03-04-2024, verslag politieke woensdag 16.30 uur - Raadsvergadering.pdf

Voorzitter: SP en dan Partij voor de Dieren. 01:16:24

De heer Brandenbarg (SP): Dank, Voorzitter. Kijk, armoede is natuurlijk een gebrek aan geld, maar het is veel meer dan dat. Dat werd eerder ook al gezegd en dat staat ook een beetje in die stukken. Het gaat om of mensen mee kunnen doen aan de maatschappij en of ze zich kunnen ontwikkelen. Het gaat om emancipatie en het gaat om armoede die gaat van generatie op generatie. Dan is het goed dat je daar als gemeente flink in investeert en wat mee wil doen. Dan kan ik me ergens de roep, als je ongeveer elf miljoen gaat investeren, wel voorstellen vanuit de gemeente die zegt: "Ja, maar daar moeten we ook cijfers en indicatoren hebben". Aan de andere kant vertellen cijfers en indicatoren ook maar het halve verhaal. Dat gaat niet over de ontwikkeling van die mensen, over emancipatie en over of mensen in staat zijn om 22

deel te nemen aan de maatschappij. Hoe je dat zou kunnen doen, is door actief aanwezig te zijn in buurten waar veel armoede voorkomt, zoals mijn partij doet. Je zou ook bijvoorbeeld, zoals mijn partij doet, een hulpdienst kunnen hebben waar mensen terecht kunnen met vragen over gemeentelijke regelingen. Dan hoor je hoe armoedebeleid werkt, dan hoor je waar het knelt en dan hoor je ook wat er nodig is. Zo kwam... 01:17:38

Voorzitter: Een vraag van Student en Stad. 01:17:42

De heer Vermerris (Student en Stad): Dank, Voorzitter. De SP noemt dat indicatoren maar het halve verhaal vertellen. Is echter in plaats van bijna geen tot weinig verhaal een half verhaal niet beter? Is de SP het daarmee eens? 01:18:00

De heer Brandenbarg (SP): Nee, Voorzitter. Volgens mij vind je het verhaal over hoe je gemeentelijk beleid werkt namelijk niet in indicatoren en in stoffige rapportjes in deze gemeenteraad terug, maar vind je dat op straat door in gesprek te gaan met mensen die het betreft en door je daadwerkelijk te verdiepen in hun leefwereld. Ik vind de roep om indicatoren over het algemeen een vrij luie roep, Voorzitter. 01:18:24

Voorzitter: Partij voor de Dieren en dan... 01:18:25

De heer Brandenbarg (SP): Ik was nog niet helemaal klaar was, want ik moet die andere motie ook nog doen, maar ik zag allemaal vingers. Voorzitter, zo kwamen wij er namelijk ook achter dat bijvoorbeeld de destijds afgeschafte kindpas - wij kwamen toen met mensen in verzet tegen de afschaffing - inmiddels weer in deze stukken opgenomen wordt. Wij zien in dit stuk die beweging heel erg terug. Wees nou actief in die wijken, weet wat er speelt bij mensen, weet wat ze nodig hebben en zorg ervoor dat je daar snel met maatwerk op kunt handelen. Daar geeft deze gemeente in de komende jaren zeven miljoen extra voor uit. Voorzitter, dat vindt mijn fractie echt bijna een politieke aardverschuiving en één waar wij ongelooflijk trots op zijn. 01:19:14

Voorzitter: U krijgt toch een vraag van verschillende partijen. Eerst D66. 01:19:19

Mevrouw Gietema (D66): Dank. Twee weken terug werd tijdens het Sterk Netwerk door verschillende maatschappelijke organisaties ook gevraagd naar die evaluatie en naar die monitoring, omdat we al jarenlang dat als gemeente niet doen. We doen het met heel veel passie en ook met heel veel liefde vanuit volgens mij alle fracties die hier al jarenlang actief zijn. Ik ben benieuwd hoe de SP reflecteert op bijvoorbeeld het advies van de ASDG en de vraag vanuit onze maatschappelijke partners om aandacht te hebben voor de monitoring. Hoe rijmen we dat dan? Volgens mij moeten we daar namelijk ook gehoor aan geven. 01:19:54

De heer Brandenbarg (SP): Dat staat ook in dit stuk. Er komt een monitoringsplan en dat gaat juist met name over dit soort dingen, die ik net aangeef. U wil cijfertjes en 23

aantallen. Ik kan wel een lesje wetenschapsfilosofie gaan geven, maar cijfertjes en aantallen zijn niet altijd het enige dat waarde toevoegt aan politieke keuzen. 01:20:13

Mevrouw Gietema (D66): Is de SP met mij eens dat de motie een aanvulling is op de andere drie ideeën van het college? Daarmee dus niet alleen cijfertjes, maar bijdraagt aan een vollediger beeld. 01:20:23

De heer Brandenbarg (SP): De aanvulling zie ik in de cijfertjes, dus ik zie die aanvulling als niet zo noodzakelijk. 01:20:29

Voorzitter: De VVD had ook een vraag aan u, begrijp ik. 01:20:33

Mevrouw Akkerman (VVD): Dank u, Voorzitter. Zolang ik me kan herinneren, volg ik dit onderwerp en hoor ik terug: armoede is meer dan weinig geld hebben, het is ook vooral uitsluiting. De gemeente doet al jaren van alles en nog wat. Hoe mooi is het dan om te gaan meten met cijfers of wij hetgeen wat wij willen bereiken, namelijk dat mensen zich niet uitgesloten voelen, ook halen? In die zin is het toch alleen maar mooi om te weten dat je regelingen ook effect hebben? Dat is mijn vraag. Over wetenschapsfilosofie gesproken, om in de buurt eens te vragen aan mensen hoe het bevalt en wat ze nodig hebben, lijkt mij niet de meest objectieve meetmethode. Hoe ziet de SP dat? 01:21:12

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, ik zeg niet dat je zomaar wat mensen moet vragen. Ik zeg dat je geworteld moet zijn in de samenleving om dit soort geluiden te kunnen oppikken. Ik durf er wel aan dat mijn partij dat is. Goed, moet je dan alles in cijfertjes hebben? Cijfertjes zijn net zo fluïde als je ze zelf wil maken. Het zou natuurlijk hartstikke mooi zijn om in kaart te kunnen brengen of mensen het gevoel hebben dat ze kunnen meedoen aan de samenleving. Echter, de epidemioloog in mij zegt: hoe ga je dat in godsnaam op een valide manier in kaart brengen? Dan zie ik meer in het voorstel dat het college doet om dit met partners zoals de Rijksuniversiteit in een monitoringsplan met wetenschappelijk onderbouwde inzichten en methoden in kaart te gaan brengen in de komende jaren. Deze motie is daar voor mijn fractie geen relevante aanvulling op, want we gaan het al doen. 01:22:03

Voorzitter: Mevrouw Blauw, heeft u woordvoering of een vraag aan de heer Brandenbarg? 01:22:07

Mevrouw Blauw (PVV): Een vraag. 01:22:08

Voorzitter: Gaat uw gang. 01:22:10

Mevrouw Blauw (PVV): Natuurlijk is het hartstikke goed om gesprekken in de wijken te hebben. Alleen, de armoede klotst tegen de plinten op en daarom is het hard 24

nodig dat er juist indicatoren zijn om een gerichte aanpak te krijgen. Hoe ziet de SP dat? 01:22:24

De heer Brandenbarg (SP): Voorzitter, indicatoren lossen geen armoede op. Wat armoede op zou lossen, is als werkende mensen gewoon hun eerlijke deel van de productie die ze toevoegen aan een bedrijf zouden krijgen in plaats van dat het wegvloeit als winst. Dat zou armoede echt oplossen, maar dat is veel te links voor een rechtse partij als de PVV. Dat begrijp ik ook wel. 01:22:43

Voorzitter: Mag ik naar de Partij voor de Dieren voor woordvoering? 01:22:49

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Dank, Voorzitter. Ook dank voor dit hele mooie uitvoeringsprogramma armoede. We zien dat dit college echt goede stappen maakt en ook veel investeert. Dat hebben we ook laten zien met energietoeslag. Daarachter zit ook een heel gedreven team van ambtenaren en hulpverleners die dicht bij de mensen staan. De sporen zijn helder. Dat is ook het terugwinnen van vertrouwen. Wij hebben er vertrouwen in dat dit met dit uitvoeringsplan goed geregeld is. Over de moties. Er is hier al een debatje geweest over de cijfers. Kwantitatief onderzoek is niet altijd de beste meetmethode, maar we leven in een zeer dynamische wereld. Dingen veranderen plotsklaps; plots heb je corona. We zien dat er door klimaatveranderingen nu grote veranderingen zijn. Mensen hebben kosten vanwege energiekosten, maar we zien ook dat er extra kosten zijn door prijsstijgingen, omdat producten duurder worden. 01:23:52

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Als de PVV zegt dat we de kosten op arbeid moeten verlagen, dat hebben wij als Partij voor de Dieren ook vaak gezegd, dus prima. Dat wat in grote mate aanwezig is, dat is heel duur. Echter, dingen zoals grondstoffen zijn heel goedkoop. Dat zouden we om moeten draaien. We zijn ook benieuwd wat de PVV in de Tweede Kamer gaat doen. Misschien dat ze ook die richting op willen denken. We zullen die motie over de cijfers niet steunen, want cijfers zeggen niet alles. We hebben wel in de commissie aangegeven, dat het belangrijk is om te zien hoe vaak die voorzieningen gebruikt worden. Wij hebben er vertrouwen in dat in het monitoringsplan, waar de wethouder nog mee gaat komen, dit ook geborgd is. In combinatie met de hulpverleners, die dichtbij staan, denk ik dat we daar ook snel op kunnen sturen. We vinden het een sympathieke motie om te onderzoeken wat we kunnen doen met de inkomenstoeslag. Dat is een onderzoek en we zijn benieuwd naar de resultaten daarvan. We zijn ook benieuwd naar de reactie van de wethouder, wat hij daarmee kan doen. Wij zijn geneigd om die motie wel te gaan steunen. Hierbij wil ik het bij laten, Voorzitter. 01:25:02

Voorzitter: Een vraag van de PVV, begrijp ik. 01:25:06

Mevrouw Blauw (PVV): Even als reactie, want ik snapte niet helemaal wat u bedoelde. Wat wij willen is: belasting omlaag en werken moet weer lonen. Dit is ook 25

even als reactie op de heer Brandenbarg, ik denk dat Nederland er wel aan toe is, want we hebben landelijk niet voor niets 37 zetels. 01:25:22

Voorzitter: Nog een reactie? 01:25:30

De heer Van Zoelen (Partij voor de Dieren): Ik denk dat het punt, wat ik gemaakt heb, heel duidelijk is. Echter, voor de PVV geloof ik nog niet. Dat wat in overvloed aanwezig is, bijvoorbeeld arbeid is heel duur, dat ben ik met de PVV eens. Echter, wat heel schaars is, is heel goedkoop. Dat was mijn punt. 01:25:48

Voorzitter: De Partij van de Arbeid. 01:25:52

Mevrouw Huitema (PvdA): Bedankt, Voorzitter Een overheid waar je op kunt rekenen en niet één die je afrekent. Zo ziet de Partij van de Arbeid het graag en dit is duidelijk te lezen in het uitvoeringsplan. Als wij als gemeente een groot verschil maken ten opzichte van andere gemeenten, in het voordeel van onze inwoners, dan zijn wij altijd voor. 01:26:11

Voorzitter: Andere fracties nog woordvoering? Gaat uw gang, GroenLinks. 01:26:17

Mevrouw Middelhuis (GroenLinks): Dank u wel, Voorzitter. Wat we ook al in de commissiesessie hebben gezegd, we vinden het een heel mooi en compleet plan met heel veel investeringen en goede dingen om armoede echt te bestrijden in onze gemeente. Het gaat ook verder dan alleen een tekort aan geld. Het gaat om vertrouwen, dicht bij de inwoners staan en ook intensieve begeleiding en buiten de hoekjes denken als mensen vastgelopen zijn in meerdere systemen. Om op de moties te reageren, allereerst dank voor alle moeite gestoken in de moties. Naar de individuele inkomenstoeslag zijn wij ook heel benieuwd. Wij denken dat het een heel goed idee is om uit te zoeken, wat dat in de gemeente Groningen zou kunnen betekenen. Wij zijn dus voor deze motie. Bij de monitoring kunnen wij ons wel vinden in het verhaal van bijvoorbeeld de ChristenUnie; het is goed om te monitoren, maar er komt ook nog een monitoringsplan. Wij willen dit plan liever eerst afwachten. Dat was het. Dank, Voorzitter. 01:27:24

Voorzitter: U heeft nog vraag van D66. 01:27:27

Mevrouw Gietema (D66): Vooropgesteld dat ook D66 blij is met de extra investeringen dit jaar en volgend jaar, toch de vraag of GroenLinks het met ons eens is om ook als raad aan de voorkant goed mee te denken over hoe we over twee jaar willen terugblikken op alles wat we extra doen. Dat was mijn eerste vraag. 01:27:49

Mevrouw Middelhuis (GroenLinks): Ik denk dat het inderdaad goed is om daar als raad over mee te praten, maar op dit moment ligt er natuurlijk nog geen 26

monitoringsplan. Dat wordt nog gemaakt en daarom vinden wij het verstandig om dat eerst af te wachten en dan het gesprek te voeren. 01:28:04

Mevrouw Gietema (D66): Dan de tweede vraag, want wij vinden wel dat wij verantwoordelijkheid hebben ook aan die voorkant. De tweede vraag. We gaan dus vele miljoenen extra investeren, helemaal goed. We gaan iets van tien extra pilots inzetten. Over twee jaar kijken we dan hoe het gaat met die pilots en die nieuwe werkwijze. We moeten dus op een moment waarschijnlijk terugschakelen, omdat we minder financiële middelen hebben. Even los van het verhaal van de inwoners en het perspectief, dat meer ruimte daarvoor creëren goed is, hebben we ook de harde realiteit dat we over twee jaar moeten terugblikken; oké, elf miljoen extra uitgegeven en tien extra pilots en hoe gaan we nu door naar 2026? Ik vraag me af hoe GroenLinks kijkt naar hoe we dan over twee jaar die beslissingen gaan nemen. 01:28:55

Mevrouw Middelhuis (GroenLinks): Dank voor de vraag. We zitten natuurlijk als gemeente met een tekort aan geld en dat is heel lastig. Vooral in het armoedebeleid, omdat je juist heel veel wil investeren. Daarom is het inderdaad dan ook weer kijken, hoe we dat verder doen. Wij wachten graag het monitoringsplan af, zodat we gebaseerd daarop kunnen kijken hoe we verder gaan. 01:29:23

Voorzitter: Dank u zeer. Zijn er nog fracties die ik over het hoofd heb gezien rond de woordvoering? Nee? Mag ik naar het college voor preadvies? 01:29:33

De heer Eikenaar: Dank u, Voorzitter. Om te beginnen. Ik weet niet wat de nummering of de volgorde is. De motie over monitoring staat als M 07, dus die doe ik eerst. Ik twijfel of ik deze motie moet ontraden vanwege overbodig zijn of dat ik oordeel raad zeg. Ik zal uitleggen waarom ik dat zeg. In de motie wordt in de overwegingen geconstateerd... 01:29:58

De heer Eikenaar: Nee, in de overwegingen wordt overwogen. In de overwegingen constateer je niets. 01:30:01

De heer Eikenaar: In de overwegingen wordt overwogen dat wij geen inzichten zouden willen bieden in absolute aantallen, wat volgens mij niet helemaal juist is. De monitoring gaat namelijk vooral over de operationele doelen. Daar staat onder andere dat we gaan kijken hoeveel meer mensen vaker gebruik maken van het ondersteuningsaanbod, dus dat gaat over getallen. In die monitoring gaat het dus ook over getallen. Het gaat natuurlijk over meer dan getallen. Getallen moeten context hebben. Dat is ook belangrijk, want getallen op zichzelf zeggen niet per se iets over het succes van het programma. De armoede kan stijgen en toch kan het programma een succes zijn. Als er namelijk enorme inflatie is of er komt een economische crisis, dan kun je succesvol zijn geweest en desondanks toch de armoede zien stijgen. Andersom kan ook. Je kunt niet succesvol zijn en de armoede zien dalen, omdat de externe omstandigheden de armoede doen dalen. Die cijfers 27

zeggen op zich dus niet zoveel zonder dat je daarbij een duiding geeft. Die monitoring moet ook plaatsvinden met een duiding. 01:31:09

De heer Eikenaar: De motie voegt twee aspecten toe die we in het monitoringsplan wellicht niet automatisch zouden hebben opgenomen. Dat is de opsplitsing per half jaar en de terugwerkende kracht. Het is niet uit te sluiten dat we het wel gedaan hadden, maar het staat nu in deze motie en dat voegt wellicht wat toe. Dat brengt mij dat ik de motie oordeel raad uiteindelijk geef, ondanks mijn wat nuancerende opmerkingen over wellicht de overbodigheid daarvan. 01:31:41

De heer Eikenaar: Dan de motie M 08 over de individuele inkomenstoeslag en de differentiatie daarvan. Die krijgt van mij oordeel raad, maar wel met een aantal opmerkingen. Het verzoek is om het in kaart te brengen. In kaart brengen is niet - dat zegt u ook niet, dat beweer ik hier niet - hetzelfde als het ook doen. Op het moment dat wij in kaart brengen wat het betekent kan het ook de conclusie zijn dat het differentiëren te grote consequenties heeft voor bepaalde groepen mensen. Wij weten ook dat je aanpassingen in je armoedebeleid, vooral bij dit soort inkomensondersteunende maatregelen, niet lichtzinnig moet doen, omdat mensen afhankelijk zijn van die inkomensondersteuning. Op het moment dat wij dit in kaart brengen, is het denk ik goed om daar een goed debat over te voeren. Dan kan wat mij betreft ook de conclusie zijn dat we het houden zoals het is. De conclusie kan ook zijn dat we dingen aanpassen dingen, maar die andere conclusie staat nadrukkelijk ook als optie open. Nogmaals, omdat je dat niet lichtzinnig moet doen. De motie krijgt wel oordeel raad. 01:32:52

Voorzitter: Dank u zeer. Ik ga eerst even naar de fractie van D66, dan VVD en CDA. 01:32:59

Mevrouw Gietema (D66): In ieder geval fijn dat de wethouder toelicht, dat we terughoudend moeten zijn met inkomensvoorzieningen. Daar ben ik me terdege van bewust en het is met die reden ook echt een onderzoek en kijken hoe dat beeld eruitziet. Een vraag over de motie over monitoring. Allereerst voel ik toch de neiging dat we vanuit D66 moeten benadrukken dat het niet alleen om cijfertjes gaat. Dat we niet alleen op cijfertjes willen monitoren, maar dat dit echt een aanvulling is. Is de wethouder het met mij eens dat de motie juist zou kunnen helpen bij de uitvoering? Dat we dus echt gezamenlijk dat traject lopen als raad en college? Is de wethouder het met me eens dat de tekst, die nu in het uitvoeringsprogramma staat, wellicht te summier is? Er zijn al heel veel plannen over het monitoringsplan, maar er staat heel weinig in over het uitvoeringsplan. Dat maakt ook dat deze motie is ontstaan. Ik vroeg me af hoe u daarop reflecteert. 01:34:00

Voorzitter: VVD. 01:34:03

Mevrouw Akkerman (VVD): Dank u wel. Wij hadden nog vragen gesteld over of het college niet denkt dat het uitvoeren van die individuele inkomenstoeslag sowieso heel erg ingewikkeld wordt. Ik snap dat dit deels natuurlijk uit dat onderzoek zou 28

kunnen blijken, maar wij hebben als fractie enige voorzichtigheid met het uitvoeren van allerlei onderzoeken, als je het bij voorbaat al zou kunnen weten. Wij zijn benieuwd wat het college daarvan denkt. 01:34:23

Voorzitter: CDA. 01:34:24

De heer De Haan (CDA): Voorzitter, ik had een vergelijkbare vraag als de VVD net stelde. Wat betekent dit voor de ambtelijke capaciteit? Is het überhaupt mogelijk om te differentiëren? Als je gaat differentiëren, betekent het ook dat bepaalde groepen er juist op achteruit gaan, terwijl anderen erop vooruitgaan of zal er extra geld bij moeten komen? Ik snap dat dit vragen zijn die in dat onderzoek terechtkomen, maar ik ben benieuwd of de wethouder misschien al een tipje van de sluier kan oplichten. 01:34:47

Voorzitter: Partij van de Arbeid. 01:34:49

Mevrouw Huitema (PvdA): Hij zegt het op het eind zelf al. In de motie staat een oproep om te onderzoeken, dus er worden hier niet direct actieplannen uitgezet of mensen gekort die niet in die differentiatie vallen. 01:35:01

Voorzitter: Andere fracties nog? Een reactie van de wethouder. 01:35:07

De heer Eikenaar: Allereerste excuses aan de VVD. Ik had inderdaad die vraag opgeschreven, maar ik was zo op de motie gefixeerd dat ik die over het hoofd had gezien. Onderdeel van het onderzoek moet uiteraard zijn wat het betekent voor de uitvoering. Wij keren nu die individuele inkomenstoeslag ook automatisch uit. De eerste berichten die ik hoorde, was als je het verder differentieert, want er zit nu ook al een differentiatie in, dit mogelijk zou moeten zijn. Dat moeten we echter wel meenemen in dat onderzoek. Hetzelfde geldt voor de uitvoeringskosten. Als die gierend de pan uit gaan, dan is dat niet handig. We keren natuurlijk automatisch uit op dit moment en dat moet uiteraard mogelijk blijven. Als je dat namelijk niet doet, kun je een achteruitgang zien in de aanvragen. Dan heb je het wel beter en meer gefinetuned, maar maken minder mensen er gebruik van. Dat zijn aspecten die daarin meegenomen moeten worden. 01:36:08

De heer Eikenaar: Dan een reactie op D66. Ik vind niet dat wat er staat te summier is, maar het is u blijkbaar niet helemaal helder. Als ik de motie lees, zitten we meer op één lijn dan lijkt. Ik zie het als een aanvulling. Er is niets op tegen om de motie aan te nemen en dan nemen we dit mee in dat monitoringsplan. Het kan er zo ingepast worden. Mijn opmerking is vooral dat 80 procent van wat u hier stelt al automatisch in dat plan had gezeten. Daardoor neigde ik een beetje naar overbodig. Er zitten echter ook een paar aanvullingen in, dus uiteindelijk is het oordeel raad. 01:36:46

Voorzitter: Ik stel voor dat we overgaan naar de stemmingen, als dat kan. Dat lijkt te 29

kunnen. Zijn er stemverklaringen op het hoofdvoorstel of de moties? Nee? Dan gaan we stemmen over het hoofdvoorstel. 01:37:26

Voorzitter: Dat lijkt unaniem aanvaard. 01:37:30

Voorzitter: Dan hebben we een motie onder nummer zeven, M 07: 'Monitoren aanpak armoede en schulden'. Daarover stemmen we. Ik open de stemming. 01:37:57

Voorzitter: Ik sluit de stemming en die motie is verworpen. 01:38:02

Voorzitter: Dan hebben we nog een motie onder nummer acht, M 08: 'Onderzoek mogelijkheden differentiëren individuele inkomenstoeslag'. Mevrouw Akkerman. 01:38:11

Mevrouw Akkerman (VVD): Dank u, Voorzitter. Ik heb nog een stemverklaring bij deze motie. Op basis van het gesprek, wat we er net over hadden, maken wij de afweging dat het best ingewikkeld gaat worden en dat we er daarom geen onderzoek naar willen doen. We stemmen tegen. 01:38:24

Voorzitter: Ik open de stemming. 01:38:48

Voorzitter: Ik sluit de stemming en de motie is aanvaard.

c. Woonwagen- en woonwagenstandplaatsenbeleid -

M11: Woonwagenstandplaatsen

01:38:52

Voorzitter: Dan zijn we bij het woonwagen en woonwagenstandplaatsenbeleid. Daar is een motie op ingediend door een aantal partijen onder nummer elf, M 11. Wie mag ik het woord geven? CDA. 01:39:09

Mevrouw Armut (CDA): Dank, Voorzitter. Ik denk dat het college tijdens de conformstukken, wat dit stuk toen nog was, terecht is gecomplimenteerd voor het opstellen van dit beleid. Jarenlang was het namelijk allesbehalve vanzelfsprekend dat gemeenten beleid maakten voor woonwagenbewoners. Sterker nog, er werd in veel plekken een uitsterfbeleid gehanteerd. Dit is pas sinds korte tijd anders na uitspraken van het College voor de Rechten van de Mens en het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. De culturele identiteit van woonwagenbewoners wordt als mensenrecht erkend. Er moet nu binnen afzienbare tijd binnen beperkte onderlinge afstand tussen locaties en in familieverband gezorgd worden voor standplaatsen. Dit college zet hierin een belangrijke eerste stap voor mensen die hier hard voor hebben moeten vechten. 01:39:50

Mevrouw Armut (CDA): Het is echter niet genoeg. We gaan met dit beleid er niet voor zorgen dat we voldoen aan het mensenrechtelijk kader, maar alleen dat we niet veel verder gaan achterlopen dan we nu al doen. Op dit moment telt de 30

hoofdwachtlijst voor de doelgroepen Reizigers, Roma en Sinti in onze gemeente al 72 wachtenden. In de periode die de gemeente nodig denkt te hebben voor het opleveren van de locatie voor 30 standplaatsen groeit de hoofdwachtlijst met 31 namen en dan neem je eventuele groei door spijtoptanten of huishoudverdunning nog niet eens mee. Kortom, Voorzitter, met deze inzet zullen de wachttijden niet afnemen, maar slechts iets minder hard groeien. Hoewel we hiermee verdere verwijdering van het mensenrechtelijk kader beperken, brengt het ons niet dichter bij het voldoen hieraan. Wij willen de ambitie vergroten nu het nog kan en pleiten daarom met deze motie voor inzetten op het creëren van tenminste 60 standplaatsen verdeeld over twee of drie locaties. 01:40:46

Voorzitter: Dank u zeer. Is er nog woordvoering van de andere ondertekenaars? Nee? Andere fracties op dit onderdeel of over de motie? De VVD. 01:41:00

De heer Heiner (VVD): Dank, Voorzitter. Ten eerste wil ik twee dingen benoemen. Ik wil het college complimenteren met de keuze om de bestuurlijke boete voor het vergeten van het aanvragen van de opkoopbeschermingsvergunning van soms wel € 1.250 te verlagen naar € 250. Daarnaast wil ik het college complimenteren met het afschaffen van het samenwoonverbod. Ik ben blij dat alle mensen die illegaal samenwonen nu weer legaal samenwonen. Beide dingen hebben we als fractie op de agenda gezet en meermaals aandacht voor gevraagd. Wellicht ga ik het samenwoonverbod wel missen. 01:41:33

De heer Heiner (VVD): Er is een groot tekort in alle groepen. Wat ons betreft moeten we er alles aan doen om dit tekort in te lopen, dus ook meer standplaatsen voor woonwagens draagt daaraan bij. Wat ons betreft moet iedereen op zijn of haar manier kunnen wonen, dus ook samenwonen. Op dit moment is er een groot tekort aan standplaatsen voor woonwagenbewoners. Een plek waar mensen kunnen wonen, dat is nu juist waar een tekort aan is ook voor deze groep. Daarom steunen wij deze motie om meer standplaatsen te realiseren. 01:42:05

Voorzitter: Andere fracties nog? GroenLinks. 01:42:11

Mevrouw Hillekens (GroenLinks): Dank, Voorzitter. Ik ga me aansluiten bij de complimenten van het CDA en de VVD voor het college. Heel fijn dat het college stappen onderneemt om inderdaad voor deze groep inwoners van onze gemeente ruimte te maken. Wij gaan de motie niet steunen, omdat wij zowel uit het gesprek bij de conformstukken als uit het technisch navragen hebben gehoord, dat we in eerste instantie gaan kijken naar deze 30 nieuwe plekken, maar dat we daarna niet stoppen met zoeken. Misschien kan de wethouder dit nog even kort toelichten, maar met die belofte is het voor ons helemaal duidelijk dat het goed komt met stappen nemen om deze wachtlijst wat in te perken. 01:42:50

Voorzitter: De Stadspartij. 31

01:42:52

Mevrouw Sloot (Stadspartij 100% voor Groningen): Ik heb een vraag aan GroenLinks. Mag dat? 01:42:58

Mevrouw Sloot (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dank u wel. Ik vraag me af of GroenLinks kan aangeven hoeveel sneller het mensen helpt, als je eerst 30 gaat zoeken en als je die hebt gevonden nog eens een keertje voor 30 gaat zoeken? Denkt GroenLinks niet dat het beter is, als we toch al zo ontzettend achterlopen, om in één keer 60 plekken te gaan zoeken? 01:43:22

Mevrouw Hillekens (GroenLinks): Voorzitter, ik heb me volgens mij dan niet helemaal goed uitgedrukt in mijn woordvoering. Wat wij begrepen hebben, is dat er wordt gekeken naar tenminste 60 plekken in dit gebied. Dat niet wordt uitgesloten dat we verder kijken en ook de mogelijke uitbreiding, zoals in het stuk staat, mee wordt genomen als één van de criteria om een locatie op te beoordelen. Wat ons betreft zien wij daar een positieve ontwikkeling, waar echt kans is voor extra aanvullende woonwagens. 01:43:51

Voorzitter: Ik begreep dat het CDA ook nog een vraag aan u had. Dat was dezelfde vraag. Partij van de Arbeid. 01:44:00

De heer Tjepkema (PvdA): Dank u, Voorzitter. Heel kort kan ik me aansluiten bij alle complimenten die al gegeven zijn over het stuk, want het is een fantastisch stuk. Zonder gekkigheid, hartstikke mooi. Ik sluit me voor de rest aan bij de woordvoering van GroenLinks. Wij hebben ook begrepen dat die 30 inderdaad de harde ondergrens is. Dat dit nu gerealiseerd gaat worden en als het nodig is, dat er ook echt gekeken wordt naar extra plaatsen. Ik zou de wethouder nog even willen aankijken om dat te verhelderen. 01:44:24

Voorzitter: Dat leidt nog tot een vraag van het CDA. 01:44:26

Mevrouw Armut (CDA): Dank, Voorzitter. De Partij van de Arbeid zegt 'als het nodig is', maar volgens mij weet de Partij van de Arbeid ook dat het nodig is. Vindt de Partij van de Arbeid ook dat we niet moeten sturen op wat minimaal haalbaar is, maar wat minimaal nodig is om te voldoen aan het mensenrechtelijk kader? Ziet de Partij van de Arbeid ook dat 30 daar niet aan voldoet? 01:44:47

De heer Tjepkema (PvdA): Nee, dat niet. Wij denken inderdaad dat je moet voldoen aan het mensenrechtelijk kader. Daarom is het goed afgestemd met de doelgroep. Zij hebben aangegeven dat zij denken met deze plek in ieder geval een hele grote stap te kunnen maken en dat het voldoende zal zijn. Zo hebben we het ook gehoord toen wij het technisch uitgevraagd hebben. Volgens mij worden de goede stappen gezet. Ik heb er alle vertrouwen in, als er meer dan 30 plekken nodig blijken te zijn, dat het college stappen zal zetten om dat voor elkaar te krijgen. 32

01:45:11

Voorzitter: CDA, nog één keer. 01:45:13

Mevrouw Armut (CDA): Dat zijn meerdere dingen, Voorzitter. Het is natuurlijk logisch dat de doelgroep blij is. Als je eerst niets krijgt en nu 30 krijgt, natuurlijk ben je dan blij. Ze hebben niet eerst gezegd mogen we 60 en wij doen er 30. Zo is het niet gegaan. Nu blijft de Partij van de Arbeid zeggen dat 30 genoeg is, maar 30 is niet genoeg als je wil voldoen aan het mensenrechtelijk kader. We hebben gezien, ook de Partij van de Arbeid heeft in de stukken gezien, dat die wachtlijst nu al behoorlijk vol is en die stroomt verder door. Ook in die vijf jaar dat die 30 misschien gerealiseerd worden, stroomt het verder door. Het zoekgebied is heel beperkt. Ziet de Partij van de Arbeid ook dat het heel belangrijk is om nu al in te zetten op die 60, omdat de kans steeds kleiner wordt, dat we überhaupt een locatie gaan vinden? 01:46:00

De heer Tjepkema (PvdA): Het CDA heeft gelijk in één ding en dat is dat die lijst in ieder geval doorstroomt. Dat betekent echter ook dat er weer wat af kan gaan, voor zover wij het allemaal nagevraagd hebben en we hebben dit ook bevestigd gekregen op die manier. Tegelijkertijd hebben we gehoord dat over die 30 goede afstemming is geweest met de doelgroep. Volgens mij is er niet zoveel aan de hand, als het college inderdaad kan bevestigen dat die 30 gerealiseerd gaan worden en dat er ook echt gekeken gaat worden naar extra plekken, mocht dat nodig zijn. 01:46:28

Voorzitter: Dank u zeer. Zijn er nog andere woordvoeringen op dit onderdeel? Of gaan we naar het college? We gaan naar het college. 01:46:40

De heer Van Niejenhuis: Dank u wel, Voorzitter. Wij zullen deze motie ontraden en ik zal toelichten waarom het college deze motie ontraadt. Zoals CDA terecht opmerkt, is het voor het eerst sinds jaren dat er een ambitie is vanuit het college om deze doelgroep te huisvesten. Een flinke ambitie, want 30 plekken vinden is geen sinecure. Daarbij nog het gegeven dat we die echt aan de westkant van de stad willen vinden. Dat is in overeenstemming met de wens van de doelgroep, omdat er sprake is van familiaire verbanden en mensen de nabijheid waarderen. Dat maakt de puzzel niet eenvoudig. Als ik één ding niet wil - als wethouder persoonlijk, maar ook de rest van het college niet - is het ambities opschrijven die we vervolgens niet goed kunnen programmeren en niet goed kunnen realiseren. Waar wij dus naar gestreefd hebben, in overleg met de doelgroep, is een ambitie opschrijven die te realiseren is, zij het ambitieus. 01:47:31

De heer Van Niejenhuis: Ik heb ook in de bespreking in de meningsvormende sessie aangegeven, dat dit de ambitie is die wij op dit moment hebben, maar dat ons denken daarover niet stilstaat. Er is mij door de woordvoerder van het CDA gevraagd of wij ook zullen inspelen op kansen die zich voordoen op andere locaties en die toezegging heb ik gedaan. Wat mij betreft gaat dit gemeentebestuur nu voor de ambitie om 30 plekken te realiseren, wat op zichzelf al echt een flinke uitdaging is. Er zullen ook andere redenen zijn waarom de wachtlijst misschien ingekort wordt. Dat kan zijn door sterfte, heel cru misschien, maar dat kan spelen. Het kan zijn door 33

samenwonen en het kan door verhuizen naar een andere locatie. Die 30 plekken toevoegen, is dus niet de enige reden waardoor de wachtlijst korter zal worden. Ik stel voor dat we als gemeentebestuur periodiek reflecteren op dat aantal. Ik kan me heel goed voorstellen, dat we over een jaar of twee kijken of die 30 nog steeds reëel is of dat er iets anders nodig is. We zouden dat kunnen betrekken bij het maken van een nieuwe woonvisie of iets dergelijks. Ik wil kijken naar wat handig is qua procedure. Nogmaals, de motie wordt ontraden. Ons denken stopt niet bij het realiseren van 30 plekken, want ook wij willen de wachtlijst verder inkorten. 01:48:50

Voorzitter: Leidt dat nog tot reacties uit de raad? Of kunnen we overgaan tot vaststelling? Nee? Dan ga ik voorstellen dat we gaan stemmen over het raadsbesluit. Zijn er nog stemverklaringen? Student en Stad. 01:49:08

De heer Swets (Student en Stad): Ook naar aanleiding van de uitleg van de wethouder van zojuist zal onze fractie tegen de motie stemmen. De toezegging dat er periodiek geëvalueerd gaat worden of er eventueel nog extra behoefte is, lijkt ons voldoende. Wij zien geen meerwaarde in deze motie. 01:49:25

Voorzitter: Andere fracties nog? Stadspartij. 01:49:29

Mevrouw Sloot (Stadspartij 100% voor Groningen): Voorzitter, dank u wel. Zoals u kunt verwachten, zullen wij voor de motie stemmen, omdat wij denken dat juist nu het moment daar is om extra ambitieus te zijn. Wij zullen ook voor het raadsvoorstel stemmen, omdat wij de noodzaak erkennen. We hadden alleen liever een tandje meer gewild. 01:49:53

Voorzitter: CDA. 01:49:56

Mevrouw Armut (CDA): Voorzitter, het is niet genoeg. Ik hoor allemaal redenen van partijen waarom de wachtlijst misschien iets korter zal worden. Drie uitstroom per jaar - dat hebben we allemaal kunnen lezen - en misschien wat sterfte wegen niet op tegen de groei die er zal zijn. Met alleen al mensen die achttien worden, groeit die lijst met 31 namen. Het is jammer dat fracties niet inzien hoe belangrijk het met die schaarse ruimte is om juist nu in te zetten op meer locaties. 01:50:22

Voorzitter: ChristenUnie. 01:50:24

De heer Dwarshuis (ChristenUnie): Dank u, Voorzitter. Wij kunnen ons aansluiten bij Student en Stad. De motie is in die zin wat eenzijdig, omdat het nu gaat over die doelgroep en daar in één keer een extra ambitie aan wordt toegevoegd. Dit terwijl er heel veel groepen zijn in deze stad die moeilijk aan een woning kunnen komen. Er zijn lange wachtlijsten en daar moeten we ook rekening mee houden in onze programmering. 34

01:50:49

Voorzitter: D66. 01:50:51

De heer Lo-A-Njoe (D66): Voorzitter, ook wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van Student en Stad. Het voorstel zullen we steunen, maar de motie niet. We snappen de zorg wel die daar geadresseerd wordt, maar gezien hetgeen het college heeft gezegd, gaan wij ervan uit dat daar invulling aan wordt gegeven. 01:51:08

Voorzitter: Anderen nog? Nee? Dan open ik de stemming over het hoofdvoorstel. 01:51:28

Voorzitter: Ik sluit de stemming. Unaniem aanvaard. 01:51:31

Voorzitter: Dan de motie onder nummer elf, M 11. Ik open de stemming.

7. Afscheid -

18:15 uur Afscheid Hans Sietsma (GroenLinks)

01:52:09

Voorzitter: Dan gaan we naar het moment, waarvan we wisten dat het zou komen, maar wat we liever hadden uitgesteld. Desalniettemin... 01:52:45

Voorzitter: Daar staan we dus weer. Bedankt. Denk je dat je alles ongeveer gehad hebt en dan gaat Hans ook nog weg. Hans Sietsma, onze plaatsvervangend raadsvoorzitter tot voor kort, nu ook weg als raadslid. Het is duidelijk dat je er moeite mee hebt, maar wij misschien nog wel meer. Precies tien jaar ben je raadslid geweest in de raad van Groningen en daarvoor ook bijna vijf jaar raadslid in Haren. Je allereerste woordvoering ging over de bouwplannen Dilgt, Hemmen en Essen. Je diende gelijk een motie in om het raadsvoorstel terug te sturen. Jij vond dat er te weinig informatie in stond om een afgewogen en transparant besluit te nemen. De motie haalde het en de toon was gezet. Het was ook gelijk duidelijk wie Hans Sietsma was. 01:54:00

Voorzitter: Groen, ik noem de bescherming van bomen en houtwallen, en burgerparticipatie waren toen al belangrijke speerpunten van jou. Inspraak van inwoners vond en vindt je belangrijk. Verder was je toen al heel scherp op de financiën en zeer goed ingelezen op de dossiers. De laatste jaren voor de herindeling gingen vooral over de herindeling. Die speelde overal doorheen. Je was voor of tegen, goed of fout en daarbij was hard op de inhoud en zacht op de relatie, waar we nu in deze raad zo trots op kunnen zijn, soms ver te zoeken. Dat weten veel mensen die er toen bij waren. Zelf noem je jouw jaren in de raad van Haren 'een wilde tocht', waarin je hebt geleerd dat er dwars door alle tegenstellingen heen, die soms kunnen uitmonden in gebrek aan onderling vertrouwen, uiteindelijk toch niets anders opzit dan elkaar te vertrouwen. Ook toen al zocht jij de samenwerking op met coalitie en oppositie. 01:55:31

Voorzitter: Vanaf de start van de agendacommissie was jij daar lid van. De 35

agendacommissie die een steeds sterkere positie inneemt en daarmee het statement dat de raad over zijn eigen agenda gaat steeds meer waarmaakt. Typerend voor jou is dat je een zeer onafhankelijke positie inneemt ten opzichte van het college, waarin jouw fractie toch vertegenwoordigd was en is. Consequent kwam je op voor de belangen van de raad, als het moest ook tegenover je zogenaamd 'eigen wethouder'. Bij de start van de huidige raadsperiode, nadat de vorige voorzitter van de agendacommissie Rik van Niejenhuis wethouder werd, lag het voor de hand dat jij Riks rol als plaatsvervangend voorzitter van de raad en voorzitter van de agendacommissie zou overnemen. Met Els van der Weele wisselde je het voorzitterschap van het politiek vragenuur af. Je deed het allemaal met verve. De aankondiging van jouw afscheid was zeker voor de agendacommissie een nare verrassing. Ook omdat je een andere steunpilaar van de commissie, Els van der Weele, al eerder had zien vertrekken. De wijze waarop je jouw vertrek onderbouwde, was typerend voor jou: "Als ik me niet meer 100 procent op de raad kan focussen, dan moet een ander het overnemen". 01:57:14

Voorzitter: Zo lijkt het misschien alsof je vooral achter de schermen actief bent geweest, maar je hebt je als volksvertegenwoordiger ook zeker in de raad laten gelden. Zo noem ik jouw initiatiefvoorstel 'Duurzaam en betaalbaar bouwen van woningen' wat unaniem werd aangenomen. Het werd mede ingediend door Rik van Niejenhuis, die nu als woonwethouder mooi kan zorgen dat één en ander ook echt wordt uitgevoerd. Als uitsmijter natuurlijk kunnen we jouw motie over de zandwegen noemen, unaniem aangenomen in de vorige raad, zodat omwonenden nauw worden betrokken bij het beheerplan voor je geliefde zandwegen in Haren. 01:58:02

Voorzitter: Beste Hans, we nemen afscheid van jou. Je had geen betere reden kunnen geven dan je hebt gegeven. We willen je ongelooflijk bedanken voor je grote inzet eerst voor Haren, dan in de verbinding naar Groningen en natuurlijk in de vele functies die je hier hebt uitgeoefend. We wensen jou en je partner heel veel liefde en heel veel succes waar jullie je gaan vestigen. Nogmaals heel veel dank voor je grote inzet. 01:59:42

De heer Sietsma (GroenLinks): Hij kan hoog genoeg. 01:59:44

De heer Sietsma (GroenLinks): Lieve familie, lieve bodes, allerliefste fractie, fijne griffiecollega's, beste collega-raadsleden, leden van het college, beste Koen. Dat moet ongeveer de volgorde zijn, als je hier werkt, denk ik. Familie voorop en dan de bodes, maar sommige collegeleden komen verderop heus ook nog aan de beurt. In deze raad heb ik nooit een maidenspeech gehouden. Het presidium vond dat direct na de herindeling niet nodig, voor wie al raadslid was geweest. Emotioneel raakte dat besluit mij diep kan ik jullie zeggen. Zoals het een Harenaar betaamt, voelde ik mij meteen niet gezien. Vooral, omdat ik in Haren ook nooit een ongestoorde maidenspeech hield. Een raadslid ter rechterzijde kon zich na enkele minuten niet langer inhouden en onderbrak mij met vragen die erop neerkwamen wie ik eigenlijk dacht dat ik was met mijn stadse ideeën over het ondermijnen van de perverse Participatiewet. Ja, weg maidenspeech. 36

02:00:55

De heer Sietsma (GroenLinks): Vandaag is het dus mijn dag, dat begrijp je. Het moet nog even. Dat past mij ook wel, want ik kom niet voor niets uit een 'grevonest'. Over dat nest moeten we het nog even hebben. Een broer die dienst weigerde. Een zus ze zit daar - die zich in de permacultuur verdiept. Dat heeft niets te maken met arctische vorst, maar alles met tuinieren met de natuur. Alle landbouwwoordvoerders moeten dat vooral even googelen. Een moeder die zich niet liet piepelen. Haar beroep als apothekersassistente werd door de farmaceutische industrie gedegradeerd tot pillen tellen en doosjes vullen en dat vond ze een belediging voor haar vak. Ze ontwikkelde zich tot coördinator van een centrum dat taalonderwijs voor anderstaligen verzorgde; werk doen dat ertoe doet. 02:01:43

De heer Sietsma (GroenLinks): Mijn politieke bewustwording begon aan de rand van het zwembad in Leeuwarden; een gesprek in zwembroek met mijn vader. Hij vertelde dat hij president Tito bewonderde. Die zocht een derde weg in het communisme voor Joegoslavië met arbeiderszelfbestuur en verzette zich tegen Moskou. Hij bereikte een zekere welstand en vrijheid voor inwoners zonder kapitalistisch te worden. Ik was veertien of vijftien en ik vond dat prachtig: onafhankelijk, eigenwijs, sociaal en vrede. Het leerde mij dat politiek er dus toe doet. Er waren meer belangrijke mensen in mijn politieke opvoeding. De conrector die zich er niet bij neerlegde dat de meiden in de vijfde klas slecht scoorden op wiskunde. Hij nam de lessen over van de vaste leraar wiskunde, nam de meiden onder zijn hoede en zorgde dat ze wel voldoendes haalden. De ander zien en niet opgeven. 02:02:41

De heer Sietsma (GroenLinks): De lerares Geschiedenis. Ik zie haar nog staan in haar gebreide roze mantelpakje met witte zweetplekken onder de oksels, roken in de klas, zo een klein inklapbaar asbakje bij zich en een beetje muf. In mijn eindexamenstof zat het marxisme. Ze legde haarfijn uit hoe de onderbouw de economische eigendomsverhouding - ik sprak daar laatst nog over in deze raad bepaalt van wat er in de bovenbouw gebeurt. De onderbouw bepaalt de politieke besluitvorming en ook de frames die gebruikt worden om te verklaren hoe de wereld in elkaar zit. Nooit heb ik meer geaccepteerd dat er geen alternatief is voor neoliberalisme. Geloof nooit zomaar wat je verteld wordt. 02:03:27

De heer Sietsma (GroenLinks): Ik moet ook mijn beste vriend Frank noemen. Samen waren wij actief in een jongerengroep van het IVN. Wij organiseerden zomerkampen en werkdagen in de natuur. Wij geloofden niet dat het vanzelf goed komt, als je maar laat zien hoe mooi de natuur is. Het is geen gebrek aan kennis of esoterische ervaring, maar het economisch systeem maakt de natuur kapot. Wij besloten dus op zeker moment om een kamp te organiseren met het thema 'Anarchisme en milieu'. Vanzelfsprekend zonder vooraf vastgesteld programma; deelnemerszelfbestuur. Wij werden ontboden door de directie van het IVN. De pr over het kamp had het ministerie bereikt en dat dreigde met intrekken van de subsidie. Anarchisme en de macht uitdagen dat kon echt niet. De onderbouw bepaalt ook het toegelaten discours. Overigens was de afspraak voor die schrobbering in een chic restaurant in Zwolle. Wij verschenen daar in een dure bolide die pontificaal voor de deur parkeerde en allebei strak in het pak. Zelden zag ik zulke ontregelde gezichten. De 37

bovenbouw laat zich het best ontregelen door een eigen koers. Het kamp ging uiteraard door. 02:04:48

De heer Sietsma (GroenLinks): Tot slot, filosofe Hannah Arendt. Net als jullie allemaal meende zij stellig dat jij je als mens in het publiek discours moet begeven. Dat is een publieke plicht. Niet meedoen betekent dat jouw waarheid ook niet gehoord wordt. De waarheid moeten we samen blijven zoeken. De onvolmaaktheid van de wereld en van de ander omarmen. Vertrouwen in de menselijkheid van de ander. Vrede, geloof dat de natuur zich redt, zelfbestuur, onafhankelijkheid, werk doen dat ertoe doet, de boel ontregelen, geloof in de ander, de onvolmaaktheid omarmen en een licht marxistische analyse van onze samenleving. Dan hebben we het wel zo een beetje gehad met dat nest van mij. 02:05:39

De heer Sietsma (GroenLinks): Tot slot wil ik graag iedereen bedanken met wie ik samenwerkte in de afgelopen jaren. Allereerst natuurlijk de bodes. Dank voor jullie geduld als ik weer eens een laptop of een snoertje kwijt was, gebakschoteltjes nodig had of weer niet wist waar ik moest zijn. De griffie, dank voor jullie eindeloze bereidheid dingen uit te zoeken, stukken te vinden, mee te denken, goede raad te geven, zelfs als die in de wind werd geslagen. Dank voor de samenwerking, zonder jullie zijn we nergens. De leden van het college. Dank voor jullie bereidheid tot gesprek. Zonder het goede gesprek komen we niet vooruit, wij niet en jullie ook niet. Soms moest ik als aanvoerder van de agendacommissie even armpje drukken met jullie, maar ook dat was mijn genoegen. 02:06:28

De heer Sietsma (GroenLinks): Een paar wethouders wil ik even apart noemen. Kirsten, aan het begin van de vorige periode pleitte ik voor de coalitie zoals die er nu is. Dat mocht niet in mijn fractie. Met de fundi's van de SP en de Partij voor de Dieren, weet je niet waar je aan toe bent. Mijn woorden. Zelf ook wel een beetje een fundi besloot ik de samenwerking met jou, Kirsten, te zoeken. Je weet, we hebben het er wel eens over gehad, het was fijn met jou. Dank. 02:07:03

De heer Sietsma (GroenLinks): Rik, het was een bijzonder genoegen met je samen te werken. Je was de vorige periode in mijn beleving de twaalfde GroenLinkser. 02:07:21

De heer Sietsma (GroenLinks): Weet dat je in 2040 spijt krijgt, als zal blijken dat de huizen die jij nu laat bouwen achteraf geïsoleerd moeten worden, omdat ze toch nog te veel energie gebruiken. 02:07:33

De heer Sietsma (GroenLinks): Miriam, helaas is zij er niet, maar ik wil haar toch bedanken voor de ruimte die zij liet als fractievoorzitter voor mij om mijn eigen ongelukken te ensceneren. Ook nu als wethouder doet zij dat weer. Participatie als vertrekpunt en niet als eindpunt. Ik hoop dat zij zich niet laat inpakken door het systeem. 02:07:53

De heer Sietsma (GroenLinks): Tot slot jullie allemaal, collega-raadsleden, ik moest 38

kiezen. Vertellen over mijn avonturen met jullie zou nog uren extra vragen. Ik laat het bij mijn dank, want wat ga ik jullie missen. Pas goed op elkaar. Denk af en toe aan Hannah Arendt en omarm de beperkingen van de ander. Denk ook af en toe aan Marx. Het gaat niet om oppervlakkige successies, het gaat om wat er hier echt anders moet. Pas goed op onze mooie gemeente. 02:08:21

Zaal: [applaus] 02:08:37

Voorzitter: Heel hartelijk dank, Hans. Wij gaan... 02:08:43

Voorzitter: Er komt nog iets. Wij wachten nog even op iets. 02:09:00

Video GroenLinks Hans Sietsma: Ik sta hier om een filmpje te maken over een nieuw bos wat we hier achter mij willen aanleggen. 02:09:07

Video GroenLinks Hans Sietsma: Hier komt een park wat onderdeel wordt van een nieuwe stadswijk van de stad Groningen. 02:09:12

Video GroenLinks Hans Sietsma: Hans, waar ben jij blij mee? 02:09:14

Video GroenLinks Hans Sietsma: Hoe wij de wijkvernieuwing aanpakken. Daar ben ik blij mee. Automobilisten die kunnen prima over de ringweg. Het gaat ook nog regenen. 02:09:25

Video GroenLinks Hans Sietsma: Kijk, als je die gebouwen hier achter mij ziet, dat is allemaal beton. Wat je graag zou zien, is dat die gebouwen groen zijn. Daar is de Europaweg, dat is de route die ze moeten gaan. 02:09:40

Video GroenLinks Hans Sietsma: Wij willen doorgaan met veranderen en daar wil ik bij zijn. 02:09:56

Voorzitter: Met een mooie olijfboom in het midden. Wij gaan eten. We gaan afscheid nemen van Hans. We gaan nieuwe raadsleden feliciteren met van alles en nog wat en de mensen die een maidenspeech gehouden hebben. Dan zijn we rond half acht weer terug voor de rest van de agenda.

8. Moties vreemd aan de orde van de dag 00:19:13

Voorzitter: In het presidium is zojuist gesproken over de moties vreemd aan de orde van de dag. Aan mij is het om de enigszins ondankbare rol op me te nemen om een aantal van de mensen die hard aan die moties gewerkt hebben een klein beetje gestrenge toe te spreken, in navolging van fractievoorzitters die bij tijd en wijle zeggen: "Nee, we hebben andere afspraken over de moties vreemd aan de orde van de dag. Dit zijn de afspraken en zo doen wij dat." 39

00:19:47

Voorzitter: Een aantal fractievoorzitters heeft gezegd tegen hun fractieleden: "Wij gaan daar geen motie over indienen, want de afspraak was dat we dat alleen doen voor het onder de aandacht brengen van een actualiteit, voor het maken van een punt of het meegeven van een bepaalde lading die de raad wil overbrengen." Toen ontstond in het presidium enige discussie over de vraag: geldt het voor alle moties vreemd aan de orde van de dag die hier nu aan de orde zijn en onder handhaving van de afspraken die zijn gemaakt. Daar was iedereen het over eens. Zo hebben we het afgesproken als boodschap: wees voorzichtig met dit kostbare instrument van de raad. Maak het niet bot door over van alles en nog wat moties vreemd aan de orde in te dienen. Beperk je bij het onderwerp. Als het kan, moet het echt een relatie hebben met de actualiteit. -

Motie n.a.v. collegebrief: Agenda Landelijk gebied

-

M01: Landelijk gebied Groningen Meer dan een (gouden) rand

-

M03: Geen gemeentelijke winkel

-

M04: Onrealistische en overbodige agenda Landelijk gebied

00:21:02

Voorzitter: Wij hebben op de agenda naar aanleiding van een collegebrief een drietal moties over het landelijk gebied. Dat is natuurlijk altijd actueel. Wie mag ik het woord geven over deze motie? De ChristenUnie. 00:21:34

De heer Rebergen: Dank u wel, Voorzitter. De agenda landelijk gebied heeft een brede scope. Hij geeft aan dat alles met elkaar in verbinding staat en dat we het beleid hier in de gemeente niet los kunnen zien van wat nationaal en internationaal gebeurt. Er staan veel dingen in waar we niet over gaan, maar wat wel van belang is. Wat ons opvalt is dat de nota vooral vanuit de stad over het landelijk gebied wordt verteld. Het landelijk gebied is een gouden rand van de stad. Maar dat niet alleen. Het landelijk gebied heeft waarde van zichzelf. Het is een prachtig gebied en dat gebied heeft niet alleen waarde voor de stad, maar veel meer dan dat. Voor de dieren en de mensen die er leven, wonen en werken. 00:22:14

De heer Rebergen: We zien in deze nota te weinig de waarde die het gebied op zichzelf heeft, terug. We dienen daarom samen met een heel aantal partijen een motie in om die waarde van het landelijk gebied in de verdere beleidsvorming in het oog te nemen. En het verhaal te vertellen van de mensen die er wonen. Dan zou je kunnen aangeven wat deze intrinsieke waarde van het landelijk gebied is en ze vertellen dat dat veel meer is dan een gouden rand van de stad. Tot zover. 00:22:45

Voorzitter: Dank u zeer. Ik kijk naar de andere indieners of het zo voldoende verwoord is op dit punt. Dat is het geval. De VVD heeft een toelichtende vraag. Gaat uw gang. 00:23:03

De heer Heiner: Dank, Voorzitter. Wij vragen ons af: wat verandert deze motie? Wat verandert het in het beleid en wat bereiken we ermee als we deze motie aannemen? Wat hoopt u te bereiken? 40

00:23:21

De heer Rebergen: Als je deze nota leest, is het alsof we een stad hebben. Daar hoort landelijk gebied bij. Dat is heel mooi voor een stad. Dan kunnen ze een keer gaan wandelen of een keer gaan fietsen. Mooi voor de stad, maar dat is natuurlijk niet wat het gebied is. Het gebied is een mooi gebied op zichzelf. Daar wonen mensen, daar werken mensen. Wij willen dat die waarde van het gebied beschreven wordt en in beeld gebracht wordt door gesprek te hebben met de mensen die daar wonen. 00:23:46

Voorzitter: Een aanvullende vraag. 00:23:49

De heer Heiner: Voorzitter, wij vragen af: is wat de ChristenUnie betreft op dit moment dat niet in goede handen bij het college, dat het op deze manier bijgestuurd moet worden? 00:24:01

De heer Rebergen: Als ik dacht dat het niet bijgestuurd hoeft te worden, had ik geen motie ingediend. 00:24:06

Voorzitter: Een vraag van D66. 00:24:11

Mevrouw Poelstra-Bos: Een aanvullende opmerking dat wij inderdaad denken dat het juist omdat het een startnotitie is waar nog een heleboel andere documenten in komen, het juist heel erg belangrijk is om dat om te draaien. Dat je eerst uit moet gaan: wat is er al in het landschap aanwezig? Eigenlijk had er ook eerst een landschapbiografie moeten zijn en van daaruit gaat redeneren. Ik denk dat het van grote waarde is voor de vervolgacties en uitvoeringsprogramma's die eruit komen. 00:24:41

Voorzitter: Dan is er nog een motie van VVD, Partij voor het Noorden, Stadspartij, PVV, D66 en CDA. Wie wil daar een toelichting op geven? Gaat uw gang. 00:24:51

De heer Heiner: Dank, Voorzitter. Wat de VVD betreft moet de overheid zich bezighouden met haar kerntaken. Het oprichten van een gemeentelijke winkel voor de verkoop van bijvoorbeeld streekproducten is wat ons betreft geen kerntaak van de overheid. Dus moet de overheid dit niet doen. Daarom dienen wij deze motie in. Omdat er op dit moment onderzocht wordt of het eventueel kan. Vaak wordt hier vergeten dat het onderzoeken van dingen, al gebeurt dat door ambtenaren, geld en tijd kost. Tijd die we heel goed aan andere dingen kunnen besteden. Niet aan het uitzoeken of we een winkel zouden moeten openen. Laten we dat alsjeblieft aan ondernemers over. Mensen die bijvoorbeeld op de markt ondernemen of die een winkel hebben. Laten we dat niet aan de gemeente over. Daarmee creëer je een oneerlijke concurrentiepositie en het is niet nodig. Het is een kwestie van vraag en aanbod. Op het moment dat die vraag er is, zal een bedrijf, een ondernemer, in dat aanbod springen. Daarom zeggen wij: geen gemeentelijke winkel. 00:25:46

Voorzitter: Dat leidt tot een vraag van de ChristenUnie. 41

00:25:51

De heer Rebergen: Voorzitter, los van dat in een bijzin ergens genoemd wordt dat het een mogelijkheid is, wordt het op deze manier heel groot gemaakt. Om er inhoudelijk op in te gaan: wat ons betreft loopt de eiwittransitie nog niet zo erg. Het lokaal produceren en afzetten van voedsel kan daaraan bijdragen. Het kan voor ondernemers een kans bieden om op een andere manier te gaan ondernemen. Als een voedselwinkel daarbij helpend zou kunnen zijn, willen wij dat niet op voorhand uitsluiten. Hoe kijkt de VVD daar tegenaan? 00:26:25

De heer Heiner: Op dit moment zijn er heel veel voedselwinkels. We hebben een markt, we hebben supermarkten, we hebben boerderijen waar je dit soort artikelen kunt kopen. Dus is er helemaal geen gat waar de gemeente in moet springen. Daarnaast over de eiwittransitie: volgens ons gaat het hartstikke goed. De AMvB is daar hard mee bezig. Daar maken ze een heel werk van. Daar hebben ze een hartstikke groot bedrijf wat beeldbepalend is in onze hele provincie. Volgens mij gaat het erg goed en is het helemaal niet nodig. U zegt: "Dat staat er in een bijzin in." Dat is ook zo. Wij zien dat en wij denken: dat moeten we gelijk de kop indrukken, want wij zijn het daar niet mee eens. 00:27:00

Voorzitter: De SP heeft een vraag aan u. 00:27:03

De heer Brandenbarg: Voorzitter, stel je hebt in het landelijk gebied boeren, ondernemers, mensen die zaken produceren en die zeggen: we zouden dat makkelijker dichterbij met korte ketens willen afzetten. De gemeente zegt: "We komen jullie tegemoet. Wij zorgen voor een manier om makkelijker jullie producten af te zetten." Dan kom je als gemeente enorm ondernemers tegemoet. U wilt altijd dat we dit doen, want enerzijds zijn het supermensen, maar anderzijds moet de gemeente ze volgens u altijd helpen. Dan zegt de VVD: nee, dat moet je nooit doen. Ik begrijp hem niet. Kunt u mij uitleggen waarom we dit echt niet moeten doen? 00:27:40

De heer Heiner: Voorzitter, dat wil ik heel graag uitleggen. Ondernemers willen zo weinig mogelijk bemoeienis vanuit de overheid. Overigens zijn er heel veel ondernemers die juist wel dingen verkopen uit landelijk gebied. Bijvoorbeeld de Jumbo, maar ook markten waar dingen verkocht worden vanuit het landelijk gebied. Er zijn boeren die dat op hun eigen erf verkopen waar je een kraampje hebt. Korter kan de keten volgens mij niet. Op het moment dat de overheid inspringt, kost dat ons als belastingbetaler heel veel geld. Het is geen taak van de overheid. Zorg dat je je als overheid met dingen bezighoudt waar je mee bezig moet houden. Zorg dat de straten er netjes bij liggen, dat het afval opgeruimd wordt. Niet met dit soort dingen. Laat dat aan ondernemers over. 00:28:18

De heer Brandenbarg: Voorzitter, de VVD zegt: je moet als gemeente ondernemers niet faciliteren met dit soort dingen. Dat moeten ze altijd alleen maar zelf doen. De crisis van 2008 zijn we vergeten dat bedrijven nooit de overheid nodig hebben.

42

00:28:36

De heer Heiner: Nee, Voorzitter, dat is niet wat ik zeg. Alleen als overheid moet je niet een rol spelen dat je zelf een winkel gaat open. Dat gaat veel te ver. Dat is geen taak van de overheid. 00:28:46

De heer Heiner: GroenLinks. 00:28:57

Mevrouw Folkerts: Dank u wel. Ik hoor de woordvoerder van de VVD nu een aantal keer twee dingen noemen, namelijk aan de ene kant supermarkten en aan de andere kant boeren kunnen dingen aan huis verkopen. Vervolgens zegt hij: de markt voorziet hier al aan. Ziet u niet juist dat gat? Supermarkten vragen een wat grotere productie van een kleine ondernemer die er vaak niet is. Kleine boerenbedrijven, juist als die circulair werken, hebben vaak een heel wisselend aanbod. Ze zijn niet interessant voor supermarkten en verkopen het in inderdaad vaak aan de deur. Dat is voor de consument vaak toch net iets verder fietsen dan die supermarkt. Ziet de woordvoerder van VVD daar niet juist een gat waar de gemeente een rol kan spelen om dat gat te dichten? 00:29:46

De heer Heiner: Ik begon met boeren die dat op een boerderij verkopen. Ik noemde de Jumbo, maar ik had ook de bakkerij kunnen noemen, de slager, de groenteboer, de ondernemers op de markt: er zijn tal van bedrijven waar dit soort producten al verkocht worden. Het is oneerlijk als je daar als overheid in gaat mengen, omdat je vanuit een hele andere positie bent. Je veel kapitaalkrachtiger bent. Uiteindelijk is het de belastingbetaler die ervoor opdraait op het moment dat het niet goed gaat en het uiteindelijk failliet gaat. Zie Vapiano, waar we als belastingbetaler geld moeten bijleggen. Dat soort situaties moeten we wat ons betreft altijd zien te voorkomen. 00:30:22

Voorzitter: Mevrouw Folkerts. 00:30:25

Mevrouw Folkerts: Ziet u dan niet juist de rol van de overheid? Ik zie bijvoorbeeld een Ommelander markt die door de gemeente op een bepaalde plek wordt gezet, die door de gemeente bepaalde marktdagen toegewezen krijgt? Ik hoor vanuit de raad vragen: waar blijft die voedselmarkt die ons beloofd wordt? Daar ligt dan toch juist de rol van de overheid om een soort bedrijvigheid waar vanuit ondernemers behoefte aan is te stimuleren? 00:30:50

De heer Heiner: De facilitaire rol die de gemeente speelt bij het neerzetten van de markt en de marktmeester aanwijzen, is heel anders dan zelf een winkel openen. Volgens mij moeten we dat onderscheid heel duidelijk maken. Wij zeggen: we moeten geen gemeentelijke winkel open, maar wij zeggen niet: "We moeten als overheid helemaal geen rol spelen in het organiseren van de markt." Dat heeft u mij niet horen zeggen. 00:31:15

Voorzitter: Tot slot nog een motie onder deze brief van de PVV. 43

00:31:26

Mevrouw Blauw: Dank, Voorzitter. Ik heb in overleg met de wethouder besloten om deze motie niet in te dienen. Ik zou wel graag een toezegging op het dictum willen hebben. Ik wil graag het waarom van deze motie toelichten vanuit mijn partij, wat min of meer statement is van onze partij naar de boeren toe. In mijn eerdere woordvoering heb ik al aangegeven dat deze hele agenda feitelijk overbodig is. Alle zeven thema's waarop deze maatregelen voorstellen zijn een kop op wat de provincie, het Rijk en de EU voorstellen in wetgeving en richtlijnen. Dan hoeft dat in het geheel niet plaats te vinden en het zorgt voor een extra belasting van de boeren. Ik ben zelf een boerendochter. Ik weet hoe ze tegen deze agenda aankijken. Veel boeren kunnen hun bedrijfsvoering niet meer voortzetten door alle bureaucratie en maatregelen die deze agenda heeft. Daarom dit voorstel. Heel fijn voor de boeren als dit een toezegging zou kunnen worden. 00:32:27

Voorzitter: Een vraag van de fractie van GroenLinks. 00:32:30

De heer Rebergen: Ja, want mevrouw blauw zegt eigenlijk twee dingen. Aan de ene kant: dit zijn niet echt nieuwe dingen, want al deze regels gelden al vanuit de EU. Vervolgens: door al deze extra regels kunnen boeren straks hun werk niet meer doen. Welke van de twee is het? Kunt u mij daarbij helpen, want voor mijn gevoel is het een beetje in tegenspraak met elkaar. 00:32:48