02-07-2025, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Raadsvergadering.pdf

Voorzitter: Dank u wel voor uw inbreng. Dan is de volgende spreker Student en Stad. Wellicht voor de deelnemers. Ik sta wel enige marge toe, maar als het echt buiten de minuut gaat dan ben ik streng. Een aantal zit al over de minuut, dus daar was ik al redelijk coulant geweest. Dan weet iedereen dat. 01:13:50

Student en Stad: Dank u wel, voorzitter. Terwijl Den Haag stilstond, werden in Groningen keuzes gemaakt in 2024. We investeerden in energietransitie, openbare ruimte, dienstverlening en nog veel meer. Het is belangrijk om te beseffen dat niet elke keuze automatisch een stap vooruit is. Zo leidde in 2020 een beleidskeuze hier tot massale ombouw van studentenhuizen naar studio's. Hechte studentenhuizen werden uit elkaar getrokken, een nog groter tekort aan kamers en meer eenzaamheid. In 2024 zag Student en Stad helaas keuzes die de basis van onze 21

jonge, bruisende stad onder druk zetten. Die basis zit hem er voor ons in dat iedereen, student of stadjer, behoefte heeft aan een woning die voelt als thuis. Aan plekken in de stad om het dagelijkse leven even los te laten en financiële zekerheid. 01:14:54

Student en Stad: Het begint bij betaalbare, passende woonruimte. Het gebrek hieraan is niet voor niets oorzaak nummer één voor een groot deel van de problematiek op het gebied van veiligheid en mentaal welzijn. Het is jammer dat in 2024 het aantal sociale huurwoningen daalde. Het college koos voor achteruitgang als het ging om jongerenhuisvesting. We kijken toe hoe studentenhuizen nog steeds worden omgebouwd naar studio's. We kiezen ervoor om geen vergunningen uit te geven voor nieuwe studentenhuizen in de stad. Ondanks ambities, wijzen we voor gedeelde wijken consequent naar Zernike. Terwijl deze woningen er, als het meezit, pas over vijf jaar zijn en slechts in een deel van de vraag naar jongerenhuisvesting kunnen voorzien. 01:15:42

Student en Stad: Tenslotte besloot men in te stemmen met de nieuwe woonwijk Stadshavens. Waar ruimte is voor alle bevolkingsgroepen, behalve jongeren. Dat is een dieptepunt, als u het mij vraagt. Gedeeld wonen in de stad is namelijk voor veel studenten, stadjers, starters en soms ook senioren, hun stabiele basis. Het is betaalbaar. Het is sociaal. Het is een fijne plek om thuis te komen. Het verbaast me hoe sommige partijen hier kunnen pleiten voor betaalbaar wonen, terwijl ze gedeeld wonen onmogelijk maken. Stabiliteit is meer dan alleen een dak boven je hoofd. We moeten soms immers de deur uit. Het is ook ruimte om het dagelijks leven soms even los te laten. Het stadsstrand, het Groninger Museum, het voetbalveld en voor een jonge stad als Groningen, bij uitstek onze bruisende nacht- en evenementen cultuur. 01:16:36

Student en Stad: We zijn blij dat er na de zomer een nachtvisie ligt, want we zien dat de nacht- en evenementen cultuur in 2024 onder druk stond. Dat is nu nog steeds. Dit komt niet alleen door inflatie of pandjesbazen, maar ook door keuzes in dit stadhuis. Zo maakten regels het in 2024 lastig om een potje voetbal te kijken op het terras. Zo besloot de gemeente dance events te beperken en zien organisatoren van kleine evenementen door de bomen het bos niet meer, in ons 40 pagina's lange vergunningenbeleid. Voorzitter, de nacht is voor veel studenten en stadjers een essentieel onderdeel van hun leven. Het biedt houvast om op de dinsdag naar de Shooters te gaan. Of naar een festival op de Suikerunie. Natuurlijk snappen wij dat leefbaarheid van belang is, maar ook leefplezier hoort bij deze stabiele basis. 01:17:27

Student en Stad: In een stad waar we geen scheet meer mogen laten zonder vergunning, hoef ik niet te wonen. Een stabiele basis betekent ook financiële zekerheid. Het is pijnlijk om te zien, maar voor veel stadjers en studenten is het lastig rondkomen. We waarderen dan ook de inzet van het college op wijkvernieuwing en armoedebestrijding. We zien ook dat studenten hier in de regel buiten de boot vallen, omdat ze kunnen lenen bij DUO. Wij maken ons er zorgen over, dat we hierdoor als gemeente weinig grip hebben op armoede onder studenten. Zeker omdat er een groep studenten is die helemaal niet mag lenen bij DUO. Over deze groep zullen wij 22

volgende week een motie indienen. Als blijkt dat we deze groep jongeren tot nu toe in armoede lieten vallen omdat zij konden lenen terwijl ze dat niet kunnen, dan is het van belang dat we daar zo snel mogelijk iets aan doen. 01:18:15

Student en Stad: Voorzitter. Groningen is jong, bruisend en ambitieus. Alleen als we die energie blijven voeden door student en stadjer een stabiele basis te bieden die hij of zij verdient, kunnen we dit vasthouden. Uiteindelijk hebben we allemaal behoefte aan een woning die voelt als thuis, een plek in de stad om het dagelijkse leven even los te laten en financiële zekerheid. Daarover volgende week meer. Ik zie geen handen, want jullie hebben geen spreektijd meer, volgens mij. 01:18:44

Voorzitter: Dank u wel. We kijken uit naar uw inbreng van volgende week. Dan nodig ik nu de ChristenUnie uit voor hun inbreng. Die hebben een uitdaging. U heeft veel interrupties gedaan, dus u heeft nog maar een beperkt aantal minuten. We zijn benieuwd. 01:19:12

ChristenUnie: Dank u wel en welkom, burgemeester. Vorige week hebben we verschillende meningsvormende sessies gehad over de jaarrekening. Wat ik van alle partijen hoorde, was dat voor een groot gedeelte positief. Zo kijken wij ook terug op het vorige jaar. Bij de behandeling van de begroting wensen we altijd alle wethouders, ambtenaren en andere betrokkenen Gods zegen toe op de gemaakte plannen. Als wij terugkijken op 2024 zien wij die zegen ook. Zoals ik de verschillende partijen in de sessies vorige week heb gehoord, ziet u dat ook. We mogen dankbaar zijn voor alle goede dingen die zijn gebeurd. Deze woordvoering zal ik verder vormgeven aan de hand van drie kernwaarden van waaruit onze fractie werkt. Barmhartigheid, verbondenheid en rentmeesterschap. 01:20:00

ChristenUnie: Als we het hebben over barmhartigheid, dan gaat het voor ons om het omzien naar inwoners in de samenleving die het minder hebben, of die minder goed kunnen deelnemen aan de samenleving. De SP zei het ook al, het kan iedereen overkomen. Daar hebben we in 2024 als gemeente goed op ingezet. Bijvoorbeeld met het Talentperron aan het Harm Buiterplein, de pop-up Banenwinkel in de Zwanestraat en het Startfest dat zowel in onze gemeente als in de regio is gehouden. We hebben extra geïnvesteerd in de laagdrempeligheid voor minima- en armoede regelingen. Door ze te vereenvoudigen, minder bewijslast te vragen en te werken vanuit vertrouwen. Daarnaast hadden we aandacht voor mensen die laaggeletterd zijn. 01:20:39

ChristenUnie: Door in te zetten op het leren herkennen van laaggeletterdheid en bewust te worden van de gevolgen daarvan, door middel van trainingen in de Escape Caravan. Er zijn twee nieuwe Taalhuizen geopend. Voor leerlingen van de Van Lieflandschool en De Wingerd is de naschoolse opvang plus tot stand gekomen. Met de verlengde schooldag hebben we ingezet op het tegengaan van onderwijsachterstanden. Daarnaast hebben we nu een permanente winteropvang voor dak- en thuislozen. 23

01:21:10

Voorzitter: Voor U vervolgt. U heeft een interruptie van D66. 01:21:13

D66 : Voorzitter. Ik vroeg me af of de ChristenUnie onze zorg over het onderwijsniveau deelt. Zeker in relatie tot laaggeletterdheid. 01:21:22

ChristenUnie: Voorzitter, de rol die de gemeente daarin heeft is beperkt, maar die zorgen delen wij. Onze inzet op het thema verbondenheid kennen velen van u inmiddels wel. Ik ga u niet overhoren, maar ik benoem het toch nog maar even. Waar mensen elkaar ontmoeten, ontstaat verbinding. Verbinding leidt tot oog hebben voor elkaar en omzien naar elkaar. Van deze kernwaarden zien we mooie voorbeelden terug in het jaarverslag. Dat is belangrijk, want in deze tijd is het belangrijk elkaar te ontmoeten en naar elkaar te luisteren. Om begrip te krijgen voor elkaar. De heer van Hoorn van GroenLinks heeft net het voorbeeld van de slavernij daarin genoemd. Veel inwoners hebben zich als mantelzorger of vrijwilliger ingezet voor anderen. Waarvoor allemaal heel veel dank. 01:22:08

ChristenUnie: Jullie zijn van grote waarde voor onze samenleving. Daarom is het goed dat vrijwilligersorganisaties zijn gefaciliteerd in het uiten van waardering voor de vrijwilligers tijdens de waarderingscampagne. Het is goed dat er zoveel mantelzorg waarderingskaartjes zijn uitgedeeld. De sociaal culturele accommodaties leveren hieraan een belangrijke bijdrage. Het is belangrijk dat we die als gemeente subsidiëren en ondersteunen. We hebben ook plekken van ontmoeting gecreëerd. Bijvoorbeeld in de openbare ruimte, via Wintergoud, of door middel van open studio's. Dan nog over rentmeesterschap. Een rentmeester is een persoon die namens de eigenaar zorgt voor het beheer van zijn eigendommen. Die daarmee aan het werk gaat alsof het van hemzelf was. 01:22:50

ChristenUnie: Met rentmeesterschap bedoelen we eerlijk en oprecht zorgdragen voor wat we hebben gekregen. Dat kunnen zowel financiën zijn, als bijvoorbeeld deze aarde. In verband daarmee willen we nog de volgende punten noemen. Onze leefstijl en cultuur levert veel afval en milieuvervuiling op. Daarom moeten we minderen en meer hergebruiken. De gemeente zet goede stappen in scheiding en hergebruik van afval. Daarnaast zien we de stevige positie van repair cafés, kringloopwinkels, weggeefwinkels en andere initiatieven op het gebied van hergebruik. Onze ruilkasten voor sportverenigingen in de Week van de Circulaire Economie zijn een groot succes. Terugkijkend op 2024, zijn we blij met alle geplante bomen die schaduw geven. Die de temperatuur in de omgeving verlagen en de buurt een fijne uitstraling geven. Dan nog over de financiën. Bij schaarste moeten we blijven investeren in de juiste dingen. Zoals in de jeugdzorg, woningbouw en wijkvoorzieningen. Dat hebben we het vorige jaar ook gedaan. 01:23:51

Voorzitter: Komt u tot een afronding? 01:23:53

ChristenUnie: Ja. De PvdA zei het net ook al. Je moet niet alleen met de mond 24

belijden, maar je moet ook doen. Het is heel Bijbels om dat te zeggen. Practice what you preach. Wat dat betreft, kunnen we constateren dat we een sociaal, christelijk beleid voeren. Dank u wel. 01:24:13

Voorzitter: Dank u wel voor uw inbreng. Dat zie ik al het CDA naar voren komen. 01:24:27

CDA: Zonder pasje, maar dank. Het wordt altijd geregeld. Dat is heel fijn. Voorzitter, ook vanuit mijn fractie welkom en complimenten tot nu toe. Volgens mij verloopt het vlekkeloos. Dat houden we graag zo. Het is de laatste jaarrekening die we in deze periode bespreken. Het is een goed moment om terug te kijken. Hoe heeft Super Links 1 het ervan afgebracht? Laat ik beginnen met het goede nieuws. Wethouder Wijnja heeft financieel degelijk werk geleverd. Natuurlijk zijn er zorgen over toekomstige investeringen en de beperkte bijdrage vanuit het Rijk, maar het weerstandsvermogen is op orde en er wordt flink gespaard. Complimenten ook aan het college voor de investeringen in onderwijs, armoedebestrijding en de energietransitie. 01:25:13

CDA: Als we terugkijken op 2024, dan zijn er ook zorgen. Zorgen over een samenleving die versplintert. Een kwart van de volwassen Groningers geeft aan zich regelmatig eenzaam te voelen. Wij en volgende generaties worden steeds dieper in de online bubbels van ons eigen gelijk gezogen. Geopolitieke ontwikkelingen vertalen zich ook hier in Groningen naar tegenstellingen in onze samenleving. Onze samenleving versplintert. Daarom hebben we een politiek nodig die bouwt aan verbinding. Een gemeente die ontmoeting stimuleert en faciliteert. Daarom is het zo belangrijk dat de maatschappelijke diensttijd in 2024 overeind is gebleven. Daarom is het zo pijnlijk dat de bezoekersvergunning en het betaald parkeren het zoveel duurder maakt om bezoek te ontvangen. Dat werkt eenzaamheid in de hand, terwijl we het zouden moeten bestrijden. 01:26:13

Voorzitter: U heeft de interruptie van Student en Stad. 01:26:15

Stadspartij 100% voor Groningen: Dank u wel. voorzitter. De CDA heeft het over eenzaamheid en verbinding. Ik dacht ook iets te horen over betaalbaarheid. Is het niet gewoon een betoog voor gedeeld wonen? 01:26:27

CDA: Je bereidt je van tevoren voor op interrupties, maar deze had ik nog niet aan zien komen. Als u dat zo ziet, dan denk ik dat wel. Mooi dat we elkaar daar weer vinden. Die verbinding blijft toch fantastisch. Helaas zijn er veel verenigingen in onze gemeente die het zwaar hebben. Dat geldt voor al die binnensport verenigingen die te kampen hebben met wachtlijsten. Roeiers die geen baan aangewezen krijgen. Maatschappelijke instellingen die in 2024 nog reclamebelasting moesten betalen. Vrijwilligers in het bestuur die gebukt gaan onder een stevige administratieplicht. Laten we investeren in plekken die ons samenbinden en samenbrengen. Onze samenleving verweest. Te veel Groningers kwijnen weg op een kinderkamer, op 25

zolder bij ouders, familie of vrienden, omdat er onvoldoende passende, betaalbare woonruimte is. 01:27:19

CDA: Juist voor hen is het pijnlijk dat Groningen deze hele collegeperiode nog niet één keer de streefcijfers voor woningbouw heeft gehaald. Juist voor hen pleit het CDA voor de inzet van lokale binding. Zodat we bijvoorbeeld met KoopGarant de kans vergroten, om met één verhuizing een meervoudige verhuisbeweging binnen onze gemeente op gang te brengen. Zo zorgen we ervoor dat meerdere Groningse huishoudens door dezelfde investering dichter bij een passende, betaalbare woning komen. 01:27:49

Voorzitter: Een interruptie van GroenLinks. 01:27:50

GroenLinks: Dank u wel, voorzitter. Ik heb niet superveel met streefcijfers, laten we daar eerlijk over zijn. Is de heer de Haan het met mij eens dat als we naar de woningbouw kijken, het nuttiger is om te kijken naar de duizenden woningen die zijn opgeleverd, in plaats van de paar honderd die we onder de streefwaardes zitten? Of gaat het louter om de ambitieuze doelstellingen die gesteld zijn? 01:28:14

CDA: Voorzitter, hoe was de uitspraak ook weer? In mooie woorden kun je niet wonen? Dan moet je me even helpen. Gelul? Dat is niet fatsoenlijk. Dat kan ik hier niet herhalen. Voorzitter, het zou fantastisch zijn als we de cijfers van de opgave halen. Dat het niet alleen blijft bij mooie woorden, maar dat we die ambitie gaan verwezenlijken. Juist voor senioren moet er gigantisch veel bijgebouwd worden. Dat maakt huizen vrij. Kijk naar de vergrijzingsgolf die eraan komt. Ik denk dat er nog veel werk aan de winkel is. 01:28:44

Voorzitter: Er is een vervolgvraag. 01:28:45

GroenLinks: Dank u wel. Ik waardeer de reactie, maar laten we het geen antwoord noemen. Over waar je wel in kan wonen gesproken. Zou de heer de Haan nog willen reageren op 4.000 extra woningen? 01:28:57

CDA: Voorzitter, ik vind het nogal wat om daar trots op te zijn, als je kijkt naar hoeveel mensen een woning zoeken. Ik vind dat nogal wat. Volgens mij moeten we ons juist gaan richten op al die mensen die op dit moment nog geen woning kunnen vinden. Het zou goed zijn als GroenLinks een keer uit die bubbel komt en met mensen spreekt die een woning zoeken. Dat klinkt wel een beetje lomp. 01:29:14

GroenLinks: Dat is nog steeds geen antwoord op de vraag. Dat mag, hè? 01:29:14

CDA: Dat mag.

26

01:29:15

Voorzitter: Graag via de microfoon. 01:29:17

CDA: Voorzitter, ik was net bij de complimenten gebleven. Die ga ik maar gewoon uitdelen. Ik ben blij dat er werk wordt gemaakt van het bouwen van woningen in de dorpen. Iets waar het CDA al lang voor pleit. Het is mooi dat daar nu werk van wordt gemaakt. Voorzitter, onze samenleving verruwt. We moeten stoppen met het wegkijken voor de gevaren van ondermijnende criminaliteit. We moeten stoppen met het normaliseren van het gebruik van harddrugs. Het rioolwater onderzoek van afgelopen jaar, heeft opnieuw laten zien dat het gebruik niet alleen op Nederlandse schaal, maar ook wereldwijd torenhoog is. Terwijl we zien welke wereld er achter harddrugs schuilgaat en hoe vatbaar onze jongeren ervoor zijn. 01:29:55

CDA: Terwijl het dealen onder onze neus plaatsvindt. Terwijl we de politie onvoldoende opsporingsmogelijkheden geven. Natuurlijk moeten we fors investeren in preventie. Niemand is tegen preventie. Iedereen die doet alsof repressieve maatregelen onnodig of momenteel voldoende aanwezig zijn, kijkt simpelweg weg voor de werkelijkheid. Voorzitter, ik kom tot een eind. Onze samenleving versplintert, verweest en verruwt. Er is te veel eenzaamheid, te veel ruimte voor ondermijnende criminaliteit en er zijn te weinig huizen. Volgende week zal het CDA voorstellen doen voor een sterkere samenleving. We kunnen niet langer wachten. De uitdagingen voor Groningen zijn te groot, te schrijnend en te structureel om het weg te relativeren of vooruit te schuiven. 01:30:42

CDA: Het is tijd voor keuzes die echt impact maken. Voor wonen. Voor veiligheid. Voor verbondenheid. Niet alleen door te praten over ambities, maar door ze ook waar te maken. In beeld, in uitvoering en in politieke moed. De toekomst van Groningen wordt niet bepaald door mooie woorden, maar door daden die het verschil maken voor Groningers van vandaag en morgen. 01:31:04

Voorzitter: Dank u wel voor uw inbreng namens het CDA. Dan is het woord nu aan de Partij voor het Noorden. 01:31:21

Partij voor het Noorden: Ik heb meer dan voldoende tijd, voorzitter. Dank voor de jaarrekening en dat we wederom positief de jaarrekening 2024 kunnen afsluiten. Zonder te herhalen wat we al uitgebreid besproken hebben in de meningsvormende sessies, is het toch goed om ook dit keer de ambtenaren te bedanken voor deze jaarrekening en al het werk dat dit met zich meebrengt. Tegelijkertijd weten we dat de financiële positie van de gemeente niet direct een luxe baart. Geholpen door nog steeds een historisch lage rente, weten we dat we op dit moment tientallen miljoenen euro rente per jaar betalen. Op het moment dat die rente zou stijgen, zou dat wel eens het dubbele kunnen zijn. Dan heb je direct een probleem. Dat is ons geluk. Van ons allemaal. We hebben gelukkig een hele strenge wethouder van financiën. 01:32:32

Partij voor het Noorden: Dat geeft de burger moed. Af en toe mogen we haar 27

ontmoeten in het Auditcomité. Dan heb je net even wat voorsprong als raadslid. We zitten daar met een stuk of acht raadsleden. Dan hoor je net wat meer. Ik stel jullie gerust, je hoort ook weer niet te veel, natuurlijk. Daarmee kunnen we wel een beetje vooroplopen. Je blijft kritisch, maar soms misschien ook wel wat mild. Dan de aanpak van de Gele Loper. Daar is al het een en ander over gezegd. De vorige vrouwelijke burgemeester heeft daar een heel goed begin mee gemaakt. Het lijkt nu weer een stuk rustiger. Wij hopen en wensen dat ook onze nieuwe burgemeester de orde en de veiligheid van ons allen kan bewaken en daar een goed en positief gevolg aan geeft. Succes. 01:33:30

Partij voor het Noorden: Wat we vorig jaar hebben moeten missen, wat ons niet gelukt is, was de mooie summer school van het Aurora Festival. Als je nu naar de website van het Aurora Festival gaat, zie je dat er dit jaar geen summer school is. Terwijl er best wel geld is overgebleven, waardoor deze summer school had kunnen blijven. Dat zijn van die kleine dingetjes waarvan je zegt: jammer. Vorig jaar was ook het jaar waarin we uitgebreid stilgestaan hebben bij het excuus namens de gemeente over het slavernijverleden van de gemeente Groningen. Ik heb het voorrecht mogen hebben om twee keer bij deze herdenking aanwezig te mogen zijn. Waarbij ik vijf jaar geleden nog dacht: slavernij, dat is toch wel heel lang geleden. Elke keer als je daar nu bij bent, dan denk je: wat hebben mensen elkaar aan kunnen doen. 01:34:24

Partij voor het Noorden: Wat verschrikkelijk. Mensen die daar nog niet geweest zijn, ga een keer naar zo'n herdenking toe en laat je meenemen in het verhaal van ons vreselijke slavernijverleden. Voorzitter, ik bewaar de rest tot volgende week. 01:34:44

GroenLinks: Kijk eens aan. We zijn benieuwd. Het kan dus ook kort. Dank u wel. Ik hoor hier al dat andere mensen graag die minuten nog zouden willen, maar volgens mij werkt dat niet zo. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Blauw namens de PVV. 01:35:11

PVV: Dank u wel, voorzitter. Als laatste mogen is niet altijd in zijn nadeel. Ik kan qua tijd bijna een mede speech houden. Vorige week heb ik namens de PVV in diverse commissies Onderwijs, Veiligheid, Welzijn en Financiën een uitgebreid betoog gehouden. Dit ga ik niet dunnetjes over doen. Wij willen iedereen bedanken voor de bijdrage aan deze gemeenterekening en alle inzet die nodig is om deze gemeente naar de tevredenheid van iedereen draaiende te houden. Dat is best een opgave. We kunnen allemaal heel erg van mening verschillen over de resultaten die in 2024 behaald zijn. Dat doen wij ook. Wij gaan uit van de goede inzet van iedereen. Er gaan ook best wel dingen goed in deze gemeente. Tot zover genoeg gedeug. 01:36:02

PVV: De gemeenterekening bevestigt wat de PVV al langer zegt. We zien een torenhoge belastingdruk die de werkende middenklasse vooral kan ophoesten. Zij worden namelijk vrijwel nergens in gecompenseerd. We zien een gemeente die jaar na jaar miljoenen overhoudt. Niet omdat er zuinig wordt bestuurd, maar omdat geld volgens ons niet op de juiste plekken terechtkomt. Het lijkt nu dat wij een andere financiële koers zouden willen zien vanuit de PVV. Dat klopt niet. We zijn niet van het 28

onverantwoord veel geld uitgeven en niet sparen. We zien een aantal opmerkelijke zaken. Het weerstandsvermogen is opgelopen tot 93 miljoen euro. Dat is 28,5 miljoen euro meer dan nodig is, zonder dat wij een goede onderbouwing van risico's hebben gezien. 01:36:54

PVV: Terwijl de burger de energierekening nauwelijks nog kan betalen en de OZB jaarlijks stijgt, houdt de gemeente geld over alsof het een beleggingsfonds is. Gemeente, beperk je tot de kerntaken. Op het terrein van veiligheid vinden wij het beleid al lange tijd ondermaats. Daar hebben wij ons al veelvuldig over uitgesproken. De PVV heeft in 2022 aangedrongen op meer politie, beveiliging, boa's op straat en hard handhaven tegen dealers en crimineel tuig. Het college bleef terughoudend. Er moet heel veel meer geld naar veiligheid. Zie wat er zich op straat afspeelt in onze gemeente. De meldingen van drugsoverlast, agressie en verloedering nemen toe. Toch blijft het meer inzetten van extra handhavers of cameratoezicht uit. Terwijl de gewone Groninger zich onveilig voelt in zijn eigen wijk of straat. 01:37:51

PVV: Ik moet wel melden dat de net vertrokken burgemeester Mirjam van 't Veld echt een hele goede lijn heeft ingezet. Ik hoop dat we dat kunnen vasthouden. Daar heb ik met onze nieuwe burgemeester alle vertrouwen in. Nogmaals de complimenten en dank aan OOV. Hun inzet is enorm en bewonderenswaardig. Zij kunnen niet meer dan mogelijk is. De bal ligt echt bij het college. In het sociaal domein schort het aan effectiviteit. Ondanks veel investeringen in welzijn en zorg, blijft de toegang tot ondersteuning versnipperd en bureaucratisch. Veel geld, weinig resultaat. De PVV pleit voor echte hulp. Dichtbij en praktisch. Het geld beter besteden en een tandje meer. Tot slot het onderwijs. De PVV vindt het onderwijs ontzettend belangrijk, omdat het de basis legt voor de toekomst van onze kinderen. 01:38:37

PVV: Ik zie dat deze gemeente er genoeg in investeert. Dank hiervoor. De gemeente voert allerlei projecten uit onder het mom van inclusie en woke. De basis waar onderwijs om zou moeten draaien, namelijk kennisoverdracht, discipline en het klaarstomen voor jongeren voor de samenleving, blijft regelmatig uit. Het gaat over klimaatbewustzijn, genderdiversiteit, inclusie. Dat lijken de toverwoorden te zijn waar dit college geld en aandacht in pompt. Terwijl de kernvakken taal, rekenen en schrijven op het tweede plan komen. Voorzitter, de PVV wil een andere koers. Geld terug naar de burger via lastenverlichting. Harde inzet op veiligheid. Praktische zorg en focus op basisonderwijs. Minder linkse luchtkastelen, meer zichtbare resultaten voor de gewone Groninger. 01:39:24

PVV: Last but not least, het aantal asielzoekers wat in 2024 onze gemeente is binnengekomen. Daar waren wij om meerdere redenen niet blij om. Dat zijn er onder het regime van het COA 950, bijna 1.000. Dit brengt onveiligheid en culturele verarming met zich mee. Mensen voelen zich niet meer gehoord, maar geraakt in hun identiteit, vrijheid en veiligheid. Ze kennen hun wijk straks niet meer terug. Dank u wel.

29

01:39:49

Voorzitter: Dank u wel. Voor u vertrekt heeft u nog een interruptie van de ChristenUnie. Heel kort, want u zit volgens mij al bijna aan de minuut. 01:39:57

ChristenUnie: Voorzitter, dank u wel. Het ging over het onderwijs. Mevrouw Blauw zei dat taal en rekenen de basis zijn. Er is aangegeven dat burgerschap ook een van de basisdoelen is voor het onderwijs. Wat mij betreft, valt daar inclusie en vrijheid van meningsuiting ook onder. Hoe kijkt mevrouw Blauw daarnaar? 01:40:19

PVV: Er is een enorme taal- en rekenachterstand. Er is ook een leesachterstand. Er is heel veel over inclusie en genderdiversiteit, wat totaal niet nodig is. Dat roept in het voortgezet onderwijs meer weerstand op dan acceptatie. Wij zijn daar niet voor. Beperk je tot de kernvakken die nodig zijn om kinderen klaar te stomen voor de samenleving. 01:40:50

GroenLinks: Dank u wel. U dacht dat u de laatste spreker was, maar we hebben ook nog de heer Staijen die binnen is gekomen. Ik nodig hem uit om zijn inbreng te komen doen. 01:41:13

Groep Staijen: Dank u, voorzitter. Dankzij de brandweer kon ik toch nog komen. Voorzitter, ik mis in deze jaarrekening de cijfers. Niet in het financiële deel. Dat lukt wel. Ik ben van huis uit een techneut. Ik werk graag met exacte gegevens. Bij alle programma's wordt een lange lijst opgenoemd van alles wat gedaan is. Er is nauwelijks een duidelijk overzicht van de resultaten van die inzet over '24, de indicatie van vorige jaren, het doel en het resultaat. Liefst in aantallen en in procenten. De accountant had het hier ook al over. Het jaar 2024 was financieel gezien geen slecht jaar. Zij het dat een groot deel van het positief saldo komt door de vertragingen bij het uitvoeren van grote projecten en een onverwachte meevaller uit het Gemeentefonds. 01:42:02

Groep Staijen: Voor het lopende jaar verwachten we ook nog een prachtig resultaat. Daarna ziet de toekomst er wat moeilijker uit. Daar kom ik later nog even op terug. Voorzitter, alle bedrijven en overheden kampen met een tekort aan vakbekwaam personeel. Dat werkt stagnerend op de economische ontwikkeling. De gemeente heeft in 2024 op veel economische trajecten ingezet en resultaten geboekt. Het probleem komt pas daarna. Er zijn geen mensen om al die bedrijvigheid te bemannen. In dat kader vind ik het heel jammer dat landelijke regelingen het beletten dat dikwijls goed opgeleide buitenlanders niet aan ons arbeidsproces mogen deelnemen en in een uitkeringssituatie blijven hangen. Daar kan de gemeente niks aan doen. 01:42:45

Groep Staijen: De mobiliteit. Er is in 2024 een onderzoek gedaan naar de veiligheid op de fietspaden. Dat was hard nodig. Het aantal verkeersongevallen loopt ieder jaar nog steeds op. Juist de wisselende vermenging van snel en langzaam verkeer levert onveilige situaties op. Ik verwacht dan ook een betere spreiding van de 30

verkeersstromen, nu de wetgeving LEV eindelijk wordt ingevoerd. Voor mij is in 2024 de grens bereikt van het nog verder stroomlijnen van de OV-verbindingen. Als we dat zowel in de wijken als naar de dorpen nog verder uitkleden, dan komt het gebruik van het OV in de knel. Je kan niet alleen maar inzetten op hoofdroutes. De stad heeft ook een heel groot buitengebied dat vanuit een redelijk fijnmazig net bediend moet worden. 01:43:31

Groep Staijen: Wonen. Ik blijf het een hele slechte zaak vinden dat de gemeente er niet in slaagt om de wachttijd voor een sociale huurwoning te verkorten. Integendeel. Het is alweer opgelopen. Nu al tot 3,1 jaar. Er zijn heel veel plannen om dit terug te dringen. Door meer te bouwen. Door sneller te bouwen. Tot nu toe zonder een groot resultaat. Voorzitter, dat de gemeente nu sturing geeft aan de NCGversterkingsplannen, heeft in 2024 goede resultaat opgeleverd. Het komt langzaam maar zeker op tempo. Graag zou ik ook een dergelijke sturing zien bij het IMG voor de schadeafhandeling. Daar volgt regeling op regeling, maar er wordt niks geregeld. De veiligheid is al eerder aan de orde geweest. De veiligheid op straat staat in het centrum nogal onder druk. 01:44:20

Groep Staijen: Gemeente en politie werken er hard aan, maar gezien de vele geweldsincidenten lopen we nog steeds verder achter de feiten aan. Camera's helpen een beetje, maar ik pleit hier voor meer inzet. Iedereen telt mee. Dat is het uitgangspunt van de Groep Staijen. Ik ben redelijk tevreden met effect van de vele regelingen die we hebben om armoede te bestrijden. Die ervoor zorgen dat alle inwoners op een zo hoog mogelijk niveau kunnen deelnemen aan onze samenleving. Het zijn wel heel erg veel verschillende regelingen. Kan dat niet een beetje versimpeld worden, zonder dat het positieve effect hierdoor wordt aangetast? Wijken dorpsverenigingen. Ik heb hele grote waardering voor de inzet waarmee de leefbaarheid in de wijken en dorpen samen met de inwoners wordt verbeterd. 01:45:10

Groep Staijen: Vooral in het aardbevingsgebied beginnen de goede resultaten hiervan duidelijk zichtbaar te worden. Tot slot. Ik begon met de financiën en ik eindig met financiën. Het is tenslotte de jaarrekening. De netto schuldquote lijkt nu betrouwbaar, maar er staan nog heel veel grote investeringen in de plannen waarvoor er heel veel geld geleend moet worden. De rentelasten zullen steeds zwaarder op de komende begroting gaan drukken, zeker als de rente nog oploopt. Tot slot, voorzitter. Voor een gemeente met een bijzonder hoge belastingdruk, 25% boven het landelijk gemiddelde, vind ik het absurd om nog steeds uit te gaan bij de bepaling van de weerstandsvermogen van een 11,5 miljoen onbenutte belastingcapaciteit om eventuele risico's op te vangen. Ik vind dat de grens van het belasten van inwoners en ondernemers al lang overschreden is. Tot zover. 01:46:02

Voorzitter: Dank u wel. Dan zijn we hiermee aan het einde gekomen van de eerste termijn van de zijde van de raad. Ik stel voor om tot 18.10u te schorsen en dan gaan we door met de beantwoording van wethouder Wijnja. 01:46:15

Schorsing: [schorsing 01:46:15 - 01:57:15] 31

01:57:15

Voorzitter: Ik zie iedereen weer binnendruppelen. Ik zie ook de wethouder al klaarstaan. Ik wil de vergadering heropenen. Voor ik de wethouder het woord geef, wil ik nog even aandacht vragen voor een ander nieuw gezicht. Die mist nog. Ik hoorde dat hij een koek aan het halen is. Zal ik hem alvast inleiden? Dan zien we hem zo binnenkomen en dan krijgt hij alle aandacht. We zoeken nog de gemeentesecretaris. Dat zul je altijd zien. Ik was net bezig een nieuw gezicht te introduceren, alleen het gezicht ontbrak nog. Kijk eens aan. Een warmer welkom kun je bijna niet krijgen. Onze nieuwe gemeentesecretaris Sander Gerritsen. We zijn heel blij dat hij hier is en het stokje wilde overnemen en grote schoenen mag vullen. Van harte welkom. Dan gaan we nu over tot de orde van de dag en geef ik het woord aan wethouder Wijnja. 01:58:16

Wethouder Wijnja: Dank u wel, voorzitter. De heer van Schagen ging net niet huppelend richting zijn plek, omdat iedereen zijn spreektijd op was. Toen had hij misschien buiten het college gerekend. Als ik wil, dan kan ik hier een heel lang verhaal van maken. Dat ga ik niet doen. Ik moet wel eerlijk zeggen, ik bleef nog een beetje hangen op Houvast Shooters Dinsdag. Dat is hard aangekomen aan die kant van de tafel. Misschien moeten wij dat als college ook een keertje doen. Dan ervaren we hoe je leven daar stabieler van wordt, of zo. In ieder geval, dank voor deze beeldspraak. Wij hebben één vraag genoteerd. Laat ik daar even mee beginnen. Dat is een specifieke vraag over onderwijs, dus die zal collega Bloemhoff zo meteen beantwoorden. 01:59:08

Wethouder Wijnja: Ik ga in algemene zin een aantal dingen zeggen. In grote lijnen gaat dat over dit. Eén: meerdere dingen kunnen tegelijk waar zijn. Twee: bij het sturen op de begroting en op de jaarrekening, is het wat het college betreft belangrijk om uit te zoomen en naar het hele plaatje te kijken. Als je inzoomt en je trekt er één ding uit, dan kan dat een vertekend beeld geven. Dat is een beetje mijn afdronk van het debat dat we net hebben gehad. Ik vond het wel geinig om te merken dat de PVV en de Stadspartij diametraal de tegenovergestelde conclusie trekken op basis van de jaarrekening. Namelijk meer uitgeven, of je moet juist minder uitgeven. Dat laat zien, dat je door de bril van wat jij vanuit jouw perspectief belangrijk vindt, naar de jaarrekening kijkt. Dat is logisch. Dat is ook prima. 01:59:58

Wethouder Wijnja: Een heel groot gedeelte van het debat ging over wonen. Daar kunnen meerdere dingen tegelijkertijd waar zijn. De woningmarkt is een heel ingewikkeld vraagstuk. U weet allemaal dat het een van de topprioriteiten is. Ik denk voor bijna iedereen in deze raad, ook voor het college. Je moet heel trots zijn op wat we de afgelopen jaren bereikt hebben voor mensen. Tegelijkertijd moet je zien dat we daar nog een enorme opgave hebben. Ik zou in de richting van de heer van Schagen willen zeggen dat het allemaal niet zo negatief is. Op het moment dat je uitzoomt naar het beleid wat we voeren, dan is dat uiteindelijk voor alle inwoners van Groningen. Onze nieuwe wijken zijn een hele belangrijke knop om te draaien aan de doorstroom van de woningmarkt.

32

02:00:54

Wethouder Wijnja: Dat zegt niets zegt over een specifieke doelgroep van onze gemeente. In dit geval gaat het over studentenkamers. Het gaat over hoe je ervoor zorgt dat we op een zo goed mogelijke manier woonplek maken voor iedereen. Op een goede manier sturen op de woningmarkt kan alleen maar door uit te zoomen. Door in de breedte te sturen. Niet door alleen maar in te zoomen op één specifieke wijk. 02:01:22

Voorzitter: U heeft een interruptie van Student en Stad. 02:01:25

Student en Stad: Hoe zeg je dit? Het college zegt: we bouwen wijken waar iedereen welkom is. Waar we voor iedereen woningen bouwen. Is de wethouder het met me eens dat het niet consistent is als je vervolgens één doelgroep daarvan uitsluit? 02:01:44

Wethouder Wijnja: Daar ben ik het niet mee eens. Zo kijk ik er ook niet naar. Die wijken maken we voor iedereen die ruimte nodig heeft. Jongeren zijn daar een onderdeel van. Ik heb de woondebatten wel eens vanuit een andere positie gezien. Daar gaat het hier best vaak over. Volgens mij zijn die nieuwe wijken juist een enorme kans om te zorgen voor doorstroming in de bestaande stad. Dat levert ruimte op voor studenten. Dat is volgens mij de manier van sturen op wonen in deze gemeente, zoals je dat wilt doen. Waarvan ik zelf ook denk dat de kans het grootst is dat je de goede dingen gaat doen. Ik deel die conclusie niet met Student en Stad. Over het uitzoomen en integraal kijken. Als het gaat over hoe wij onze begroting inrichten en hoe we verantwoording afleggen bij de jaarrekening, zijn al onze financiën en de financiële instrumenten geen doel op zich maar een middel om onze doelen te bereiken. 02:02:45

Wethouder Wijnja: We hebben nogal wat maatschappelijke uitdagingen. Ik denk dat het debat van vandaag een hele mooie samenvatting was van alle dingen die al heel goed gaan en van de zorgen die er nog zijn. Je kan daar op verschillende manieren naar kijken. Dit zeg ik ook in de richting van de Stadspartij. Die begon met benoemen van het een optimistisch verhaal was, maar ik vond het bij tijd en wijle best pessimistisch. Ik denk dat wij heel goed kijken naar de risico's die we nemen. Op welke manier doen we dat? Er is ook een heel goed verhaal te maken voor het meewegen van de stille reserves. Het klopt dat de accountant daar op wijst en zegt dat je er scherp op moet zijn. Dat is de baan van een accountant. Ik mag hopen dat zij dat doet. 02:03:31

Wethouder Wijnja: Vervolgens is het aan het college om een politiek besluit te nemen. Wat gaan we vervolgens doen? Wetende wat het hele overzicht van risico's is? Ons beeld is dat het ons maximaal lukt om te investeren in het oplossen van de maatschappelijke problemen die we hebben in deze gemeente. Om deze gemeente zo leefbaar mogelijk te houden. Daarom kan het college zich niet vinden in het beeld wat de Stadspartij schetst dat we een aantal dingen minder zouden moeten doen. Dat heeft namelijk ook een prijs. Het voorbeeld wat de heer Moerkerk noemde als het gaat over straten op een andere manier inrichten. Niet het groen toevoegen op 33

plekken waar het ingewikkeld is. Dat zijn juist de plekken waar de leefbaarheid enorm onder druk komt te staan, omdat het daar bijvoorbeeld heel heet is. 02:04:13

Wethouder Wijnja: Vandaag is een uitstekend voorbeeld van wat ons te wachten staat. Het kan wel zo zijn dat dat complexer is, alleen dan is het het wel waard voor de leefomgeving en de gezondheid van onze inwoners om dat toch te doen. Als je bereid bent om wat meer risico's te nemen. Om per jaar heel goed te kijken naar wat we doen. Om wel geld te reserveren, maar niet te veel. Om daar heel precies op te sturen. Dan denken wij dat je de goede dingen doet. Het zou raar zijn als ik iets anders zei, want dat is wat we doen. Wat ik helemaal vergeet door mijn eigen jolige introductie, is om de complimenten in ontvangst te nemen in de richting van de organisatie. Ik heb het vorige week wel gedaan. Toen was het in de sessie over de financiën nog uitgebreider aan de orde. 02:05:08

Wethouder Wijnja: Toen zei ik dat ik niet wist hoeveel mensen er keken. Nu weet ik het wel. Er kijken heel veel mensen. Richting de raad: weet dat al die mensen die aan de jaarrekening werken, kijken. Weet dat zij de complimenten horen. Dat is ook belangrijk. Het is in dienst van het werk wat u hier allemaal kan doen, dat de jaarrekening er op een goede manier uitziet. Dank ook voor de complimenten in mijn richting. Ben ik streng? Ik denk dat mijn kinderen het ook vinden. Ik vind het zelf altijd wel meevallen. Vorige week zei iemand iets over een gat in je hand. Die heb ik toevallig thuisgelaten. Ik vind het mooi om te merken dat er breed steun is in de raad voor de financiële strategie die het college voert. Juist omdat er de komende jaren nogal wat aan zit te komen. 02:05:56

Wethouder Wijnja: Zowel grote investeringen, als grote onzekerheid over de inkomsten. Onder andere door het ravijnjaar. Als we het een beetje met elkaar eens zijn over welke kant het op gaat, helpt dat om samen te bouwen. Verschillende fracties hebben een pleidooi gehouden voor samen bouwen aan de gemeente Groningen. Volgens mij helpt dat daar gewoon bij. Er is één opmerking die ik nog wilde maken. Het ging op verschillende plekken over de belastingdruk, Over hoe we dat doen. Is het weerstandsvermogen hoog of laag? U heeft informatie gekregen. We proberen steeds scherper te krijgen hoe we er voor staan. Hoe zijn we hier gekomen? Hoe gaan we vooruit? 02:06:44

Wethouder Wijnja: Een van de dingen die in de technische sessie twee weken geleden aan de orde is geweest, is dat we inmiddels weten dat het Rijk ervan uit gaat dat wij bepaalde inkomsten genereren uit bepaalde belastingen. De toeristenbelasting is toen als voorbeeld genoemd. Het Rijk gaat ervan uit dat je daar bepaalde inkomsten op binnenhaalt. Dat is niet zo in Groningen. Groningen is een andere gemeente dan bijvoorbeeld Amsterdam. Die genereren daar vrij veel inkomsten uit. We zitten nog met een herverdeling van het gemeentefonds waar indicaties in zitten. Ik zeg het veel te voorzichtig. Waaruit blijkt dat de gemeente Groningen al jarenlang te weinig krijgt op basis van een aantal gegevens. Op het moment dat je wel gaat investeren in de gemeente en in de mensen die daar wonen, is het logisch dat je aan de knoppen gaat draaien die je wel hebt. 34

02:07:35

Wethouder Wijnja: Dat is een belangrijke verklaring waarom die belastingdruk in Groningen is zoals die is. Het is belangrijk om die informatie in je achterhoofd te houden als je vergelijkt met andere gemeenten. Is het erg dat er een vergelijking is met andere gemeenten? Nee, maar er zit wel heel veel context achter. Over twee dingen die tegelijk waar kunnen zijn. Het ging een aantal keer over evenementen. Over ondernemers. In het debat tussen de Stadspartij en de ChristenUnie kwam naar voren waar voor mij een heel groot gedeelte van de crux zit. Als het over bedrijven en ondernemers gaat, helpt het volgens mij om even heel goed te kijken over welke ondernemers er zorgen zijn. Ik begreep dat er vorige week een toezegging is gedaan door de wethouder om de ondernemers in kwestie in contact te brengen met de mensen bij EZ. 02:08:34

Wethouder Wijnja: Ik denk dat dat heel goed is. Het helpt ons als gemeente om die lijntjes te leggen als de raadsleden mensen spreken en denken dat het niet goed gaat. Voor de oplossingsrichting van het vraagstuk waar het over gaat, helpt het wel om te erkennen dat ondernemers niet een homogene groep is. Die hebben verschillende belangen. Die hebben ook verschillende problemen. Waarom is dat belangrijk? Dat helpt om de goede oplossingen te bedenken. Voor een heleboel ondernemers zijn er een heleboel dingen in deze gemeente die super goed werken. Voor anderen is dat niet zo. Voor die laatste groep moeten we scherp krijgen waar hem dat precies in zit. Wat moeten we de komende jaren dan doen? 02:09:18

Wethouder Wijnja: Afrondend kan ik zeggen dat ik net als vorige week woensdag met een hele lading complimenten terug naar achteren ga. Ik ga op een hele plezierige manier naar huis. Wij werken elke dag met elkaar aan een Groninger voor iedereen. Ik ben blij dat dat breed in de raad wordt gezien wordt gesteund. Ik weet niet of ik helemaal onderschrijf hoe ernstig de samenleving is zoals het CDA het beschreef. Het is wel een aandachtspunt dat we elkaar vast moeten blijven houden. Dan helpt het enorm dat we hier in Groningen met elkaar bij een heel groot gedeelte van die maatschappelijke opgaven, de schouders eronder zetten. Ik denk dat het in deze tijd niet te onderschatten is hoe belangrijk dat is. Dank daarvoor aan u allen. Tot zover, voorzitter. 02:10:19

Voorzitter: Dank u wel, wethouder Wijnja. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Bloemhoff. 02:10:26

Wethouder Bloemhoff: Dank u wel, voorzitter. Allereerst excuses aan de raad dat ik iets later was. Ik was bij het afscheid van een schooldirecteur, Marieke Venema, die 45 jaar lang inzet heeft gepleegd in het onderwijs. Dat verdient een bezoek van de wethouder, in mijn beleving. Als je zoveel hebt gedaan voor de kansen van kinderen. Het was ontzettend mooi dat alle schooldirecteuren van het openbaar onderwijs daar ook aanwezig waren. Het was een ontzettend warme bijeenkomst, waar mensen stonden die zich met ziel en zaligheid elke dag inzetten voor dat onderwijs. Toen kreeg ik ondertussen wat appjes over het debat hier. Ik heb geen klompen aan, 35

anders zou ik zeggen: nu breekt mijn klomp. Wat is dat voor parallelle werkelijkheid over hoe er over het onderwijs wordt gesproken, terwijl er zoveel goed gaat. 02:11:15

Wethouder Bloemhoff: Het gaat niet elke dag goed, maar er wordt echt met ziel en zaligheid gewerkt. Daar wil ik even mee aftrappen. Ik denk dat de beweringen van alarmsignalen, een onvoldoende onderwijskwaliteit, wat doet de gemeente daaraan, geen recht doet aan de inzet die alle schooldirecteuren elke dag weer plegen voor goed onderwijs. Ik vind het ook niet helemaal recht doen aan het proces dat we met elkaar hebben afgesproken. Er is recent nog een gesprek geweest met de schoolbesturen. Dat was door de raad gearrangeerd. In het najaar is er ook een gesprek met de schooldirecteuren. Als er zorgen zijn over die onderwijsresultaten, is dat een goed moment voor de raad om daar eens vragen over te stellen. 02:11:58

Wethouder Bloemhoff: Desalniettemin hebben we het in de commissie in de voorbereidende sessie ook gehad over onderwijs. Dat was over het algemeen positief, al gaf de D66-fractie ook daar aan dat ze zich afvroegen hoe het zit met een aantal indicatoren. U verwees in de reactie ook naar het Cedin rapport, waar ik zelf over ben begonnen. We hebben twee weken geleden in het Breed Besturen Overleg Onderwijs gesproken over een recent rapport van Cedin. Daarin blijkt dat alle kinderen in groep 8 op niveau zitten, maar dat er in groep 4 en 6 nog winst te behalen is. We met elkaar analyseren wat daar aan de hand is. Waarom is het in groep 4 of 6 nog niet helemaal op niveau? Wat doen we goed in de jaren 7 en 8, zodat we het wel op niveau krijgen? 02:12:42

Wethouder Bloemhoff: Dat gesprek gaan we aan tussen gemeente en het onderwijsveld. Hoe kunnen we nog een paar zaken verbeteren? Daarnaast zijn er afgelopen jaar helaas enkele scholen als zwak beoordeeld. Daarvan zijn voor dit jaar inmiddels weer een aantal scholen op niveau. De andere scholen bewegen zich ook in de goede richting. Soms ben je niet binnen één jaar op niveau, maar binnen twee. Dan doe je dat met tussenstapjes. Daar zitten de schoolbesturen die het betreft, bovenop. Daar hebben we goed contact mee. De inspectie zit daar ook bovenop. Tot slot hoorde ik het betoog van mevrouw Blauw over taal en rekenen en dat we daar als gemeente meer op in moeten zetten. Het is vooral van belang het Rijk volop inzet op taal, rekenen en basisvaardigheden. 02:13:35

Wethouder Bloemhoff: Ik zeg even heel hard dat het niet helpt dat dit kabinet de subsidie voor basisvaardigheden enorm heeft wegbezuinigd. Evenals op onderwijskansen, wat juist onze vmbo-vo scholen gaat raken. Er is zo erg bezuinigd. Daar ligt in de eerste plaats de knop waar je aan moet draaien. Daar moet de financiering omhoog. Elke partij die daar richting de verkiezingen en richting de verkiezingsprogramma's voor wil lobbyen: heel graag. Ik doe met u mee, voorzitter. 02:14:04

Voorzitter: Dank u. Ik zie een interruptie van D66. 02:14:07

D66 : Dank u wel, voorzitter. Dank ook voor de reactie van het college. In het 36

antwoord haalt u cijfers aan uit het Cedin rapport dat gaan over het primair onderwijs. De zorg die ik hier heb uitgesproken, gaat vooral over het voortgezet onderwijs. De onvoldoendes die ik heb uitgesproken gaan ook over het voortgezet onderwijs, Deze zijn op basis van de openbaar toegankelijke inspectie informatie. 02:14:34

Wethouder Bloemhoff: Voorzitter. Daarvan heb ik gezegd dat een aantal heel erg op de goede weg zijn. U heeft in het najaar een gesprek met de vo-schoolbesturen. Die heeft u zelf gearrangeerd. Dit lijkt mij iets om eens met ze te bespreken. De dingen die we hier zeggen zijn openbaar. Het gaat over mensen die zich keihard inzetten. Ik zou vooral willen vragen om dat gesprek op een goede toon met de schoolbesturen aan te gaan. Kijk waar verbetering mogelijk is. 02:15:01

Voorzitter: Er is een vervolgvraag. 02:15:02

D66 : Laat helder zijn dat D66 geen enkele twijfel heeft over de inzet van de mensen in het onderwijs. Sterker nog, de signalen die we krijgen komen uit het onderwijs. Inzet is wat anders dan het resultaat. Vandaar dat we in het kader van het maatschappelijk akkoord waarin gelijke kansen centraal staan, toch vinden dat we dat hier ook moeten bespreken. We vinden dat goed onderwijs echt de sleutel is voor gelijke kansen. Het is in ieder geval een basisvoorwaarde. 02:15:28

Wethouder Bloemhoff: Voorzitter, volgens mij heb ik aangegeven dat u zelf die bijeenkomst heeft en dat dat een goed moment is. Dat die onderwijskwaliteit via de schoolbesturen geborgd moet worden, evenals door de rijksfinanciering. Dat lijkt me de betere route dan in het rekeningsdebat, voorzitter. 02:15:45

Voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik nog een interruptie van de PVV. 02:15:48

PVV: Dank u, voorzitter. Vorige week heb ik dat ook al aangegeven. Ik zei dat er meer ingezet zou moeten worden op kernvakken en minder op woke en inclusie trajecten. Wat de wethouder aanhaalde ging niet om investeringen en geld. 02:16:06

Voorzitter: Dank u wel. Wilt u nog reageren? 02:16:09

Wethouder Bloemhoff: Ja, voorzitter. Over die kernvakken. Er is een landelijk curriculum en daar zit landelijke financiering achter. Wij doen aanvullende dingen. Wij financieren niet rechtstreeks de inhoud van het onderwijs. Daar zit de knop voor verbetering, dus doe alstublieft mee. 02:16:27

Voorzitter: Ik zie geen verdere interrupties. Dan kijk ik nog even rond of er behoefte is aan een tweede termijn. De tijden zijn bijna op, maar nog niet van iedereen. Ik kijk voor de zekerheid even rond. Ik zie dat dat niet zo is. Dan kunnen we over tot de stemming over de jaarstukken van 2024. Ik wil u erop attenderen dat met de stemming over het raadsvoorstel van de gemeenterekening tegelijkertijd wordt 37

besloten over de punten 1 tot en met 10. Ik breng de gemeenterekening 2024 van Groningen nu in stemming. Ik kijk heel even of het gelukt is. Ik zag dat iemand zijn pasje zoek is. Het pasje is er. Dan wachten we nog heel even. Het is unaniem aangenomen. Dat is mooi. Dan heb ik mij laten vertellen dat u altijd schorst rond dit tijdstip voor een diner pauze. Dat wilde ik dan ook voorstellen. Ik zit even te kijken. Heeft u voldoende aan drie kwartier of is er echt behoefte aan een uur? Dan schorsen we drie kwartier. 02:18:13

Schorsing: [schorsing 02:18:13 - 03:04:00]

6. Conform stukken 03:04:00

Voorzitter: Ik laat de laatste personen nog even binnenkomen en dan heropen ik de vergadering. We zijn aanbeland bij agendapunt 6. Voordat we daarmee beginnen nog even een mededeling dat de heer Tjepkema zich heeft afgemeld wegens ziekte. We wensen hem van harte beterschap. Dan komen we bij een stuk waar ik even het voorzitterschap overdraag. We doen het even van haar plek, want het is een korte agendapunt. Ik draag het voorzitterschap over.

a. Tijdelijke ontheffing woonplaatsvereiste burgemeester 03:04:27

Vervangend voorzitter: Conform stuk 6.a.: tijdelijke ontheffing woonplaats vereist door burgemeester. Zijn er geen punten? Dan kunnen we weer door naar de burgemeester zelf.

b. Realisatie van een batterij aan de Duinkerkenstraat 03:04:40

Voorzitter: Ik hoorde applaus. Zo moet het dus. Zo kan het ook. Ik ga mijn best doen. Dan gaan we door naar agendapunt 6.b.: realisatie van een batterij aan de Duinkerkenstraat. Ik zie daar geen opmerkingen over.

c. Stedenbouwkundige visie stadsdeelcentrum Paddepoel Voorzitter: Dan agendapunt 6.c.: stedenbouwkundige visie stadsdeel Centrum Paddepoel. Daar is een stemverklaring van de Partij van de Arbeid. 03:05:13

PvdA: Dank u, voorzitter. Voor de pauze ging het even over ondernemers. Kijk dan ook naar deze investering in ondernemerschap. Dit winkelcentrum Paddepoel is echt het kloppende hart van Paddepoel, de noordelijke wijken en ver daarbuiten. Wij wij zijn trots op deze investeringen. 03:05:39

Voorzitter: Dank u wel. Ik zie verder geen opmerkingen. Ik werd er op geattendeerd dat ik er dan bij hoor te zeggen dat het daarmee is vastgesteld. Dat gold ook voor 6.b. Dan weet u dat voor de notulen.

d. Vaststellen ontwerp en kredietaanvraag doorfietsroute Groningen-Leek Voorzitter: Dan Onderwerp 6.d.: Vaststellen ontwerp- en kredietaanvraag doorfietsroute Groningen Leek. Ik kijk even rond. Niet? Dan is hij daarmee vastgesteld. 38

e. Verlenging aanloopreserve Forum Groningen Voorzitter: Dan gaan we naar 6.e.: verlenging aanloop reserve Forum Groningen. Daar is een stemverklaring van de PVV en daarna de PvdA. De PVV. 03:06:10

PVV: Dank u, voorzitter. Wij gaan hier tegenstemmen. De bouw en financiering van het Forum was voor onze partij sowieso een doorn in het oog. Het is een voorbeeld van linkse megalomane prestigeprojecten, die een behoorlijke verliespost zijn. Dit gaat ten koste van geld wat we voor de burgers echt nodig hebben. 03:06:26

Voorzitter: Dank u wel. Dan is het woord aan de PvdA. 03:06:29

PvdA: Dank u. Dit soort grote projecten die door oppositiepartijen vaak megalomane projecten genoemd worden, vallen vaak duurder uit. Uiteindelijk zien we bij het Forum dat het nu al voor de tweede keer andersom uitpakt. Eerst hebben we hier vrijdag meer van kunnen financieren. Nu zien we dat een heel groot deel vrij valt in de algemene reserve. Het leek me goed om daarbij stil te staan, omdat dat we wellicht op korte termijn weer gaan besluiten over grote, megalomane projecten. Dan is het goed om dit als raad duidelijk in ons achterhoofd te hebben. 03:06:58

Voorzitter: Dank u wel. Dan zie ik nog een aanvullende van de Stadspartij. 03:07:02

Stadspartij 100% voor Groningen: Wij worden ook geacht tegen gestemd hebben, omdat we moeite hebben met de omvang en schaal waarop dit een beroep doet op de gemeentebegroting. Dat doet het nog steeds. Dank u. 03:07:13

Voorzitter: Dank u wel. Ik zie geen verdere opmerkingen. 03:07:15

VVD: Voorzitter, ik had een poging gedaan om ook een stemverklaring aan te vragen. Misschien was dat mislukt. 03:07:20

Voorzitter: Dan geef ik u alsnog het woord. 03:07:20

VVD: Dank u wel. De VVD is wel voor het Forum, ondanks dat we oppositiepartij zijn. Dit richt ik even via de voorzitter aan de Partij van de Arbeid. De VVD vindt het niet verkeerd als op een aantal extra verdiepingen van het Forum ooit extra geld verdiend wordt. We hebben wel eens gezegd dat het Forum een hoop geld kost en dat er vrij weinig verdiend wordt. Vooralsnog zullen wij in ieder geval instemmen met dit voorstel. 03:07:42

Voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nog maar een keer rondkijken. Ik heb geen handen over het hoofd gezien. Met die opmerkingen is het vastgesteld.

39

f. Stedenbouwkundig plan Van Starkenborghstraat 3 Voorzitter: Dan gaan we door naar 6.f.: stedenbouwkundig plan Van Starkenborghstraat 3. Ik zie geen opmerking. Dan is die daarmee vastgesteld.

g. Beschikbaar stellen krediet t.b.v. verbouw dorpshuis Hoogkerk Voorzitter: Dan 6.g.: beschikbaar stellen kredieten ten behoeve van de verbouw dorpshuis Hoogkerk. Daar zie ik ook niemand. Daarbij is deze ook vastgesteld.

h. Bestuurlijke lus bestemmingsplan Brandenburgerstraat 7-11 Groningen aanvullende motivering vaststellingsbesluit Voorzitter: 6.h: bestuurlijke lus bestemmingsplan Brandenburgerstraat 7 tot 11 Groningen, aanvullende motivering vaststellingsbesluit. Ik zie daar geen opmerkingen of handen over. Daarmee is die ook vastgesteld.

i.

Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) planologie Noorderpoort Verzetsstrijderslaan

Voorzitter: Dan 6.i.: buitenplanse omgevingsplan activiteit planologie Noorderpoort Verzetsstrijderslaan. Hier zijn geen opmerkingen. Die is ook vastgesteld.

j.

Wijziging APVG tijdelijke fietsenstallingen

03:08:39

Voorzitter: Dan 6.j.: wijziging APVG, tijdelijke fietsenstalling. Niemand? Die is ook vastgesteld.

k. Kredietaanvraag en vaststelling grondexploitatie HS-kavel Meerstad-Noord Voorzitter: 6.k.: kredietaanvraag en vaststelling grondexploitatie huiskavel MeerstadNoord. De VVD. 03:08:56

VVD: Dank u, voorzitter. Eerder is ons gemeld dat wij in oktober een aanvullende kredietaanvraag zouden ontvangen met een second opinion en business case. We hebben nu al eerder een kredietaanvraag ontvangen, zonder second opinion en zonder business case. Daarom wordt de VVD geacht tegen te hebben gestemd. 03:09:13

Voorzitter: Dan noteren we dat. Ik kijk nog even rond. Ik zie verder niemand. Is het daarmee vastgesteld.

l.

Aanvullend voorbereidingskrediet gebiedsontwikkeling De Nieuwe Held

Voorzitter: Dan gaan we door naar 6.l.: aanvullend voorbereidingskrediet gebiedsontwikkeling De Nieuwe Held. Een stemverklaring van PvdA. 03:09:25

PvdA: Na jarenlange stilstand, mede door beleggers, is het dit college die ervoor gezorgd heeft dat de schop echt in de grond gaat. Met als resultaat De Nieuwe Held, met honderden sociale en betaalbare woningen. We zijn blij met de snelheid waarmee het college hier werk van maakt met het stedenbouwkundig plan. Daar maken met liefde geld voor vrij. 03:09:43

Voorzitter: Dank u wel. Met die opmerking is deze vastgesteld. 40

m. Instandhouding en ontwikkeling Martiniplaza Voorzitter: Dan gaan we door naar 6.m.: instandhouding ontwikkeling Martiniplaza. Ik zie de VVD en daarna de PVV. De VVD. 03:09:54

VVD: Dank u wel, voorzitter. Wij zijn trots op de Martiniplaza. We zijn ook trots op wat er gebeurt. Daarom willen we zeker tekenen voor de instandhouding. Wij willen heel graag dat er zo snel mogelijk plannen worden gemaakt om de toekomst van Martiniplaza in ogenschouw te nemen. We gaan er nu vanuit dat het voor tien jaar is, maar dan moeten we ongeveer morgen met de plannen beginnen. We weten zeker dat het vanaf papier zo tien jaar duurt. Daartoe zou ik het college willen oproepen. 03:10:20

Voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de PVV. 03:10:23

PVV: Dank u, voorzitter. De PVV zal dit voorstel steunen en op onderdelen beoordelen. Wij vinden dat het college zich wel moet realiseren dat het niet eeuwig door kan blijven schuiven. Wij roepen op tot duidelijke keuzes, een integrale gebiedsvisie en transparantie in de besteding van gemeenschapsgeld. Een sterfhuisconstructie is wat ons betreft nog geen toekomstvisie. Daar zullen we het college aan blijven houden. 03:10:48

Voorzitter: Dan is het hiermee vastgesteld.

n. Kredietaanvraag aanpak Westerkade Voorzitter: Gaan we door naar 6.n.: kredietaanvraag aanpak Westerkade. Een stemverklaring van D66. 03:10:59

D66 : Dank u, voorzitter. Wij zijn blij dat in dit gebied handen en voeten wordt gegeven aan het breed gesteunde initiatiefvoorstel Spelen in de binnenstad. Tegelijkertijd komt daardoor wel het fietsparkeren onder druk te staan. We zijn blij met de toezegging van het college, dat in samenhang met de opening van de nieuwe fietsenstalling gekeken wordt naar de planning van de werkzaamheden. 03:11:17

Voorzitter: Dank u wel. Dan is die vastgesteld.

o. Vaststelling inrichtingsplan en uitvoeringskrediet herinrichting Oosterstraat en Gelkingestraat Voorzitter: Dan gaan we door naar 6.o.: vaststelling inrichtingsplan en uitvoeringskrediet herinrichting Oosterstraat en Gelkingestraat. Er is een stemverklaring van D66. 03:11:29

D66 : Er zijn ook hier prachtige plannen om leefkwaliteit toe te voegen. Dat is hopelijk ook goed voor het economisch klimaat. Wij zijn blij met de toezegging dat het college wil gaan kijken naar het kort parkeren voor fietsen. Wij vinden het belangrijk dat winkelend publiek de fiets dichtbij de winkel kan blijven parkeren en dat daar een oplossing voor komt. 41

03:11:50

Voorzitter: Dank u wel. Ik zie verder niemand. Dan is die daarmee vastgesteld.

7. Bespreekstukken a. Toekomstagenda 2026-2030 Regio Groningen-Assen - M09: Behoud Groeningen Voorzitter: Dan zijn we aanbeland bij agendapunt 7: bespreekstukken. Daar hebben we drie stukken aangemeld. Dan beginnen we uiteraard met 7.a. Dat is de Toekomstagenda 2026 - 2030 regio Groningen-Assen. Er is een motie ingediend voor Behoud Groeningen. Ik kijk heel even naar de hoofdindiener. 03:12:18

GroenLinks: Rivieren gaan door verschillende gemeentegrenzen. Klimaatverandering gaat door verschillende bestuurslagen. Uiteindelijk is het niet alleen de inwoner, maar ook de ondernemer die er last van heeft als het water geen plaats meer heeft. In Groeningen wordt er over bestuurslagen, over gemeentegrenzen, tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijsinstellingen heen, samengewerkt aan de belangrijke opgave van de 21e eeuw. Het lijkt een no-brainer om dat in stand te houden. Het lijkt er alleen op dat dat niet binnen de Regio Groningen-Assen gebeurt. Daarom heeft GroenLinks samen met een aantal andere partijen een motie voorbereid om te zorgen dat Groeningen op een of andere manier geborgd kan worden. 03:13:02

GroenLinks: Dan bedoelen we niet alleen de doelen. We geloven zeker dat het college die doelen in de gemeente Groningen echt gaat borgen. We bedoelen juist ook de interbestuurlijke samenwerking tussen gemeenten, bestuurslagen, waterschappen, waterbedrijf. Alles bij elkaar. Die is juist zo waardevol. 03:13:22

Voorzitter: Er is een interruptie van de VVD. Dan zag ik ook nog Student en Stad. 03:13:26

VVD: Dank, voorzitter. Ik heb twee vragen aan GroenLinks. De eerste vraag, is of er niet al een overheidslaag is die dit doet. Namelijk het waterschap. Die doet dat volgens ons prima. Zo nee, wat doet het waterschap dan niet voldoende volgens GroenLinks. Ten tweede, wat is de waarde van deze motie wat u betreft, voor de regio Groningen-Assen? Denkt u echt, dat als wij deze motie aannemen, de regio Groningen-Assen het in stand houdt? 03:13:51