02-07-2025, verslag gemeenteraad 16.30 uur - Raadsvergadering.pdf

Raadsvergadering.....................................................................................................................2 1. Opening en mededelingen................................................................................................2 2. Vaststellen agenda............................................................................................................3 3. Benoemingen....................................................................................................................3 4. Initiatiefvoorstellen...........................................................................................................3 5. Gemeenterekening 2024 gemeente Groningen................................................................3 6. Conform stukken.............................................................................................................38 a. Tijdelijke ontheffing woonplaatsvereiste burgemeester.............................................38 b. Realisatie van een batterij aan de Duinkerkenstraat...................................................38 c. Stedenbouwkundige visie stadsdeelcentrum Paddepoel............................................38 d. Vaststellen ontwerp en kredietaanvraag doorfietsroute Groningen-Leek..................38 e.

Verlenging aanloopreserve Forum Groningen............................................................39 f. Stedenbouwkundig plan Van Starkenborghstraat 3....................................................40 g. Beschikbaar stellen krediet t.b.v. verbouw dorpshuis Hoogkerk................................40 h. Bestuurlijke lus bestemmingsplan Brandenburgerstraat 7-11 Groningen aanvullende motivering vaststellingsbesluit........................................................................................40 i. Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) planologie Noorderpoort Verzetsstrijderslaan........................................................................................................40 j. Wijziging APVG tijdelijke fietsenstallingen...................................................................40 k. Kredietaanvraag en vaststelling grondexploitatie HS-kavel Meerstad-Noord.............40 l. Aanvullend voorbereidingskrediet gebiedsontwikkeling De Nieuwe Held...................40 m. Instandhouding en ontwikkeling Martiniplaza...........................................................41 n. Kredietaanvraag aanpak Westerkade.........................................................................41 o.

Vaststelling inrichtingsplan en uitvoeringskrediet herinrichting Oosterstraat en Gelkingestraat.................................................................................................................41 7. Bespreekstukken.............................................................................................................42 a. Toekomstagenda 2026-2030 Regio Groningen-Assen.................................................42 M09: Behoud Groeningen...........................................................................................42 b. Kredietaanvraag fietsenstalling Herestraat.................................................................46 A01: All Night Long (Openingstijden fietsenstalling Herestraat).................................46 c. Beeldkwaliteitsplan Stadshavens Deelgebied West....................................................52 M01: Stoppen met kappen, het roer moet om...........................................................52 8. Motie bij collegebrief......................................................................................................54 Motie n.a.v. Ontwerp Uitvoeringsagenda Masterplan (door)ontwikkeling Sportvoorzieningen.....................................................................................................54 1

M02: Ook voldoende capaciteit als koppelkansen mislukken.....................................54 M03: Extra blaashallen als (kortetermijn) oplossing voor het gebrek aan zaalcapaciteit..............................................................................................................54 M05: Reserveer ruimte voor een voetbalvereniging in Meerstad..............................54 Motie n.a.v. Uitwerken voorkeursvariant Sportcentrum Kardinge.............................68 M04: Schrap voorwaardelijkheid externe financiering Kardinge................................68 M06: Pak Kardinge in met woningen en of bedrijven.................................................68 M07: Voorkom sluiting Kardinge vanaf 2030..............................................................68 Motie n.a.v. Uitkomsten onderzoek Veilig Uitgaan en voortgang Actieplan Veilig Uitgaan........................................................................................................................78 M08: Ik wil dansen......................................................................................................78 9. Motie vreemd aan de orde van de dag...........................................................................88 10. Sluiting.........................................................................................................................88

GEMEENTERAAD VAN WOENSDAG 2 JULI 2025 16.30 UUR Voorzitter: R. Kamminga (burgemeester) Namens de raad: J. van Hoorn (GroenLinks), F. Folkerts (GroenLinks), E. Hillekens (GroenLinks), J. Jones (GroenLinks), B. Leemhuis (GroenLinks), S. Middelhuis (GroenLinks), C. Nieuwenhout (GroenLinks), P. Swart (GroenLinks), T. van de Vendel (GroenLinks), J. van Veen (PvdA), I. Huitema (PvdA), R. Gierkink (PvdA), R. Pestman (PvdA), J. Scoop (PvdA), R. Tjepkema (PvdA), J. Lo-A-Njoe (D66), M. Gietema (D66), M. Martinez Doubiani (D66), A. Poelstra-Bos (D66), T. Rustebiel (D66), J. Bosma (PvdD), B. Hekkema (PvdD), W. Pechler (PvdD), T. van Zoelen (PvdD), Y. Menger (Stadspartij 100%), N. Hilboesen (Stadspartij 100%), H. Moerkerk (Stadspartij 100%), H. de Waard (SP), D. Brandenbarg (SP), J. Huisman (SP), F. Mertens (SP), I. Jacobs-Setz (VVD), E. Akkerman (VVD), R. Heiner (VVD), O. van Schagen (Student&Stad), P. Vermerris (Student&Stad), W. van Heteren (Student&Stad), P. Rebergen (ChristenUnie), L. Dwarshuis (ChristenUnie), J. de Haan (CDA), E. Armut (CDA), L. van der Laan (PvhN), E. Bernabela (PvhN), K. Blauw (PVV), R. Staijen (Groep Staijen) Namens het college: M. Wijnja (wethouder), C. Bloemhoff (wethouder), K. de Wrede (wethouder), E. Eikenaar (wethouder), I. Jongman (wethouder), P. Broeksma (wethouder), R. van Niejenhuis (wethouder) M. Molema (wethouder) Namens de griffie: J. Spier

Raadsvergadering 1. Opening en mededelingen 00:16:43

Voorzitter: Het is 16.30u geweest. Ik stel voor dat we gaan beginnen met de raadsvergadering van woensdag 2 juli. Ik heet iedereen van harte welkom hier in de zaal en wie vanuit elders kijkt of meeluistert. Het is voor mij een bijzondere raadsvergadering. Het is de eerste raadsvergadering die ik mag voorzitten. Ik hoop dat u een beetje coulant bent. Ik ga mijn best doen om er van mijn kant een mooie vergadering van te maken. We beginnen altijd met de opening en mededelingen. Met de berichten van afwezigheid. Ik wil u melden dat wethouder Bloemhoff iets later aan 2

zal schuiven. Datzelfde geldt voor raadslid Staijen. Ik zal een opmerking maken als ze binnen zijn, maar dan weet u dat alvast. Verder heb ik geen afwezigen doorgekregen. Ik kijk nog heel even rond. Ik zie daar geen aanvullingen op. Dan gaan wij met dit gezelschap verder.

2. Vaststellen agenda 00:17:35

Voorzitter: Dat brengt ons meteen tot agendapunt 2: het vaststellen van de agenda. Als het goed is, bent u vanmiddag geïnformeerd over een technische aanpassing in het dictum van het raadsvoorstel bij agendapunt 7.c: Beeldkwaliteitsplan Stadshaven en deelgebied West. Kijk even rond. Dan zou ik willen voorstellen dat we de agenda aldus gaan behandelen.

3. Benoemingen Voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt 3: installatie en benoemingen. Dat zijn er deze keer geen. Ik wil nog wel even zeggen dat vanaf het zomerreces tot half december Ceciel Nieuwenhout er niet zal zijn vanwege zwangerschapsverlof. Jim Lo-A-Njoe is bereid gevonden de taken van de plaatsvervangend voorzitter Ceciel Nieuwenhout over te nemen. Daar zijn we heel dankbaar voor. Dat is een schone taak. We hebben alle vertrouwen. Daar kijken we naar uit.

4. Initiatiefvoorstellen 00:18:21

Voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 4: initiatiefvoorstellen. Die zijn er deze keer niet.

5. Gemeenterekening 2024 gemeente Groningen Voorzitter: Dan gaan we door naar een belangrijk onderwerp. Agendapunt 5: de gemeenterekening van 2024. De jaarstukken over 2024 zijn vorige week meningsvormend besproken in de voorbereidende sessies. Er is afgestemd om nu in de raad te beginnen met de bijdrage van de grootste fractie en dan verder. Dan zou ik graag de heer Jeffry van Hoorn, de voorzitter van de GroenLinks-fractie, als eerste het woord geven. 00:19:14

GroenLinks: Voorzitter, allereerst welkom. Ik zal u beloven dat ook wij enigszins coulance zullen proberen te betrachten. Uw eerste week als burgemeester en meteen mag u een raadsvergadering voorzitten van de jaarrekening 2024. Dan mag u volgende week ook nog met ons vooruitkijken naar 2026. Een prima twee weken om goed kennis te maken met de gemeente Groningen. Qua terugkijken is het wat GroenLinks betreft heel eenvoudig. Daar waar het in Den Haag vooral draait om cynische politiek, waar populisme en polarisatie de boventoon voeren, draait het in Groningen om investeren in mens, dier en natuur. Onder moeilijke omstandigheden laten wij hier zien dat het anders kan. Wij laten zien dat linkse politiek werkt. 00:19:59

GroenLinks: Wij laten zien dat groene en rode politiek samengaan. Sterker nog, wij laten zien dat rode en groene politiek elkaar versterken. We lopen wel aan tegen de grenzen van het systeem. We krijgen te weinig geld van het Rijk. Het continue geneuzel leidt nauwelijks tot beleid. Het beleid dat er vervolgens wel komt, zit ons, de 3

Groningers en ook de toekomst, voornamelijk in de weg. Toch is GroenLinks trots op wat wij hier in Groningen neer hebben kunnen zetten. Denk bijvoorbeeld aan de energietransitie. Duizenden mensen zijn aangesloten op WarmteStad. Er zijn grote stappen gezet voor het gemeentelijke zonnepark Meerstad-Noord. Er zijn natuurlijk ook de inzet en de concrete acties om energiearmoede tegen te gaan. 00:20:44

GroenLinks: Voorzitter, wij zouden GroenLinks niet zijn, als we niet zouden stilstaan bij het herwinnen van de openbare ruimte. Daar zijn we dan ook in 2024 vol mee doorgegaan. Kijk naar de Grote Markt, maar ook naar de vele straten buiten de binnenstad. We blijven inzetten op de herinrichting naar ruimte om te leven. Ruimte om te spelen, te fietsen, te lopen in het groen en onder de bomen. Alleen zo is de openbare ruimte echt voor iedereen. Voorzitter, verantwoord investeren is noodzaak. Dit betekent dat investeren in woningen noodzaak is. We hebben in 2024 bijna 1.000 extra woningen opgeleverd. Daarbij hebben we oog gehad voor de kwetsbaarheid van natuur en groen. Door middel van inzet op klimaatadaptief bouwen, circulariteit en meer groen in de wijken en buurten. 00:21:37

GroenLinks: Een andere manier om ervoor te zorgen dat Groningers er beter van worden, is zorgen voor meer geld voor mensen in armoede. Door het eerder toekennen van individuele inkomenstoeslag, het ambtshalve toekennen van gemeentelijke regelingen, of bijvoorbeeld minder afvalstoffenheffing. Ik zei het al vaker en ik zal het waarschijnlijk vaker zeggen. Investeren in mens, dier en natuur is noodzaak. Voor nu en voor de toekomst. Hierbij moeten we ook aandacht hebben voor ons gedeelde verleden. Afgelopen maandag waren velen van ons nog bij de indrukwekkende herdenking van de afschaffing van het slavernijverleden. Keti Koti krijgt steeds meer de aandacht die het verdient. Ik ben dan ook blij dat burgemeester Schuiling excuses heeft aangeboden voor de rol van de gemeente Groningen en haar bestuurders. Het slavernij verleden was, maar de gevolgen zijn. 00:22:37

GroenLinks: Voorzitter, 2024 was ook het jaar van de Roze Zaterdag in Groningen. Dat was nogal een hoogtepunt. Niet alleen omdat ik zelf op de foto mocht met Willeke Alberti, maar omdat het vandaag de dag van het grootste belang is om stil te staan bij de positie van de queer gemeenschap, in het bijzonder die van de transpersonen. 00:22:59

Voorzitter: Voordat u vervolgt. D66. 00:23:01

D66 : Dank. Ik deel de vreugde over de viering en de herdenking van Keti Koti. Ik ben wel benieuwd of GroenLinks dan ook bereid is om samen te gaan werken aan structurele middelen, zodat we dit ook blijvend kunnen doen. We moeten nu steeds hierover discussiëren of we het gaan doen, dus dat hoor ik graag. 00:23:19

GroenLinks: Voorzitter, de vraag is niet zozeer of we het gaan doen. Dat we het gaan doen in het belang van Keti Koti staat voor iedereen in deze raad vast. Zeker voor mijn partij. Of we daar een discussie over moeten voeren, is ook aan D66. Het gaat 4

mij erom dat we het continu kunnen blijven financieren om het te doen. Ik kan u garanderen dat mijn fractie alles op alles zal zetten om dit ook in de toekomst blijvend te kunnen financieren. Voorzitter, ik ben niet alleen trots op de resultaten. GroenLinks is vooral trots op het feit dat het anders kan. Je kan mens, dier en natuur daadwerkelijk vooropstellen zonder anderen onder de bus te gooien. Er is een alternatief. Eentje die daadwerkelijk werkt. Wat GroenLinks betreft gaan we daarmee door. Voor zover, voorzitter. Volgende week meer. Dank u wel. 00:24:09

Voorzitter: Dank u wel voor uw inbreng. Ik kijk even rond. Ik zie geen aanvullende vragen. Dan gaan we door naar de volgende spreker. Dat is de collega van de PvdA. 00:24:42

PvdA: Ik wil beginnen met de nieuwe voorzitter welkom te heten. U bent voor het eerst in ons midden, dus welkom vanuit mijn fractie. Voorzitter, vandaag kijken we terug op de rekening van 2024. Dit is de laatste rekening die we met zijn allen in deze hoedanigheid als raad gaan bespreken. Het is ook de laatste rekening van dit college. Ik neem de tijd om wat verder terug te kijken naar de afgelopen jaren. Het begint in Groningen voor wat van waarde is. Hier hebben we ons de afgelopen jaren voor ingezet als coalitie. Waar anderen zouden kiezen om te bezuinigen, hebben wij gekozen om te investeren. Investeren in onze gemeente. Investeren in een goede sociale basis. In fijne wijken en dorpen. In het bestrijden van armoede, goede schoolgebouwen en verduurzaming. 00:25:32

PvdA: Waar nodig, hebben wij ongelijk geïnvesteerd voor gelijke kansen. We hebben vooral gezaaid de afgelopen jaren. Nu zien wij de vruchten daarvan. Nu wordt het tijd om te oogsten. Ik waarschuw jullie, in de komende minuten ga ik vaak de woorden 'oogsten', 'zaaien' en 'investeren' gebruiken. Bereid je maar voor. Al deze zaken die we nu realiseren, zijn dingen die we jaren geleden zijn begonnen. Dat heeft dit college gedaan. Men heeft ervoor gekozen om in deze bijzonder moeilijke tijden te investeren in de gemeente. We hebben geïnvesteerd in wat van waarde is. Niet alleen voor wat nu van waarde is, maar wat de komende jaren van waarde is. We zijn ook ontzettend blij om te zien hoeveel we hebben geïnvesteerd in de schoolgebouwen. 00:26:25

PvdA: Zodat de kinderen, ongeacht waar ze wonen in de gemeente, een goed en fijn schoolgebouw hebben waar ze goed onderwijs kunnen genieten. Bijvoorbeeld in de NSO+ klassen, waar kinderen na school goede zorg kunnen krijgen. Ongeacht waar ze wonen in de gemeente. Bij de Wmo hebben we gekozen voor gebiedsgericht werken, waardoor we organisaties en partijen binden met de wijk en zo de marktwerking uit de ondersteuning halen. Hierdoor hebben we ervoor kunnen zorgen dat mensen veel meer gezien worden. Dat ze veel minder zorgpartijen zien. We plukken daar de vruchten van. We zien dat burgers blij zijn. Dat ze zich hierdoor gezien en gehoord voelen. De afgelopen jaren hebben we nog veel meer gedaan. 00:27:13

PvdA: We hebben geïnvesteerd in mentale gezondheid van jongeren. Zij zijn heel kwetsbaar. Dat is een groep die ons aan het hart gaat. Ze zijn onze toekomst. We hebben ook veel gedaan bij de jeugdhulp. We zijn begonnen met de 5

transformatieagenda. We zijn pioniers hierin. Meerdere gemeentes komen naar Groningen om te vragen hoe wij het gedaan hebben. We zijn hierin lerend. We zetten elke dag goede stappen. We zien echt dat we als Groningen verschil maken. We zien in onze provincie heel veel mentale problemen. Dit heeft zeker te maken met de nasleep van de aardbevingen, waardoor zowel ouderen als volwassenen kampen met mentale problemen. 00:27:57

Voorzitter: Voor u vervolgt. Ik zie Student en Stad. 00:28:01

Student en Stad: Dank u wel, voorzitter. De PvdA gaf aan dat wij hebben geïnvesteerd in mentale gezondheid voor jongeren. Dat hebben we ook gezien. Dank daarvoor. Ik vroeg me af of de PvdA ervan op de hoogte is wat de nummer één oorzaak is van mentale gezondheidsproblematiek onder jongeren. 00:28:19

PvdA: Ik ben verpleegkundige, dus ik kan u er wel een paar vertellen. Ik denk dat u iets in uw hoofd heeft. Ik ben benieuwd naar wat u aan mij wilt vertellen. 00:28:26

Voorzitter: Dit zouden we uitlokking noemen. 00:28:28

Student en Stad: Dank u wel. De PvdA heeft het helemaal door. Dat is huisvesting. Wij hebben in 2024 in Groningen een nieuwbouwwijk vastgesteld waar jongeren niet welkom zijn. Daarnaast geven we geen vergunningen uit voor bijvoorbeeld nieuwe studentenhuizen in de stad. We wijzen alleen maar naar Zernike. Hoe zouden jongeren het vinden als ze niet samen mogen wonen met andere jongeren? Als ze naar één plek gestuurd worden in onze stad? 00:28:59

PvdA: U heeft er gelijk in dat de woningnood nijpend is. Daar kom ik later in mijn stuk op terug. Als we het over woningnood hebben, dan kan ik zeggen wat het college gedaan heeft. Met het opkoopverbod hebben wij gezorgd dat er minder huizen worden gekocht door malafide huisbazen, waardoor meerdere mensen op een eerlijke manier kunnen huren. Dat is wat we bijvoorbeeld gedaan hebben. Ik ga door op wonen. Dit is inderdaad een zorgpunt. We moeten echt heel veel doen voor wonen. Dat doet dit college. De komende jaren komen er nieuwe wijken waar, als ik de wethouder van mobiliteit mag quoten, twee keer Zuidhorn komt qua woningen. Dat is heel veel. Dat heeft ook te maken met het beleid van de afgelopen jaren vanuit Den Haag. 00:29:48

PvdA: Door het losgeslagen neoliberale beleid is wonen geen recht meer geweest. Het is een markt. Dat moeten wij repareren. Wij laten in Groningen zien dat wij dat kunnen. Helaas neemt dat tijd in beslag. Ik ga verder, voorzitter. Het daklozenprobleem is ook zeer gekoppeld aan het tekort aan huizen. Daar hebben we de afgelopen jaren heel veel stappen ingezet. Vorige week kwam er een actieplan waar ik veel vertrouwen in heb. We moeten er heel hard aan gaan werken dat de mindset van Housing First leidend wordt in hoe wij kijken naar onze dak- en thuislozen. Vooral voor de groeiende groep mensen die onder de groep van 6

economische daklozen vallen. Het trieste is dat deze groep mensen vijftien jaar geleden geen woningzoekenden waren geweest. Zij waren geen daklozen. 00:30:32

PvdA: We zouden ons daarvoor moeten schamen. Wat dit linkse college nog meer siert, is dat we niet alleen naar veiligheid kijken vanuit repressie. We kijken ook naar preventie en de zorg kant van veiligheid. Voorzitter, we doen heel veel met blauw en wit op straat. We doen heel veel aan preventie voor jongeren. Er draaien allerlei projecten om dit goed te laten verlopen. Mijn tijd is bijna op. Ik ga naar het einde. Voorzitter, als afronding. Als PvdA willen wij een Groningen zijn met een sociaal, inclusief hart. Dat belijden we niet met de mond. We doen het met daden. Dat kun je zien aan wat het college afgelopen jaar heeft gedaan. Of het nu de basisbaan is, het voorstel van ~... 00:31:25

Voorzitter: U heeft een interruptie van de PVV. 00:31:29

PVV: Dank u, voorzitter. Even terug. Ik was een beetje te laat met mijn vinger opsteken. U had het over het zorgdomein. Er zijn hele grote problemen bij Jeugdbescherming Noord en Veilig Thuis. Daar hoorde ik u niet over. Wat gaat de PvdA hier in de toekomst aan doen? Er zijn echt hele grote problemen in de jeugdzorg, wat een hele grote weerslag op onze maatschappij heeft. 00:31:57

PvdA: Zoals ik in mijn woordvoering vaak heb herhaald, is het een kwestie van zaaien en later oogsten. De problemen bij JB Noord zijn heel groot. Die kun je helaas niet in een oogwenk oplossen. Het kost tijd. Daar zijn we mee bezig. Ik heb alle vertrouwen in dit college. Ik ben me als raadslid heel bewust van mijn taak en mijn functie. JB Noord is geen bureautje van de gemeente. Het is een zelfstandige organisatie. Die moeten doen wat ze moeten doen om beter te worden. Daarbij kunnen we hen volledig ondersteunen als gemeente. Als raadslid is het goed om je rol en je plek te kennen. 00:32:28

Voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik ook nog de Stadspartij. 00:32:31

Stadspartij 100% voor Groningen: Dank u, voorzitter. U noemde net de basisbanen. Dat gaat wat stroef. De instroom van nieuwe kandidaten loopt achter. Hoe ziet u dat? U bent er wel trots op. Moet dat doorgaan zoals het nu gaat? 00:32:46

PvdA: Ik ben blij dat u deze framing gebruikt, want dan kan ik het ontkrachten. Het gaat niet slecht. Ik zou bijna zeggen dat wij te positief waren. Wij wilden veel meer mensen in de basisbanen. Dat valt een beetje tegen. Dat heeft meer te maken met onze positiviteit. Mag ik het afmaken, voorzitter? 00:33:02

Voorzitter: U kunt nog kort afronden. 00:33:05

PvdA: Nog één belangrijk ding. De excuses van vorig jaar over het slavernijverleden 7

en de Pride March zijn tekenen dat wij een gemeente zijn die niet alleen met de mond belijden, maar het ook doen. Om het af te ronden, voorzitter. Dit hebben we allemaal uit liefde voor Groningen gedaan. Uit liefde voor Groningen blijven we dit doen. We blijven zaaien voor de komende generaties. We doen het niet voor onszelf, maar voor de volgenden die komen. Dank u wel. 00:33:28

Voorzitter: Dank u wel, de heer Scoop. Dan gaan we door naar D66. 00:33:55

D66 : Dank u wel, voorzitter. In de meningsvormende sessie sprak mijn fractie zich op meerdere punten positief uit over deze jaarrekening. We vinden het bemoedigend dat er een positief resultaat is over 2024 van ruim 27 miljoen. Tegelijkertijd benadrukten we dat er een structureel onevenwicht ligt, wat onze wendbaarheid op termijn bedreigt. We waarderen dat het college dat onderkent en ernaar handelt. De wethouder financiën past goed op onze schatkist. Er is zwaar weer op komst. D66 vindt het belangrijk om te erkennen wat goed gaat. Het is net zo goed onze taak om scherp te zijn op zorgen die er zijn. Over wat goed gaat, heeft u al twee verhalen gehoord. U gaat vast nog meer horen, maar ik ga toch ook even naar de andere kant kijken. 00:34:45

Voorzitter: Voor u dat doet. Ik zag een interruptie. 00:34:49

Student en Stad: Dank u, voorzitter. Ik hoor D66 hier over zwaar weer. Er staan bepaalde dingen in de stukken over risico's die we lopen. Tegelijkertijd hebben we geen kristallen bol en weten we dat de Haagse overheid heel onvoorspelbaar is. Is dat doemdenken over die gemeentefinanciën wat D66 hier zo poneert, wel zo zinnig? 00:35:15

D66 : Ik denk dat ik niet helemaal goed begrepen ben. Dat zware weer komt vanuit Den Haag onze kant op. Volgens mij zijn we het daarover eens. Ik zie u ook knikken, dus ik denk dat ik het daarbij kan laten. 00:35:25

Voorzitter: Er is nog een vervolgvraag van de SP. 00:35:28

SP: Dank u, voorzitter. Niets is zo onvoorspelbaar gebleken als die Haagse regering. Die bezuinigingen kunnen net zo goed niet doorgaan. Is het dan wel verstandig om zo voorzichtig te werk te gaan? Gaat dat niet ten koste van belangrijke dingen die wij moeten doen voor de Groningers? 00:35:47

D66 : Ik neem aan dat u dat zo meteen in uw woordvoering aan het college zult richten. Ik geef aan dat we hierin op dezelfde lijn staan als het college. Dat we vinden dat er een verstandige lijn wordt voorgelegd, als het gaat om het meerjarenbeleid. Dat steunen we. Misschien steunt u het college niet. Dan gaan we dat zo meteen horen. De jaarrekening is niet alleen een moment van terugblikken en vieren. Het is ook het moment om stil te staan bij wat beter moet. Juist daar is het nu opvallend stil. Stiltes kunnen oorverdovend zijn. Dat geldt zeker voor de stilte in deze jaarrekening 8

over de staat van het onderwijs. Terwijl wij tegelijkertijd alarmerende signalen uit het veld krijgen van leraren, ouders en de onderwijsinspectie. 00:36:22

D66 : In Groningen zijn in 2024 vijf scholen en zeven onderwijstrajecten als onvoldoende beoordeeld. Het merendeel in het openbaar onderwijs. Dat is niet zomaar een puntje van aandacht, wat ons betreft. Dat is een alarmsignaal. Toch lezen we daar in de jaarrekening niets over terug. Sterker nog, toen wij er vorige week in de onderwijssessie naar vroegen, kregen we het antwoord dat er geen reden tot zorg zou zijn. 00:36:43

Voorzitter: U had al gezien dat de PvdA een vraag voor u had. 00:36:47

PvdA: Ik heb juist hele goede dingen gelezen over de onderwijshuisvesting. Daar gaan wij over. Ik vraag me af of u zich wel bewust bent van wat onze rol, als u dit leest. 00:36:54

Voorzitter: Ik wil opmerken dat u al door uw tijd heen was. 00:37:00

D66 : Ik ben zeer goed geïnformeerd over de rol die de gemeente heeft in het onderwijs. Ik kom daar zo op terug. Er is reden tot zorg. Kansengelijkheid begint bij goed onderwijs. Elk kind moet zich goed kunnen ontwikkelen. Iedere leerling verdient gelijke kansen. Goed onderwijs is de basis van een eerlijke samenleving en de motor onder elke vorm van emancipatie. Wij willen daarom graag weten hoe dit in het BBO besproken wordt. Welke afspraken daar in het kader van het maatschappelijk akkoord gemaakt worden voor het vervolg. Wij zijn daar partner van, in het kader van inclusie en gelijke kansen. Het is namelijk echt verontrustend. We kijken verder dan alleen onderwijs. Een sterk Groningen vraagt ook om ruimte voor initiatief, voor ondernemerschap en voor vernieuwing. 00:37:42

D66 : We horen van lokale ondernemers, dat zij zich afgelopen jaar vaak te weinig betrokken voelden bij het beleid dat hen direct raakte. De discussie die we eerder voerden en die afgelopen jaar doorging over de reclamebelasting, was daar een heel duidelijk voorbeeld van. Er zijn er meer. Wat ons betreft, is dit de één na laatste jaarrekening waarin deze belasting voorkomt. Daarnaast vinden wij dat het college in 2024 ondernemers meer ruimte en invloed had moeten geven. Gelukkig kwamen zij kortgeleden zelf met goede plannen voor de binnenstad. Mijn oproep is om die te omarmen. Onze ondernemers weten wat er leeft en wat werkt in de stad. Geef ze een plek aan tafel. Niet pas als uitvoerders, maar vanaf het begin. Hetzelfde geldt voor evenementen. Groningen leeft dankzij mensen die iets durven te organiseren. 00:38:26

Voorzitter: Voor u vervolgt. U heeft een interruptie van de ChristenUnie. 00:38:30

ChristenUnie: Dank u wel, voorzitter. Ik wilde de heer Lo-A-Njoe vragen hoe hij de collectieve bedrijven beoordeelt, waarin ze samenwerken aan allerlei 9

maatschappelijke opgaves met de gemeente. Ik ben benieuwd hoe hij daar naar kijkt. Daar hoor ik niks over. 00:38:44

D66 : Ik denk dat die collectieve bedrijven en de bedrijvenkoepels hartstikke goed werk doen. Zij zoeken keer op keer de gemeente op, ook als het niet zo lekker gaat. Ik heb daar grote waardering voor. Of het nu gaat om een marathon of een vernieuwd concept als de Champagne Bar. Geef ondernemers en initiatiefnemers van evenementen meer ruimte. Niet vanuit wantrouwen, maar vanuit vertrouwen. 00:39:03

Voorzitter: U zag het al. U heeft een interruptie van GroenLinks. 00:39:06

GroenLinks: Dank u wel, voorzitter. Misschien moet de heer Lo-A-Njoe voor mij beter toelichten wat er precies misgaat in die samenwerking met de ondernemers. De heer Lo-A-Njoe erkent dat ze aan tafel zitten. We zijn in gesprek, of dat nu op hun initiatief is, of het onze. Er komen mooie dingen uit voort, maar toch gaat het slecht. Op onderwijs erkennen we dat het onze rol niet is, maar toch gaat het slecht. We zijn benieuwd naar de technische antwoorden over de BBP. Wat is het punt precies? 00:39:36

D66 : U noemt twee verschillende dingen. Ik maak me zorgen over het onderwijsniveau in deze stad. Dat is echt een grote zorg, als zoveel scholen onvoldoende zijn. Dat heeft direct gevolgen voor gelijke kansen. In deze raad hebben wij het heel veel over gelijke kansen. We hebben er zelfs een akkoord met de scholen over. Wij zijn er een partner. 00:39:52

Voorzitter: Er is een vervolgvraag. 00:39:55

GroenLinks: Als ik het kort mag concluderen, erkent u dat de grote zorgen buiten de invloedssfeer van de gemeente liggen. Het gevolg dat D66 eraan verbindt, is technische vragen stellen over het samenwerkingsakkoord. 00:40:07

D66 : De vraag die ik stel, is waarom ik hier in de rekening helemaal niets over teruglees onder het kopje onderwijsniveau. Dat is wat mij raakt. Dit gebeurt. Het gaat niet goed met de scholen. We lezen en horen in de onderwijssessie helemaal niets terug over dat onderwijsniveau. Dat is wel iets waar we als raad voor moeten staan. Groningen is een stad waar je kunt leren ondernemen en samenleven. Een stad waar de overheid faciliteert, niet frustreert. Waar kinderen goed onderwijs krijgen. Wat ons betreft, het beste onderwijs. Waar sport toegankelijk is. Waar ondernemers worden gewaardeerd en waar initiatief wordt beloond. De jaarrekening laat zien wat er is gebeurd, maar ook wat er is blijven liggen. Juist op die punten zullen we het college blijven aanspreken, want Groningen verdient beter. Dank u wel. 00:40:53

Voorzitter: Dank u wel voor uw inbreng namens de D66-fractie. Dan nodig ik nu de vertegenwoordiger uit van de Partij voor de Dieren. 10

00:41:20

Partij voor de Dieren: Dank, voorzitter. Vandaag bespreken we de jaarrekening over 2024. We willen eerst graag onze dank uitspreken aan iedereen die achter de schermen heeft meegewerkt om de rekening wederom zo goed op orde te krijgen. We weten hoeveel werk daarachter zit om die cijfers allemaal te controleren. Het is belangrijk dat wij als raadsleden ons werk kunnen doen, zonder zelf een boekhouder te hoeven zijn. Dank aan de accountant daarvoor. Ik begin traditiegetrouw met een korte beschouwing over hoe wij als partij op 2024 terugkijken. De samenleving bestaat niet alleen uit financiële cijfers. Al zijn het juist vaak die cijfers die ten grondslag liggen aan veel leed. In 2024 vonden er 43 stalbranden plaats, waarbij 62.000 dieren op een verschrikkelijke wijze gestorven zijn. 00:42:14

Partij voor de Dieren: Gelukkig zijn er in onze gemeente in 2024 geen grote stalbranden geweest. Misschien komt dit mede door de aandacht die wij samen met de PvdA hier naar voren hebben gebracht. We hadden ook een burgemeester die zich dat leed aantrok en dat binnen de veiligheidsregio op de agenda heeft gezet. 00:42:36

Voorzitter: U heeft de interruptie van de VVD. Niet meer. Zij zien er vanaf. Vervolgt u uw betoog. 00:42:41

Partij voor de Dieren: Over cijfers. Gedreven door financieel gewin, korte termijn belangen en het ontbreken van de wil om te veranderen, tenzij daar enorme forse afkoopsommen tegenover staan, worden jaarlijks vele dieren door mensen gedood. In Nederland worden jaarlijks meer dan 600 miljoen dieren voor het vlees geslacht. Zoveel dieren ophokken op zo'n postzegel als wat Nederland is, kan nooit goed gaan. Dat zien we ook. We kregen in 2024 te maken met een uitbraak van vogelgriep. Wereldwijd zien we de omvang toenemen. We hebben zowel bij provincie als hier in de gemeente, aandacht gevraagd voor goede voorlichting en bewustwording van het risico voor een nieuwe pandemie. Dat is slechts een druppel op de gloeiende plaat. 00:43:25

Partij voor de Dieren: Gelukkig hebben wij hier binnen de gemeentelijke gronden jacht verboden. Zodat de vogelgriep zich door het vluchten van vogels niet verder kan verspreiden. Minder dieren ophokken zou een veel groter verschil kunnen maken. Voedsel is verantwoordelijk voor 21% van de CO2-uitstoot. In de vleesindustrie verspillen we enorm veel water. Er worden regenwouden gekapt voor ons veevoer. Ons voedselsysteem zou zo snel mogelijk weer een van de belangrijkste kerntaken van de overheid moeten zijn. Dat is het historisch gezien altijd al geweest. Dat zijn redenen om daar een routekaart voor te hebben. Om een gezonder, diervriendelijker en milieubewuster voedselpatroon te stimuleren. Gelukkig hebben wij dat gedaan. 00:44:08

Partij voor de Dieren: Vleesconsumptie gaat ook gepaard met enorme ontbossing. Voor dat stukje vlees op uw bord worden gebieden ter grootte van tien keer Nederland gekapt. Vaak gebeurt dat elders, maar dit is ook een reden voor ons om hier lokaal in groen te investeren. Investeren in circulaire, plantaardige landbouw. 11

Investeren in veel meer bomen. Dat is belangrijk voor CO2-opslag, biodiversiteit en tegengaan van hittestress. 00:44:34

Voorzitter: U heeft een interruptie van D66. 00:44:37

D66 : Ik was benieuwd of de Partij voor de Dieren kan aangeven wat er naast de routekaart verder aan prestaties geleverd is als het gaat om de eiwittransitie of voedseltransitie. U heeft daar een aparte wethouder voor. 00:44:51

Partij voor de Dieren: U vroeg in uw eigen woordvoering om verbinding met die ondernemers. Dat is wat wij de afgelopen jaren gezien hebben. Verbinding met ondernemers om dat samen op de agenda te zetten. 00:45:03

Voorzitter: U heeft een vervolgvraag. 00:45:04

D66 : Die ondernemers waren daar toch al mee bezig, zover ik weet? 00:45:08

Partij voor de Dieren: Die ondernemers vroegen om verbinding. Dat is juist belangrijk. Ondernemers willen met elkaar in contact komen. Die willen korte voedselketens. Daar kan de gemeente een hele belangrijke rol in spelen. Zoals wij dat ook doen op andere gebieden, zoals energietransitie. Soms gaan dingen niet zoals je gewild had. We konden helaas niet altijd kap voorkomen, terwijl we ons er wel heel stevig voor hebben ingezet. Het is politiek en financieel ingewikkeld om plannen uit het verleden terug te draaien. Zelfs als je er met de ogen van nu geheel anders tegenaan kijkt en het anders zou willen doen. Dat leidde soms tot absurde situaties. Zoals een bushokje op een plek waar geen bus langs reed. Dat moest blijven staan, want het was te duur om het ergens anders neer te zetten. 00:45:54

Partij voor de Dieren: Hetzelfde gold voor een wandelpad, aangelegd door een prachtig bos. Gelukkig wisten wij dat te voorkomen. Laten we hopen dat we dat in de toekomst beter doen. Dat we een slecht plan kunnen wijzigen. Helaas lukt dat niet altijd. Tot slot wil ik een aantal mooie punten noemen die wij in de commissies hebben ingebracht. Een aantal is al genoemd, zoals circulariteit. Wij willen graag meer aandacht voor biobased en natuurinclusief bouwen. De Partij voor de Dieren is blij met de expliciete aandacht binnen sport, voor inclusieve sport. We zijn trots op de Pride Groningen. Op de grote, diverse opkomst en het brede scala aan activiteiten dat daaromheen georganiseerd is. Wij waarderen de excuses van de burgemeester omtrent ons slavernijverleden zeer. 00:46:45

Partij voor de Dieren: We zijn trots op de Groningse gastvrijheid en ons humane beleid voor vluchtelingen. Dat we het in samenspraak met inwoners goed gedaan hebben. Dat we onze opvang goed geregeld hebben. We hebben goed ingezet op armoede. Er is een succesvolle regeling voor de tegemoetkoming in dierenartskosten. Wij hopen dat er straks extra geld is om dit voort te zetten. We 12

hebben breed over armoede gezien, dat dat veel mensen geholpen heeft. We zijn echt een college in ons coalitieakkoord. We hebben mensen verlichting gegeven. We hebben geprobeerd armoede te doorbreken. Tot slot onze waardering voor alle woordvoerders cultuur hier in deze raad. Die hebben ontzettend veel tijd moeten steken in de cultuurnota. 00:47:29

Partij voor de Dieren: Die hebben ontzettend veel mensen gesproken. Die nota ligt er. Dat hebben wij ook in 2024 gedaan. Ik ben ermee begonnen dat wij als raadslid geen boekhouder zijn. Toch nog kort over de financiën. Er komt een financieel ravijnjaar aan. Ik heb in eerdere woordvoeringen goede dingen gehoord waar we mee bezig zijn. Daar is geld voor nodig. Helaas komt er een financieel ravijnjaar aan. We zien nog vele grote tekorten, ook in de jeugdzorg. We hebben die zorg. We hopen dat het Rijk uiteindelijk met meer geld over de brug komt. 00:48:03

Voorzitter: Dank u wel voor uw inbreng. Dan is nu het woord aan de Stadspartij 100% voor Groningen. 00:48:28

Stadspartij 100% voor Groningen: Dank u wel, voorzitter. Welkom in ons midden. U bent van mijn fractie gewend dat we vooruitstrevende ideeën steunen, afgewisseld met wat meer conservatieve standpunten. Hetzelfde geldt voor enigszins pessimistische beschouwingen, met een wat meer optimistische blik op de uitdagingen in onze gemeente. Ik zou willen dat ik hier alleen maar progressieve en optimistische geluiden kon laten horen. Er komt wel wat, maar het is naïef om alleen maar te blijven jubelen over de rekening 2024 en te pleiten voor meer van hetzelfde, en snel graag. Enkele fracties in deze raad doen dit wel. Die spelen daarmee wat mij betreft met vuur en risico's die niet te controleren zijn. Zeker niet als er wat tegenwind komt. Ik hoop dat ik ongelijk krijg, maar ik vrees het ergste. 00:49:21

Stadspartij 100% voor Groningen: Voorzitter, mijn fractie is positief over het programma Taalambassadeurs. Op de start in 2024 van het beschermingsprogramma Filomena in Groningen zijn we ook trots. We hopen op een succesvolle voortzetting. Buitenschoolse opvang is in 2024 voor het eerst beschikbaar gekomen voor kinderen in het speciaal onderwijs. We hopen dat dit voortgezet kan worden. We investeren in sport. We maken hier een forse inhaalslag. De Stadspartij is hier tevreden over, want sport is meer dan bewegen. Het is gezondheid, verbinding, preventie. Het is trots. Het is ook leren omgaan met verliezen. We zijn tevreden over hoe de gemeente Groningen bedrijfsafval inzamelt en hiermee ondernemers helpt. We willen dat deze dienst niet wordt afgestoten, omdat het eens een jaar negatieve cijfers schrijft. 00:50:12

Stadspartij 100% voor Groningen: Nu ik het toch over afval heb: de inzet van de gemeente op het uitrollen van circulariteit is prima. De zorg bij het stimuleren van circulariteit, is dat het moeilijk blijkt ondernemers te bereiken om ze aan tafel te krijgen. Om hen aan te laten haken bij de programma's voor circulariteit. In de rekening staat letterlijk: het rendement van contact met ondernemers is niet in orde. Veel ondernemers zeggen ons dat ze helemaal geen contact hebben met de 13

gemeente over van alles en nog wat. Terwijl het college aangeeft dat er wel veel gepraat wordt. Misschien moeten we de intermediairs waarmee het college praat toch eens tegen het licht houden. Of de berichten waarvan we willen dat ondernemers het weten, hen ook echt goed en op inhoud bereiken. 00:50:57

Stadspartij 100% voor Groningen: Misschien verschilt de wijze van denken en praten van ons kneiter linkse college toch iets te veel van onze ondernemers, die met hun poten in de klei staan en steeds meer uitdaging ervaren. Het PR-beleid van de reclamebelasting is een prachtig voorbeeld van deze mismatch. Voorzitter, de gemeente Groningen staat voor grote financiële uitdagingen. Veel voorzieningen zijn aan vervanging of uitbreiding toe. We spaarden er niet voor. We legden maar weinig reserves aan. Onze schuld - bezit verhouding is belabberd. Die wordt alleen maar slechter over een paar jaar. Het Rijk moet betalen voor wat we moeten doen. Tot nu toe, doet ze dat niet toe. Ik noemde het Rijk daarom vorige week al een wanbetaler. 00:51:45

Voorzitter: U heeft een interruptie van de ChristenUnie. 00:51:48

ChristenUnie: Dank u wel, voorzitter. Toch nog een stukje terug in de woordvoering over de ondernemers. In de sessie heeft de wethouder een aantal voorbeelden gegeven over het samenwerken met de ondernemers. U gaf van tevoren aan dat u niet alleen maar pessimistisch of alleen maar optimistisch wilde zijn over alles. Over ondernemers vond ik u best wel pessimistisch. Daarom stel ik u de vraag hoe u aankijkt tegen de collectief gebiedsgerichte projecten. Zoals bij Westpoort, Winschoterdiep of De Hoogte. 00:52:22

Stadspartij 100% voor Groningen: De ervaring is dat ik ondernemers spreek die weinig aangehaakt zijn bij deze overkoepelende organisaties. Die niet gemotiveerd lijken te raken door manoeuvres van de gemeente zelf, zoals reclamebelasting en andere bepalingen. Het vertrouwen is de laatste jaren enigszins geschaad. Dat merk je in het rendement van communicatie. Dat is ook in de rekening benoemd door het college. 00:52:49

Voorzitter: U heeft een vervolgvraag. 00:52:52

ChristenUnie: Dank u wel. Dat was niet helemaal een antwoord op mijn vraag. Ik heb niet gezegd dat alles goed gaat. Ik vroeg of u bij die collectief gebiedsgerichte projecten ondernemers heeft gesproken die daaraan bijdragen. Westpoort, of de Hoogte? Zegt u dat het ook daar niet goed gaat? Dat is wat u nu in het algemeen als antwoord geeft. Dat wil ik graag van u weten. 00:53:17

Stadspartij 100% voor Groningen: Ik heb niet specifiek ondernemers gesproken in de gebieden die u noemt. Wel in het gebied Hoendiep, waar ik zelf werkzaam ben. Daar krijg ik deze geluiden heel duidelijk te horen. Ik vervolg. Ik was gebleven bij het Rijk als als wanbetaler. Daarmee staat onze gemeente misschien wat verder af van ondernemers, die weten dat een wanbetaler vaak in een onverwachte hoek zit. De 14

hoek waar je op vertrouwde. Waar je er jarenlang van uit kon gaan dat het goed ging. We moeten op de achtergrond dus werken aan een plan B. We moeten daar vandaag mee beginnen. Niet door te bezuinigen om het hoofd boven water te houden, maar door ambities bij te stellen. De bouw van een dure voorziening? Nog maar even niet. Stel het uit, of doe het helemaal nooit. 00:54:08

Stadspartij 100% voor Groningen: Richt een straat niet in om iets meer groen te hebben, maar plant voor minder geld tien keer meer bomen op een plek waar dat eenvoudiger is en goedkoper kan. Staar je niet blind op een project uit de strategische investeringsagenda. Geef niet zittend in een tunnel, miljoenen uit aan een planvoorbereiding. Ik gaf het al helder aan bij de laatste begrotingsbehandeling en zal het blijven herhalen. Het is prima om ambitieus onze stad te besturen, maar ken je grenzen. Voorzitter, de Stadspartij maakt zich zorgen over de forse grondexploitaties en verstrekte leningen aan enkele grote projecten. De in het weerstandsvermogen opgenomen bedragen concentreren zich vooral op enkele grote posten. De risicospreiding is slecht. 00:54:51

Stadspartij 100% voor Groningen: De bouwstenen van ons weerstandsvermogen zijn ook wankel. Onze accountant benoemt voor het eerst sinds jaren dat onze Enexisaandelen helemaal niet zo handig zijn als reserve. 00:55:02

Voorzitter: Komt u tot een afronding? 00:55:03

Stadspartij 100% voor Groningen: Ja. We bouwen de komende jaren duizenden woningen, maar een kleine rentestijging of lichte economische tegenwind raakt ons hard. Ik rond af. Voorzitter, pas op de plaats. Kritischer geld uitgeven. Prioriteiten stellen. Kerntaken eerst. Veiligheid. Een nette openbare ruimte. Armoede bestrijden. Werk voor iedereen. Verenig minder investeren misschien met minder CO2-uitstoot, door projecten die veel CO2 uitstoten niet uit te voeren. Afsluitend. We stemmen in met de rekening, maar we slapen elk jaar iets slechter in de dagen rondom de bespreking van dit document. Dank u wel. 00:55:42

Voorzitter: Dank u wel voor uw inbreng. Dan gaan we door naar de SP. 00:56:07

SP: Dank u, voorzitter. De rekening van de gemeente blijft toch ieder jaar weer een bijzonder boekwerk wat voor ons komt te liggen. We kijken hier liefst iedere week vooruit. We bespreken nieuw beleid en wat er nog moet gaan gebeuren. Toch is terugkijken ook verstandig. Dat zeg ik niet alleen als student geschiedenis en archeologie. Het gaat namelijk ook om de wereld achter het boekwerk. De wereld achter de cijfers. Deze cijfers zijn een heel beperkte representatie van de werkelijkheid. Waar het om gaat, zijn de politieke keuzes die daarachter liggen. De grote invloed die ze hebben op het dagelijks leven van onze inwoners. Wat zijn die keuzes geweest in 2024? Wat was 2024 überhaupt voor een jaar? Het is het jaar dat het rechtse PVV - VVD kabinet aantrad. Wat de grote problemen van de Groninger en de rest van Nederland niet heeft opgelost. 15

00:57:00

SP: In die zin is er bar weinig veranderd sinds de roemloze val van die rechtse regering. Daar weet onze voorzitter alles van. Gelukkig staat de linkse coalitie in Groningen nog fier overeind. In 2024 zijn in Groningen keuzes gemaakt en stappen gezet om de grote problemen van de Groningse samenleving aan te pakken. Neem de armoedebestrijding. Daar gaan miljoenen extra naartoe, die voor een groot deel daadwerkelijk uitgegeven zijn. Dat betekent dat ze bij de mensen terecht gekomen zijn die ze nodig hebben. Neem de pilot voor mondzorg voor mensen met lagere inkomens. Daar is 3,5 ton aan uitgegeven. Honderden mensen zijn daarmee naar de tandarts gegaan. Die zouden dat anders niet gedaan hebben. 00:57:45

SP: Het aanvragen van uitkeringen is makkelijker gemaakt. Er wordt minder bewijslast voor gevraagd. Hierdoor worden veel meer mensen bereikt en ondersteund. Kijk naar wijkvernieuwing, waar miljoenen heen gaan en die in 2024 is uitgebreid met Vinkhuizen en Leeuwenborgh. 00:58:02

Voorzitter: Voor u vervolgt. U heeft een interruptie van de PVV. 00:58:05

PVV: Dank u, voorzitter. Dit is het riedeltje van de SP om het kabinet zwart te maken. Een kabinet dat de puinhopen van decennia lang linkse besturen moest opruimen. Dat even terzijde. Wat heeft de SP in deze coalitie voor de werkende middenklasse in Groningen gedaan? Dat is structureel mijn vraag. De werkende middenklasse hier in Groningen is hartstikke ontevreden. We horen de SP alleen maar over de mensen die afhankelijk zijn van toeslagen. Mijn vraag is wat de SP hiervoor doet. 00:58:44

SP: Dank, Voorzitter. Ik hoop dat er ooit een echte linkse regering komt. Ik begrijp dat wensdenken van mevrouw Blauw wel. Wat wij in Groningen voor elkaar krijgen voor die middenklasse, is heel veel meer dan wat ze in Den Haag de afgelopen elf maanden voor elkaar hebben gekregen. Wij investeren wel echt in onze gemeenschap. Als we de armoede hier bestrijden, dan heeft de hele samenleving daar iets aan. Dat komt ons allemaal ten goede. Daarnaast is de verkeersveiligheid enorm aangepakt. Veel 50 km straten zijn teruggebracht naar 30. Daar heeft de middenklasse volgens mij ook wel iets aan. Er worden heel veel woningen gebouwd. Ik herken niks van dat beeld van mevrouw Blauw. 00:59:32

Voorzitter: Een vervolgvraag. 00:59:34

PVV: De werkende middenklasse zal ook niet bij de SP aankloppen. Die zijn heel erg ontevreden. Waarom? Zij worden hier de sterkste schouders genoemd. Die sterkste schouders zijn op een gegeven moment niet meer de sterkste schouders. Die worden de armoede ingedrukt. De SP doet niks voor de werkende middenklasse. Wat heeft u feitelijk gedaan voor deze mensen? Mensen die nergens gecompenseerd worden. Die alle lasten moeten dragen, ook voor degenen die alle toeslagen ontvangen. 16

01:00:12

SP: Dank, voorzitter. Als gemeente is het heel moeilijk om te doen aan inkomenspolitiek. Wat het college wel heeft gedaan, is die grenzen oprekken tot wanneer mensen kwijtschelding krijgen voor de gemeentelijke belastingen. Om ervoor te zorgen dat mensen die het moeilijk hebben, gesteund worden. Als er mensen in de armoede worden gedrukt, is dat de schuld van de Haagse regering. Niet van ons college hier in Groningen. 01:00:46

Voorzitter: Er is nog een interruptie van de Stadspartij. 01:00:50

Stadspartij 100% voor Groningen: Dank u, voorzitter. Hoe kijkt u aan tegen de betaalbaarheid van woningen voor de middenklasse in deze stad? Dat ontwikkelt zich niet best, de komende jaren. Hoe ziet u dat? Wat voor rol kan daar de gemeente innemen? 01:01:06

SP: Wonen blijft een heel erg moeilijk ding. Dat is een ding waar we de markt in zien met alle nare gevolgen die dat heeft. We zien dat projectontwikkelaars koude voeten krijgen, nu het allemaal moeilijk is. Dat er daardoor veel minder woningen worden gebouwd. Wat heel slecht is voor de prijs van die woningen. Het college heeft wel gezorgd voor instrumenten als KoopGarant, om te zorgen dat er echt betaalbare koop komt. Dat is natuurlijk een heel groot probleem. Dat zie ik ook gebeuren. Ik geef er de Stadspartij gelijk in, dat dat een groot probleem is. In die noordelijke wijken wordt hard gewerkt aan het opheffen van de grote verschillen met de rest van de gemeente. Aan het verbeteren van woningen, bestrijden van kinderarmoede en het vergroten van de sociale veiligheid. 01:01:58

SP: Het jaar 2024 maakte een verschil voor velen. Die extra middelen om armoede te bestrijden en wijken te verbeteren, doen we niet uit de goedheid van ons hart. Wij steunen mensen niet uit liefdadigheid, maar uit de overtuiging dat alle mensen volwaardig mee moeten kunnen doen in de samenleving. Niet iedereen krijgt die kans zomaar. We weten dat in het kapitalistische systeem in de armoede belanden of je huis verliezen, iedereen zou kunnen overkomen. We bouwen hier aan een weerbare samenleving waar mensen niet vallen voor rechtse praatjes die juist inspelen op mensen in onzekere situaties. Daar ga ik volgende week graag verder op in. Kijkend naar het grotere financiële plaatje, vallen een aantal dingen op. 01:02:38

SP: Het weerstandsvermogen is tot 2028 ruim boven de 100%. Alle risico's zijn nog prima op te vangen. Het ravijnjaar wordt jaren uitgesteld. Als er in 2028 echt problemen komen, kunnen er nog drie kabinetten zijn geweest in Den Haag als die een beetje het voorbeeld volgen van het huidige demissionaire kabinet. Wat ik daarmee wil zeggen, is dat de toekomst ontzettend onzeker is. Niet om het werk van de financiële experts tekort te doen, maar het voorspellen van die toekomstige positie is heel erg moeilijk. Zeker als je kijkt naar een periode langer dan twee jaar. De gemeente staat er in die zin veel beter voor dan voor de coalitieperiode werd voorspeld. De solvabiliteit is veel beter. Het ravijnjaar is jaren opgeschoven. 17

01:03:27

SP: Het enige wat zeker is, is dat het niet gaat lopen zoals het nu opgeschreven is. Daarom willen wij als SP ons niet mee laten sleuren in doemdenken over de gemeentelijke financiën. Wij willen volop blijven investeren in de Groningse samenleving. Wij laten ons net als het afgelopen jaar, niet gijzelen door guur, rechts beleid uit Den Haag. 01:03:51

Voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we het woord nu geven aan de VVD-fractie. 01:04:14

VVD: Het leuke is dat ik wederom de SP monddood zou kunnen maken. Dat was me vorig jaar ook bijna gelukt. Dank u wel, voorzitter, op deze unieke dag. Het werd al eerder gememoreerd. Uw eerste vergadering. Voorzitter, ik feliciteer u met ons. In de politiek gaat het om idealen. Om de manier waarop je je samenleving wilt inrichten. Het gaat om de manier waarop je zorgt dat de overheid werkt voor mensen. In ons geval dat de overheid werkt voor Groningers. Voor een Groninger die een huis zoekt. Voor een Groninger die een huis heeft. Voor een Groninger die een baan zoekt. Voor een Groninger die wil sporten. Voor een Groninger die wil ondernemen. Voor een Groninger die wil uitgaan. Voor degene die onze stad, onze gemeente komt bezoeken, omdat hij of zij Groningen wil ervaren. 01:05:09

VVD: Een Groninger wil in vrijheid zijn leven kunnen leiden. Hij wil vrij zijn om zijn eigen keuzes te kunnen maken. De Groninger die geniet van zijn vrijheid, gunt die vrijheid ook aan een ander. Zelfs als hij de keuzes van een ander niet begrijpt, of hij het er niet mee eens is. Als de grenzen worden overschreden, moet de gemeente daarop ingrijpen. Wij willen dat elke Groninger dezelfde kansen krijgt om zich te ontplooien. Dat iedereen dan uiteindelijk andere keuzes maakt, vinden wij niet erg. Groningers zijn allemaal uniek en dus verschillend. Iedere Groninger heeft evenveel recht op vrijheid en op kansen. Wat je geloof, je huidskleur, je nationaliteit, je seksuele voorkeur, geslacht of maatschappelijke positie ook is. Op deze manier richten wij, liberalen, een samenleving in. 01:05:53

VVD: Vanuit deze waarden krijgen we een samenleving waar elke Groninger zichzelf kan ontplooien. Een samenleving waarin we geloven in de kracht van onze inwoners en waar wij de inwoners helpen als het nodig is. Wij hebben de afgelopen jaren de inspanningen van het college beoordeeld langs de lijnen van wonen en werken. Dat zal ik nu weer doen. Wij hebben vorige week al een uitgebreide financiële terugblik gegeven, dus die laat ik nu liggen. Als we kijken naar de prestaties van het college op het gebied van wonen, dan is het een trieste bedoening. Jaar in jaar uit halen we onze eigen gestelde doelen niet. Een college dat hoog opgeeft over sociale woningbouw, onttrekt 272 sociale huurwoningen uit de markt. 01:06:35

VVD: Nu zijn wij niet per se voorstander van sociale huurwoningen, maar dat terzijde. Wij zouden een voorstander zijn van het toevoegen van seniorenwoningen, het aanpakken van scheefhuren en het stimuleren van de doorstroom.

18

01:06:48

Voorzitter: U heeft de interruptie van de ChristenUnie. 01:06:52

ChristenUnie: Dank u wel. Het gaat over het onttrekken van die sociale huurwoningen, weet mevrouw Ietje... 01:07:02

Voorzitter: U mag het bij de achternaam houden. Mevrouw Jacobs. 01:07:05

VVD: Ik heb er twee. U mag kiezen. 01:07:07

ChristenUnie: Weet mevrouw Jacobs ook om welke woningen dat gaat? Of dat tijdelijk is, of dat het blijft? 01:07:15

VVD: Dat weet ik, de heer Rebergen. Het gaat er alleen om dat de woonopgave wederom niet gehaald is. Als u mij belooft dat u als die woningen terug zijn, niet zegt dat we 272 sociale woningen hebben toegevoegd, mag u ook zeggen dat het nu niet gebeurt. Ik vrees dat u dat ook gaat zeggen. Dan tellen we dubbel. Dat moeten we niet doen. We zien in deze gemeente dat de regie op de woningmarkt er niet voor zorgt dat er woningen worden gebouwd. Wat ons betreft, moet er vooral worden ingezet op het faciliteren dat projectontwikkelaars kunnen ontwikkelen en bouwers kunnen bouwen. Had u allen het initiatiefvoorstel van de VVD maar omarmd. Dat waren 45 prachtige voorstellen om de woningmarkt vlot te trekken. 01:07:58

GroenLinks: U heeft eigenlijk geen tijd meer. Ik ben net al best coulant geweest. In de interrupties heeft u al extra gehad, net als in uw betoog. Ik wil voorstellen dat mevrouw Jacobs vervolgt. 01:08:11

VVD: Wonen in Groningen is nog steeds een uitdaging, zeg ik vooral tegen onze voorzitter. Als we kijken naar werken, zien we nog steeds een groot onbenut arbeidspotentieel en een krapte op de arbeidsmarkt. Dat baarde ons vorige jaren zorgen. Dat doet het nu nog steeds, voorzitter. Een baan is zoveel meer dan een inkomen. Het geeft structuur, waardigheid en een zinvolle invulling van je dag. Net als in 2024, sluiten er ondernemers hun bedrijf, omdat ze niet voldoende werknemers kunnen vinden. We zien dat onze ondernemers het moeilijk hebben in onze gemeente. Het is moeilijk om personeel te vinden. Het is moeilijk om hun auto te parkeren. Het is moeilijk om hun klanten te laten parkeren. Het is moeilijk om hun personeel te laten parkeren. 01:08:51

VVD: Ondanks dat, is de VVD trots op wat onze ondernemers in 2024 elke dag hebben laten zien. Zij maken onze binnenstad levendig. Zorgen voor bruisende wijken buurtwinkelcentra. Ze zorgen voor sfeer en voor heel veel banen. Zij verdienen een faciliterende gemeente. Een gemeente die werkt voor ondernemers. Als wij denken aan leven in onze gemeente, dan willen wij graag de bruisende hoofdstad van Noord-Nederland zijn. Met evenementen, congressen, festivals en beurzen. We zijn trots op ons rijke culturele leven. Van Martiniplaza tot de Stadsschouwburg. Van 19

de Oosterpoort tot het Groninger Museum en alles wat ertussen zit. We hadden ook graag gezien dat de marathon was doorgegaan. We vinden het eeuwig zonde dat wij in onze gemeente in 2024 de dance events de nek hebben omgedraaid. 01:09:39

VVD: Bij gezond leven hoort ook sporten. Wij zien nog steeds dat we in onze gemeente onvoldoende capaciteit hebben om te sporten. We hebben een etterend conflict op sportpark Corpus Den Hoorn. Dit wordt door het college eerder gekoesterd dan aangepakt. Dit zijn punten waar wij bij uitstek regie verwachten, maar daar laten we het liggen. Leven draait ook om veilig leven. Daarin hebben we gezien dat er een hoop is misgegaan. 01:10:08

Voorzitter: U heeft een interruptie van de ChristenUnie. 01:10:11

ChristenUnie: Dank u wel, voorzitter. Over sportpark Corpus Den Hoorn hebben we het al vaker gehad. Die laat ik even liggen. Het gaat over de sportvoorzieningen. We bespreken straks het plan voor de sportvoorzieningen, waarin we 400 miljoen gaan investeren. Dan neemt de gemeente daar aardig regie in. Of niet? 01:10:28

VVD: In 2037 bedoelt u? Daar hebben we niks aan als we vandaag willen sporten. 01:10:34

Voorzitter: U heeft nog een vervolgvraag. 01:10:37

ChristenUnie: Voorzitter, het plan gaat helemaal niet over 2037. Het gaat over tot 2037. Het gaat ook over de komende drie jaar, de vier jaar daarna en de vier jaar daarna. Het is een programmatisch plan. Ik wil graag dat mevrouw Jacobs aangeeft hoe ze dat ziet voor de komende jaren. 01:10:55

VVD: Dat zijn een aantal punten en dan vervolg ik mijn woordvoering. We hebben een achterstand in te halen. We hebben op niveau te komen. We moeten mensen extra laten sporten. Daar voorziet het plan niet in. Hoogstens op het inhalen van de achterstand. 01:11:08

Voorzitter: Voor u vervolgt. Ik zag nog een interruptie van de GroenLinks-fractie. 01:11:11

GroenLinks: Dank u wel, voorzitter. Ik denk dat ik het ook enigszins kort moet houden. Het zijn een boel woorden. Dat erken ik direct. Er is te veel publieke regie. Te weinig regie bij sport. Er zijn 4.000 woningen erbij de laatste jaren, maar dat is wel te weinig volgens de VVD. 01:11:26

VVD: Volgens uw eigen plannen. 01:11:26

Voorzitter: Graag een voor een. 20

01:11:28

GroenLinks: Voorzitter, dank u wel. Alleen maar mooie woorden. Wat zou de VVD met deze mooie woorden anders hebben gemaakt? Het is allemaal niet goed. Waar was het plan? 01:11:39

VVD: Ik heb u 45 voorstellen gestuurd. Die heeft u niet overgenomen. 01:11:44

Voorzitter: Een vervolgvraag. 01:11:47

GroenLinks: Voorzitter, zou het kunnen zijn dat de meerderheid van deze raad besloten heeft alleen de uitvoerbare, werkende voorstellen daarvan over te nemen? Niet alleen die voor de bühne? 01:11:55

VVD: Nee, voorzitter. Ze waren allemaal uitvoerbaar. Ze waren allemaal heel verstandig geweest. Voor de VVD draait leven ook over veilig leven. Daarin hebben we gezien dat er een hoop is misgegaan. Grote delen van onze stad lijken op Sodom en Gomorra. Drugsdealers zijn er de baas. Vrouwen kunnen er niet veilig over straat. Gebruik van alcohol, drugs, urineren en braken is eerder regel dan uitzondering. We zijn heel blij te constateren dat het linkse stadsbestuur een deel van de naïviteit heeft afgeschud. Dat het snapt dat camera's echt helpend zijn in de totale aanpak en om de enorme ellende op de Gele Loper adequaat aan te kunnen pakken. Wij zijn blij met de constatering van onze waarnemend burgemeester dat ons uitgaansleven duistere kanten kent die niet normaal zijn. 01:12:37

VVD: Net zoals onze vorige burgemeester al jaren zei. Blijkbaar is een vreemde blik nodig om wakker te worden. Ik ben bijna aan de afronding, voorzitter. Wij zijn blij met de eerste stappen die zijn gezet en zijn hoopvol op het vervolg. Steekpartijen, schietincidenten, seksuele intimidatie. Het hoort niet thuis in onze stad en ons uitgaansleven. Wij zullen nooit een fractie zijn die zegt: dat hoort nu eenmaal bij de Poele of de Peper. We schrikken ervan als andere fracties dat wel zeggen. Ik rond af met de constatering dat ook in 2024 de rechtervleugel van de grutto node werd gemist. Zonder dat bleek het lastig vliegen. Dank u wel. 01:13:14