06-03-2024, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Raadsvergadering.pdf

Dus dat blijft op die manier maatwerk. En ja, daar zitten soms verschillen tussen. Die zijn ook enigszins historisch gegroeid. Dat is ook weer niet vreemd, omdat besturen uiteraard hun werkwijze en de dingen die ze doen ook een beetje op hun budget hebben afgestemd. Dus op het moment dat je het gelijk trekt, en je zou bijvoorbeeld andere besturen minder geld geven, hebben die daar weer een probleem. Terwijl je een ander dan geld doet, die daar wellicht vanwege type locatie die er is, die behoefte niet heeft. Daar waar die behoefte er wel is, bijvoorbeeld in Haren en Ten Boer, hebben partijen zich ook bij ons gemeld en hebben we daarin voorzien. Dus het is, afgezien van één briefschrijver, ook een beetje een niet bestaande discussie. Dus het is niet helemaal... Ik snap uw principiële verhaal, daar kan ik nog wel inkomen, zoals u dat verwoordt, maar het is niet de oplossing voor een echt reëel bestaand probleem. Daar zou ik ook nog bij willen zeggen...

21

01:19:57

Voorzitter: Mag ik nog even, er is nog vraag van de VVD op dit punt. 01:20:03

Mevrouw Jacobs-Setz: Dank u, voorzitter. Volgens mij is een discussie die we voeren, wethouder, altijd een bestaande discussie, dus niet een niet bestaande discussie. Maar ik denk dat u dat bedoelde, of het probleem al dan niet bestaat, dus dat vergeef ik u. Maar mijn vraag eigenlijk aan u ook, u zegt: het gaat om maatwerk. Maar ik snap oprecht niet wat het maatwerk is als iedereen hetzelfde krijgt. En volgens mij - want u zegt: het is enigszins historisch bepaald - maar bent u dan ook met me eens dat het eigenlijk vooral en alléén historisch is bepaald. Want anders zou ik heel graag uw uitleg willen hebben, hoe het dan kan dat de 27 of 38 of 16 accommodaties in de voormalige gemeente Groningen allemaal hetzelfde krijgen, en al die accommodaties in de voormalige gemeenten Haren en Ten Boer allemaal minder. Dat is toch amper maatwerk te noemen? Ik begrijp het gewoon niet, voorzitter. 01:20:50

De heer Eikenaar: Omdat dit niet de enige subsidie is die er is. We focussen nu erg op die bestuurskosten, maar bijvoorbeeld waar het gaat om beheer, zijn er ook weer verschillen tussen de verschillende locaties. Dus er zijn op heel veel vlakken verschillen. Een deel daarvan is historisch zo gegroeid en een deel daarvan heeft rechtstreeks te maken met een behoefte. Dus dat is de manier waarop dat gesprek ook gevoerd is. Dus het gaat nu weer heel erg over die bestuurskosten, maar er zijn allerlei andere subsidies die er ook bovenop komen. En die verschillen per locatie. Dus dat is wat ik zeg; het is niet: one size fits all. Dat is in het geheel niet het geval. Volgens mij moeten we die kant ook niet op, want dan gaan we locaties over financieren en andere locaties weer onder financieren. Dat moeten we niet doen. We moeten kijken wat er daar nodig is. En als er behoefte is, staat de deur altijd open om daarnaar te kijken. Zie Haren en Ten Boer, waar we voorzien hebben in een behoefte die er reëel was. 01:21:47

Voorzitter: Dan is er nog vraag van het CDA. 01:21:50

De heer De Haan: Ja, voorzitter, voor alle duidelijkheid: wij vragen dus ook niet om een volledige harmonisatie. Wij zien - precies zoals mevrouw Jacobs dat ook verwoordt - dat die oude gemeentegrenzen nu aangeven hoeveel bestuurskosten een bestuur krijgt, en dat daar gewoon niet uitlegbare verschillen in zitten. Bijvoorbeeld als je kijkt naar Engelbert, vergelijkend met Haren en Ten Boer. Wat deze motie oproept, is om daar gewoon één lijn, gelijke monniken, gelijke kappen in te stellen. En natuurlijk is het goed als de wethouder op heel veel andere vlakken maatwerk toepast, daar is mijn fractie alleen maar voorstander van. Maar op het gebied van bestuurskosten vinden wij dat echt niet uit te leggen. Die bestuurders werken keihard. Die zouden graag, juist als we het ook hebben over de tekorten aan vrijwilligers, extra activiteiten, cursussen et cetera, voor hen willen organiseren. Dus ja: maatwerk, maar wat ons betreft hoeft dat niet los te staan van deze motie. 01:22:38

Voorzitter: D66 nog een vraag. 22

01:22:41

Mevrouw Gietema: Ja, ik interpreteer de motie van het CDA ook wel heel erg in, dat bestuursvergoeding ook gaat over waardering van inzet van bestuurders. En als dat gaat over de vorm - of het nu een dorpshuis of een dorpscentrum is, of de manier waarop dat beheer vorm krijgt - dat zie ik echt als een andere orde. Het een is waarderend, het andere is meer faciliterend. Dus ik vroeg me af of de wethouder daar ook in mee kan gaan, in die splitsing van waarderen en het faciliteren? 01:23:10

Voorzitter: Wethouder. 01:23:12

De heer Eikenaar: Als in het aantal euro's dat je op je bankrekening ontvangt, een uiting van waardering is, dan zou die waardering enorm scheef zitten. Het Floreshuis krijgt heel veel geld, maar wordt niet meer gewaardeerd door het college dan een hele kleine voorziening in een dorp die maar een paar uurtjes open is. Dus de manier waarop er gefinancierd wordt en hoeveel geld, is niet een uiting van het meer of minder waarderen van die locatie. Het is wat er op die plek nodig is. En nogmaals, er zijn uitgebreide rondes gemaakt, heel veel gesprekken gevoerd met al die accommodaties. En er is één brief binnengekomen - specifiek - dat is de enige situatie die bekend is, van iemand die zegt: ik zou dat anders willen. Dus dat is ook wat ik richting de VVD - ik zei: niet bestaande discussie, de discussie wordt hier gevoerd; natuurlijk bestaat die dan - alleen, het is niet een bestaand, het is niet een enorm issue geweest in al die gesprekken. En ik zou er voor zijn, om daar waar die issues zijn - en die issues, nogmaals, zoals ik zei: alle is die we hebben gehad waar men zei: speel hierop in, want dit is een bestaand probleem - hebben we daarin voorzien. Dat is wat ik bedoel. En ik zou er op die manier naar willen blijven kijken. Want als we die discussie eenmaal gaan voeren: het moet one size fits all zijn, dan hebben we die andere mogelijkheid veel minder.

Dus ik zou op die weg willen blijven, en daar is dit een uiting van. En nogmaals, op het moment dat een buurt of dorpshuis zich bij ons meldt en zegt: we zouden wat extra's willen doen, en daar hebben we middelen voor nodig. Die discussie, dat gesprek, is altijd te voeren. Dat staat ook heel duidelijk in de nota, dat wordt de doorgaande dialoog genoemd. En die is daar onderdeel van het gesprek, en die flexibiliteit zit er echt bij ons in. 01:25:02

Voorzitter: Dank u zeer. Ik stel u voor, gehoord de discussie, dat wij overgaan tot besluitvorming. 01:25:09

De heer Eikenaar: Voorzitter, ik moet nog één motie van een oordeel voorzien. 01:25:12

Voorzitter: Ik dacht dat u allemaal al gehad had. Nog één? 01:25:18

De heer Eikenaar: Motie M010, dat gaat over de accommodaties Meerstad en Gravenburg. Zoals ik u in de eerdere besprekingen ook heb gezegd, komt het college voor de zomer met een brief over de voorzieningen in de nieuwe wijken - dus alle nieuwe wijken; De Suiker, maar ook de wijken die op dit moment gebouwd worden, dan gaat het over Meerstad et cetera - en hoe we daar omgaan met 23

voorzieningen. En tegelijkertijd begrijp ik de wens in deze motie om nu al te voorzien in een tijdelijke voorziening en daar de gesprekken over aan te gaan. En wij zien er ook wel mogelijkheden. Ik zie met name hebben, wij geconstateerd, dat die behoefte in Meerstad er is. In Gravenburg heb ik hem wat minder gezien, maar u zegt: daar is die ook. Dus dat gesprek gaan we ook aan. En als u deze motie aanneemt, dan zullen we daar ons best voor gaan doen. Dan heeft GroenLinks mij nog een vraag gesteld over de kledingbank Hoogkerk. Daar heb ik vorige week het antwoord op gegeven dat het op mijn radar is en dat we ermee bezig zijn. Dat is nog steeds de stand van zaken. Dat heeft u toevalligerwijs in de wandelgangen net ook van mij meegekregen, maar dat geheel terzijde. 01:26:37

Voorzitter: Klaar? Zeker weten? Zeker weten. Dan denk ik dat wij na de uitvoerige commissiebehandeling en de ruimte die we nu nog genomen hebben, over kunnen gaan tot besluitvorming, tenzij iemand nog iets wil zeggen? Dat hoeft niet hoor. Toch wel? SP. 01:27:04

De heer Huisman: Ja, even kort. De motie van de ChristenUnie met betrekking tot buurtcentrum dorpshuis. Na ampele overwegingen hebben we besloten dat we die toch gaan steunen als SP. 01:27:18

Voorzitter: Ja, maar ik had nog geen stemverklaringen opgenomen. Zijn er nog anderen die nog willen reageren op het betoog van de wethouder? D66 nog? Nee, daar zijn we nog niet, we zijn nog niet bij de stemverklaringen. Ik rond eerst dit af. Zijn er stemverklaringen bij de nota? Stadspartij. 01:27:48

Mevrouw Jacobs-Setz: Dank u wel, voorzitter. Dat gaat dan over motie M03 van de ChristenUnie; Buurtcentrum voor Haren en Ten Boer. Gelet op mijn eigen argumenten die ik voor de motie heb ingebracht, zal mijn fractie de motie steunen. 01:28:04

Voorzitter: Andere stemverklaringen nog? D66. 01:28:09

Mevrouw Gietema: Ja, we stemmen voor het voorstel van de ChristenUnie, sorry van het CDA. We zijn echt voor die gelijke waardering. Daarnaast is volop maatwerk mogelijk, en daarin steunen we ook de wethouder en het college. We gaan tegen het voorstel van de ChristenUnie stemmen, juist omdat er al heel veel ruimte voor maatwerk is, juist omdat de dorpshuizen ook al onder de nota vallen, en er dialoog is. Dus wij gaan ervan uit dat vanuit die staande dialoog, de wensen van de inwoners een plek kunnen krijgen. 01:28:37

Voorzitter: Nog meer stemverklaringen? VVD. 01:28:42

Mevrouw Jacobs-Setz: Ondanks dat mijn fractie van mening is, voorzitter, dat het betoog van dezelfde vergoeding van bestuurskosten van de wethouder toch enigszins een historisch karakter in zich heeft, hebben wij toch niet de enorme 24

behoefte tot harmonisatie, en hebben we ook niet in de volle breedte de wens gehoord dat, zonder met de lage vergoeding, ze hun werk niet goed kunnen doen, en zien wij op dit moment geen reden om voor dat voorstel te stemmen. En voor de overige moties heb ik mijn verklaring al gegeven. 01:29:12

Voorzitter: ChristenUnie. 01:29:15

De heer Rebergen: Ja, ten aanzien van de motie van het CDA kunnen we ons volledig vinden in de stemverklaring van de VVD, dus we kunnen de woordvoering van de wethouder goed volgen. 01:29:25

Voorzitter: Anderen nog? Nee? Dan breng ik eerst het hoofdvoorstel in stemming. Daarna komen de moties in iets andere volgorde. Eerst het hoofdvoorstel. Dan doen we het even uit het hoofd; het is voor. Dat betekent dat de motie... Nee, 43 moeten er komen. Er moeten 43 stemmen worden uitgebracht en dat is ook gebeurd. PVV is anders altijd wel heel duidelijk in de standpunten. Maar ik noteer gewoon dat de motie, de memo, met unanieme stemmen is aangenomen. Nou even opletten, want we gaan over de moties stemmen in iets andere volgorde, want dat was een voorstel van de ChristenUnie net. We gaan eerst de motie M05 in stemming brengen, motie M05 over de vergoeding bestuurskosten. Die motie is verworpen. Dan komt motie M03 van de ChristenUnie, Partij van de Arbeid, Partij voor het Noorden, Dieren en PVV. Ik breng de motie in stemming. Motie M03 is dat, buurtcentrum voor Haren en Ten Boer. Deze motie is aangenomen. En dan tot slot onder dit onderwerp de motie onder nummer M10 van D66 en nog een aantal partijen, dat gaat over Meerstad en Gravenburg. Daar gaat de vlag uit, want de motie is unaniem aanvaard.

b. Nota kostenverhaal - A01: ‘Verlaag de bouwlasten’ Voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt 6.b, dat is de nota kostenverhaal. Daar is een amendement van een aantal partijen: verlaag de bouwlasten. Wie mag ik daar het woord over geven? Ja, gaat uw gang mevrouw Akkerman. 01:33:10

Mevrouw Akkerman: Dank u wel, voorzitter. Het amendement is volgens mij behoorlijk helder van zichzelf, maar ik zal toch even een korte toelichting geven. Wat we vooral belangrijk vinden om even te benadrukken, het is eigenlijk een heel technisch verhaal en wij moeten die kosten rekenen. Dus wij dachten: je moet eigenlijk een beetje omdenken. Dit is natuurlijk een unieke kans om juist bouwers naar ons toe te trekken, zodat we de doelstellingen op het gebied van woningbouw misschien in de toekomst wel kunnen halen. En als je dan zegt: we maken er één euro van, dan is dat eigenlijk een hele mooie uitnodiging aan bouwende partijen om zich bij ons te melden. 01:33:42

Voorzitter: Er was een vraag van de Partij voor de Dieren, mijnheer Van Zoelen. 01:33:48

De heer Van Zoelen: Dank, voorzitter. De VVD denkt dat dit verhaal helder is, maar 25

dat is mij allesbehalve helder. Waarom heeft u in het amendement gewoon niet dan de hele anterieure overeenkomsten geschrapt, of dat daar geen kosten wordt gerekend? Waar staat dat symbolische bedrag voor één euro voor? Waar staat dat bedrag voor, en wat heeft die vastgoed ondernemer of die initiatiefnemer daarvoor die één euro daar gedaan, symbolisch gezien? 01:34:15

Mevrouw Akkerman: Voorzitter, wij hadden begrepen dat het, gezien de nieuwe Omgevingswet, dat het dus zo op deze manier moet, dat je dus op deze manier kosten in rekening moet brengen. En wij denken dat één euro gewoon een heel catchy getal is, wat wel op zal vallen voor bouwers om te zeggen: dan gaan we zeker naar Groningen. Die laatste vraag hoorde ik niet helemaal, wat hij daar dan voor krijgt. Want wat wij begrepen is dat het geld gebruikt wordt voor wegen en voor belangrijke dingen, voor parkeerplekken. Maar ja, daarvoor hebben we allemaal onze inkomsten al. Dus in die zin... 01:34:46

De heer Van Zoelen: Het blijft even onhelder voor mij dan zonet. Maar goed, ik begrijp deze uitleg. Maar ik begrijp dan nog steeds niet waarom u niet voor een andere inslag heeft gekozen, om voor gewoon de kosten vooral geheel te schrappen. Maar goed. 01:35:01

Voorzitter: De Partij van de Arbeid heeft ook nog een vraag aan u. 01:35:05

De heer Tjepkema: Dank, voorzitter. Ja, dat bouwen daar kunnen wij wel inkomen, dus dat we meer woningen moeten bouwen, kunnen we wel inkomen. Maar dan heb je juist deze bijdrage nodig van investeerder. Dus waar gaat de VVD dat geld dan vandaan halen? Want het lijkt mij niet dat de VVD het hakmes wil zetten in mobiliteit, want dat hebben we keihard nodig om die woningen ook te bouwen. Waar gaat de VVD deze subsidie voor investeerders dan van betalen? Ik kan me alleen maar voorstellen dat het dan voor de rekening van de gemeente - en dus van de belastingbetaler - gaat komen. 01:35:32

Mevrouw Akkerman: Nou in die zin, wij zouden als gemeente willen voorstellen om ons te houden bij onze kerntaken waardoor we heel veel geld kunnen besparen waar we gewoon de kerntaken voor kunnen uitvoeren. Zoals het aanleggen van wegen, is volgens mij bij uitstek iets wat je van je gemeente zou kunnen en mogen verwachten. 01:35:48

De heer Tjepkema: Ik vraag me toch af waar de 'Vroempartij' nou die wegen allemaal van gaat betalen, want dat geld hebben wij niet op de plank liggen zo één-twee-drie. Dus u wilt woningen realiseren, zeg ik via de voorzitter, u wilt die wegen aanleggen. Dan heb je dit geld nodig. Waar gaat het geld dan vandaan komen? Want dat komt dan van de belasting betalen en dan moeten we een extra investering vragen. 01:36:05

Mevrouw Akkerman: Wij willen gewoon in die zin breed de begroting erbij pakken en dan kijken: wat zijn echt onze kerntaken? Daarom zullen wij ook vaker in onze debatten aangeven dat we vinden dat de overheid niet alles hoeft te doen, maar zich 26

bij kerntaken moet houden. En dan houd je echt genoeg geld over, omdat mensen ook al Ozb betalen, om dit soort dingen te doen. 01:36:22

Voorzitter: SP heeft nog een vraag aan u. 01:36:25

De heer De Waard: Dank voorzitter. Een interessant idee van de VVD: ontwikkelaars praktisch niets laten betalen voor gebiedsontwikkelingen waar ze wel van profiteren. Daar gaat dus miljoenen van ons allemaal heen. En als die ontwikkelaars dan niet gaan betalen aan een fonds, is het dan niet logischer dat ze dan gewoon maar zelf die gebiedsontwikkelingen gaan regelen? 01:36:45

Mevrouw Akkerman: Nou, wat de VVD logisch zou vinden, is dat we de doelen die we steeds stellen, dat we die ook eens een keer echt gaan halen. Dus dit lijkt ons daartoe te kunnen bijdragen. 01:36:56

Voorzitter: Nog vervolgvragen? 01:36:59

De heer De Waard: Ja komaan zeg, voorzitter, laat die ontwikkelaars ook een beetje verantwoordelijkheid nemen. Die liggen nu aan een soort subsidie-infuus en dat wil de VVD alleen maar vergroten. Als je huizen kan bouwen, kun je toch ook prima een weg aanleggen? 01:37:12

Mevrouw Akkerman: Het is mij niet bekend welk subsidie-infuus dat precies zou zijn. Dus bedankt. 01:37:17

Voorzitter: GroenLinks heeft nog een vraag aan u. 01:37:21

Mevrouw Hillekens: Dank, voorzitter. Want dan vraag ik me toch af, want het idee van de VVD is dat er nu ineens heel veel meer gebouwd zou worden als we dit op één euro zouden vaststellen, in plaats op het voorgestelde bedrag. Terwijl, als de VVD de sessie goed heeft gevolgd die we hierover hebben gehad, en de wethouder ook duidelijk heeft uitgelegd dat het eigenlijk over formalisatie gaat van de kosten die nu vaker worden gedragen door initiatiefnemers, dat het eigenlijk alleen maar meer duidelijkheid zou bieden aan die initiatiefnemers om te gaan ontwikkelen, en dat we daardoor misschien juist wel sneller van start kunnen met de bouw van huizen, in plaats van dat we eerst nog moeten onderhandelen over wat de bijdrage van de kosten zou zijn. Dus waarom stelt de VVD dan nu ineens voor dat we dat hele bedrag omlaag gooien? Dus inderdaad geen wegen, geen groen en dat soort dingen gaan ontwikkelen, terwijl het eigenlijk alleen maar duidelijkheid biedt aan de ontwikkelaars, en dat we dus daardoor snel kunnen gaan bouwen en meer woningen kunnen toevoegen? 01:38:10

Mevrouw Akkerman: Het was ook in mijn inleiding volgens mij genoemd, dat je juist een beetje zou kunnen omdenken en er een unieke kans van kan maken. Maar het is 27

voor mij niet onduidelijker of je één euro moet betalen of 41 euro. Volgens mij maakt dat niet zoveel verschil en is dit wel een unieke uitnodiging. Dank. 01:38:24

Voorzitter: Partij van de Arbeid heeft nog een vervolgvraag. 01:38:27

De heer Tjepkema: Ja, voorzitter, de aap komt natuurlijk wel een klein beetje uit de mouw. Want u, zeg ik via de voorzitter, de VVD wil het allemaal; wil wegen aanleggen, wil woningen bouwen, daar heb je juist deze investeringen voor nodig. Het zou de VVD sieren als ze ook met een dekking hiervoor komen. Want ik hoor dat eigenlijk net al een beetje; de Partij van de Arbeid kiest ervoor om de breedste schouders de zwaarste lasten te laten tillen, namelijk deze investeerders. Maar de VVD kiest ervoor om de Ozb blijkbaar te verhogen hiervoor als ik het zo goed hoor. Dus het zou u sieren om daar met een voorstel te komen. 01:38:55

Voorzitter: En de vraag is? 01:38:59

De heer Tjepkema: Dat is toch zo? 01:39:02

Mevrouw Akkerman: Nee, bedankt voor dat we alert blijven op dat er geen Ozb verhogingen moeten plaatsvinden. Dat vinden wij uiteraard niet, dus dat is ook niet wat we voorstellen. Maar wij zeggen: het is al een kerntaak van de gemeente om te zorgen voor goede wegen, voldoende parkeerplekken. Wij hebben net allerlei nieuwe parkeerzones ingericht. Daar komen inkomsten uit, die zou je heel erg logisch kunnen gebruiken voor het aanleggen van parkeerplekken. Dus het is in die zin vreemd als je belasting betaalt, dat je dan nog meer belasting moet betalen via een andere route, omdat er een weg aangelegd moet worden. Dus dat hoort al bij wat de gemeente doet. 01:39:34

Voorzitter: Ik kijk even naar de andere indieners, of er nog aanleiding is om aanvullingen te plegen? Partij voor het Noorden. 01:39:43

De heer Van der Laan: Voorzitter, ook wij hebben deze motie ingediend omdat hij niet bijdraagt aan sneller en meer bouwen. Het is weer, het zijn weer extra kosten. Die worden één op één doorberekend naar de koper van een woning, of appartement. En dan kun je wel zeggen: het is maar vijfduizend, zesduizend euro per woning, maar het is wel weer vijfduizend, zesduizend euro per woning. We liggen al niet op koers voor wat betreft het aantal nieuwbouwwoningen dus dit helpt dan niet. Dus vandaar dat wij hier ook op staan. 01:40:15

Voorzitter: Partij voor de Dieren. 01:40:17

De heer Van Zoelen: Dank, voorzitter. De Partij voor het Noord doet het overkomen dat deze kosten, wat eigenlijk nog heel weinig is, dat dat een belemmering is om hier in Groningen te gaan bouwen. Terwijl de vastgoedmakelaars, de ondernemers, echt 28

in de rij staan als hier ergens in de in de gemeente een stukje grond vrijkomt. Denkt de Partij voor het Noorden nou echt dat dit de cruciale factor is wat bouw belemmert? 01:40:44

De heer Van der Laan: Nou weet je, zoals ik al zei: het is én én én. Het is én een verplichte waterberging voor huizen vanaf 250 vierkante meter grond. Het is én verplichte verduurzaming, warmtepomp. Het is én de rente die weer stijgt. Dus ja, op het laatst zijn die woningen alleen nog maar betaalbaar voor mensen die minimaal 100 duizend euro verdienen. Dus we worden dan een gemeente, zo niet een stad, voor de rijken. En dat kan een keuze zijn, maar dat is niet onze keuze. 01:41:13

De heer Van der Laan: Mijnheer Van Zoelen. 01:41:15

De heer Van Zoelen: Dank, voorzitter. Ik ben blij dat de Partij voor het Noorden dat aanhaalt, dat je inderdaad een ton nodig moet hebben om nog een gemiddeld huur, of een gemiddelde koopwoning te kunnen kopen. Maar geeft dat niet aan dat daar in die sector zo ontzettend veel geld wordt verdiend, door diezelfde vastgoedondernemers, door het maar blijven te ontwikkelen en geld te verdienen op het ontwikkelen van die grond? En dat het eigenlijk niet meer dan normaal is, om daar een klein beetje van terug te vragen, zodat wij daar investeringen kunnen doen voor mobiliteit, voor groen en voor allerlei dingen? Is dat zoveel gevraagd? 01:41:54

De heer Van der Laan: Ja, ik vind het nogal, wij vinden het nogal vooringenomen dat er altijd gezegd wordt dat aannemers zo enorm veel geld verdienen. Dat is pertinent niet zo. Ik weet niet waar die beeldvorming vandaan komt. Het ene project verdienen ze veel, maar het andere project verdienen ze vaak helemaal niets, en dat heft elkaar een beetje op. Maar houd eens op met die beeldvorming steeds, van die multimiljonair aannemers. Daarmee gaan we niet meer bouwen. 01:42:21

Voorzitter: Partij van de Arbeid. 01:42:25

De heer Tjepkema: Voorzitter, het is een bijdrage die we al vragen. Dus ik kan me niet voorstellen waarom we dit niet kunnen blijven vragen van partijen die hier geld aan verdienen, want anders zou ze die woningen niet ontwikkelen. Dat is aan de marktpartijen, dus die verdient hier geld aan. Waarom moet dit nu ineens voor de rekening van de Groningers komen en niet voor de rekening van de investeerders, zoals we het altijd al hebben gedaan, zoals omliggende gemeenten dat ook doen? 01:42:47

De heer Van der Laan: Het is ook niet zo dat we altijd geld van die aannemers vragen, ook dat is een stelling die niet klopt. Soms is het helemaal niet nodig dat er geld... Dan liggen er al wegen, dan is er al groen. Of zegt een aannemer: we leggen zelf even dat speelplekje aan, of we leggen zelf even een parkje aan, of een aantal bomen. Dus ook die stelling is volgens ons onjuist.

29

01:43:10

Voorzitter: Ik stel voor dat we naar de Stadspartij gaan. Ook nog één van de ondertekenaars. Misschien dat een nieuw... 01:43:18

Mevrouw Sloot: Voorzitter, ik vind het ontzettend leuk om deze discussie weer, wederom te horen, aan te horen, maar ik sluit me namens de Stadspartij als medeindiener van dit amendement - sorry, ja een amendement is het - volledig aan bij de woordvoering en ook de beantwoording van de vragen van de VVD. 01:43:38

Voorzitter: De PVV. 01:43:41

Mevrouw Blauw: Dank u, voorzitter. Dit kostenverhaal gaat niet alleen vastgoedbeleggers treffen, maar ook gewone Groningers met een bestaand huis die willen uitbreiden. Daarbij gaat het ook de nieuwbouwprojecten treffen. Dat gaf de heer Van der Laan ook al aan: dit kostenverhaal zal worden afgewenteld op de koper. Hoe je het ook went of keert, het is gewoon weer een belastingverhoging. Wij dienen dit amendement mede in. Volgens de wethouder moesten we iets vragen, maar geen minimumbedrag. Misschien vroegen we het ook al eerder middels afspraken, maar de woningmarkt heeft juist lagere prijzen nodig. En de infrastructurele aanpassingen kunnen ook vanuit het SIF betaald worden, of woondeals met het Rijk. Dus een perfect voorstel dit. 01:44:19

Voorzitter: U heeft nog een vraag van GroenLinks. 01:44:22

Mevrouw Hillekens: Ja, dat gaat eigenlijk over iets wat mevrouw Blauw eigenlijk in het begin van haar woordvoering zei. Want ze zei dat als je een kleine aanpassing aan je huis wilt doen, dat het dan ook al op je bord komt vallen. En dan vraag ik me toch af of Kelly - excuus, of mevrouw Blauw - hetzelfde stuk heeft gelezen als ik? Want volgens mij staat daar duidelijk in dat voor dat soort situaties gewoon een uitzondering geldt. En dan vraag ik me eigenlijk af welk punt zij hier probeert te maken, ten koste van eigenlijk de waarheid die in het stuk staat? 01:44:48

Mevrouw Blauw: Ja, zoals wij het hebben gelezen, gaat het gewoon om infrastructurele aanpassingen, ook als dat je woonomgeving betreft. Dus ja, daar doel ik eigenlijk op. 01:45:01

Voorzitter: Dank u zeer. De Socialistische Partij? 01:45:06

De heer De Waard: Dank u, voorzitter. Als je nou huizen bouwt op een kaal, leeg veld zonder wegen daarnaartoe, zijn die huizen dan nog iets waard? Waarschijnlijk niet, want niemand kan daar dan wonen. Als ontwikkelaars dus profiteren van die waarde van de aanleg van wegen en andere voorzieningen, is het dan niet logisch dat ze daar ook iets aan meebetalen?

30

01:45:29

Voorzitter: Is dat een retorische vraag aan mij, of in het algemeen? 01:45:33

De heer De Waard: Excuus, dat was een vraag aan de PVV, maar als ik nu verder moet met mijn woordvoering, dat kan ook hoor. 01:45:40

Voorzitter: Ik ga wel proberen om niet in een rondje te gaan draaien, want waar u van mening verschilt, is wel helder. Doe uw woordvoering. 01:45:50

De heer De Waard: Is goed. Wegen, parken en andere belangrijke voorzieningen, die komen niet zomaar uit de lucht vallen. Dit soort collectieve goederen - misschien kent u die term nog uit de economie les - die kosten ons allemaal geld, maar zijn wel voor ons allemaal belangrijk. Projectontwikkelaars profiteren hiervan en dit geeft hun grond namelijk dus waarde. Hen deze waarde cadeau doen is eigenlijk dus subsidie geven aan bedrijven die dat echt niet nodig hebben. Voor dit soort rechtse hobby's, hebben we hier echt het geld niet voor. Daarom is de SP dus tegen dit amendement. 01:46:25

Voorzitter: U bent goed ingefluisterd uit het presidium door uw fractievoorzitter. Geweldig. Anderen nog, of gaan we even naar het preadvies van de kant van het college? Het punt is helder? Ja, de wethouder. 01:46:46

De heer Van Niejenhuis: Voorzitter, dank u wel. Ik denk dat... Ik weet dat alle partijen en alle personen in deze raadzaal aanwezig zijn, huizen willen bouwen en willen zorgen dat we de woningnood oplossen. En ik begrijp ook dat fracties van elkaar van mening kunnen verschillen over hoe we daar komen. Ik ben ervan overtuigd, ik ben echt ervan overtuigd dat dit nota kostenverhaal gaat zorgen voor lagere prijzen en snelheid. En ik zal dat net als ik vorige week in de commissie heb gedaan, nog even heel kort toelichten, voorzitter, in reactie op het amendement van de VVD en Partij voor het Noorden. Het eerste argumenten, misschien ook wel het belangrijkste argument, is de marktwerking. Ontwikkelaars verkopen woningen tegen de marktprijs, niet tegen een kostprijs. Dat betekent in dit geval de maximale prijs. Zou het dan niet redelijk zijn - ook een retorische vraag, voorzitter - dat wij als gemeente Groningen een klein deel daarvan gebruiken om de omgeving zo in te richten, dat die woningen kunnen worden gebouwd. Want anders is het meer en gratis winst voor de ontwikkelaar. En dat zijn niet allemaal mensen met hele dikke auto's in dure huizen. Daar gaat er niet om.

Het gaat erom dat er op veel plekken heel veel geld verdiend wordt, wat eigenlijk moet worden ingezet voor de samenleving en niet in de handen van een aantal particulieren zou moeten verdwijnen, of bedrijven zou moeten verdwijnen. Het is ook niet zo dat we minder bouwen omdat we deze bijdrage vragen. Dat was niet het probleem; bouwers staan te popelen om in Groningen te bouwen. Er zijn dus meer dan genoeg bouwers en ontwikkelaars die dat hier willen doen. De reden dat wij onze doelstelling van tweeduizend woningen per jaar niet hebben gehaald, heeft te maken met de rentestanden maar vooral met de bouwmaterialen prijzen, die zo gestegen zijn door de oorlog in Oekraïne, én als laatste door het gebrek aan bouwkavels in Groningen. Daar werken wij keihard aan, om binnen nu en twee jaar dat tempo op te pikken en weer naar tweeduizend 31

woningen per jaar te gaan. Maar nogmaals, ontwikkelaars staan te trappelen om hier te gaan bouwen. Nog twee argumenten, voorzitter, dan rond ik af. De nota gaat het bouwen dus niet vertragen, maar versnellen. We hebben een duidelijk kader staan waardoor we niet lang hoeven te onderhandelen met ontwikkelaars. Ze weten welke bijdrage gevraagd wordt en daar hoeven we dus niet lang over te hebben. Ik heb een voorbeeld van een stad niet ver hier vandaan, waar meer dan tien jaar onderhandeld is. En na het vaststellen van een nota kostenverhaal was men er binnen drie maanden uit. Want toen lag er gewoon een publiekrechtelijk kader, een stok achter de deur: dit is het en anders niet, en toen ging het. En het laatste argument is dat ontwikkelaars nu weten dat zij 41 euro per vierkante meter bruto vloeroppervlakte gaan betalen. Dat maakt ook dat zij de grond goedkoper zullen inkopen, omdat ze weten dat een deel daarvan naar de gemeente gaat. Dat drukt de prijzen van de totale ontwikkelingen en dat maakt het makkelijker om kwaliteit in te brengen, zoals bijvoorbeeld sociale huurwoningen, betaalbare woningen in het middensegment. En hoe duurder de ontwikkelaar de grond inkoopt hoe lastiger dat is. Allemaal argumenten waarom we dit moeten doen, dus wij ontraden de motie. 01:49:47

Voorzitter: Dank u zeer. Ik stel voor dat we overgaan tot besluitvorming, als dat wat u betreft kan. Dan vraag ik of u nog stemverklaringen heeft? Wij gaan straks eerst natuurlijk het amendement in stemming brengen en daarna het hoofdvoorstel. Zijn er nog stemverklaringen van uw kant? D66. 01:50:10

De heer Lo-A-Njoe: Dank u wel, voorzitter. Wij hebben wat ons betreft in de meningsvormende sessie er voldoende van gedachten over gewisseld. En de korte afdronk daarvan was: ja, dit moeten we gewoon doen. Dit is een voortzetting van wat we al deden. En we moeten vrouwen de ogen op de bal houden en door. En ik ben het met de wethouder eens, we willen allemaal gewoon dat die woningen gebouwd gaan worden. En wij zijn ook overtuigd door het voorstel dat we bouwen eerder gaan versnellen dan vertragen met het kostenverhaal. Dus wat dat betreft zullen het voorstel van het college, zullen we zeker steunen. We zullen het amendement daarmee niet steunen. Dank u wel. 01:50:46

Voorzitter: Student en Stad. 01:50:48

Mevrouw De Groot: Dank u wel voorzitter. Wij zullen ook in lijn met onze woordvoering eigenlijk, net als D66, tegen dit amendement stemmen. Wij vinden dat initiatiefnemers en ontwikkelaars moeten bijdragen aan een stukje groei van de stad. En een symbolisch bedrag van één euro, zet hierbij geen zoden aan de dijk. Dank u. 01:51:06

Voorzitter: Anderen nog? Niet meer het geval. Dan breng ik eerst het amendement in stemming. Het amendement is verworpen. Dan het hoofdvoorstel. En het hoofdvoorstel is aanvaard. - Afscheid Mirte Goodijk & Karoline de Groot (S&S) Voorzitter: Dat brengt ons op een klein intermezzo, want het is zes uur en we hebben ook nog een paar andere dingen te doen. Ik had het moment graag willen uitstellen, 32

maar dat kan niet omdat wij afscheid moeten nemen van twee van onze raadsleden. En dat gaat in de volgende volgorde: ik ga een paar woorden spreken. Dan gaan Mirte en Karoline ook nog een paar woorden spreken, begrijp ik. We houden ons hart vast en doen de seatbelts aan. En dan komt er nog iets aardigs, want we hebben ook een nieuwe stadsdichter en die vindt het ook mooi om hier vandaag haar opwachting te maken. Als zij haar woorden gesproken heeft, dan gaan we schorsen voor het eten. Maar alvorens het zo ver is, ga ik eerst paar woorden richten tot Mirte en Karoline. Weer een afscheid dus. Dat doen we meestal aan het begin van een vergadering, maar dit keer heb ik alle kansen aangegrepen om het maar wat uit te stellen, omdat het ook nog eens een keer twee raadsleden betreft - je begint gelijk weer op de knop te drukken - Mirte Goodijk en Karoline de Groot. Eigenlijk voelt het alsof jullie nog steeds net zijn binnengelopen, even fris als inmiddels alweer twee jaar geleden. Jullie hebben bij de partij de afspraak om tussentijds te wisselen en dat gaat om de twee jaar. Nou is het helemaal chaos, het blijven studenten. Maar om de twee jaar, dan is er weer ruimte voor jong en nieuw talent. Dat drukt natuurlijk weer zwaar op de schoudertjes van het net nieuwbenoemde raadslid, maar volgens mij kan hij dat wel aan.

Dat weet ik natuurlijk, omdat dat dertig jaar geleden al zo begon en dat toen de afspraak was - ik was erbij toen - en daar komen zo nog eventjes op terug. Mirte of Karoline, of andersom; want zelfs na twee jaar is het voor sommigen nog: wie is wie? Karoline en Mirte zijn veel door elkaar gehaald. En voor Karoline moet dat vreemd zijn, voor Mirte veel minder, want Mirte heeft een tweelingzus die sprekend op haar lijkt. Dus ik hoop wel dat jij nou Mirte bent? We weten het niet, maar we komen er straks wel achter. Maar wat bijdraagt aan de verwarring, is dat Karoline en Mirte op raadsdagen vaak eenzelfde soort kleding dragen. Zo vaak, dat ze daar een speciaal social media account voor hebben opgericht. MirtenKaro; de ene outfit nog kleurrijker dan de andere. En jullie hebben meer gemeen: allebei vrolijk en opgewekt. Allebei storten jullie je met overgave en hartstocht in het raadswerk. En altijd constructief en aanstekelijk in jullie enthousiasme en betrokkenheid. Karoline, over jezelf zeg je: je zult mij niet vaak horen of zien luieren. En precies zo heb je binnen je portefeuille nooit een technische sessie of werkbezoek overgeslagen. Je wilt ook echt alles weten en begrijpen. Heel erg betrokken bij de klankbordgroep Omgevingswet, en ook enthousiast meedenkend over het vormgeven van de wijkgesprekken waarvan de raad volgende week de derde editie houdt in Beijum.

En een mooi moment maakte je natuurlijk vorig jaar mee, tijdens het fantastische VNG-congres hier in Groningen. In een bomvol Martiniplaza kreeg jij het eerste exemplaar uitgereikt van het rapport Nederland 2040; Een Toekomstbeeld. En niet geheel toevallig, want met al je werklust was je ook nog in de VNG-commissie raadsleden en griffiers gestapt. En wat ook leuk was, je bent bij de vereniging van raadsleden, raadslid van de week geweest. Je zei toen: ik ben geen raadslid geworden om het politieke spelletje zo goed en slinks mogelijk te spelen, maar om samen tot goede oplossingen en nieuwe ideeën te komen. En zo heb je binnen je portefeuille geopereerd, waarbij ik je inspanning voor veiligheid en acceptatie van LHBTQIA+ personen met name wil noemen. En jij Mirte, jij liep jezelf warm met Steven Bosch als fractievoorzitter. Maar toen hij vorig jaar vertrok, nam jij het stokje over. Je had al grote indruk gemaakt met een persoonlijke maidenspeech, kort na de ingebruikname van het vernieuwde stadhuis. En zelden was het stiller in de zaal. Onder jouw fractievoorzitterschap werd de traditie voortgezet van welluidende titels, van moties - losjes of minder losjes - gebaseerd op songtitels. Ik 33

noem: 'I want to park my bicycle' en 'vannacht kom ik niet thuis.' Soms in het Gronings: [onhoorbaar 01:59:09] en zelfs in het Fries, daar waag ik me niet aan. We herinneren ons jouw optreden in Hamburg, tijdens de raadsreis, toen je spontaan als moderator opstond bij het gesprek tussen de raad en vertegenwoordigers van de universiteit en studenten. Ook vermeld mag worden, dat je je nog recent hebt aangemeld voor de voorzitterspoule, terwijl je toch als fractievoorzitter met een driepersoons fractie, de handen meer dan vol had. Van de vele onderwerpen waarop je actief was, noem ik hier jouw inspanningen voor een inclusiever diverser en veiliger nachtleven. In het begin memoreerde ik al aan dertig jaar Student en Stad in deze raad. Ik was erbij toen Marcel Beukeboom in 1994 jullie eerste raadslid werd; één zetel. Hij deed het goed, maar jullie mogen het best weten: toen Marcel na twee jaar begon met de traditie om tussentijds plaats te maken voor iemand anders, heb ik me sceptisch uitgelaten over beter electoraal succes voor jullie partij. Ik schijn gezegd te hebben - dat stond in ieder geval in de krant en die geloven we natuurlijk altijd - dan moeten ze eerst scherpere ogen krijgen over wat hun meerwaarde is, en niet zo slap achter het college aanlopen. Ik schijn ook gezegd te hebben: ik moet er niet aan denken dat ze vier zetels hadden gehad.

Met het oog op jullie afscheid hebben we contact gehad met Marcel Beukeboom. En hij kan na dertig jaar, gelukkig, hartelijk daarom lachen. Hij zegt: de angst voor vier zetels is bijna de waarheid geworden. Na die ene zetel in 1994 is de partij niet meer weggeweest met één, soms twee, en nu voor het eerst dus met drie zetels. Jullie eerste raadslid had, toen we toch contact hadden, terugkijkend op zijn tijd in de Groninger raad, nog wel een boodschap. Marcel zegt: actief zijn in de gemeentepolitiek is een hele mooie en nuttige ervaring, die ertoe bijdraagt dat je in je verdere loopbaan een maatschappelijk bewustzijn meeneemt dat meerwaarde heeft voor je werk. En zeker wanneer je in publieke functies terechtkomt, is die achtergrond en antenne belangrijk. En hij gaat verder: Mirte en Karoline nemen nu afscheid van de Groninger gemeentepolitiek, maar dat hoeft niet te betekenen dat je nooit meer in een dergelijke rol terug kunt komen. Integendeel, juist nu is er behoefte aan mensen met engagement en oog voor de publieke zaak. En het aantal mensen dat zich nog aanmeldt voor functies in politieke partijen neemt al jaren af. Een bedreiging voor de democratie zelf. Dat heeft ook te maken met ervaren onveiligheid en kwetsbaarheid. Niet iedereen wil die prijs nog betalen.

Student & Stadjes als Mirte en Karoline hebben gelukkig vaak een positievere ervaring met de politiek, en dat verhaal moeten ze vooral blijven vertellen, aldus Marcel. En hij maakte het goed; hij was klimaatgezant, nu Nederlands permanente vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties voor Voedsel en Landbouw in Rome - Rome dames en heren - en een voorbeeld van hoe het kan verkeren met Groninger oud-raadsleden. Mirte en Karoline, ze komen allebei uit Friesland. Dat is op zich niet erg, maar omdat dat breed bekend was, waren ze - volgens bronnen rond die twee - regelmatig het mikpunt van grappen over Friezen. Hoewel ze volgens diezelfde bron veel van Groningen en Groningers houden. Dat zal best, maar jullie gaan wel gewoon weg uit Groningen, en ook nog eens een keer allebei. Ondanks al die inspanningen van jullie partij om de braindrain uit Groningen richting Randstad tegen te gaan, vertrekken jullie uit Groningen, naar de Randstad. Over dit onderwerp heb ik veel input vanuit de raad gekregen, dat kan ik wel zeggen. Zeker ook gezien de motie die je hebt opgesteld en straks aan de orde komt: 'blijf bij mij.' Daarin gaat het erover dat Groningen niet alleen een stad is om te studeren, maar ook een mooie plek om te werken, een leven na het studeren op te bouwen. Dus, je mag even naar 34

het wilde westen, maar we rekenen er wel op dat jullie terugkomen. Even een toekomst in Den Haag wordt jullie van harte gegund. Mirte vertrekt voor een stage bij Buitenlandse Zaken, Karoline vertrekt voor een masteropleiding en een weerzien met een zeker ex-PvdA Gronings gemeenteraadslid; wat is er mooier dan dat? Blijf alsjeblieft allebei overwegen om weer terug te komen. Maar bovenal; heel veel dank voor jullie constructieve optimisme en jullie enthousiaste bijdragen hier in de gemeente Groningen. Het ga jullie goed. 02:06:44

Mevrouw Goodijk: Ik vrees dat ik echt officieel al raadslid af ben, want zelfs mijn pasje werkt niet meer. Maar gelukkig... Zo goed is de griffie, volgens mij werkt het inmiddels. Ja, daar staan we dan, aan het einde van een korte, wilde, maar toch ook wel vooral enerverende rit. En het doet me - moet ik eerlijk bekennen - ook best wel veel om hier nu voor de laatste keer te staan. Maar ik kan natuurlijk niet weggaan nadat ik een aantal mensen bedankt heb. Allereerste de bodes die ons elke dag met een glimlach verwelkomen en de koffie klaar hebben staan. Maar natuurlijk ook de griffie, die echt keihard werken en alles tot in de puntjes regelen, zodat wij ons werk goed kunnen doen. Het college dat dag in dag uit bezig is om haar ambities te realiseren. Natuurlijk de journalisten die onze verhalen vertalen naar begrijpelijke taal en dan vertellen aan de rest van de inwoners. Mijn fractie, die eigenlijk elke vergadering een supergroot feestje hebben gemaakt. En natuurlijk de raad; een hele diverse, actieve en ook best wel hele jonge, maar vooral ontzettend gezellige raad. Ik heb het echt een hele grote eer gevonden met jullie te werken. Dat heb ik ook echt met ontzettend veel plezier gedaan. Ook om te zien met hoeveel passie iedereen zich heeft ingezet om Groningen toch een beetje mooier te maken, iedereen op haar eigen wijze.

En ik hoop ook zelf daar een steentje aan bijgedragen te hebben. Voor onze inwoners natuurlijk, maar ook voor de sportwereld, voor het ondernemersklimaat, voor de studenten en ook voor een veiliger nachtleven. En nu staan er andere dingen op mij te wachten, maar ik heb er echt het volste vertrouwen in dat mijn opvolgers het fantastisch gaan doen. Hopelijk blijven zij inderdaad na hun studie wel in Groningen, maar ik moet jullie zeggen dat er vandaag toch een fantastisch voorstel op de agenda staat dat daaraan kan bijdragen. Dus volgens mij weten jullie allemaal wat jullie te doen staat. Naast dat wijze stemadvies wil ik jullie nog één laatste advies meegeven, iets dat ik ook in mijn maidenspeech genoemd heb. Want tegenwoordig is het in het politieke klimaat, gaat het steeds meer om zenden en zichtbaar zijn en roepen. Maar minstens nog zo belangrijk, of eigenlijk nog veel belangrijker is ook luisteren naar elkaar en luisteren naar de inwoners. Dus verlies dat niet uit het oog. En heel erg bedankt voor alles. 02:09:54

Mevrouw De Groot: Hopelijk komt het niet te vaak voor dat raadsleden zo aan de lopende band deze raad zal verlaten. Ik zou zeggen: ik sluit me aan bij de woorden van mevrouw Goodijk maar dat doe ik ook echt. Ik wil jullie ook allemaal ontzettend bedanken. Ik heb de afgelopen jaren dat ik hier heb rondgelopen, heb ik ontzettend veel geleerd van iedereen die hier rondloopt. Van iedereen, stuk voor stuk: van de bodes, van de griffie, van de raadsleden, van het college. En iedereen wil helpen, iedereen wil meedenken en niemand is er te beroerd voor. Iedereen wil wel een gesprek, idee wil een beetje ouwehoeren. Dat heb ik als ontzettend plezierig ervaren. Ik denk ook dat de Groningse raad daar ontzettend uniek in is. In meerdere dingen; 35

ook in de samenstelling van haar inwoners, en ook in de samenstelling van haar volksvertegenwoordigers. Ik hoop dat we na de verkiezingen in 2026 minstens zo divers en misschien nog een beetje diverser worden. Ik besef me dat met het vertrek van mij en Mirte, onze fractie de man-vrouwverhouding in onze fractie, een ontzettende tik krijgt. Maar ik heb het volste vertrouwen in onze opvolgers. In hun drive, in hun liefde voor Groningen en in hun inzet. Ik zeg jullie toe dat Mirte en ik er persoonlijk op toezien, dat bij het samenstellen van de volgende lijst, dat die ontzettend zorgvuldig en ontzettend evenredig wordt samengesteld. Dan wil ik nog afsluiten, want ik ben het vandaag vergeten, maar dat hebben jullie nog van mij tegoed; binnenkort dan kom ik terug - ik kom sowieso terug hier - maar binnenkort kom ik terug en dan neem ik zelfgemaakte - ik durf het bijna niet te zeggen zelfgemaakt de Friese Oranjekoek mee, want die wil je echt niet missen. Die wil je echt niet missen, dus die ga ik nog voor jullie maken. En ik denk dat ik ook namens Mirte spreek, dat wij ontzettend van het noorden houden, dat wij echte noordelingen zijn, en dat jullie ongetwijfeld nog niet van ons af zijn. Dank je wel. -

Kennismaking en bijdrage nieuwe Stadsdichter Esmé van den Boom

02:12:02

Voorzitter: Dank jullie wel. Dan mag ik de nieuwe stadsdichter... Ik zocht je al, Esmé. Heel fijn dat je hier ook bent. Nu komt een spannend onderdeel, want dan moeten we zorgen dat de geluidsinstallatie aangaat, maar ook dat gaat lukken. Ga je gang. 02:12:34

Mevrouw Van der Boom: Goedenavond, beste leden van de raad. Mijn naam is Esmé van der boom. Ik ben uw nieuwe stadsdichter, voor de komende twee jaar, met heel veel plezier. Ik hoop mij in te zetten op in ieder geval twee thema's, maar het liefst natuurlijk zoveel mogelijk. Het ene thema is de ontlezing, bij kinderen hebben we het daar heel vaak over, maar ik denk dat er bij volwassenen ook nog best wel wat aan kan gebeuren. En het tweede thema wat mij na aan het hart gaat, is duurzaamheid. Ik had een gedicht over beide thema's mee kunnen nemen, maar dat heb ik niet gedaan. Wat mij namelijk ook heel erg aan het hart gaat, is jonge mensen die zich inzetten voor welzijn, voor iedereen, in de politiek. Dus ik heb een gedicht meegenomen voor Mirte Goodijk en Karoline de Groot. Ik zal het jullie ook hierna doen toekomen. Jullie lijken volgens mij helemaal niet op elkaar. Maar het is wel, het is één gedicht voor jullie beiden, maar ik hoop dat jullie er allebei dan iets uit kunnen pikken, of meerdere dingen. Dat geldt misschien wel voor meer mensen in deze zaal. Je werd verliefd op stad. Je weet misschien niet precies meer wat het was. De zon die in de Broerstraat scheen en via de ramen van de UB in je ogen is gekaatst. Je eerste keer de laatste trein gemist en dus gebleven. Of het was vanaf de achterbank, de Herenwegbrug over en dan de toren van de Akerk zien.

Maar ineens wist je het, dat je hier altijd thuis zou kunnen komen. En je weet ook dat je van je huis de ramen lapt, kozijnen verft. Kortom, je dacht: ik zet mij in. Ik word een jonge vrouw in de raad. De student die op straat en in de gemeenschappelijke huiskamers durft te vragen naar de nog onbekende weg. Je hebt je telefoonnummer op een website gezet, voor wie je bellen wil. Voor wie ook graag de stoep aanveegt, of een feestje geeft. De leefbare stad die je voor ogen had, zie je motie voor motie ontstaan. Nu zwaai je af. Je laat je zetel en je collega's achter. Het nummer op de website wordt een ander nummer, een andere stem aan de lijn. En toch zul jij nu je telefoon niet 36

meer hetzelfde opnemen. Twee jaar lang extra goed begrepen, hoe elke stem aan de overkant het aanhoren waard is. 02:15:23

Voorzitter: Esmé, jij blijft ook nog even? Ja, we gaan nu warm eten, zoals dat heet in goed Gronings. Jij mag mee. Ja, zo doen we dat. Wij gaan schorsen. Het is nu half zeven, dus precies op tijd. We gaan ongeveer een uur schorsen en dan hernemen we de vergadering. Er zijn veel mensen die gefeliciteerd moeten worden en daar is nu gelegenheid voor. Eet smakelijk.

7. Motie vreemd aan de orde van de dag 00:20:21

Voorzitter: De dinerpauze is voorbij. Ik heropen de raadsvergadering. We beginnen het debat... -

Motie n.a.v. agenderingsverzoek uniform boa

-

M01: Een inclusief uniform

00:20:31

Voorzitter: Ik wacht even tot rust in de zaal is wedergekeerd. We beginnen de heropening met het agenderingsverzoek: een inclusief uniform voor boa's. Voordat we beginnen aan het debat zal ik uitleggen hoe de vergaderorde is. Hier is een uitgebreid debat over geweest in de meningsvormende sessie. Het debat gaan we niet helemaal opnieuw doen. We hebben in het presidium afgesproken dat de hoofdindiener van deze motie zo meteen het woord krijgt om de motie toe te lichten. Eventuele vragen zijn mogelijk. Dan krijgt de portefeuillehouder, dus in dit geval de burgemeester, even het woord om de kant van het college toe te lichten. Vervolgens is er ruimte voor stemverklaringen. In tegenstelling tot wat normaal vaak gebeurt, is er nu wat meer ruimte voor de stemverklaringen om partijen de ruimte te geven om hun stemgedrag toe te lichten. In het debat daarvoor is dat dus niet meer mogelijk. Dat debat hebben we namelijk al gevoerd. We richten ons dus nu alleen op de motie en de indiener daarvan. Ik hoop dat het zo duidelijk is. Dan gaan we nu beginnen met de hoofdindiener van de motie: Janette Bosma. 00:22:07

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Voorzitter, de burgemeester opende de laatste meningsvormende sessie met de woorden: "Het gaat wel ergens over". Daar heeft hij gelijk in. We beslissen vanavond of wij als werkgever, als de gemeente Groningen, religieuze uitingen bij boa's gaan toestaan. Waarom dienen wij deze motie in? In essentie omdat het past bij de partijbeginselen van de Partij voor de Dieren; opkomen voor mensenrechten en in het bijzonder die van minderheden in onze samenleving. Ons huidige reglement, waarin een verbod op bedragen van hoofddoekjes is opgenomen, beperkt een groep mensen. Met name moslimvrouwen worden beperkt in hoe ze maatschappelijke mee kunnen doen, omdat we het niet voor iedereen mogelijk maken om de functie van boa uit te kunnen voeren. Daarom doen wij namens de indienende partijen een verzoek om het reglement aan te passen. Wij vinden het verbod op het dragen van hoofddoekjes van boa's niet meer van deze tijd. De diversiteit en de samenleving verandert en de politiek hoort te volgen. Wij vinden het belangrijk dat de boa's een afspiegeling zijn

37

van de samenleving. Bovendien moet een gemeente die diversiteit nastreeft geen hoge drempels opwerpen om dit te bereiken. 00:23:27

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Hierin staan we niet alleen. Wij volgen de lijn van het College voor de Rechten van de Mens. Zij stellen dat het verbieden van religieuze uitingen stigmatiserend werkt, omdat het suggereert dat mensen die zichtbaar gelovig zijn niet hun werk onpartijdig of neutraal kunnen uitvoeren. Dat is natuurlijk niet waar. Gelukkig zijn er mooie voorbeelden elders ter wereld. In Ierland, Engeland, Australië, Nieuw-Zeeland, verschillende steden in de VS en elders in Nederland is het al wel toegestaan. Bovendien staan verschillende juridische onderzoeken van het Europees Hof, het College voor de Rechten van de Mens en de gemeente Utrecht aan onze zijde. Al deze voorbeelden laten wat ons betreft zien dat de diversiteit in de samenleving verandert en de politiek volgt. Het is tijd om andere progressieve gemeenten in Nederland te volgen en tijd om het hoofddoekjesverbod bij de boa's af te schaffen. Laten we vanavond aan de inwoners laten zien dat je in Groningen mag zijn wie je bent en daarmee kunt bereiken wat je wil. Dank je wel. 00:24:26

Voorzitter: Dank je wel. Ik zie nog een verhelderende vraag van de VVD. 00:24:31

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Ik heb een aantal verhelderende vragen en ik zou het ook nog iets willen inleiden. Ik zal niet herhalen wat ik de vorige keer heb gezegd. Ik zal niet herhalen dat wij vinden dat een uniform geen religieuze uitingen moet bevatten en dat wij het heel erg belangrijk vinden dat een uniform neutraal is. Het standpunt van mijn fractie is helder en daar gaat het wat mij betreft vandaag wel over. Het gaat wat mij betreft over dat ook wat ons betreft iedereen in Groningen mag zijn en dat wij ook iedereen respecteren om wie hij is. Wat ons betreft gaat het niet om of je een inclusieve stad bent of geen inclusieve stad, maar gaat het om de scheiding van kerk en staat. Vorige week, Voorzitter, hebben we een gesprek gehad met de boa's. Hun oproep was volstrekt helder: doe het ons niet aan en het doet afbreuk aan onze veiligheid. Niet alleen aan de veiligheid van degene met een religieuze uiting, maar ook afbreuk aan mij, die met mijn collega samen moet werken, want het roept agressie op. Wat mij heel erg opvalt, is dat het niet één boa was. Het was niet een blanke boa die dit zei. Het waren alle boa's die dat zeiden. Ze zeiden letterlijk: "Wij zijn met 120... 00:25:45

Voorzitter: Ik ga u even onderbreken, want ik wilde u een beetje ruimte geven om het verhaal van uw fractie te doen, maar ik zou u toch willen aanmoedigen om richting de vragen te gaan. 00:25:57

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Daar was ik mee bezig, mevrouw de voorzitter, dus wat dat betreft zijn we het helemaal met elkaar eens. Namens 120 boa's zeiden 119 boa's: "Doe het ons niet aan". Eén boa zei: "Het maakt het me niet uit". Ik ben niet benaderd door 120 mensen die graag een hoofddoekje willen dragen. Mijn vraag aan de indienende fractie is: hoe waardeert u uw werk als volksvertegenwoordiger als u deze mensen laat vallen? Mijn volgende vraag: is dit nu wensdenken? Volgens mij is er daadwerkelijk geen oproep gekomen mogen wij alsjeblieft boa worden, dus ik 38

schaar het onder wensdenken van de linkse elite. We doen namelijk oprecht geen recht aan de mensen om wie het gaat. Zou u daarop willen reflecteren? Mijn derde en tevens laatste vraag: op het moment dat wij zeggen wij zwichten niet voor agressie is dat ontzettend veilig als wij hier in de raadzaal zitten op de derde verdieping in het stadhuis, maar wie gaat er straks om die mensen heen staan als ze agressief bejegend worden? Doet u dat of moeten ze zelf hun eigen scherven oprapen? Staat u daar wel bij stil? Dank u, Voorzitter. 00:27:05

Voorzitter: Het is niet de bedoeling dat er geapplaudisseerd wordt van de publieke tribune. Ik geef eerst het woord aan de indiener. Ik zag dat de Stadspartij daarna ook wat vragen heeft. 00:27:16

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Dank. Ik begin bij de eerste vraag. We hebben inderdaad een heel goed gesprek gehad met de boa's. Het was een heel fijn gesprek waarin wij elkaars argumenten hebben gehoord en naar elkaar hebben geluisterd. Ik begrijp de angst van de boa's. Alleen waar het ons hier fundamenteel over gaat, is of wij een verbod hebben dat mensen uitsluit. Een verbod dat mensen niet in staat brengt om een bepaalde functie uit te oefenen. Dat weegt voor ons heel zwaar. Aan de andere kant over die agressie. De veiligheidssituatie volgen wij natuurlijk nauwgezet, maar als wij zwichten voor agressie of voor criminaliteit dan normaliseren we dat en daar wil ik niet voor staan. Waar ik voor wil staan, is dat wij geen mensen uitsluiten in deze gemeente en dat iedereen dit beroep kan gaan uitoefenen met of zonder hoofddoekje en wat voor religie je ook aanhangt. 00:28:05

Voorzitter: U heeft een korte vervolgvraag. 00:28:09

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Dat is toch werkelijk elitegedrag van iemand die niet tussen de mensen staat, mevrouw de voorzitter. Ik snap oprecht niet hoe u nu zegt, ik normaliseer geen... 00:28:18

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): U krijgt de klappen niet, u krijgt het verbale geweld en de agressie niet. Hoe zou u naar die mensen willen gaan die niet begrijpen dat wij niet naar ze luisteren en die vervolgens zo benaderd worden. Wat gaat u dan zeggen? Ik zwicht niet voor agressie, vangt u de klappen maar op? Is dat wat u hier nu gaat zeggen? 00:28:34

Voorzitter: Voordat mevrouw Bosma reageert, zou ik willen zeggen dat het de bedoeling is dat u zich in het debat richt tot een andere fractie en niet tot iemand persoonlijk. 00:28:46

Voorzitter: Mevrouw Bosma. 00:28:47

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Wat wij hier indienen heeft niets met elitair gedrag te maken. Integendeel, wat wij hier doen is opkomen voor een minderheid. 39

Een minderheid die nu niet in staat is om een bepaald beroep uit te voeren. Dat is het tegenovergestelde. Uw andere vraag ben ik even kwijt. 00:29:08

Mevrouw Jacobs-Setz (VVD): Mevrouw de voorzitter, ik zal haar even helpen. Ik zal de fractie van de Partij voor de Dieren even helpen. Het ging over wat u tegen die mensen zegt op het moment dat ze agressief worden bejegend, want zij vangen de klappen op en niet u. Figuurlijk of letterlijk. 00:29:24

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Dan zou ik zeggen dat wij niet schuldig zijn aan die agressie. Het probleem van de agressie ligt bij de agressor. 00:29:31

Voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik eerst een vraag van de Stadspartij en daarna nog van de PVV. 00:29:41

Mevrouw Menger (Stadspartij 100% voor Groningen): Dank u wel, Voorzitter. Ik heb een aantal vragen. De eerste vraag die ik zou willen stellen, komt ook doordat ik getriggerd werd door de woorden van de Partij voor de Dieren, die aangaf 'dit past bij onze grondbeginselen'. Mijn vraag: als er geen behoefte is, hier in de gemeente Groningen, bij de desbetreffende of betrokken partij - die zich heel duidelijk heeft uitgesproken hierover - kunt u mij dan aangeven waarom u wil vasthouden aan de grondbeginselen van uw partij, die in tegenspraak zijn met de betrokken partij? Dat is mijn eerste vraag. 00:30:25

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Om daarmee te beginnen, het zijn niet alleen de grondbeginselen van mijn partij, het is ook gewoon de Grondwet. Daarbij komt dat het verzoek er niet ligt bij de boa's en dat niemand zich nu heeft gemeld om bijvoorbeeld een hoofddoekje te gaan dragen, betekent niet dat het verbod niet discriminerend is. 00:30:42

Mevrouw Menger (Stadspartij 100% voor Groningen): Mijn tweede vraag. Als de voorzitter van deze gemeenteraad, de voorzitter van de veiligheidsdriehoek - die dus eindverantwoordelijk is en verantwoordelijk is voor de veiligheid van zijn mensen hier in de gemeente Groningen - duidelijk aangeeft wat de bezwaren zijn op dit vlak en heeft aangegeven 'geef mij de tijd en dien dit voorstel nu niet in', ook vanwege de sentimenten in de samenlevingen en u als indienende partij en hoofdinitiatiefnemer gaat daaraan voorbij, hoe duidt u dat? Wat zegt u met deze motie, ook richting degene die hoofdverantwoordelijk is? Mocht het toch helemaal fout gaan, wat gaat u dan doen? Wie houdt u dan verantwoordelijk? 00:31:45

Voorzitter: Mevrouw Bosma. 00:31:46

Mevrouw Bosma (Partij voor de Dieren): Om met de laatste vraag te beginnen. Degene die agressie uit, is degene die verantwoordelijk is voor de agressie. De vraag daarvoor ging over de tijd. We hebben deze motie vorig jaar ingediend bij het 40

voorjaarsdebat, dus we hebben al bijna een jaar met elkaar kunnen nadenken over hoe we dit willen gaan vormgeven. Het is dus ook niet zo dat we dit plotseling hebben ingediend. Hier gaat al heel traject aan vooraf. We hebben twee meningsvormende sessie gehad. We hebben een beeldvormende sessie gehad. We hebben een gesprek met de boa's gehad. Wat ons betreft is het dus niet heel plotseling dat we dit zo hebben ingevoerd. De tijd is er wat ons betreft geweest. Daarnaast zien we ook dat het bij andere gemeenten mogelijk is om het zo in te voeren. 00:32:36

Voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nog even naar de PVV voor een verhelderende vraag. 00:32:41

Mevrouw Blauw (PVV): Bedankt, Voorzitter. Ik kan me helemaal vinden in de woorden van de VVD en de en de Stadspartij. Er net een bericht binnengekomen van demissionair minister Yesilgöz om één lijn te trekken binnen gemeenten en het uiten van religieuze uitingen bij boa's te verbieden. Ik wil toch een vraag stellen. De burgemeester was er niet voor - het is ook wel een beetje in lijn met wat mevrouw Menger net zei - ambtenaren zijn niet voor en zojuist is bekend geworden dat de minister het wil verbieden. Het belangrijkste is dat de boa's ertegen zijn, omdat je gezagsdragers niet moet gebruiken voor ideologische doelen. Dit brengt onveiligheid met zich mee. Er wordt geen probleem opgelost. Volgens mij, wat ik begrepen heb, gaat het om één vraag. Dan nog, wat u net ook in uw betoog aangaf, gaat het om een veiligheidsfuncties, dus dat is iets totaal anders. Waarom gaan de indieners toch een soort van eigen ideologische agenda afdraaien door deze motie alsnog in te dienen? Ik wil het graag begrijpen, maar ik kan het niet begrijpen. 00:33:44