Versie 2 oktober - Programmabegroting 2025-2028

We maken onderscheid in kapitaalgoederen in de openbare ruimte (bijvoorbeeld wegen, openbare verlichting, bruggen, openbaar groen en riolering) en gemeentelijke gebouwen (bijvoorbeeld Huis van de Stad, Schouwburg, Cultuurhuis De Garenspinnerij). Het onderhoudsbeleid is gebaseerd op de onderstaande nota's die door de raad zijn vastgesteld: Nota

Datum vaststelling

Uitvoeringsplan 1e tranche IHP 2020-2024

Vastgesteld op 19-02-2020

Verordening Voorzieningen Huisvesting onderwijs gemeente Gouda 2020

Vastgesteld op 19-02-2020

Kadernota Vastgoed 2023

Vastgesteld op 13-12-2023

Nota kwaliteitsplan openbare ruimte (KOR)

Vastgesteld op 03-10-2005, actualisatie in 2018 (ter kennisname) aan de raad aangeboden

Nota lange-termijn-investeringen (LTI)

Vastgesteld op 25-05-2011

Nota beheerplan groot- en vervangingsonderhoud (GoVo)

Eerste versie vastgesteld op 10-11-2012. Jaarlijkse actualisatie en één keer per twee jaar aan de raad aangeboden. Meest recente versie is vastgesteld op 27-09-2023

Water- en Rioleringsprogramma Gouda 2024 t/m 2028

Vastgesteld op 13-03-2024

Nota Sport en Bewegen

Vastgesteld op 5-7-2017

Nota maatschappelijke voorzieningen Westergouwe

Vastgesteld op 26-05-2021

Omdat de onderhoudsbehoefte per jaar kan verschillen, kunnen de uitgaven ook jaarlijks verschillen. Daarom worden kostenegalisatievoorzieningen gebruikt waaraan jaarlijks een bedrag wordt gedoteerd. In een jaar dat er minder wordt uitgegeven dan begroot, groeit de voorziening en de middelen uit de voorziening zijn beschikbaar in een jaar waarin er meer wordt uitgegeven dan wordt toegevoegd aan de voorziening.

4.3.2 Onderwijsgebouwen 4.3.2.1 Beleid De gemeente is verantwoordelijk voor onderwijshuisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. Die verantwoordelijkheid vertaalt zich in een zorgplicht voor de huisvesting. De uitvoering van deze zorgplicht is vastgelegd in het Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 2020-2024 1e tranche IHP. De bekostiging voor de onderhoudsreserve voor schoolgebouwen is vanaf 1 januari 2015 geen taak meer voor de gemeente. De schoolbesturen zijn zelf verantwoordelijk voor al het onderhoud aan hun schoolgebouwen. Schoolbesturen ontvangen deze middelen vanaf 2015 rechtstreeks van het Rijk. De gemeente blijft nog wel verantwoordelijk voor nieuwbouw, uitbreiding, medegebruik, eerste inrichting, vandalismeschades en constructiefouten. De gemeentelijke gymnastiekzalen zijn in de dienstverleningsovereenkomst met SPORT●GOUDA ondergebracht. SPORT●GOUDA voert hier het beheer en onderhoud uit. De gemeente stelt jaarlijks een programma Onderwijshuisvesting vast waarin de huisvestings- (en daaraan gerelateerde) aanvragen van de schoolbesturen zijn opgenomen.

4.3.2.2 Financiële middelen Dagelijks onderhoud De gemeente is verantwoordelijk voor het dagelijks onderhoud van de zes zogenoemde “bruikleenscholen”. Gebruik vindt plaats op basis van medegebruiksovereenkomsten. Alleen voor het schoolgebouw Burgemeester Martenssingel 15 is een voorziening ingesteld aan de hand van een MJOP. Met het vrijvallen van verschillende locaties na opheffing/fusering komen er eind 2024 begin 2025 enkele bruikleenscholen bij. Begin 2025 wordt onderzocht of een aanvraag voor een extra onderhoudsvoorziening voor alle bruikleenscholen noodzakelijk is. Dit hangt af van de werkelijke kosten van noodzakelijk ingrepen in 2024 aan de huidige gebouwen, op

Programmabegroting 2025-2028

73

te stellen MJOPs van de nieuwe bruikleenscholen, en het mogelijk vaststellen van het Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 2e tranche IHP. De jaarlijkse dotatie is afgerond € 86.000. De volgende bestedingen (voorziening) in de periode 2025-2028 zijn geraamd. 2025

2026

2027

Stand per 1 januari

(bedragen x € 1.000)

1

0

0

2028 0

Vermeerderingen

86

86

86

86

Verminderingen

87

86

86

86

Stand per 31 december

0

0

0

0

Onderhoudsbudget Voor het jaar 2025 is in de begroting (exploitatie) rekening gehouden met een onderhoudsbudget voor de overige bruikleenscholen van € 90.000.

4.3.3 Gemeentelijke gebouwen en objecten 4.3.3.1 Beleid Het Meerjarig OnderhoudsPlan (MOP) 2019-2024 is opgesteld op basis van de onderhoudsbehoefte per object. Om de onderhoudsbehoefte van de gemeentelijke gebouwen te kunnen bepalen en begroten wordt eens in de vijf jaar een Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP) opgesteld. De MJOP is gebaseerd op inspecties en geeft inzicht in het planmatig onderhoud om het vastgoedbezit in stand te houden, volgens de in de Kadernota Vastgoed vastgelegde onderhoudsniveaus. De onderhoudsniveaus variëren van onderhoudsniveau A t/m D. A is het hoogste onderhoudsniveau en wordt veelal toegepast bij beeldbepalende, voor publiektoegankelijke gebouwen. Onderhoudsniveau D is het laagste onderhoudsniveau en vooral gericht op het voldoen aan wet- en regelgeving. Dit onderhoudsniveau wordt toegepast op objecten waar herontwikkeling is voorzien of waar om andere reden geen lange termijn instandhouding aan de orde is. Het onderhoudsniveau kan gedurende de exploitatieperiode wijzigen, bijvoorbeeld als gevolg van een functiewijziging. Op basis van het meerjarig onderhoudsplan wordt het onderhoudsbudget vastgesteld. In het vierde kwartaal van 2024 wordt het meerjarig onderhoudsplan ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd. De nieuwe MJOP ziet op de periode 2025 tot 2030.

4.3.3.2 Financiële middelen Planmatig / groot onderhoud In 2025 worden uitgaven voor planmatig/groot onderhoud vooralsnog in de exploitatie begroot en vervolgens worden deze exploitatielasten gedekt door een onttrekking uit de reserve. De verwachte uitgaven en onttrekkingen voor groot onderhoud gebouwen is als volgt. Stand per 1 januari

2.289

2.570

2.852

3.113

Vermeerderingen

1.838

1.839

1.818

1.818

Verminderingen

1.557

1.557

1.557

1.557

Stand per 31 december

2.570

2.852

3.113

3.375

Zodra het MJOP 2025-20230 is vastgesteld, wordt de begroting aangepast zodat het groot onderhoud weer via een voorziening kan verlopen. Dagelijks onderhoud Voor dagelijks onderhoud (contract- en klachtenonderhoud) is € 231.000 begroot. Het dagelijks onderhoud voor de Schouwburg en het Huis van de Stad wordt via de bestemmingsreserve groot onderhoud afgewikkeld. Investeringen van voldoende omvang die levensduurverlengend zijn, worden aangemeld voor het concerninvesteringsplan.

74

Programmabegroting 2025-2028

4.3.4 Openbare ruimte (wegen, kunstwerken, water en groen) 4.3.4.1 Beleid Voor het dagelijks beheer van de stad wordt gewerkt met de door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus gebaseerd op de landelijke beeldsystematiek van het CROW. Gouda stuurt zelf het dagelijks onderhoud van de openbare ruimte aan. Het onderhoud is aanbesteed en gegund aan een aantal marktpartijen. De gemeente controleert de kwaliteit van het uitgevoerde onderhoud door maandelijks op 100 willekeurige punten kwaliteitsmetingen uit te voeren en via dagelijks toezicht op de uitgevoerde werkzaamheden. Groot onderhoud en vervanging worden uitgevoerd wanneer dit technisch noodzakelijk is op basis van door de raad vastgestelde normen. In het beheerplan is een lange termijn doorkijk gemaakt van de noodzakelijke onderhoudsen vervangingswerkzaamheden met een prognose van de benodigde financiële middelen. De nota Beheerplan Groot onderhoud en vervanging, waarin de staat van de openbare ruimte wordt beschreven met een meerjarige doorkijk, is geactualiseerd in september 2023. Dit proces volgt een tweejaarlijkse cyclus. Indien de financiële middelen op de middellange termijn niet toereikend zijn, worden keuzes voorgelegd aan de raad.

4.3.4.2 Financiële middelen Groot onderhoud en vervanging openbaar gebied De kosten van groot onderhoud komen ten laste van de voorziening Groot Onderhoud Openbare Ruimte. Vanuit de exploitatie vinden dotaties plaats aan deze voorziening. Naast onderhoud vinden investeringen plaats. Alle investeringen moeten geactiveerd worden (investeringsbudgetten in meerdere jaren afschrijven). Daartoe is er een reeks investeringsbudgetten opgenomen met, afhankelijk van de levensduur van de investering, verschillende afschrijvingstermijnen. Voor de totaal beschikbare middelen voor Onderhoud en investeringen Openbare Ruimte (zowel de voorziening groot onderhoud als de investeringsbudgetten) geldt dat de beschikbare middelen zijn afgestemd op de onderhouds- en investeringsbehoefte. Vervangingsinvesteringen openbare ruimte worden op basis van het beheerplan openbare ruimte geprogrammeerd en komen ten laste van de investeringsbudgetten Vervangingsinvesteringen Openbare Ruimte. In de begroting wordt rekening gehouden met het volgende verloop van deze voorziening groot onderhoud (zie onderstaande tabel). Daarnaast is een reeks investeringsbudgetten Vervangingsinvesteringen Openbare Ruimte opgenomen zoals verwerkt in de paragraaf investeringen. Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Stand 1 januari

3.672

2.325

3.519

4.501

Dotatie

5.141

5.141

5.141

5.141

Uitputting

6.488

3.947

4.159

4.590

Stand 31 december

2.325

3.519

4.501

5.051

Civieltechnische kunstwerken (bruggen, kademuren, sluizen, tunnels en viaducten) Naast de investeringsprojecten in het beheerplan openbare ruimte zijn er ook verbeterprojecten voor de openbare ruimte opgenomen in het Concern Investeringsplan (CIP). Dit zijn projecten die afwijken van de criteria van het beheerplan openbare ruimte. Bijvoorbeeld: projecten op basis van het mobiliteitsplan, nieuwe aanleg van ondergrondse afvalcontainers of (her)inrichting van de openbare ruimte naar aanleiding van wijkontwikkelingsprojecten. Ook deze (vervangings)investeringen worden, conform de regeling Besluit begroting en verantwoording, geactiveerd. De benodigde investeringsbudgetten worden opgenomen in het CIP en de meerjaren kapitaallasten worden in de begroting verwerkt. Herstel zakkende bodem Door de bodemgesteldheid (veenbodem) behoort de zakkende bodem nog steeds tot de grootste aandachtspunten en kapitaalintensieve beheeronderdelen van Gouda. Bodemdaling zorgt ook dat woningen, bedrijven en instellingen steeds lastiger toegankelijk worden. In gebieden waar geen grootschalig onderhoud staat gepland zorgt dit voor uitdagingen bij het realiseren van de doelstelling om Gouda voor iedereen toegankelijk te houden. De ophoogprojecten worden ook vanuit de voorziening groot onderhoud openbare ruimte betaald.

In de rioleringsprojecten worden ook meteen de noodzakelijke ophogingen meegenomen, zodat het gebied weer volledig is opgeknapt.

Programmabegroting 2025-2028

75

Dagelijks onderhoud Voor het uitvoeren van het dagelijks onderhoud zijn de volgende middelen beschikbaar in de exploitatie: Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2.1 Verkeer en vervoer

11.232

9.658

9.479

9.479

2.4 Economische havens en waterwegen 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

492

492

492

492

7.413

6.912

6.333

6.317

Het dagelijks onderhoud wordt uitgevoerd door diverse gespecialiseerde marktpartijen waarbij de selectie van partijen via aanbestedingen plaatsvindt.

4.3.5 Watertaken 4.3.5.1 Beleid In maart 2024 is het Water- en Rioleringsprogramma Gouda 2024 t/m 2028 (WRP 2024-2028) door de gemeenteraad vastgesteld. In dit programma zijn de wettelijke watertaken voor afvalwater, regenwater en grondwater opgenomen. Binnen de WRP projecten worden (in het projectgebied) ook de noodzakelijke ophogingen en de daarbij horende weginrichting meegenomen en gefinancierd vanuit het WRP. Dit geldt ook voor de watergerelateerde klimaatadaptatiemaatregelen om de stad weerbaarder te maken tegen de effecten van klimaatverandering. Daarnaast zijn de (gemeentelijke) maatregelen die nodig zijn voor de waterpeilverlaging in de binnenstad (Kaderplan Bodemdaling Binnenstad) opgenomen in het WRP.

4.3.5.2 Financiële middelen Gebaseerd op het WRP 2024-2028 is de planning voor de jaaruitgaven en de inkomsten voor de komende jaren als volgt: Riolering - totaal voorzieningen Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

Stand 1 januari

16.918

21.130

11.089

7.765

Dotatie

8.710

7.273

7.533

8.445

Uitputting

4.498

17.314

10.857

7.872

Stand 31 december

21.130

11.089

7.765

8.337

4.3.6 Sportgebouwen 4.3.6.1 Beleid De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van de sporthallen, gymnastieklokalen, het Groenhovenbad en de velden op een aantal sportparken in Gouda. De onderhoudsniveaus zijn vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst tussen gemeente en SPORT●GOUDA. SPORT●GOUDA verzorgt voor de gemeente de uitvoering van het groot en dagelijks onderhoud. Dit gebeurt in nauwe samenspraak met de sportclubs. De sportclubs onderhouden zelf hun eigen accommodaties zoals kleedkamers en kantines. De dienstverleningsovereenkomst met SPORT●GOUDA is in 2022 met een periode van vijf jaar verlengd. Na deze periode kan, op basis van de evaluatie, besloten worden om nogmaals met vijf jaar te verlengen.

4.3.6.2 Financiële middelen De kosten voor het onderhoud van de binnensportaccommodaties moet SPORT●GOUDA vinden in het lumpsumbedrag dat zij jaarlijks van de gemeente ontvangt voor uitvoering van de dienstverleningsovereenkomst. Investeringen in sportvelden staan op de gemeentelijke begroting. Groot onderhoud De meerjarenonderhoudsplanningen voor zowel de binnensport als de buitensport worden jaarlijks door SPORT●GOUDA bijgesteld. Grote projecten in 2025 zijn de renovaties van de kunstgrasvelden van ONA en sv DONK (veld 3). Dagelijks onderhoud Het contractonderhoud (jaarlijkse onderhoudsbeurten van installaties, schilderwerk, servicecontracten) en het klachtenonderhoud maakt deel uit van de meerjarenonderhoudsplannen.

76

Programmabegroting 2025-2028

4.4 Financiering 4.4.1 Waarin geeft de paragraaf financiering inzicht? De paragraaf geeft inzicht in de verwachte ontwikkeling van de financiering op korte, middellange en langere termijn. Deze verwachte ontwikkeling vindt haar grondslag in de volgende gegevens, verwachtingen, het treasurystatuut en (wettelijke) kaders: • De omvang van de verwachte meerjarige financieringsbehoefte • De renteverwachting • Gedeeltelijk afdekken van toekomstig renterisico • Kasgeldlimiet en renterisiconorm Onder 4.4.2 worden de belangrijkste conclusies uit deze paragraaf financiering samengevat. De gevolgen voor de operationele financiering zijn hieronder in 4.4.3 uitgewerkt in beleidsvoornemens voor de korte termijn (2025), de middellange termijn (2026-2028) en lange termijn (2028 en verdere jaren). Tevens wordt inzichtelijk gemaakt op welke wijze de bancaire schuld zich naar verwachting meerjarig gaat ontwikkelen en hoe zich dit verhoudt met het schuldenplafond. Ook wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de schuldquote. Het investeringsprogramma leidt er toe dat de komende jaren jaarlijks nieuwe financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Daarover moet rente worden betaald. In het tweede kwartaal van 2024 is de rente aan het stabiliseren en licht dalend..

Hoe de gemeente beleidsmatig al op deze rentestijging heeft geanticipeerd en in de nabije toekomst mee om wil gaan is in deze paragraaf onder 4.4.3.1, 4.4.3.2 en 4.4.4.1 uitgewerkt. Daarnaast dient in de paragraaf financiering een aantal door het BBV voorgeschreven rapportages te worden opgenomen. Deze zijn onder 4.4.5 opgenomen.

4.4.2 Belangrijkste conclusies uit de paragraaf financiering De belangrijkste conclusies zijn: • de renteniveaus zijn in het 3e kwartaal 2024 stabiel; • verwacht renteresultaat over 2025 is € 0,7 miljoen positief; • meerjarige financiering vindt plaats binnen de wettelijke kaders; • de netto schuldquote blijft onder 100% en ruim binnen de normen die de provincie hieraan stelt; • uit hoofde van risicobeheersing worden maatregelen genomen ter beheersing van het renterisico op toekomstig aan te trekken financieringsmiddelen.

4.4.3 Beleidsvoornemens 4.4.3.1 Beleidsvoornemens operationele financiering op korte termijn (2025) Hieronder het verloop van de bancaire financiering: Omschrijving (bedragen x 1 miljoen €) Langlopende financiering

Bedrag 272

Kortlopende financiering

31

Totaal

303

Omschrijving (bedragen x 1 miljoen €)

Bedrag

Langlopende financiering Omvang op 1 januari 2025

242,2

Contractuele aflossingen 2025

-17,2

Opname langlopende financiering met al in 2021 vastgelegd rentepercentage

15

In de tweede helft van 2025 aan te trekken langlopende financiering

32

Totaal op 31 december 2025

272

Kortlopende financiering Omvang op 1 januari 2025

16

In 2025 aan te trekken kortlopende financiering

15

Totaal op 31 december 2025

31

Programmabegroting 2025-2028

77

4.4.3.2 Beleidsvoornemens op middellange termijn (2026-2028) De benodigde omvang van de bancaire financiering wordt steeds minder betrouwbaar in te schatten naarmate verder in de toekomst wordt gekeken. Verwachte ontwikkelingen in het investeringsprogramma worden continu bijgesteld, waardoor het beeld voortdurend verandert. Het huidige volume aan investeringen is gefaseerd om een realistischer inschatting te maken van de financieringsbehoefte voor de komende periode. Hierdoor sluit de nieuw aan te trekken financiering beter aan op de realiteit. Op basis van de trends van de voorgaande jaren en de verwachte fasering is de verwachting dat we in de jaren 2025, 2026 en 2027 €120 miljoen aan langlopende financiering zullen moeten aantrekken. Eventueel extra benodigde financiering zullen we voorzien door middel van kortlopende financiering.

Het renterisico over de in de jaren 2025 en 2026 aan te trekken langlopende financieringsmiddelen is voor een groot gedeelte al in 2022 beheerst door voor het jaar: • 2025 een tweetal leningen aan te trekken optellend tot € 15 miljoen, die op 1 juli 2025 worden gestort met een vastgelegd rentepercentage van 1,45 % (marktrente nu: 3%) • 2026 een langlopende geldlening aan te trekken van € 11 miljoen, die op 1 juli 2026 wordt gestort met een vastgesteld rentepercentage van 2,527 % (marktrente nu: 3%) Het beheersen van het renterisico van de in 2025 en 2026 resterende verwachte aan te trekken volumes en het verwachte volume voor 2027 wordt in 2024 nader overwogen.

4.4.3.3 Beleidsvoornemens op langere termijn (>2028) Gegeven ons investeringsprogramma zullen in de jaren 2028 en verdere jaren structureel langlopende financieringsmiddelen moeten worden aangetrokken. Gezien de hierboven aangegeven onzekerheden en de onduidelijkheden rond het kabinetsbeleid over de wijze waarop gemeenten na 2026 vanuit het gemeentefonds worden gefinancierd, is de omvang van de aan te trekken nieuwe langlopende financieringsmiddelen slechts met een beperkte mate van zekerheid in te schatten. Beheersing van het renterisico van de vanaf 2029 aan te trekken financieringsmiddelen wordt nu nog niet zinvol geacht (zie ook 4.).

4.4.3.4 Meerjarige schulden ontwikkeling De hierboven onder 4.4.3.1 tot en met 4.4.3.3 vermelde beleidsvoornemens en uitgangspunten leiden tot onderstaande verwachte ontwikkeling van de gemeentelijke schuldpositie richting financiers.

78

Programmabegroting 2025-2028

4.4.3.5 Meerjarige ontwikkeling schuldquote In het coalitieakkoord 2023-2026 heeft het college aangegeven de schuldquote te gebruiken als monitoringsinstrument. In onderstaande grafiek wordt, mede op basis van de hierboven onder 4.4.3.1 tot en met 4.4.3.3 vermelde beleidsvoornemens, inzicht gegeven in de tot en met 2034 verwachte ontwikkeling van de schuldquote en de toetsingskaders (GTK) die de provincie Zuid-Holland hanteert. Vanwege het investeringsniveau zien we in een aantal jaren dat de schuldquote iets oploopt. We gaan in de jaren na 2028 naar een netto schuldquote van bijna 100% en het licht springt op oranje. Als de netto schuldquote hoger is dan 130%, dan staat het licht op rood en heeft een gemeente een erg hoge schuld. Door de genoemde fasering in investeringen zal de schuldquote significant afwijken, maar dit geeft aan hoe de ruimte in de schuldquote zich ontwikkelt.

4.4.3.6 Meerjarige ontwikkeling investeringsquote Tijdens de bespreking van de kadernota 2025 heeft de raad voorgesteld om de investeringsquote als instrument op te nemen, zodat kan worden gevolgd of er voldoende wordt geïnvesteerd. De investeringsquote is een maatstaf die de ontwikkeling in de jaarlijkse investeringen weergeeft. Door deze indicator te gebruiken, kan beter worden gemonitord of de gemeente voldoende investeert in belangrijke projecten en voorzieningen. Hiermee wordt beoogd om transparantie en verantwoording te verbeteren. In onderstaande grafiek wordt inzicht gegeven in de tot en met 2028 verwachte ontwikkeling van de investeringsquote inclusief faseringen.

Programmabegroting 2025-2028

79

4.4.4 Beheersing renterisico Omdat de gemeente de komende jaren nieuwe financieringsmiddelen moet aantrekken, loopt zij het risico van stijgende rente. Indien dit zich voordoet heeft dit een negatieve invloed op het financieel perspectief. In het treasurystatuut van Gouda is vastgelegd dat toekomstig renterisico gedeeltelijk wordt afgedekt. (bedragen x € 1 miljoen)

2025

2026

2027

2028

Stand per 1 januari

242

272

284

309

Aflossingen

-17

-18

-19

-18

Nieuwe lening, % al vastgelegd > geen renterisico

15

11

0

0

Nieuwe lening, % nog niet bekend > wel renterisico

32

18

44

39

Stand per 31 december

272

284

309

330

Langlopend

Bij de beleidsvoornemens is uitgewerkt op welke wijze invulling is gegeven aan het beheersen van het renterisico. Het resterend renterisico in de jaren 2025 tot en met 2028 wordt overwogen. De verwachting is dat de rentepercentages voor langlopende financiering niet verder zullen oplopen en op termijn iets zullen dalen. Om die reden is ten aanzien van het resterende te beheersen renterisico in die jaren tot op dit moment geen actie ondernomen. Het nu al beheersen van het renterisico over vanaf 2028 aan te trekken financieringsmiddelen wordt, gezien de beperkte betrouwbaarheid van de benodigde omvang en de hoge risicopremies, niet zinvol geacht.

80

Programmabegroting 2025-2028

4.4.5 Voorgeschreven rapportages 4.4.5.1 Rente en renteverdeling Voor de begroting 2025 wordt rekening gehouden met € 7,8 miljoen aan te betalen rentekosten (voor 2024: € 6,9 miljoen). Via de methodiek van de renteomslag wordt totaal € 8 miljoen aan rentelasten omgeslagen over de activa (programma’s en voorzieningen) en daarmee doorbelast aan de taakvelden. Aan de grondexploitaties wordt € 0,4 miljoen vergoed. Het verwachte renteresultaat voor 2025 komt op € 0,7 miljoen (2024: € 1,3 miljoen). Dit renteresultaat maakt deel uit van het resultaat van het taakveld treasury. De afwijking van het renteresultaat ten opzichte van 2024 wordt met name veroorzaakt door de hogere rentelasten.

Schema rentetoerekening 2025 (bedragen x € 1.000) De externe rentelasten voor de korte en lange financiering

7.778

De externe rentebaten

-100

Totaal door te berekenen externe rente

7.678

De rente die aan de grondexploitaties wordt worden doorberekend

-398

De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

0

Totaal rente grondexploitaties en projectfinanciering

-398

Saldo door te berekenen externe rente

7.280

Rente over eigen vermogen

0

Rente over voorzieningen die gewaardeerd zijn op contante waarde

0

Totaal rente over eigen vermogen en voorzieningen

0

De geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente

7.280

De werkelijk aan taakvelden (programma's inclusief overhead) toegerekende rente (renteomslag)

7.957

Renteresultaat op het taakveld treasury (- betekent voordelig)

-677

Doordat er een verschil is tussen het gehanteerde omslagpercentage en het werkelijke percentage (toegestaan binnen een bandbreedte van -0,5% en 0,5%) ontstaat een renteresultaat. Het gepresenteerde renteresultaat van € 0,7 miljoen voordelig betekent dat de gehanteerde omslagrente hoger is dan het werkelijke percentage. Er wordt dus meer rente doorberekend dan dat er daadwerkelijk aan rente wordt betaald aan de geldverstrekkers. Het verschil bevindt zich binnen de gestelde bandbreedte. In de programmabegroting 2025-2028 zijn voor de verschillende renten de volgende uitgangspunten gehanteerd: Omschrijving

2025

2026

2027

2028

Omslagrente

1,90%

1,90%

1,90%

1,90%

Rente over boekwaarden grondexploitaties

1,90%

1,90%

1,90%

1,90%

Rekenrente in de grondexploitaties

1,90%

1,90%

1,90%

1,90%

Rekenrente aan te trekken kort geld

4,00%

4,00%

4,00%

4,00%

Rekenrente aan te trekken lang geld

3,00%

3,00%

3,00%

3,00%

De hoogte van de omslagrente, de rente over de boekwaarden van de grondexploitaties en de hoogte van de rekenrente in de grondexploitaties zijn vastgesteld op basis van de voorschriften die het Besluit begroting en verantwoording (BBV) hiervoor stelt.

Programmabegroting 2025-2028

81

Ten aanzien van de meerjarige ontwikkeling van de omslagrente bestaat het risico dat deze, als gevolg van de ontwikkeling van de renteniveaus waartegen de gemeente kan lenen, op enig moment naar boven moet worden bijgesteld. Bij de tweede bestuursrapportage van 2025 vindt een nieuwe analyse van de verwachte toekomstige ontwikkeling plaats. Eventuele budgettaire consequenties, mogelijk ook voor het begrotingsjaar 2025 worden verwerkt. De verwachting is overigens dat de 1,9% omslagrente enige jaren kan standhouden. De rekenrentes voor aan te trekken kort en lang geld zijn afgeleid van de marktverwachtingen in het derde kwartaal van 2024. De verwachting is dat zowel de korte als de lange rente in 2025 maar ook voor de wat langere termijn op de huidige niveaus blijven en wellicht iets dalen.

4.4.5.2 Kasgeldlimiet Om grote fluctuaties in de rentelasten van de gemeente te vermijden is de omvang van de korte financiering door de wet FIDO begrensd op maximaal 8,5% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar, met een minimum van € 0,3 miljoen. Het is hierbij niet toegestaan meer dan twee kwartalen achtereen de kasgeldlimiet te overschrijden.

Kasgeldlimiet Omschrijving (bedragen * € 1 miljoen)

Rekening Begroting 2023 ultimo 2024 gemiddeld

Begroting 2025 1e kwartaal

Begroting Begroting 2025 2e 2025 3e kwartaal kwartaal

Begroting 2025 4e kwartaal

Begrotingstotaal (primitief)

328

324

380

380

380

380

In procenten van de grondslag

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

Kasgeldlimiet Gemiddelde kortlopende schuld (-/- = schuld, + = tegoed) Vrije ruimte

28

28

32

32

32

32

-16,6

-18,8

-24

-32

-15

-3

11

9

8

0

17

29

Bovenstaande tabel toont aan dat de gemeente Gouda de renterisico's op korte schuld beheerst binnen de daarvoor gestelde wettelijke kaders. Bij een eventuele transactie waarbij korte schuld wordt omgezet in lange schuld, beïnvloedt dit de ruimte onder de limiet positief.

4.4.5.3 Renterisiconorm Om grote fluctuaties in de rentelasten bij lange financiering te vermijden is door de wet FIDO bepaald dat een gemeente elk jaar maximaal 20% van het begrotingstotaal mag aflossen. Doel van de norm is dat gemeenten de renterisico’s over de jaren spreiden. Onderstaand de renterisico’s met betrekking tot de vaste schuld. Omschrijving (bedragen * € 1 miljoen)

2025

2026

2027

2028

Grondslag: omvang begroting per 1 januari Begrotingstotaal

380

375

364

372

Norm (%)

20%

20%

20%

20%

Renterisiconorm

76

75

73

74

Aflossingsverplichtingen op vaste schuld

-17

-18

-19

-18

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

59

57

54

57

Bovenstaande tabel geeft aan dat het renterisico op de vaste schuld van de gemeente Gouda in de periode 2025 tot en met 2028 ruim binnen de wettelijk gestelde normen blijft.

4.4.5.4 Kredietrisico De gemeenteraad heeft als algemeen uitgangspunt vastgesteld dat alleen leningen of garanties uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt. Andere uitzettingen zijn op grond van de Wet Fido niet toegestaan. Eventuele overtollige financiering mag uitsluitend nog worden belegd bij banken die voldoen aan de juiste kredietwaardigheid, de rijksoverheid of medeoverheden. Kredietrisicobeheersing richt zich op de kredietwaardigheid (en dus risicoprofiel) van de tegenpartij bij financiële transacties. Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen, beleggingen) of uit verleende garanties.

82

Programmabegroting 2025-2028

Kredietrisico op verstrekte gelden en borgstellingen De gemeenteraad heeft als algemeen uitgangspunt vastgesteld dat alleen leningen of garanties uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt. Andere uitzettingen zijn op grond van de Wet Fido niet toegestaan. Eventuele overtollige financiering mag uitsluitend nog worden belegd bij banken die voldoen aan de juiste kredietwaardigheid, de rijksoverheid of medeoverheden. Kredietrisicobeheersing richt zich op de kredietwaardigheid (en dus risicoprofiel) van de tegenpartij bij financiële transacties. Kredietrisico’s kunnen worden gelopen vanuit uitzettingen (verstrekte geldleningen, beleggingen) of uit verleende garanties.

Overzicht kredietrisico op verstrekte gelden en borgstellingen Omschrijving (bedragen * € 1.000)

Rekening 2023

Begroting 2024

Ultimo 2024 Ultimo 2025 Ultimo 2026 Ultimo 2027 Ultimo 2028

Publieke taak Leningen aan verenigingen, stichtingen en natuurlijke personen

84

84

84

84

84

84

84

Leningen aan woningbouwcorporaties

0

0

0

0

0

0

0

2.437

2.437

2.437

2.437

2.437

2.437

2.437

Prudent beheer Financiele instellingen (rating A en hoger) Overige (semi-)overheidsinstellingen Overige toegestane instellingen Overige niet toegestane instellingen Totaal

0

0

0

0

0

0

0

250

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2.771

2.521

2.521

2.521

2.521

2.521

2.521

De uitzettingen bij financiële instellingen met een rating van A of hoger betreffen met name uitzettingen bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting. Naast het verstrekken van kredieten, verleent de gemeente Gouda uit hoofde van de publieke taak in uitzonderlijke gevallen een borgstelling richting derden (voor een toelichting, zie het onderdeel: Niet uit de balans blijkende verplichtingen uit de jaarstukken). Het kredietrisico op borgstellingen wordt periodiek gewaardeerd en meegenomen in de berekening van het weerstandsvermogen (zie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing).

4.4.5.5 Liquiditeitenrisico Liquiditeitsrisico is het risico dat er onvoldoende middelen zijn om aan directe betalingsverplichtingen te kunnen voldoen. Dit doet zich voor indien de met BNG Bank overeengekomen kredietlimiet van € 10 miljoen op onze rekening-courant wordt overschreden. Dit risico wordt beheerst door een actief liquiditeitenbeheer dat wordt ondersteund door een permanent onderhouden liquiditeitsplanning met een horizon van ongeveer 2 jaar. Op basis van onderbouwde voorspellingen van de in- en uitgaande geldstromen kan tijdig actie worden ondernomen om tekorten aan te vullen en overschotten uit te zetten. De liquiditeitsplanning wordt ook ingezet als hulpmiddel om de renterisico's te bepalen en het dagelijks saldo te beheren.

Programmabegroting 2025-2028

83

4.5 Investeringen 4.5.1 Inleiding Investeringen leveren een positieve bijdrage aan de fysieke leefomgeving, waardoor de stad voor inwoners, bedrijven en toeristen aantrekkelijk blijft. Daarom blijft het college in de begroting ruimte maken voor zowel investeringen met een economisch als een maatschappelijk nut.

4.5.2 Investeringsrapportage In de begroting wordt jaarlijks een meerjarige investeringsplanning opgesteld. Met dit instrument wordt de omvang van de investeringsbudgetten en de kapitaallasten vastgesteld. Bij iedere programmabegroting wordt een inschatting van de verwachte operationele, investerings- en financieringskasstromen opgesteld, waardoor liquiditeits- en renterisico’s beheersbaar blijven. De kapitaallasten die uit de investeringen voortvloeien zijn opgenomen in de exploitatielasten. Het totaalbedrag aan investeringen per jaar is als volgt: Programma Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Nut

2025

01 Economie, werk en onderwijs

Burg. Martenssingel 15 (ISK)

E

1.410.000

0

0

0

IHP

E

20.940.583

464.460

0

0

Kinderopvang bij de nieuwbouw Auris Taalplein

E

273.382

0

0

0

Maatschappelijke Voorzieningen WesterGouwe

E

85.000

129.200

193.800

6.091.356

02 Energie en klimaat Ondergrondse containers

03 Wonen en leefomgeving

84

2026

2027

2028

H

660.000

0

0

0

Rioleringsinvesteringen uitgaven

H

4.497.889

16.445.706

10.424.830

7.872.456

Rioleringsinvesteringen inkomsten

H

-4.497.889

-16.445.706

-10.424.830

-7.872.456

Rioolprojecten (afschrijven)

H

3.364.363

0

0

0

Dubbelzijdig fietspadverb. Jamessingel

M

0

0

835.000

0

Eurotonde

M

0

0

3.000.000

0

Haastrechtsebrug

M

1.250.000

1.250.000

0

0

Herinrichting Agnietenstraat

M

358.228

0

0

0

Herinrichting Sportlaan

M

210.405

0

0

0

Kruising Jamessingel/Rijsselseweg

M

0

0

1.440.675

0

Kwaliteitsverhoging binnenstad

M

395.000

795.000

345.000

0

Maatr. Knelpunt.verkeer en VCP

E

550.000

913.000

580.000

0

Maatr. Knelpunt.verkeer en VCP

M

2.204.637

2.204.637

2.204.637

14.705

Maatschappelijke Voorzieningen WesterGouwe

E

24.623.912

2.243.154

4.063.345

100.874

Noord-Zuid fiets- en wandelroutes bereikbaar Hoogv

M

0

0

1.450.331

0

Onderhoudsinvesteringen Schouwburg

E

0

306.475

0

0

Sporten in de buitenruimte (bestuursakkoord)

E

500.000

250.000

250.000

0

Stadhuis 2023 (bestuursakkoord)

E

10.146.854

2.500.000

0

0

Toegankelijkheid Openbare Ruimte 20 jr (bestuursakkoord)

M

1.126.867

577.000

256.333

256.333

Uitbr. Parkeergarage Spoorzone

E

2.587.528

0

0

0

Uitbreiding woonwagen standplaatsen

E

725.392

0

0

0

Verduurz Gem.Vastgoed (bestuursakkoord)

E

9.480.572

7.103.000

2.723.000

3.581.000

Verv. viaduct Noothoven van Goorstraat

M

1.000.000

0

0

0

Vervanging comp.bestuur Selectief Toegangsysteem

E

350.000

0

0

0

Vervanging Kade- en Walmuren (bestuursakkoord)

M

1.864.400

0

0

0

Vervanging Kade- en Walmuur 20jr

M

0

1.500.000

1.500.000

0

Vervanging populieren

M

1.280.000

780.000

0

0

Vervanging VRI Goejanverw FI singel

M

50.000

354.085

0

0

Vervangings investering Openbare Ruimte

M

13.962.286

15.893.963

6.590.059

5.619.307

Voetpad door spoorpark

M

0

0

179.000

0

Programmabegroting 2025-2028

Programma Omschrijving (bedragen x € 1.000)

Nut

2025

05 Cultuur sport en recreatie

Buitensport

E

1.215.000

569.000

251.000

937.000

06 Leefbaarheid en veiligheid

Vervanging camera toezicht

E

44.000

44.000

44.000

0

07 Bestuur en organisatie

Automatisering

E

963.261

580.000

333.000

996.000

AV middelen

E

Totaal

2026

2027

2028

425.350

0

0

0

102.047.020

38.456.974

26.239.180

17.596.575

Programmabegroting 2025-2028

85

4.6 Bedrijfsvoering 4.6.1 Inleiding Een goede bedrijfsvoering is essentieel in een robuuste organisatie om haar opgaves te realiseren. Een robuuste organisatie betekent dat het fundament stevig staat. Een organisatie met voldoende en vakkundige medewerkers waar ambtelijk vakmanschap centraal staat. Dit begint met een duidelijke stip aan de horizon: wat kenmerkt de organisatie, wat zijn daarin de belangrijkste waarden en welk gedrag hoort daarbij? Wat is de meest passende inrichting gezien de uitdagingen? Het aantrekken en behouden van medewerkers is een grote uitdaging en vraagt om een goede strategische personeelsplanning. Gemeente Gouda wil een aantrekkelijke werkgever zijn en een leerschool. Andere belangrijke speerpunten zijn het verbeteren van het informatiegestuurd werken en een goed werkende financiële functie. Tot slot is de gemeente Gouda een diverse en inclusieve organisatie en werkgever. Deze speerpunten worden hieronder verder toegelicht.

4.6.2 Wat zijn de belangrijkste prioriteiten

Verbeteren financiële functie Doel Het versterken van de financiële functie is en blijft de komende jaren één van de belangrijkste prioriteiten van de gemeente Gouda. Om hier de regie op te voeren, is het programma Verbeteren Financiële Functie (VFF) medio 2021 gestart. In 2025 gaat deze ontwikkeling een nieuwe fase in, waarin de focus ligt op de borging van de verbeterpunten in de reguliere processen. In 2025 wordt verder gewerkt aan het verbeteren van de financiële functie, met als doel te zorgen dat de financiële processen goed lopen, de administratie betrouwbaar is, de informatievoorziening goed is georganiseerd en het eigenaarschap eenduidig is belegd. Hiermee wordt de financiële functie een drijvende kracht binnen de organisatie. Geruisloos als het goed loopt, zichtbaar wanneer het nodig is. Activiteiten 2025 • Het verder optimaliseren van de Planning & Control cyclus en verbeteringen bij het opstellen van de P&C producten, met specifieke aandacht voor de begroting; • De mogelijkheden van de ontwikkelde dashboards en rapportages verder benutten. • Het structureel inbedden van de ingezette verbeteringen bij de financiële administratie en het verder verkennen en inzetten op mogelijkheden van meer gebruik van data en automatisering.

• Het investeren in de ontwikkeling en kwaliteit van medewerkers in de financiële functie zodat de dienstverlening aan het bestuur en de gemeente verder wordt verbeterd.

Sturen op realisatie Doel Een van de ontwikkelpunten in de organisatie is het versterken van de sturing op realisatie op het gebied van zowel personeelskosten (inclusief inhuur), financiën als resultaten. Het sturen op resultaten versterkt de focus met als doel om doelgerichter en doelmatiger te werken. In 2025 ligt daarbij de focus op het in gebruik nemen en verder ontwikkelen van nieuwe rapportages en dashboards. Activiteiten 2025 • Het stapsgewijs onder de loep nemen van de verschillende onderdelen van de begroting om bestedingsdoelen te verduidelijken, prognoses te verbeteren en daarmee de sturingsmogelijkheden te vergroten. • Het gebruik van het dit jaar gestarte dashboard voor de personeelskosten en inhuur verder optimaliseren. Door het vergroten van het inzicht de kansen benutten om de sturing verder te verbeteren. • Tweede helft 2025 zetten we in op het vergroten van inzicht in de (planning van) de investeringen in de P&C documenten en interne rapportages. Dit maakt het vervolgens mogelijk om beter te sturen op de realisatie en fasering in de begroting. • Het verder optimaliseren van de jaarplannen van de afdelingen ondermeer door gebruik te maken van indicatoren.

Informatisering en automatisering Doel De I-visie zet voor vier doelen een stip op de horizon: (1) Betere dienstverlening, (2) Nieuwe technologie & duurzaamheid, (3) Robuuste & wendbare ICT en (4) Moderne (samen) werkplek. Op twee van deze punten wordt de raad meegenomen in de ambitie: Het optimaliseren van de dienstverlening door het programma Slim snel en digitaal en het goed inbedden van nieuwe technologie zoals Artificial Intelligence. Slim snel en digitaal De ambitie van het programma Slim snel en digitaal is het optimaliseren van de dienstverlening van de gemeente. ‘We verbeteren onze dienstverlening door slim en verantwoordelijk om te gaan met de mogelijkheden die digitalisering en data ons bieden voor zowel de mensen in onze stad als de gemeentelijke organisatie’. Hierbij zijn informatievoorziening en onderliggende techniek randvoorwaardelijke hulpmiddelen. Conform de dienstverleningsvisie en Lokale inclusie agenda wordt ervoor gezorgd dat een inwoner altijd kan kiezen voor een niet-digitale weg zoals persoonlijk contact of post Het

86

Programmabegroting 2025-2028

programma gaat in de basis uit van goed ingerichte digitale processen. Digitale processen levert sturingsinformatie (data) op. Deze data geeft de gemeente input om processen efficiënter in te richten, beslissingen op maat te nemen en proactief de stad beter te bedienen. In 2025 heeft het programma twee prioriteiten: (1) voldoen aan nieuwe wetten inclusief het verder op orde brengen van de informatiehuishouding en (2) het professionaliseren van informatie gestuurd werken. Artificial Intelligence De regiegroep AI (Artificial Intelligence; kunstmatige intelligentie) coördineert de ontwikkeling en implementatie van AI in de gemeente. Daarnaast gaat de regiegroep fungeren als een centraal aanspreekpunt voor de organisatie. In 2025 ligt de focus op het formuleren van beleid en richtlijnen (inclusief toezicht houden) én het bepalen en vaststellen van doelstellingen en het ambitieniveau.

Activiteiten 2025 • Verbeteren van de digitale dienstverlening door de invoering van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer en de Wet open overheid; • Mogelijk maken van 100% digitaal (samen)werken waarbij de laatste dienstverlenende processen zaakgericht worden gemaakt • Innoveren door een actieve deelname in het VNG programma omnichannel • Groeien in de data-volwassenheid van het data-team en de organisatie met een 0-meting als vertrekpunt • Opstellen van een AI-beleidsplan voor de gemeente, inclusief doelstellingen en manieren van toezicht houden.

Cultuur en leiderschap Doel Wij vinden het belangrijk om de missie en Gouden Waarden van de gemeente Gouda, als hart van de organisatie en onze identiteit, actief te blijven uitdragen. Wij streven ernaar om het werken bij de gemeente Gouda zo aantrekkelijk mogelijk te maken, zodat onze collega’s optimaal kunnen werken en bijdragen. Wij realiseren dit door te blijven investeren in onze unieke cultuur door de verdere ontwikkeling van leiderschap en het blijvend bevorderen van goed werkgeverschap. Activiteiten 2025 De borging en verdere ontwikkeling van de organisatiecultuur doen we door: • Het creëren van aandacht en het vertalen van de missie en kernwaarden naar ons dagelijks werk. Zodat directie, leidinggevenden en medewerkers in staat zijn de missie en gouden waarden actief uit te dragen en voorbeeldgedrag te vertonen. • Het faciliteren en verder ontwikkelen van bijvoorbeeld het onboardingstraject en workshops zoals ‘Gouden Waarden’. Zodat nieuwe medewerkers worden meegenomen in de Gouden Waarden en dit blijvend deel wordt van hun DNA. • Aanbieden van een MD c.q. leiderschapstraject met dit jaar het accent op (leiderschaps-)ontwikkeling van teamleiders, inclusief de verdere ontwikkeling van het samenspel tussen directie, afdelingshoofden, teamleiders en medewerkers. • Het blijvend investeren in persoonlijk leiderschap en teamontwikkeling.

Zodat teamleden samenwerken aan het behalen van ambities aan de hand van concrete doelstellingen. • Het faciliteren in permanent leren en ontwikkelen via bijvoorbeeld ons leerplatform met leerlijnen en reflectiemomenten en de maand van leren en ontwikkelen. Hierdoor is en blijft er ruimte en aandacht voor continue leren. • Blijvende aandacht te hebben voor diversiteit, inclusie en vitaliteit via bijvoorbeeld het instrument SPP en methodes zoals ‘lerende lunches’. Zodat de juiste mens op de juiste plek zit en er een gezonde balans is tussen werkplezier en ervaren werkdruk.

Rechtmatigheid Doel Het doel is om de rechtmatigheidsverantwoording steeds efficiënter en eerder tot stand te brengen. Dit doen we onder meer door rechtmatigheidsaudits van vijf processen in 2025 geheel of grotendeels proces- en/of systeemgericht uit te voeren. Activiteiten 2025 • Het selecteren van de vijf processen en beheersmaatregelen die proces-/systeemgericht beoordeeld worden; • Het verder optimaliseren van de samenwerking met de externe accountant en de interne organisatie waar het de financiële rechtmatigheid betreft.

Programmabegroting 2025-2028

87

4.7 Verbonden partijen 4.7.1 Inleiding Verbonden partijen zijn samenwerkingspartners van de gemeente waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft en waarin zij daardoor medeverantwoordelijkheid draagt (‘mede-eigenaarschap’). Verbonden partijen zijn gevormd omdat samenwerkingsverbanden kansen bieden voor een efficiëntere, effectieve en/of kwalitatief betere uitvoering. Verbonden partijen kunnen zowel publiekrechtelijke (gemeenschappelijke regelingen) als privaatrechtelijke (stichtingen, verenigingen, NV’s en BV’s) organisaties zijn. In deze paragraaf wordt per verbonden partij weergegeven welk bestuurlijk en financieel belang de gemeente in een verbonden partij heeft en worden de actuele beleidsontwikkelingen benoemd.

4.7.2 Belangrijke ontwikkeling 2025

Wijziging wet WGR Op 1 juli 2022 is een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) in werking getreden. Deze wijziging heeft als doel de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rollen die gemeenteraden hebben, te versterken. Een aantal wijzigingen is per 1 juli 2022 in werking getreden en een aantal wijzigingen vraagt om een vertaling in de gemeenschappelijke regeling. Deze vertaling moet uiterlijk 1 juli 2024 zijn verwerkt in de gemeenschappelijke regeling.

4.7.3 Aspecten jaarrekening 2023 4.7.3.1 Algemene aspecten De gemeente heeft de beschikking over alle vastgestelde jaarrekeningen 2022 van de verbonden partijen inclusief de accountantsverklaringen. In de accountantsverklaringen wordt aandacht besteed aan de continuïteit van de ondernemingen. Per verbonden partij wordt inzicht gegeven in het financieel belang van de gemeente en wordt aandacht besteed aan het financieel risico. Daarbij is uitgangspunt dat de verbonden partij zelf zorgt voor borging van haar financiële risico's middels een weerstandsvermogen. Dit om te voorkomen dat deelnemende gemeenten in verbonden partijen financiële nadelen moeten bekostigen.

4.7.3.2 Specifieke aspecten Het BBV en daaruit voortvloeiende richtlijnen geven specifieke voorschriften mee over aspecten inzake verbonden partijen. Voorschrift is dat gemeenten in de paragraaf verbonden partijen van de gemeentelijke begroting en jaarrekening de visie op en beleid omtrent verbonden partijen opnemen. De visie en het beleid zijn beschreven in de door de raad vastgestelde nota verbonden partijen 2012.

4.7.4 Beleidskader Het BBV en daaruit voortvloeiende richtlijnen geven specifieke voorschriften mee over aspecten inzake verbonden partijen. Voorschrift is dat gemeenten in de paragraaf verbonden partijen van de gemeentelijke begroting en jaarrekening de visie op en beleid omtrent verbonden partijen opnemen. De visie en het beleid zijn beschreven in de door de raad vastgestelde nota verbonden partijen. De aansturing van de verbonden partijen is onderdeel van de verbetering van de financiële functie. Daarnaast wordt de nota verbonden partijen geactualiseerd. De besluitvorming hiervan staat gepland in het 1e kwartaal 2024.

88

Programmabegroting 2025-2028

4.7.5 Soort verbonden partijen Er zijn twee soorten verbonden partijen. • publiekrechtelijke verbonden partijen; • privaatrechtelijke verbonden partijen.

4.7.5.1 Publiekrechtelijke verbonden partijen Gemeenschappelijke regelingen met rechtspersoonlijkheid; het openbaar lichaam en de bedrijfsvoeringsorganisatie. Geregeld in de Wet gemeenschappelijke regelingen. Gouda neemt deel aan de volgende gemeenschappelijke regelingen: 1. Regio Midden-Holland; 2. Omgevingsdienst Midden-Holland; 3. Groenalliantie Midden-Holland en omstreken; 4. Streekarchief Midden-Holland; 5. Promen; 6. Grondbank RZG Zuidplas; 7. Regionale dienst Openbare Gezondheidszorg Hollands Midden; 8. Veiligheidsregio Hollands Midden; 9. Belasting Samenwerking Gouwe Rijnland; 10. Jeugd en Wmo.

4.7.5.2 Privaatrechtelijke verbonden partijen Een besloten vennootschap of naamloze vennootschap waarin de gemeente aandelen heeft. Dit is geregeld in het Burgerlijk Wetboek. Ook stichtingen of een (coöperatieve) verenigingen kunnen verbonden partij zijn. Voor Gouda gaat dit om de volgende partijen: 1. B.V. SPORT●GOUDA; 2. N.V. BNG; 3. Oasen N.V.; 4. N.V. Cyclus; 5. Coöperatieve Parkeerservice U.A..

4.7.6 Lijst verbonden partijen Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is de gemeente verplicht om in de paragraaf Verbonden partijen een overzicht op te nemen, met daarin per verbonden partij: • doel en openbaar belang; • wijze van dienen gemeentebelang; • beleidsvoornemens; • risico’s; • financiële gegevens.

Totaaloverzicht bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen Verbonden partij (bedragen * € 1.000) Regio Midden Holland Omgevingsdienst Midden-Holland Groenalliantie Streekarchief Midden-Holland

Bijdrage 2024

Bijdrage 2025

Bijdrage 2026

Bijdrage 2027

Bijdrage 2028

134

414

414

414

414

3.812

4.508

4.508

4.508

4.508

558

587

587

587

587

623

705

705

705

705

Promen

9.267

9.116

8.748

8.335

7.751

Hecht

4.772

5.486

5.486

5.486

5.486

0

0

0

0

0

Veiligheidsregio Hollands Midden

4.977

6.321

6.321

6.321

6.321

Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland

1.373

1.710

1.710

1.710

1.710

Jeugd en Wmo

n.v.t.

2.440

2.440

2.280

2.280

25.516

31.287

30.919

30.346

29.762

RZG Zuidplas Grondbank

Totaal bijdrage gemeenschappelijke regelingen

Programmabegroting 2025-2028

89

4.7.6.1 Gemeenschappelijke regelingen 4.7.6.1.1 Regio Midden Holland Naam verbonden partij

Regio Midden Holland

Vestigingsplaats

Gouda

Website

www.regiomiddenholland.nl

Programma:

7. Bestuur en organisatie

Taakveld:

0.1 Bestuur

Aard

GR

Deelnemerspercentage

20% (Ieder AB lid heeft 1 stem)

Doel en openbaar belang

Regionale beleidsvorming en strategische belangenbehartiging van de aangesloten gemeenten BodegravenReeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas.

Wijze van dienen van het gemeentebelang

In het AB zitten twee collegeleden die door de raad benoemd zijn.

Beleidsvoornemens 2025

De raad heeft in 2023 het rapport van Berenschot en de Rijksuniversiteit Groningen ‘Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem Regio Midden-Holland’ ontvangen en hier een zienswijze op gegeven. De afgelopen periode heeft Bureau Berenschot een advies uitgewerkt om conform de zienswijzen de samenwerking verder in te richten. Het advies is om in te zetten op een regionaal programmabureau dat regionale inzet coördineert en werkt aan concrete resultaten voor de drie centrale opgaven van Midden-Holland: 1) duurzame groei 2) bereikbaarheid 3) economische vitaliteit. Onderdeel van het advies is om in (en vanaf) 2025 in te zetten op versterking en versteviging van de regionale samenwerking met 5,5 fte. De komende jaren kunnen met het programmabureau stappen worden gezet op zowel strategisch niveau als ook wat betreft concrete uitvoering van projecten. Naast het opzetten van concrete projecten geldt ook dat door kennis en expertise te bundelen de gemeenten samen meer kunnen bereiken dan ieder voor zich. Dit geldt bijvoorbeeld voor bodemdaling, wat in het gehele gebied speelt. Tot slot zijn er opgaven die op regionaal niveau uitgevoerd moeten worden, maar waar momenteel onvoldoende capaciteit voor is. Te denken valt aan de uitvoering van de strategie op het gebied van bedrijventerreinen. Het advies van Berenschot is financieel vertaald in de meerjarenbegroting 2025-2028 van de Regio MiddenHolland.

Op 12 juni 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de meerjarenbegroting 2025-2028. De komende periode zal dit programmabureau ingericht moeten worden. Bij deze nadere uitwerking zullen inhoudelijke keuzes gemaakt moeten worden waar de regio capaciteit voor inzet. Bij de uitwerking wordt gelet op de opgaven die voor Gouda van belang zijn en de wijze waarop deze worden meegenomen.

Risico's

Op 12 juni 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de meerjarenbegroting 2025-2028. In deze begroting is het Berenschot advies om te investeren in een regionaal programmabureau dat regionale inzet coördineert en werkt aan concrete resultaten voor de drie centrale opgaven van Midden-Holland: 1) duurzame groei 2) bereikbaarheid 3) economische vitaliteit. Op dit moment lukt het de Regio Midden-Holland onvoldoende om de regionale plannen in directe publieke waardecreatie voor inwoners om te zetten. Het op te richten regionaal programmabureau moet niet meer van hetzelfde worden. Bij de inrichting van een programmabureau moet tevens worden gelet op de opgaven die voor Gouda van belang zijn en de wijze waarop deze worden meegenomen.

Bijdrage in 2025

€ 413.694

Financiële gegevens (bedragen * € 1.000)

2022

2023

2024

Eigen vermogen

ultimo

€ 620

€ 540

€ 301

Vreemd vermogen

ultimo

€ 438

€ 586

€ 645

€ 63

€ 78

€-

jaarrekening

jaarrekening

begroting

Resultaat Bron

4.7.6.1.2 Omgevingsdienst Midden-Holland Naam verbonden partij

Omgevingsdienst Midden-Holland

Vestigingsplaats

Gouda

Website

www.odmh.nl

Programma(s)

2. Energie en klimaat 3; Wonen en leefomgeving

Taakveld

7.4 Milieubeheer; 8.3 Wonen en bouwen

Aard

GR

Deelnemerspercentage

17,0% (Stemverhouding op basis van budget € 100.000 = 1 stem)

Doel en openbaar belang

Bijdrage leveren aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving.

Wijze van dienen van het gemeentebelang

In het AB zitten twee collegeleden die door het college zijn aangewezen, waarvan 1 lid zitting heeft in het DB.

Beleidsvoornemens 2025

De beleidsvoornemens voor 2025 richten zich op het versterken van toezicht en handhaving op het gebied van milieu, bouw en veiligheid. Een belangrijk aspect hiervan is de implementatie van de Omgevingswet, die de dienstverlening efficiënter en toegankelijker moet maken voor burgers en bedrijven in de regio. Daarnaast wordt gewerkt aan verdere digitalisering, waaronder het verbeteren van de digitale infrastructuur en gegevensbeheer. In 2025 blijft de ODMH gefocust op duurzaamheid, het verbeteren van luchtkwaliteit, het aanpakken van geluidsoverlast, en het monitoren van zwemwaterkwaliteit. Hierbij wordt ook gebruik gemaakt van nieuwe technologieën zoals drones voor effectiever toezicht. De samenwerking met gemeenten blijft cruciaal om

90

Programmabegroting 2025-2028

Naam verbonden partij

Omgevingsdienst Midden-Holland beleidsdoelen te realiseren en de naleving van regelgeving te waarborgen. Deze plannen worden verder uitgewerkt in de jaarlijkse begroting en zijn afgestemd op de behoeftes van de gemeenten die onder de Omgevingsdienst vallen

Risico's

Voor de totstandkoming van de Nota-VTH is een risico-analyse uitgevoerd.

Bijdrage in 2025

€ 4.508.000

Financiële gegevens (bedragen * € 1.000)

2022

2023

2024

Eigen vermogen

ultimo

€ 2.280

€ 2.045

€ 2.280

Vreemd vermogen

ultimo

€ 9.873

€ 10.462

€ 10.225

€ 87

€ 248

€-

jaarrekening

jaarrekening

begroting

Resultaat Bron

4.7.6.1.3 Groenalliantie Midden-Holland en omstreken Naam verbonden partij

Groenalliantie Midden-Holland en omstreken

Vestigingsplaats

Schiedam

Website

https://www.groenalliantiemiddenholland.nl/

Programma(s)

1.Economie en onderwijs; 2 Energie en klimaat; 5.Cultuur, sport en recreatie;

Taakveld

3.4 Economische promotie; 7.4 Milieubeheer; 5.1 Sportbeleid en activering

Aard

GR

Deelnemerspercentage

20%; 5 deelnemende gemeenten met elk 2 AB-leden; ieder AB lid heeft 1 stem

Doel en openbaar belang

Doel en openbaar belang Het primaire belang van de Groenalliantie is de bescherming van de belangen van natuur, recreatie en landschap. Verantwoordelijk voor het beheer van natuur- recreatiegebieden voor regionale dagrecreatie in Gouda, Bodegraven-Reeuwijk, Waddinxveen, Krimpenerwaard en enkele kleinere gebieden. Daarnaast zorgt de Groenalliantie voor (gebied)ontwikkeling, handhaving en communicatie in de natuur- en recreatiegebieden. Ook is Groenalliantie beheerder en ontwikkelaar van routestructuren in het Groene Hart.

Wijze van dienen van het gemeentebelang

In het AB zitten twee leden die door de raad en het college zijn aangewezen. In het DB 1 lid. In de gebiedsadviescommissies zitten 2 raadsleden.

Beleidsvoornemens 2025

Eind 2021 is het Ontwikkelplan Groenalliantie 2030 vastgesteld. Groenalliantie zet met het Ontwikkelplan Groenalliantie 2030 de koers uit voor de komende 10 jaar als vervolg op de omvangrijke en succesvolle Kwaliteitsimpuls Groenalliantie. Het Ontwikkelplan geeft de richting en kaders aan voor het strategisch en tactisch handelen van het bestuur ten aanzien van investeringen, meerjarig beheer, omgang met maatschappelijke vraagstukken en samenwerking met andere partijen (waaronder de horizontale samenwerking met Staatsbosbeheer). Het Ontwikkelplan Groenalliantie 2030 gaat vergezeld van een meerjarige investeringsagenda. Naast gebiedsgerichte investeringen wil de Groenalliantie in 2025 positief bijdragen aan bredere opgaven als waterkwaliteit, gezondheid, biodiversiteit, de energietransitie en klimaatadaptatie. Door groeiende druk op de gebieden, zeker rond de entreegebieden en in de zomerse maanden wil Groenalliantie verkennen of uitbreiding van de bestaande gebieden kansrijk is. En daarmee bijdragen aan meer groene natuur- en recreatieruimte.

Risico's

Volgens de afgesloten uittredingsovereenkomst heeft de provincie voor de jaren 2018-2021 haar bijdrage op het niveau van 2017 gehandhaafd inclusief de toezegging daarna een financiële medeverantwoordelijkheid te houden en daartoe financiële middelen beschikbaar te stellen. Voor Groenalliantie gaat het tot 2025 om een jaarlijkse afname van 10% van de financiering. Deze afname is opgevangen in de begroting. Daarna is de bijdrage van de provincie onzeker. De 90% voor de jaren 2022-2025 is door middel van gesprekken en een politieke koerswijziging 95% geworden, echter is die extra 5% wel onder bepaalde voorwaarden toegekend. Vanaf het jaar 2025 kan Groenalliantie gebruik maken van een nieuwe provinciale beheerregeling waarbij de provincie Zuid-Holland geld beschikbaar stelt voor het beheer en toezicht van recreatiegebieden. In de nieuwe regeling is geregeld dat een aanvrager maximaal 40% van de kosten voor terreinbeheer en toezicht & handhaving vergoed krijgt. De gebieden waarvoor dit geldt dienen minimaal een oppervlakte van 100ha. te hebben. Afhankelijk van het beschikbare budget (Provincie) en het aantal aanvragen (terreinbeheerders) wordt het percentage bepaald. Momenteel vinden er op ambtelijk en bestuurlijk niveau gesprekken plaats om bij de provincie te benadrukken dat Groenalliantie met de beheerregeling de huidige kwaliteit van de recreatiegebieden onvoldoende kan borgen.

Op dit moment is er naast de beheerregeling nog niet met zekerheid aan te geven hoe de financiële bijdrage er precies uit gaat zien. De verwachting is dat daar in 2024 meer duidelijkheid over verschaft kan worden. Het komende jaar zal het bestuur verschillende financiële besluiten nemen om de balans te herstellen in de meerjarige inkomsten en uitgaven. Dit wordt nader uitgewerkt in een notitie voor het bestuur waarbij alle reserves tegen het licht worden gehouden en om een gelabelde bestemmingsreserve te vormen voor de egalisatie van de afbouw provinciale bijdrage.

Bijdrage in 2025

€ 586.900

Financiële gegevens (bedragen * € 1.000)

2022

2023

2024

Eigen vermogen

ultimo

€ 10.722

€ 11.306

€ 9.633

Vreemd vermogen

ultimo

€ 2.375

€ 1.986

€ 2.349

Programmabegroting 2025-2028

91

Financiële gegevens (bedragen * € 1.000) Eigen vermogen

ultimo

Resultaat Bron

2022

2023

2024

€ 10.722

€ 11.306

€ 9.633

€ 200

€ 703

€-

jaarrekening

jaarrekening

begroting

4.7.6.1.4 Streekarchief Midden-Holland Naam verbonden partij

Streekarchief Midden-Holland

Vestigingsplaats:

Gouda

Website:

www.samh.nl

Programma(s):

5. Cultuur sport en recreatie

Taalveld(en):

5.5 Cultureel erfgoed

Aard:

GR

Deelnemerspercentage:

20% Ieder AB lid heeft 1 stem

Doel en openbaar belang: SAMH bewaart conform de Archiefwet de archieven van de besturen en ambtelijke instellingen van de gemeenten Gouda, Krimpenerwaard, Krimpen aan de IJssel, Waddinxveen, Zuidplas en de Omgevingsdienst Midden Holland. Wijze van dienen van het gemeentebelang:

In het AB zitten twee collegeleden die door de raad benoemd zijn.

Beleidsvoornemens 2025

Het Streekarchief Midden-Holland richt zich in 2025 op het verder toegankelijk maken van historische en culturele bronnen, met een sterke nadruk op digitalisering. Deze plannen volgen de lijnen van eerdere beleidsjaren, waarbij digitalisering van archieven en verbeterde online toegankelijkheid centraal staan. Projecten zoals "Hallo Midden-Holland," waarin bevolkingsregisters van Gouda en de omliggende regio's worden geïndexeerd, spelen hierin een belangrijke rol. Door het digitaliseren van oude bevolkingsregisters wordt genealogisch onderzoek eenvoudiger voor gebruikers. Een ander doel voor 2025 is de implementatie van de Wet open overheid (Woo) en de gemoderniseerde Archiefwet. Dit vraagt om verdere professionalisering en standaardisering van archiefbeheer, vooral op het gebied van digitale archieven. Het Streekarchief werkt hierbij nauw samen met diverse gemeentes en de Omgevingsdienst Midden-Holland. Deze beleidsvoornemens sluiten aan bij de bredere trends van digitalisering en openbaarheid in archiefbeheer, wat cruciaal is voor de duurzame toegankelijkheid van historische gegevens.

Risico's

Vanaf 2024 zijn de kosten voor het e-depot structureel in de begroting van het Streekarchief opgenomen, onder het programma Bewaren en Beheren. De kosten per deelnemer zijn daarnaast afzonderlijk inzichtelijk gemaakt in de begroting van het Streekarchief. Voor de verdeelsleutel is vooralsnog gebruik gemaakt van dezelfde verdeelsleutel als voor de papieren archieven, namelijk op basis van inwoneraantal en opgeslagen meters. Gedurende het project e-depotvoorziening dat tot 2026 zal lopen wordt deze verdeelsleutel indien nodig aangepast aan de digitale situatie.

Bijdrage in 2025

€ 704.515

Financiële gegevens (bedragen * € 1.000)

2022

2023

2024

Eigen vermogen

ultimo

€ 290

€ 295

€ 301

Vreemd vermogen

ultimo

€ 294

€ 275

€ 236

€ 10

€ 14

€ 25

jaarrekening

jaarrekening

begroting

Resultaat Bron

4.7.6.1.5 Promen Naam verbonden partij

Promen

Vestigingsplaats

Gouda

Website

www.promen.nl

Programma(s)

4. Sociaal domein,

Taakveld

6.4 Begeleide participatie; 6.5 Arbeidsparticipatie

Aard

GR

Deelnemerspercentage

36%

Doel en openbaar belang

Uitvoering geven aan de Wet Sociale Werkvoorziening. Daarnaast het uitvoeren van re-integratieactiviteiten voor werkzoekenden met een Participatiewet-uitkering

Wijze van dienen van het gemeentebelang

In het DB en AB zit een collegelid dat door het college is aangewezen

Beleidsvoornemens 2025

In 2025 zet Promen de activiteiten als ontwikkelbedrijf voor de doelgroep Wsw en PW voort. In 2025 loopt het Hoofdlijnenbesluit (financiële en juridische scheiding tussen Wsw- en PW-dienstverlening ) af. Gemeenten zijn in het kader van de Participatiewet verantwoordelijk om de steeds grotere, nieuwe (complexe) groep mensen met een arbeidsbeperking zoveel en zo regulier mogelijk aan de slag te helpen. Tegelijkertijd is er fors bezuinigd. Dit vraagt om (nieuwe) keuzes te maken over de begeleiding van de verschillende doelgroepen.