil geven is: u staat echt voor een ontzettend belangrijk besluit, neem dat niet ondoordacht en draag de verantwoordelijkheid om die impact, die u daarmee wellicht sorteert, te minimaliseren en goed te compenseren. Wat ik verder nog mee wil geven, is dat wij wel in ieder geval vanuit de participatiesessie maximale contouren hebben afgesproken. Ik vind het persoonlijk wel belangrijk, en met mij meerdere inwoners rondom de polder, dat als je pijn wilt verlichten dat dat niet gebeurt door de contouren naar links of naar rechts te verschuiven, maar door het park te verminderen in hectaren en op die manier eventueel de pijn op te lossen. De pijn ook adequaat op te lossen en daarover het gesprek aan te gaan met de omwonenden. Daar wil ik het voor nu bij laten. Dank u. 02:26:06

Voorzitter: Mevrouw Alserda, ondanks de haperingen, dank voor uw indringende bijdrage. Zijn er nog raadsleden die hier vragen aan willen verbinden? Zo niet, dan gaan we naar mevrouw Ingrid Kuipers. 02:26:22

Mevrouw Kuipers: Ben ik te verstaan? 02:26:25

Voorzitter: Jazeker. 02:26:26

Mevrouw Kuipers: Goed zo. Geachte gemeenteraad, mijn naam is Ingrid Kuipers en ik woon aan de Hamweg in het Midden-Groninger deel van de polder. De stillere kant van de polder, als het gaat om het verwoorden van pijnpunten over de gemeentelijke plannen, maar wel een deel van de polder om rekening mee te houden, want van de 80 polderadressen ligt circa twee derde in de Midden-Groninger dorpskern. De meest ingrijpende en blijvend zichtbare verandering voor Midden-Groninger polderbewoners is de komst van het TenneTstation. Vanwege geluidstoename en de hoge industriële gebouwen is met de participatiegroep afgesproken dat dit station zo dicht mogelijk tegen de NAM-locatie wordt gesitueerd en wordt ingebed in het zonnepark. Zo heeft dat ter inzage gelegen. Echter, woensdag 31 maart jongstleden kreeg de participatiegroep een toelichting op de wijzigingen in de gebiedsvisie. Onaangenaam verrast waren we dat er een grote kans bestaat dat de locatie van het onderstation wijzigt, omdat de NAM geen duidelijkheid geeft, wanneer ze bepaalde boven- en ondergrondse infrastructuur gaan verwijderen. De aan ons gepresenteerde meest waarschijnlijk alternatieve locatie komt pal tegen de dorpskern Lageland te liggen, naast het blok aan de sloot, direct naast de bufferzone van de Hamweg en niet meer ingebed in het zonnepark.

Hoezo? Deze locatie is bijna één kilometer verwijderd van de afgesproken locatie. Zo heeft het niet ter inzage gelegen en niemand heeft daarover een zienswijze kunnen indienen. Behalve de participatiegroep weten de 37

POLITIEKE WOENSDAG VAN WOENSDAG 7 APRIL 2021 20.00 UUR overige Lagelanders op dit moment niet eens van deze ingrijpende mogelijke wijziging. Volgens de gemeentelijke woordvoerders was de alternatieve locatie globaal ingetekend en kan dit nog wijzigen. Dit is uiterst vaag en onzeker. U moet weten, de dorpskern Lageland leeft op gespannen voet met de NAM. Al decennia lang ervaren wij hier de pijn van fossiele brandstofwinning. Geen enkele woning voldoet aan de bevingsnorm, op zes kavels heeft sloop/nieuwbouw plaatsgevonden en alle overige woningen aan de Hamweg Lageland gaan dit jaar het versterkingstraject in. Ons gezin bijvoorbeeld mag straks maandenlang tijdelijk bivakkeren in een tijdelijke unit achterin de tuin, omdat dak en binnenwanden na afbraak weer verstevigd opgebouwd moet worden. Geen prettig vooruitzicht. Ik vraag u daarom met klem het TenneT-station volgens afspraak ingebed in het zonnepark en zo dicht mogelijk bij de NAM-locatie te realiseren. Ik verwacht dat u zich tot het uiterste inspant om de NAM en het ministerie van EZK er nadrukkelijk op te wijzen dat zij vanuit hun directe betrokkenheid bij de aardbevingsproblematiek in dit gebied een intrinsieke verplichting hebben om dit technisch mogelijk te maken.

Mocht er onverhoopt toch naar een alternatieve locatie moeten worden gezocht, dan verzoek ik de gemeenteraad in overleg met de bewoners aan de oostkant, TenneT en Enexis die alternatieve locatie te bepalen. Een locatie nabij de afgesproken locatie en niet een kilometer verderop. Dank u. 02:30:45

Voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kuipers, voor uw heldere verhaal. Zijn er raadsleden met vragen? Nee? Dan gaan we naar de volgende en dat is mevrouw Vlasta van der Veen. 02:30:53