Rapportage 'Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal' (011269.20220823.R1.01).pdf
Tekst van het document
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal
Opdrachtgever
Gemeente Gouda
Titel rapport
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal
Kenmerk
011269.20220823.R1.02
Datum publicatie
26 augustus 2022
Projectteam gemeente Gouda
Mette Corsel en Siep van Jaarsveld
Projectteam Goudappel
Marco de Baat en Nico Dogterom
Status
Definitief © Copyright Goudappel BV 26-8-22
Inhoudsopgave Samenvatting
1
4.2
Reguliere verkeerssituatie
24
4.3
Doorstroming
25
4.4
Ervaringen bewoners, bezoekers, ondernemers 30
1.
Aanleiding en achtergrond
3
4.5
Bezoekersaantallen
33
2.
Opzet van de pilot
7
5.
Conclusies en aanbevelingen
34
2.1
Tijdelijke proefopstellingen
7
5.1
Conclusies
34
2.2
Omleidingsroute en bebordingsplan
9
5.2
Randvoorwaarden aan invoering
36
2.3
Ontheffing voor bestemmingsverkeer
9
5.3
Korte(re) termijn mogelijkheden
38
2.4
Planning en randvoorwaarden
11
5.4
Vervolgproces
41
2.5
Monitoring en evaluatie
12
Separate bijlagedocumenten 3.
Extra proef Haastrechtsebrug
16
Bijlagedocument A. Enquêteresultaten Bijlagedocument B. Reistijdmetingen per traject
4.
Effecten pilot Nieuwe Veerstal
18
Bijlagedocument C. Drone-onderzoek rotondes N207 ZWR
4.1
Verkeersintensiteiten
18
Bijlagedocument D. Reactienota n.a.v. zienswijzen stakeholders
Samenvatting Aanleiding en achtergrond
Gedurende 4 weken is de Nieuwe Veerstal met tijdelijke verkeers-
In maart 2022 is de pilot Autoluwe Nieuwe Veerstal uitgevoerd. Doel
maatregelen afgesloten voor doorgaand autoverkeer. Aan weerszijden
van de pilot was om in de praktijk te onderzoeken wat de effecten zijn
van het afgesloten wegdeel stonden verkeersregelaars om bestem-
van het afsluiten van de Nieuwe Veerstal voor doorgaand autoverkeer.
mingsverkeer (met ontheffing) door te laten. De pilot kende een
Bestemmingsverkeer van de binnenstad hield (middels een ontheffing)
opbouwend karakter: starten in een rustigere vakantieperiode (fase 1),
toegang. De pilot is onderdeel van het Verkeerscirculatieplan (VCP), dat
een periode met normaal verkeer (fase 2), en een aanvullende
in juni 2021 is vastgesteld door de raad.
proefopstelling bij de Haastrechtsebrug (fase 3). Fase 3 bleek al snel niet haalbaar en voor ongewenste filevorming op de N228 te zorgen.
Het autoluw maken van de Nieuwe Veerstal biedt kansen om Gouda
Deze extra proefopstelling is dan ook vroegtijdig stopgezet, en
weer met de Hollandsche IJssel te verbinden, en van de Nieuwe Veerstal
geconcludeerd is dat minder rijstroken rond de Haastrechtsebrug niet
een aantrekkelijke plek te maken om te verblijven, recreëren en te
haalbaar is. Om de fietsinfrastructuur te verbeteren zijn andere
wandelen en te fietsen. Nu is de Nieuwe Veerstal een verkeersbarrière.
maatregelen nodig.
Belangrijkste alternatieve route is de Zuidwestelijke Randweg, deze weg is beter ingericht op grotere hoeveelheden verkeer.
Verkeer tijdens pilot vooral naar ZWR en Singels, Kleiwegplein kon extra verkeersdruk niet goed aan met hinder op singels tot gevolg
Ook een proefopstelling bij Haastrechtsebrug
Door de autoluwe Nieuwe Veerstal is gemotoriseerd verkeer uitge-
Aanvullend is de pilot ook gecombineerd met een extra proefopstelling
weken naar andere routes. Op de Zuidwestelijke Randweg werd het
rond de Haastrechtsebrug. Dit naar aanleiding van een renovatie van de
20% drukker, maar ook op de singels rond de binnenstad reed er 10 tot
Haastrechtsebrug binnen afzienbare tijd, en de wens om te onder-
15% meer gemotoriseerd verkeer. Dat is niet wenselijk voor de leefbaar-
zoeken of minder verkeersruimte mogelijk is zodat in een nieuwe
heid en verkeersveiligheid aldaar. Ook zorgde dit voor extra belasting
inrichting fietsers meer ruimte gegeven kan worden.
van het Kleiwegplein, en ontstonden er geregeld langere wachtrijen rond dit drukke kruispunt. Dit zorgde voor hinder bij aanwonenden en bij fietsers. De zuidwestelijke randweg bleef ondanks meer drukte prima
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
1
functioneren, maar vertoonde wel de eerste tekenen van overbelasting.
grijpen om de Nieuwe Veerstal een andere inrichting te geven die
Voor een robuust randwegennet is uitbreiding van de rotondes nood-
passend is bij de huidige verkeersintensiteiten maar ook meer ruimte
zakelijk, ook gezien de toekomstige verkeersgroei. Op de Nieuwe
geeft aan lopen, fietsen en verblijven. De inrichting van de Nieuwe
Veerstal zelf reed 80% minder verkeer. Het autoluwe regime kan
Veerstal stamt nog uit de tijd dat dit de provinciale route naar de
daarmee goede kansen bieden de Nieuwe Veerstal een geheel andere
Krimpenerwaard was, en de verkeersintensiteit twee keer zo hoog was.
inrichting te geven met meer ruimte voor lopen, fietsen en verblijven. Herinrichtingsmogelijkheden zonder autoluw-regime Randvoorwaarden autoluwe Nieuwe Veerstal: Kleiwegplein en
Ook zonder het autoluw maken van de Nieuwe Veerstal zijn er kansen
rotondes Zuidwestelijke Randweg
de verkeersruimte te verkleinen, zodat er ruimte komt voor andere
Het autoluw maken kan vanuit verkeerskundig perspectief enkel als eerst
doeleinden. Zo valt onder meer te denken aan:
de verkeersintensiteit op de singels verlaagd is (door herinrichting van de
•
Versmallen van de rijbaan.
singels naar 30-inrichting en aanpassing van het Kleiwegplein) en de
•
Elementenverharding of streetprint (i.p.v. strak asfalt).
capaciteit van de rotondes op de Zuidwestelijke Randweg is uitgebreid
•
Profiel met brede fietsstroken (i.p.v. inrichting als gebieds-
(voor een robuust wegennetwerk). Het gaat echter lange tijd in beslag nemen om deze randvoorwaarden in te vullen. De herinrichting van de
ontsluitingsweg met middenlijn en vrijliggende fietspaden). •
singels is in de 1e tranche (2022-2027) van het VCP voorzien en het
Verlaging van de maximumsnelheid van 50 naar 30 km/h op de Nieuwe Veerstal tussen het Buurtje en de Fluwelensingel.
Kleiwegplein in de 2e tranche (2028-2032). Verder staat uitbreiding van de rotondes van de Zuidwestelijke Randweg nog niet in het uitvoerings-
Nadere analyse moet uitwijzen of op korte termijn ook:
programma van de provincie, en heeft de provincie nu ook keuzes te
•
De primaire route op de aanliggende kruispunten aangepast kan
maken in bestaande projecten vanwege oplopende uitvoeringskosten en
worden (primaire route niet meer over de Nieuwe Veerstal, maar
beperkte budgetten.
afbuigend naar het Buurtje en de Fluwelensingel). •
Dijkwerkzaamheden bieden herinrichtingskans op de korte termijn Het autoluw maken van de Nieuwe Veerstal schuift dan ook naar de
De verkeerslichten op de Nieuwe Veestal bij de West- en Oosthaven weggehaald kunnen worden.
•
Een extra verkeersdosering ingesteld kan worden. Bijvoorbeeld
lange termijn, en kan naar verwachting niet eerder dan 2035 worden
door een nieuw verkeerslicht of voetgangersoversteek te realiseren
uitgevoerd. Er is echter op de korte termijn een kans de inrichting van
nabij het Buurtje of de Schielands Hoge Zeedijk.
de Nieuwe Veerstal te verbeteren, omdat het Hoogheemraadschap voornemens is werkzaamheden uit te voeren aan de dijk van de Nieuwe Veerstal. Aangeraden wordt dan ook deze dijkwerkzaamheden aan te
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
2
1. Aanleiding en achtergrond Pilot is onderdeel van het Verkeerscirculatieplan De gemeenteraad van Gouda heeft in juni 2021 ingestemd met het Verkeerscirculatieplan Gouda. Dit verkeersplan zal de komende jaren verder worden uitgewerkt en gefaseerd worden ingevoerd in vier tranches met maatregelen. De gemeenteraad heeft de 1e tranche maatregelen vastgesteld en hiervoor financiering beschikbaar gesteld. Onderdeel van de 1e tranche is de pilot autoluwe Nieuwe Veerstal, waarin in de praktijk proefondervindelijk wordt bekeken of een definitieve herinrichting met een autoluw karakter mogelijk is. Het autoluw maken van de Nieuwe Veerstal biedt kansen om Gouda weer met de Hollandsche IJssel te verbinden. Tot de aanleg van de Nieuwe Veerstal in 1957 was Gouda vele eeuwenlang op dit water georiënteerd. De Nieuwe Veerstal is met 11.000 verkeersbewegingen per dag een verkeersbarrière tussen de stad en het water. In het verleden was de verkeersintensiteit op de Nieuwe Veerstal nog hoger, en functioneerde het als een belangrijke ontsluiting voor de Krimpenerwaard. Figuur 1.1: Mogelijke nieuwe inrichting Nieuwe Veerstal (inzet: huidig)
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
3
Zuidwestelijke Randweg om Nieuwe Veerstal te ontlasten
verkeerseffect volgens het verkeersmodel op de Zuidwestelijke
In 2012 is de Zuidwestelijke Randweg geopend, zodat doorgaand
Randweg bij een knip hoog, en is het nog maar de vraag of de weg het
verkeer van/naar de Krimpenerwaard niet meer over de Nieuwe Veerstal
extra verkeer aan kan. Uit modelanalyses van de randweg blijkt dat de
hoefde te rijden. Sindsdien is de verkeersintensiteit op de Nieuwe
doorstroming onder druk komt te staan. Mobiliteit is echter geen exacte
Veerstal verminderd, maar heeft de inrichting van de straat nog geen
wetenschap. Mobiliteit gaat over het gedrag van mensen en de keuzes
kwaliteitsimpuls gekregen. Er rijdt momenteel nog te veel verkeer om
die een ieder maakt om zich te verplaatsen en van A naar B te komen.
naar een inrichting te gaan met meer ruimte voor lopen, fietsen en
Een verkeersmodel is dan ook een vereenvoudiging van de werkelijk-
verblijfskwaliteit. Bij de totstandkoming van het Verkeerscirculatieplan is
heid, en kan er soms naast zitten. Daarom kunnen praktijkproeven
dan ook onderzocht wat gedaan kan worden om de verkeersintensiteit
nuttig zijn om maatregelen beter af te wegen.
hier verder te verminderen, om hier een aantrekkelijke plek van te maken.
Verkeerseffecten tijdens dijkwerkzaamheden 2017/2018 In 2017 en 2018 is de Nieuwe Veerstal twee keer een langere periode
Verkeerseffecten onderzocht met het verkeersmodel
(geheel/deels) afgesloten geweest voor het autoverkeer vanwege
De effecten van een knip en selectieve toegang op de Nieuwe Veerstal
dijkwerkzaamheden aan de Goejanverwelledijk. Tijdens deze
voor al het doorgaande autoverkeer zijn onderzocht met het regionale
afsluitingen werd het autoverkeer omgeleid over de Zuidwestelijke
verkeersmodel. Met een knip kan de Nieuwe Veerstal autoluw worden
Randweg.
gemaakt, waardoor kansen ontstaan om de inrichting aan te passen en hier een nieuwe verblijfsplek te creëren (eventueel met horeca). Het verkeer dat nu op de Nieuwe Veerstal rijdt zal volgens het verkeersmodel grotendeels verplaatsen naar de Zuidwestelijke Randweg, waar de verkeersintensiteit met 70 à 80% toeneemt. Op de Nieuwe Veerstal daalt de verkeersintensiteit met bijna 90%, enkel bestemmingsverkeer van/naar de binnenstad en busverkeer blijft nog over. De Zuidwestelijke randweg heeft nu nog enige restcapaciteit, maar volgens het verkeersmodel kan deze niet alle verkeerstoename in het geval van een knip bij de Nieuwe Veerstal opvangen. Er zijn dan ook capaciteitsuitbreidingen nodig van de rotondes bij Middelblok en de Polderrotonde. Maar ook bij uitbreiding van de rotondes is het
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
4
Figuur 1.3: Ontwikkeling verkeersintensiteit Zuidwestelijke randweg Figuur 1.2: Dijkwerkzaamheden aan de Goejanverwelledijk en de omleidingsroute
Uit deze periode zijn verkeerstellingen geëvalueerd om de verkeerseffecten van de tijdelijke afsluiting van de Nieuwe Veerstal inzichtelijk te maken. In de grafiek van figuur 1.3 zijn de verkeersintensiteiten op een gemiddelde werkdag weergegeven in de periode 2016-2019. In de grafieken zijn goed de twee periodes af te leiden gedurende welke de Nieuwe Veerstal was afgesloten voor autoverkeer. De eerste afsluitingsperiode betrof ongeveer januari 2017 tot en met maart 2017, en de tweede afsluiting betrof september 2017 tot en met april 2018. Uit de verkeersmetingen blijkt dat op de Zuidwestelijke Randweg sprake was een verkeerstoename van circa +35% tot +40%, wat overeenkomt met circa 5.000 verkeersbewegingen per dag. Dat is minder dan verwacht mag worden op basis van de verkeersintensiteiten van de Nieuwe Veerstal en modelanalyses.
(gem. werkdag per maand in de periode 2016-2019)
Een deel van het verkeer dat over de Nieuwe Veerstal reed (vóór de werkzaamheden) koos een route via de Koningin Wilhelminaweg en de Fluwelen- en Blekerssingel. Op die wegen nam het verkeer in diezelfde periode iets toe. Echter werd circa 30% van het oorspronkelijke verkeer dat eerder over de Nieuwe Veerstal reed elders niet meer teruggezien. Een deel van het verkeer was dan ook ‘verdampt’. Dit kan komen doordat mensen de fiets pakten in plaats van de auto, of hun verplaatsing niet meer maakten. Ook laat de grafiek zien dat de verkeersintensiteiten op de Zuidwestelijke Randweg tussen januari 2016 en december 2019 is toegenomen door een autonome groei van het autoverkeer; in 4 jaar tijd is het verkeer met 20% toegenomen. Deze groei komt door een toenemend aantal inwoners en arbeidsplaatsen in de regio, en een toenemend autogebruik. Deze groei zet door naar de toekomst.
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
5
Ruimtelijke kansen, maar verkeerskundig onzeker: daarom pilot Al geruime tijd staat in de stedenbouwkundige visie voor de binnenstad van Gouda de ambitie de binnenstad met de Hollandsche IJssel te verbinden. Herinrichting van het Nieuwe Veerstalgebied kan een aantrekkelijke verblijfsruimte opleveren. Het VCP biedt de kans hierin een stap te zetten. Overwegende dat tijdens de dijkwerkzaamheden van de Goejanverwelledijk in 2017/2018 de verkeerseffecten minder groot waren dan op basis van modelprognoses verwacht werd, dat de Zuidwestelijke Randweg toen goed bleef functioneren, is in het VCP besloten om de pilot uit te voeren.
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
6
2. Opzet van de pilot De opzet van de pilot is op voorhand uitgewerkt in een plan van aanpak, welke is besproken met diverse stakeholders en aan het college en de raad is voorgelegd. Na vaststelling van het plan van aanpak is de pilot uitgevoerd in het voorjaar van 2022. In dit hoofdstuk beschrijven we in meer detail de opzet van de pilot.
2.1
Tijdelijke proefopstellingen
In de pilot wordt de Nieuwe Veerstal voor een tijdelijke periode afgesloten voor doorgaand autoverkeer. Enkel bestemmingsverkeer van/naar de binnenstad mag over de Nieuwe Veerstal blijven rijden. Daarmee wordt de beoogde eindsituatie nagebootst, en neemt de
Figuur 2.1: De N207 Zuidwestelijke randweg is de belangrijkste omleidingsroute
verkeersintensiteit op de Nieuwe Veerstal naar verwachting dusdanig af dat hier een aantrekkelijke verblijfsruimte gecreëerd kan worden. Verkeer wordt omgeleid over de N207 Zuidwestelijke Randweg, de provinciale weg die ten zuiden van de Gouwe is gelegen parallel aan de Nieuwe Veerstal en Rotterdamseweg. Gedurende de proef geldt tijdelijk een maximumsnelheid van 30 km/h op de Nieuwe Veerstal, en worden de verkeerslichten nabij het tolhuis tijdelijk uitgezet (oranje knipperend).
Figuur 2.2: Tijdelijke afsluiting van de Nieuwe Veerstal met verkeersborden
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
7
Pilot kent 3 fases De pilot bestaat uit drie fases, waarin de pilot geleidelijk aan wordt opgeschaald en de pilot tijdens een relatief rustigere periode beheerst van start kan gaan. De drie fases zijn: 1.
Startfase: de pilot begint in het weekend en in de vakantieperiode, dit is rustiger qua autoverkeer.
2.
Hoofdfase: de pilot wordt na een acceptabele startfase voortgezet buiten de vakantie (normaal verkeersniveau).
3.
Haastrechtsebrug: de pilot Nieuwe Veerstal wordt uitgebreid met een extra proefopstelling rond de Haastrechtsebrug.
Fase 3: proefopstelling Haastrechtsebrug In fase 3 van de pilot wordt onderzocht of de verkeersruimte op de Haastrechtsebrug anders ingedeeld kan worden met meer ruimte voor fietsers en minder ruimte voor autoverkeer. In de huidige situatie zijn er
Figuur 2.3: In fase 3 was er minder verkeersruimte op de Haastrechtsebrug
op de brug en de Goejanverwelledijk 3 rijstroken voor autoverkeer, met aan weerszijden smalle éénrichtingsfietspaden. De Haastrechtsebrug is onderdeel van een belangrijke regionale fietsroute tussen de Krimpenerwaard en Gouda (en tevens onderdeel van een Langeafstand Fietsroute). Dagelijks maken vele fietsers (o.a. scholieren) gebruik van deze brug. De huidige inrichting voelt niet fijn en veilig aan voor fietsers. Uit onderzoek blijkt echter dat de huidige brug niet verbreed kan worden zonder complexe en kostbare aanpassingen aan de fundering van de brug. Daarop is het idee geopperd om de ruimte anders te verdelen. Het is echter onzeker of dit in de praktijk haalbaar is, en daarom is dit meegenomen in deze pilot. Dergelijke proeven worden vaker gedaan, zoals in 2021 door de gemeente Rotterdam bij de Erasmusbrug waarbij autoverkeer een rijstrook minder beschikbaar had en deze ruimte ten goede kwam aan fietsers en voetgangers.
Figuur 2.4: Met tijdelijke belijning en een pijlwagen is één rijstrook afgekruist
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
8
2.2
Omleidingsroute en bebordingsplan
2.3
Ontheffing voor bestemmingsverkeer
Tijdens de proef is (doorgaand) autoverkeer omgeleid via de N207
In de beoogde eindsituatie blijft het mogelijk voor bestemmingsverkeer
Zuidwestelijke Randweg. Automobilisten zijn met borden langs de weg
om via de Nieuwe Veerstal de binnenstad in en uit te rijden. In de pilot
tijdig geïnformeerd over de omleidingsroute. Hiervoor is een bebor-
wordt dit nagebootst door bestemmingsverkeer ontheffing te verlenen.
dingsplan uitgewerkt, met de exacte locatie en invulling van de tijdelijke
Aan weerszijden van de Nieuwe Veerstal nabij het Buurtje en op de T-
verkeersmaatregelen. Autoverkeer kan uiteraard ook via andere routes
splitsing met de Fluwelensingel stonden verkeersregelaars om voer-
rijden, maar deze zijn niet aangewezen. Doel van het VCP is namelijk
tuigen te controleren op ontheffingen en voertuigen door te laten of
om verkeer te stimuleren zoveel mogelijk van de hoofd- en randwegen
naar de omleidingsroute te verwijzen. Overigens gaat het hier over
gebruik te maken in plaats van straten door woonwijken.
gemotoriseerd verkeer; fietsverkeer en voetgangers bleven toegang houden tot de Nieuwe Veerstal. Doelgroepen die toegang houden Doelgroepen die toegang bleven houden tot de Nieuwe Veerstal: •
Bewoners woonachtig in de binnenstad
•
Ondernemers met een onderneming in de binnenstad
•
Bezoekers aan horeca of hotel die een reservering konden tonen
•
Logistiek/bevoorradingsverkeer/pakketdiensten binnenstad (te herkennen aan het voertuigtype)
•
Marktkooplui (enkel op donderdag en zaterdag)
•
Openbaar vervoer (lijnbus 196)
•
Nood- en hulpdiensten (inclusief vrijwilligers van de brandweer)
•
Voertuigen ten behoeve van leerlingenvervoer naar scholen in de binnenstad en ten behoeve van vervoer voor dagactiviteitencentrum voor gehandicapten
Figuur 2.5: Bebordingsplan omleidingsroute via Zuidwestelijke randweg
Nadere toelichting per doelgroep Bezoekers aan de binnenstad kunnen in de beoogde eindsituatie ook via de Nieuwe Veerstal de binnenstad in- en uitrijden, maar deze groep
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
9
is lastiger te bereiken door de beperkte pilotperiode. Daarom werden
Op donderdag is de kaasmarkt en op zaterdag de warenmarkt op de
bezoekers aan de binnenstad omgeleid naar de andere invalsroutes van
Markt in Gouda. Marktkooplui mochten van de Nieuwe Veerstal gebruik
de binnenstad en de parkeerlocaties buiten de singels (parkeerterrein
blijven maken op marktdagen voor toegang tot de binnenstad.
Klein Amerika, Vossenburchkade, Schouwburgplein, Stationsgarage).
Bus 196 bleef tijdens de pilot over de Nieuwe Veerstal en Rotterdamse-
Enkel bezoekers aan horeca of hotel die een reservering konden tonen,
weg rijden. De bus is eenvoudig herkenbaar vanaf de buitenkant, zodat
kregen toegang tot de Nieuwe Veerstal.
verkeersregelaars bussen snel doorgang konden verlenen.
Bewoners en ondernemers uit de binnenstad kregen per brief een
Met het bebordingsplan werden weggebruikers vroegtijdig geïnformeerd
ontheffing thuis of bij de onderneming opgestuurd. Middels het tonen
over de afsluiting bij de Nieuwe Veerstal. Daarmee is getracht te voor-
van de ontheffing aan de verkeersregelaars bij de éntree van de Nieuwe
komen dat er veel auto’s de Nieuwe Veerstal op zouden rijden en zouden
Veerstal kregen deze bestuurders doorgang tot de Nieuwe Veerstal. In
moeten keren als bleek dat ze geen ontheffing hadden. Auto’s zonder
principe kreeg ieder huishouden één ontheffing. In de binnenstad geldt
ontheffing konden keren bij het Buurtje en terug over de Rotterdamseweg
de regel dat ieder huishouden maximaal één parkeervergunning mag
wegrijden. Dit verkeer hoefde dus niet door Korte Akkeren heen, hetgeen
hebben. Het komt in de binnenstad incidenteel voor dat meer auto’s
niet wenselijk was. Vanaf de Goejanverwelledijk dienden auto's op de
geparkeerd kunnen worden op eigen terrein. Deze huishoudens konden
rijbaan te keren. Voor vrachtauto's was keren niet mogelijk, deze werden
een extra ontheffing aanvragen.
door de verkeersregelaar doorgelaten indien ze zonder ontheffing inreden, om gevaarlijke situaties of blokkades van het kruispunt te voorkomen.
Logistiek/bevoorradingsverkeer/pakketdiensten met een bestemming in de binnenstad kregen ook ontheffing om gebruik te blijven maken van de Nieuwe Veerstal. Dit betreft vaak voertuigen van heel veel verschillende transport-/vervoerbedrijven. Het is daardoor lastig om deze bedrijven/voertuigen aan te schrijven en een papieren ontheffing te geven, dat was praktisch niet haalbaar. Daarom werd door de verkeersregelaars ter plekke beoordeeld of het voertuig bestemmingsverkeer betrof. Vaak is aan het type voertuig en de buitenkant te zien of het bevoorradingsverkeer betreft, dit zijn doorgaans bestelbusjes en vrachtauto’s met het bedrijfslogo en belettering aan de buitenkant van het voertuig.
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
10
2.4
Planning en randvoorwaarden
De pilot liep van maandag 28 februari 2022 tot en met zondag 27 maart 2022. Deze periode is gekozen zodat de pilot niet gelijktijdig met activiteiten van Gouda 750 plaatsvonden. Dit evenement kan extra bezoekersstromen naar de stad aantrekken, waardoor de situatie minder representatief kon zijn. Verder is gekozen om de pilot vroeg in 2022 uit te voeren, omdat er in 2023 groot onderhoud aan de Haastrechtsebrug gepland staat. Om eventueel werk met werk te maken is het nodig vroegtijdig te weten of de verkeersruimte op de Haas-
Randvoorwaarde: representatieve verkeerssituatie Begin 2022 waren nog effecten van de coronapandemie merkbaar. In de winter van 2021/2022 golden beperkende maatregelen om de verspreiding van het virus te beperken. Deze zijn gefaseerd in januari en februari allemaal opgeheven. Gaandeweg zijn mensen dus ook weer hun ‘normale’ gedrag aan gaan houden, met meer mobiliteit tot gevolg. Om een goede praktijkproef uit te kunnen voeren is een representatief verkeersniveau van belang. Daarom is op voorhand de randvoorwaarde gesteld dat het verkeersniveau op de N207 Zuidwestelijke randweg maximaal 10% onder het normale verkeersniveau mag liggen. Het
trechtsebrug anders ingedeeld kan worden.
normale verkeersniveau is de verkeersintensiteit op een gemiddelde
Weekplanning
corona). De week voor de pilot lag het verkeersniveau op de Zuid-
Verder heeft de periode voor de pilot een nulmeting plaatsgevonden, en een nameting na de pilot. De planning was als volgt: •
week 8:
0-meting;
•
week 9:
fase 1 (voorjaarsvakantie);
•
week 10:
fase 2a (normaal verkeer);
•
week 11:
fase 2b (met optimalisatie VRI Kleiwegplein)*;
•
week 12:
fase 3 (Haastrechtsebrug);
•
week 13:
Nieuwe Veerstal weer open, nameting;
•
week 14 en later:
evalueren effecten.
werkdag in de representatieve weken van 2018 en 2019 (situatie vóór westelijke Randweg op 92% van het normale verkeersniveau. Er was dus groen licht om met de pilot te starten.
* In eerste instantie is het verkeerslicht bij het Kleiwegplein niet aangepast. Door de pilot kreeg het kruispunt echter extra verkeer te verwerken, waardoor de instelling van de verkeerslichten niet meer goed aansloten is op de verkeersvraag. Daarom is aan het begin van week 11 de afstelling van het verkeerslicht bij het Kleiwegplein aangepast, om de verkeersafwikkeling te verbeteren (met minder wachttijd tot gevolg).
Figuur 2.6: Index van de verkeersintensiteit op de N207 Zuidwestelijke randweg
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
11
Criteria voor vroegtijdige beëindiging pilot Stremming van de Nieuwe Veerstal zorgt voor een hogere verkeersintensiteit op de N207 Zuidwestelijke randweg en andere wegen door Gouda. De druk op andere wegen mocht niet te hoog oplopen. Dit zou de bereikbaarheid van Gouda en de Krimpenerwaard onder druk kunnen zetten. Daarom is tijdens de pilot de verkeerssituatie gemonitord door de operationeel verkeersmanagers van de gemeente. Hiervoor zijn reistijdmetingen uitgevoerd op verschillende trajecten om de situatie te monitoren. De pilot zou vroegtijdig stopgezet worden indien aan een van de
2.5
Monitoring en evaluatie
Om de pilot te evalueren zijn voor, tijdens en na de pilot metingen uitgevoerd. Data is via verschillende wijzen ingewonnen. In tabel 2.1 is een overzicht opgenomen van de beoordelingscriteria, en de gebruikte data. indicator verkeersstromen
data
methode/bron
intensiteiten op alternatieve routes
volgende criteria werd voldaan: •
doorstroming
Als vijf dagen achter elkaar de reistijd op trajecten naar de parkeer-
screenshots van de verkeerssituatie in Gouda op basis van Google Traffic cameraobservaties middels drones
rotondes N207
van enkele spitsperioden
ervaringen inwoners,
enquêtes via participatie-app en
beleving &
ondernemers, bezoekers
op straat
economie
aantal bezoekers
indicatie van aantal bezoekers op
binnenstad
basis van smartphone-gegevens
Of als andere onacceptabele situaties zich voordoen naar het
De pilot Nieuwe Veerstal (fase 2) is de gehele periode actief geweest. Er
ingestelde trajecten o.b.v. Floating
verkeersafwikkeling
‘free flow’-reistijd. oordeel van de operationeel verkeersmanager.
verkeersafwikkeling gemeentebreed
locaties in en rond de binnenstad oploopt tot drie of meer keer de •
telpunten op provinciale wegen
Car Data van het NDW
drie of meer keer de ‘free flow’-reistijd (reistijd bij een goede •
gemeentelijke wegen, vaste reistijdmetingen op vooraf
reistijden op trajecten
Als vijf dagen achter elkaar de reistijd op de randwegen oploopt tot normale doorstroming).
pneumatische telslangen op
werd niet aan de hiervoor genoemde criteria voldaan, dus was er geen reden de pilot vroegtijdig te beëindigen. Wel is fase 3 -met een extra
Tabel 2.1: Overzicht van indicatoren voor monitoring en evaluatie
proefopstelling bij de Haastrechtsebrug- eerder stopgezet. In hoofdstuk 3 wordt dit besluit -dat is genomen naar oordeel van de operationeel verkeersmanager- nader toegelicht.
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
12
De indicatoren worden hierna verder toegelicht: •
Intensiteiten op alternatieve routes Voor, tijdens en na de pilot zijn de verkeersintensiteiten op diverse (potentieel) alternatieve routes geteld (zie figuur 2.7). Op de gemeentelijke wegen is dit gedaan met pneumatische telslangen. Op provinciale wegen liggen vaste telpunten, die continu bemeten worden. De telcijfers zijn geanalyseerd om te bepalen in welke mate het drukker of rustiger is geworden tijdens de pilot autoluwe Nieuwe Veerstal.
•
Reistijden op trajecten Op diverse trajecten is de reistijd gemeten en gemonitord om te beoordelen wat de effecten zijn op de bereikbaarheid van parkeerlocaties rond de binnenstad en de doorstroming op de randwegen. De reistijden zijn bemeten op basis van gegevens uit navigatiesystemen en mobiele apparaten (floating car-data). De reistijdanalyses zijn voor maatgevende periodes uitgevoerd zoals de ochtend- en avondspits. Beoordeeld is in welke mate extra verkeer voor langere reistijden heeft gezorgd en of dit acceptabel is of niet. Daarbij geldt het criterium dat de reistijd in de spitsen maximaal 50% langer mag zijn dan de reistijd in de daluren.
Figuur 2.7: Meetlocaties intensiteiten alternatieve routes Figuur 2.8: Trajecten waarvoor de reistijd is gemeten
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
13
•
Beeld van de verkeersafwikkeling gemeente breed
•
Verkeerafwikkeling rotondes N207
De reistijddata zijn puur cijfers, en kunnen soms lastiger te
Middels drone-onderzoek is vanaf grote hoogte de verkeerssituatie
interpreteren zijn. Daarom zijn ook screenshots gemaakt van het
bij enkele rotondes van de N207 bekeken. Door slimme video-
actuele verkeersbeeld in Google Maps en TomTom routeplanner
technieken zijn de camerabeelden automatisch uitgewerkt in
voor diverse momenten in de pilotperiode, en de weken ervoor en
aantallen voertuigen naar rijrichting, reistijden, en vertragingen.
erna. Op basis van deze beelden zijn filekiemen opgespoord, en is
Van iedere rotonde is één ochtend- en één avondspits voor en
een indruk verkregen van de verkeerssituatie op de verschillende
tijdens de pilot geobserveerd.
momenten en in de verschillende periodes.
Figuur 2.10: Bij vier rotondes/kruispunten op de N207 is de doorstroming in meer detail geanalyseerd middels drone-onderzoek Figuur 2.9: Typische verkeerssituatie in de avondspits in en rond Gouda
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
14
•
Ervaringen bewoners, ondernemers en bezoekers
Aandachtspunt is wel het precieze verband tussen de pilot en het
Data zeggen niet alles. De gemeente hecht waarde aan de ervaring
aantal bezoekers in de binnenstad. Ook het weer, evenementen en
van gebruikers. Daarom zijn bewoners, ondernemers en bezoekers
de coronamaatregelen hebben invloed op het aantal bezoekers in
gevraagd -middels een enquête- naar hun mening en visie op de
de stad. Daarom zijn statische analyses gedaan om te toetsen of de
pilot Nieuwe Veerstal. De enquête is uitgezet onder bewoners en
pilot significant effect heeft gehad, of dat verschillen in bezoekers-
ondernemers via de ‘Gouda Denkt Mee’-app. Aanvullend zijn
aantallen past binnen een regulier patroon.
straatenquêtes gedaan om ook bezoekers van buiten Gouda te vragen naar hun ervaringen. •
Aantal bezoekers in de binnenstad Door de pilot was het voor bezoekers niet meer mogelijk om met de auto via de Nieuwe Veerstal de binnenstad in te rijden. Bezoekers werden gestimuleerd om van de centrale parkeervoorzieningen gebruik te maken, zoals parkeerterrein Klein Amerika, of de garages Nieuwe Markt en Bolwerk. Het kan zijn dat bezoekers door de autoluwe Nieuwe Veerstal besloten niet meer naar Gouda af te reizen. Daarom is het van belang inzicht te krijgen in de bezoekersaantallen om te beoordelen in welke mate sprake was van eventueel wegblijven van bezoekers. Hiervoor is bezoekersdata van Resono gebruikt. Deze partij gebruikt data uit smartphones om een indicatie te geven van het aantal bezoekers in een bepaald gebied. Daarbij wordt onderscheid gemaakt naar bewoners en bezoekers. Deze data is volledig geanonimiseerd en niet te herleiden naar individuen. Gebruikers hebben op voorhand toestemming gegeven voor het gebruik van hun data voor onderzoeksdoeleinden.
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
15
3. Extra proef Haastrechtsebrug Minder ruimte voor autoverkeer op Haastrechtsebrug en Sportlaan
Extra proefopstelling eerder afgebroken
In fase 3 van de pilot Nieuwe Veerstal is, zoals eerder beschreven, een
Fase 3 is eerder afgebroken vanwege onacceptabele filevorming op de
extra proefopstelling uitgetest rond de Haastrechtsebrug. Doel was om
N228. Het kruispunt van de Haastrechtsebrug en de Goejanverwelledijk
te onderzoeken of minder verkeersruimte op de brug en de Goejan-
was niet in staat het verkeer met minder verkeersruimte goed af te
verwelledijk/Sportlaan mogelijk is. De fietspaden rond de brug en het
wikkelen. In de ochtend- en avondspits ontstonden lange wachtrijen
kruispunt zijn namelijk erg krap, en de wens is deze te verbeteren.
vanaf de verkeerslichten. Deze wachtrij liep op tot op de rotonde van de
Tijdens deze fase is zowel op de Haastrechtsebrug als op de Sportlaan
N207 en N228. Daardoor liep ook het verkeer op de rotonde vast, waar-
bij het kruispunt één rijstrook voor autoverkeer afgekruist. Iedere
door verkeer op met name de N228 geblokkeerd werd. De file op de
richting had daardoor nog één rijstrook ter beschikking. Bij een posi-
N228 liep bijna op tot het kruispunt met de Goverwellesingel.
tieve uitslag van de proef zou deze ruimte gebruikt kunnen worden voor bredere fietspaden.
Figuur 3.1: Ook op de Goejanverwelledijk was één rijstrook afgekruist
Figuur 3.2: Beeld van de verkeerssituatie tijdens fase 3, met daarop zichtbaar de filevorming op de Haastrechtsebrug, de Sportlaan en met name de N228
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
16
Bereikbaarheid Krimpenerwaard en ambulancepost onder druk
Conclusie: verkeersruimte op de Haastrechtsebrug kan niet
Door deze filevorming op de N228 stond de bereikbaarheid van de
verminderd worden
Krimpenerwaard onder druk. De N228 heeft een randwegfunctie voor
De conclusie van fase 3 is dan ook dat het niet mogelijk/wenselijk is om
verkeer in Gouda, maar is ook een regionale verbinding voor Krimp-
op de Haastrechtsebrug een rijstrook voor het autoverkeer op te heffen.
enerwaard-verkeer. Verder is in de oksel van de Haastrechtsebrug en de
De bereikbaarheid van de Krimpenerwaard wordt hiermee nadelig
N228 een ambulancepost gelegen. In de ochtend- en avondspits
beïnvloed, ook wordt de N228 als randweg minder aantrekkelijk omdat
hadden ambulances moeite om uit te rijden. Dat is onacceptabel
hier files en vertragingen ontstaan én ambulances hebben meer moeite
geacht, en daarom is deze extra proefopstelling bij de Haastrechtsebrug
met uitrijden waardoor de aanrijdtijden langer worden.
eerder afgebroken. Tijdens fase 3 reed er minder verkeer over de Haastrechtsebrug, en desondanks liep het verkeer hier vast. Ook de korte afstand tussen de verkeerslichten en de rotonde speelt hierbij een rol. Doordat één rijstrook werd afgesloten, liep de wachtrij bij de verkeerslichten sneller op richting de rotonde. Eén rijstrook op de brug voor verkeer Gouda in is onvoldoende om het verkeer voldoende vlot af te wikkelen. Gezien de uitkomsten van fase 3 wordt in de rest van dit evaluatierapport niet verder ingegaan op de effecten van fase 3, maar wordt gefocust op de effecten van de pilot autoluw Nieuwe Veerstal (fase 2).
Figuur 3.3: De ambulancepost heeft een uitrit net ten zuiden van de Haastrechtsebrug en ondervond hinder van de pilot
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
17
4. Effecten pilot Nieuwe Veerstal Dit hoofdstuk presenteert de effecten van de pilot autoluwe Nieuwe Veerstal (fase 2). Daarbij wordt ingegaan op de effecten op de verkeersintensiteiten en de doorstroming van het verkeer op wegen in en rondom Gouda. Ook zijn de resultaten van een onderzoek naar de beleving van de afsluiting van de Nieuwe Veerstal onder bewoners en bezoekers van Gouda gepresenteerd en wordt ingegaan op de bezoekersaantallen in de binnenstad van Gouda ten tijden van de pilot.
4.1
Verkeersintensiteiten
Gedurende een aantal weken in en rondom de pilot zijn de verkeersintensiteiten op wegen in en rondom Gouda gemeten. Op wegen in Gouda zijn met behulp van tijdelijke telslangen de verkeersintensiteiten geteld. Op provinciale wegen rondom Gouda zijn permanente provinciale telpunten gelegen. Figuur 4.1 toont een kaart met de telpunten die voor de evaluatie zijn gebruikt.
Figuur 4.1: Tellocaties verkeersintensiteiten
Voor de evaluatie van de verkeersintensiteiten in de pilotperiode zijn de intensiteiten zoals gemeten in fase 2 gebruikt. Deze zijn vergeleken met de verkeersintensiteiten in de weken na de pilot. Dit is de referentieperiode.
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
18
Omdat de meetperiode plaatsvond in het voorjaar van 2022, kan er
4.1.1
Gemeentelijke wegen
sprake zijn van een groei van de verkeersintensiteiten als gevolg van de
Figuur 4.3 toont de procentuele toe- of afname van het verkeer in de
versoepeling van maatregelen tegen de verspreiding van COVID-19.
pilot in vergelijking met de referentieperiode voor de gemeentelijke
Figuur 4.2 laat de ontwikkeling van de verkeersintensiteiten zien op
telpunten. De precieze intensiteiten zijn opgenomen in tabel 4.1. Deze
zowel de A12 ter hoogte van Gouda als op een combinatie van 7
tabel geeft ook weer of de verschillen in intensiteiten statistisch signifi-
provinciale wegen in de Krimpenerwaard. Deze grafiek laat een toe-
cant zijn, dat wil zeggen dat het verschil niet aan toeval geweten kan
nemende trend in de verkeersintensiteit zien. Om de effecten van de
worden. Daarbij is gecorrigeerd voor de autonome groei in de verkeers-
pilot op de wegen in en rond Gouda vast te stellen moet voor deze
intensiteiten.
autonome groei van de verkeersintensiteit gecorrigeerd worden. Dit is gedaan met behulp van statistische technieken.
index (week 5 = 100)
Ontwikkeling verkeersintensiteit A12 en N-wegen Krimpenerwaard 125 120 115 110 105 100 95 90 5
6
7
Voor pilot A12
8
9
10
11
Pilot
12
13
14
15
16
Na pilot
N-wegen Krimpenerwaard
Figuur 4.2: Ontwikkeling verkeersintensiteit A12 en verschillende N-wegen in de Krimpenerwaard
Figuur 4.3: Afwijking verkeersintensiteiten gemeentelijke wegen tijdens pilot ten opzichte van de referentie
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
19
meetpunt
intensiteit intensiteit tijdens buiten pilot pilot
statistisch rel. abs. significant verschil verschil verschil*
Op de Oosthaven is het autoverkeer met ongeveer de helft afgenomen. De Oosthaven is een eenrichtingsweg, die vanaf de Nieuwe Veerstal de binnenstad inleidt. Op de Westhaven, de weg aan de overzijde van de
08 Fluwelensingel
10.600
9.480
+12%
+1.120
X
07 Kattensingel
8.360
7.570
+10%
+790
X
is het verkeer met 9% toegenomen. De exacte reden voor deze toe-
03 Westhaven
1.220
1.120
+9%
+100
X
name is niet bekend, maar mogelijk is tijdens de pilot extra verkeer
02 het Buurtje
1.740
1.670
+4%
+70
door de binnenstad gaan rijden om zo de singels en de drukte daarop
11 Kleiwegbrug
4.050
4.000
+1%
+50
te ontwijken. Sluipverkeer door de binnenstad is onwenselijk, gezien de
16 Goverwellesingel
8.560
8.660
-1%
-100
smalle straten en de functie van deze straten.
09 Pottersbrug
6.120
6.220
-2%
-100
haven, de eenrichtingsweg van de binnenstad naar de Nieuwe Veerstal,
10 Tiendewegbrug
1.950
2.120
-8%
-170
Op de singels is gedurende de pilot het verkeer significant toegenomen.
06 Kon. Wilhelminaweg
11.990
12.600
-5%
-610
Op de Fluwelensingel is de toename van het autoverkeer 12% en op de
13 Burg. Jamessingel
22.430
23.160
-3%
-730
Kattensingel is dat 10%. Een deel van het verkeer dat onder gewone
04 Oosthaven
870
1.720
-49%
-850
X
omstandigheden via de Nieuwe Veerstal rijdt, rijdt tijdens de afsluiting
14 Joubertstraat
9.110
10.150
-10%
-1.040
X
van de Nieuwe Veerstal om via de singels.
12 Nieuwe Gouwe O.Z.
22.100
23.270
-5%
-1.170
15 Sportlaan
5.750
7.410
-22%
-1.660
X
De Sportlaan kent een significante afname van het autoverkeer. Tijdens
4.800
8.410
-43%
-3.610
X
de pilot lag het autoverkeer hier 22% lager. Vermoedelijk is dit deels ook
X
verkeer wat normaal via de Nieuwe Veerstal rijdt, maar nu via heel
05 Rotterdamseweg 01 Schielands Hoge 2.150 10.460 -79% -8.310 Zeedijk * Gecorrigeerd voor autonome groei i.v.m. versoepeling maatregelen COVID-19.
Tabel 4.1: Verkeersintensiteit gemeentelijke wegen tijdens de pilot en in referentieperiode
Uit tabel 4.1 valt af te lezen (zie meetpunt Schielands Hoge Zeedijk) dat op de Nieuwe Veerstal het verkeer gedurende de pilot met zo’n 80% is afgenomen. Het resterende deel van het verkeer dat de afgesloten Nieuwe Veerstal gebruikt is klaarblijkelijk bestemmingsverkeer. Ook de Rotterdamseweg, in het verlengde van de Nieuwe Veerstal, kent
andere routes is gaan rijden, de fiets heeft genomen of thuis is gebleven.
4.1.2
Provinciale wegen
De verkeersintensiteiten op relevante provinciale wegen in en rondom Gouda zijn gemeten aan de hand van permanente meetpunten van de provincie Zuid-Holland (zie figuur 4.4 en tabel 4.2). Ook is de ontwikkeling van de verkeersintensiteiten inzichtelijk gemaakt van enkele meetpunten op grotere afstand bij de Nieuwe Veerstal vandaan (figuur 4.3).
logischerwijs een aanzienlijke afname van het verkeer (-43%).
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
20
intensiteit intensiteit locaties verder weg
buiten
tijdens pilot
statistisch rel.
abs. significant
pilot verschil verschil
Goudse Poort
37.680
37.700
-20
-0%
G N228 Haastrecht
6.920
7.560
-640
-8%
N207 Weegje
12.750
13.440
-690
-5%
N207 A12 - kruising
12.430
13.440
-1.010
-8%
N457 Westergouwe
22.180
23.240
-1.060
-5%
gemiddeld
18.390
19.080
-690
-4%
verschil*
* Gecorrigeerd voor autonome groei i.v.m. versoepeling maatregelen COVID-19. Tabel 4.3: Verkeersintensiteit provinciale wegen tijdens de pilot en in de referentieperiode, meetlocaties nabij Nieuwe Veerstal
Op de omleidingsroute is een toename van het autoverkeer te zien. Op
Figuur 4.4: Afwijking verkeersintensiteiten provinciale wegen tijdens pilot ten opzichte
het meetpunt N207 Zuidwestelijke Randweg ligt het verkeer tijdens de
van de referentie
pilot 20% hoger in vergelijking met de referentie. Op het meetpunt meetpunten nabij de Veerstal C N207 Zuidwestelijke Randweg B N207 Gouderaksebrug
statistisch intensiteit intensiteit rel. abs. significant tijdens pilot buiten pilot verschil verschil verschil*
N207 Gouderaksebrug is dat 15%. Daarentegen is aan beide zijden van de omleidingsroute op de provinciale wegen juist een afname van het verkeer zichtbaar. Het feit dat gedurende de pilot het verkeer op deze
18.080
15.100
+2.980
+20%
X
21.640
18.790
+2.850
+15%
X
F N228 Gouda
10.570
10.900
-330
-3%
E N207 Haastrechtsebrug
week 10 en 11 -fase 2- de index van het algemene verkeer lager ligt dan
14.240
14.660
-420
-3%
in de periode na de pilot, de referentie.
D N207 Stolwijk
15.590
16.110
-520
-3%
A N207 Westergouwe
20.240
21.630
-1.390
-6%
punten lager is dan in de referentieperiode houdt verband met de algemene ontwikkeling van het autoverkeer. Figuur 4.2 laat zien dat in
Op de N207 bij Westergouwe kent het verkeer tijdens de pilot een
* Gecorrigeerd voor autonome groei i.v.m. versoepeling maatregelen COVID-19
sterkere reductie dan op de wegen aan de andere zijde van de
Tabel 4.2: Verkeersintensiteit provinciale wegen tijdens de pilot en in referentieperiode,
omleidingsroute. Daarnaast valt op dat op het meetpunt N228 bij
meetlocaties nabij Nieuwe Veerstal
Haastrecht de verkeersintensiteiten tijdens de pilot 8% lager ligt ten
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
21
opzichte van de referentie. Deze afname is niet goed te duiden. Op de
07. Kattensingel
meetpunten F (N228 Gouda) en 16 (Goverwellesingel) ligt het verkeer 6000
Wilhelminaweg, Kattensingel, Fluwelensingel en Joubertstraat. De
aanloop
fietsintensiteiten zijn door dezelfde tijdelijke telslangen gemeten als
Voor aanvang pilot
waarmee het autoverkeer is geteld. De ontwikkeling van het aantal fietsers op deze punten is vergeleken met de ontwikkeling van het
Fase 1
Fase 2a
Fase 2b
Fase 3
Pilotperiode
werkdagen
weekend
6-4
4-4
2-4
31-3
29-3
27-3
25-3
23-3
21-3
19-3
17-3
15-3
13-3
9-3
11-3
7-3
5-3
0
3-3
volgende wegen: het Buurtje, Westhaven, Oosthaven, Koningin
1000
1-3
aantal belangrijke routes van en naar de binnenstad. Het betreft de
2000
27-2
Er is ook gekeken naar de ontwikkeling in het aantal fietsers op een
3000
25-2
Fietsverkeer
4000
23-2
4.1.3
5000
21-2
schrijven aan de pilot.
20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0
19-2
gevallen is het verschil niet statistisch significant, en dus niet toe te
Dagelijks aantal fietsers
namelijk respectievelijk 3 en 1% lager tijdens de pilot. Echter in al deze
einde Periode na pilot
Max. temp.
aantal fietsers op andere telpunten op grotere afstand van de pilot die dus ook niet of nauwelijks beïnvloed zijn door de pilot (de referentie). Met statische analyses is beoordeeld of het aantal fietsers op de tel-
Figuur 4.5: Aantal fietsers per dag op de Kattensingel (afgezet tegen de maximale dagtemperatuur als indicatie voor het weer)
punten rond de binnenstad/Nieuwe Veerstal significant afwijken van de referentie. Op alle fietsroutes is tijdens de pilotfase meer fietsverkeer waargenomen dan buiten de pilot. Dit is in grote mate aan de betere weersomstandigheden tijdens de pilotfase te relateren; de gemiddelde temperatuur lag tijdens de pilot hoger dan in de referentieperiode. Het aantal fietsers laat dan ook een sterke relatie zien met de trend van het weer (combinatie van regen/droog, warm/koud, wind/windstil).
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
22
Op de Westhaven, Oosthaven en Joubertstraat lag de fietsintensiteit
Voor de situatie op de singels is het van belang dat deze maatregelen
tijdens de pilotfase echter structureel hoger door de pilot (na correctie
worden uitgevoerd om de leefbaarheid en verkeersveiligheid te
voor de weersomstandigheden). Dit doet vermoeden dat tijdens de
verbeteren.
afsluiting van de Nieuwe Veerstal meer mensen met de fiets naar de binnenstad zijn gegaan. Wellicht gold de fiets tijdens de pilot voor een
Niet al het verkeer dat normaal op de Nieuwe Veerstal rijdt wordt elders
deel van de ritten als vervanging van de auto, gegeven dat tegelijk het
teruggezien. Er ‘missen’ circa 2.000-3.000 motorvoertuigen. Dat sugge-
autoverkeer op de Oosthaven, Sportlaan en Joubertstraat significant is
reert dat een deel van het autoverkeer dat normaal over de Nieuwe
afgenomen. Voor de Kattensingel, het voorbeeld van figuur 4.5, is geen
Veerstal rijdt ‘verdwenen’ is. Wellicht zijn er als gevolg van de afsluiting
statisch significant verschil gevonden voor het aantal fietsers tijdens de
van de Nieuwe Veerstal minder autoritten gemaakt. De hogere fiets-
pilot en daarbuiten.
intensiteiten tijdens de pilot doet vermoeden dat een deel van de auto-
4.1.4
Algemene conclusies verkeersintensiteiten
ritten tijdens de pilot met de fiets is gemaakt, maar ook kan het zijn dat mensen vaker zijn thuis gebleven en hun verplaatsing niet hebben
Tijdens de afsluiting van de Nieuwe Veerstal is 20% van het autoverkeer
gemaakt of hebben uitgesteld. Op korte termijn kan het zijn dat mensen
dat normaal gesproken deze weg gebruikt overgebleven. Ook het auto-
een bepaalde activiteit niet hebben gedaan, en uitgesteld hebben tot na
verkeer op de Rotterdamseweg, Oosthaven, Joubertstraat en Sportlaan
de pilot. Op de lange termijn zal dit naar verwachting minder voor-
laat een afname zien dat aan de pilot toe te wijzen is. Op de singels en
komen, waardoor er tijdens de pilot mogelijk meer verkeer ‘verdampt’ is
de Zuidwestelijke Randweg nam het verkeer tijdens de pilot structureel
dan op de langere termijn verwacht mag worden.
toe. Op veel andere meetpunten ligt het autoverkeer tijdens de pilot lager in vergelijking met de referentieperiode, maar hangt dit samen met de autonome ontwikkeling in het autoverkeer en is dit in de meeste gevallen niet aan de pilot te relateren. De hogere verkeersintensiteiten op de singels zijn een belangrijk aandachtspunt, want deze gaan in tegen de doelstelling van het VCP en de gemeente om de verkeersdruk op de singels juist te verlagen. De verkeersdruk op de singels is aan de hoge kant, en met het VCP wordt beoogd deze verkeersdruk te verlagen. Daar zijn diverse maatregelen voor opgenomen, zoals de aanpassing van het Kleiwegplein en de herinrichting van de Fluwelen- en Blekerssingel naar 30 km/h.
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
23
4.2
Reguliere verkeerssituatie
In figuren 4.6 en 4.7 zijn momentopnames van een ochtend- en een avondspits weergegeven. De verkeerssituatie kan van dag tot dag verschillen, maar op diverse trajecten is sprake van structurele doorstromingsproblemen die bijna dagelijks voorkomen. Deze knelpunten zijn er ook zonder (pilot) autoluwe Nieuwe Veerstal, en voor een goede interpretatie van reistijdanalyses is het belangrijk zicht te hebben op structurele doorstromingsknelpunten. De licht- en donkerrode lijnen duiden op respectievelijk lichte en hevige filevorming. In de ochtendspits is op werkdagen dagelijks filevorming op de N207 bij Westergouwe. De file begint vaak bij rotonde ’t Weegje, en de wachtrij kan oplopen tot aan sluiseiland. De rotonde kan de verkeers-
Figuur 4.6: Typische verkeerssituatie in de ochtendspits (di 29 mrt 08.30 uur)
hoeveelheid niet aan waardoor hier een wachtrij ontstaat. Ook op de A20 is vaak sprake van file richting Rotterdam. Binnen Gouda is het ’s ochtends met name rond de Goudse Poort en de Burgemeester Jamessingel druk, en ook rond het Kleiwegplein en op de Spoorstraat. In de avondspits komen min of meer dezelfde locaties terug als in de ochtendspits. Op de N207 en N457 is het enige verschil dat het ’s avonds de andere rijrichting betreft. Er is een duidelijke woon-werkpendel zichtbaar van automobilisten die ’s ochtends vanuit de Krimpenerwaard (en zuidkant Gouda) richting de A20 rijden en ’s middags de andere kant op terug naar huis. Dit zorgt opnieuw bij de N207 en N457 voor doorstromingsproblemen. Ook de Spoorstraat richting het Kleiwegplein is vaak druk met wachtrijen in de tunnel tot soms voorbij het kruispunt met de Burgemeester Jamessingel.
Figuur 4.7: Typische verkeerssituatie in de avondspits (di 29 mrt 16.45 uur)
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
24
4.3
Doorstroming
Op diverse trajecten is de reistijd gemeten. Het gaat om 5 trajecten op de randwegen en om 5 trajecten vanaf de randen van de stad naar belangrijke parkeerlocaties rondom de binnenstad. De reistijden zijn in beeld gebracht met floating car data (FCD), data uit navigatiesystemen en mobiele telefoons. Daarbij is gekeken naar de gemiddelde reistijd in de ochtendspits (07.00-09.00 uur), de avondspits (16.00-18.00 uur) en
statisch significant verschil in reistijd is gemeten tijdens de pilot. Op deze trajecten heeft de pilot dan ook daadwerkelijk effect gehad op de doorstroming van het verkeer. In de ochtendspits is op diverse trajecten sprake van toenames in de reistijd. Het betreft op een na allemaal trajecten de stad in, richting het Kleiwegplein. Ook de zuidwestelijke randweg krijgt met langere reistijden te maken. Dat hoeft niet meteen problematisch te zijn, daarom is in tabel 4.4 ook weergegeven met hoeveel de reistijd toeneemt, en hoe de reistijd zich verhoudt tot de
een gemiddelde van de gehele dag (excl. de nacht).
norm van maximaal 1,5 keer de ‘free flow’-reistijd. Aandachtspunt is wel
Er is getoetst of sprake is van een statistisch significant verschil tussen
aanrijdtijden zullen toenemen.
dat ook nood- en hulpdiensten hier extra reistijd/hinder van ervaren en
de reistijd tijdens de pilot en de reistijd in de referentieperiode. Daarbij is, in tegenstelling tot de verkeersintensiteit, niet gecorrigeerd voor de autonome ontwikkeling van de verkeersintensiteit, omdat de relatie tussen de reistijd en intensiteit niet lineair is. Enige vertraging in de ochtend- en avondspits hoeft niet erg te zijn. Het is onmogelijk om ieder moment van de dag vlot door te kunnen rijden. De gemeente Gouda heeft als doel gesteld dat de reistijd in de ochtenden avondspits maximaal 1,5 keer de reistijd overdag -wanneer er maar beperkt vertragingen optreden (de free flow-reistijd)- mag zijn. 4.3.1
Ochtendspits
Tabel 4.4 op de volgende pagina geeft de reistijden weer zoals die gemeten zijn in de ochtendspits. De tabel geeft de reistijden tijdens de pilotperiode en de referentieperiode, alsmede de ‘free flow’-reistijd, de reistijd tijdens de daluren. Ook is weergegeven in welke mate het voorkomt dat de reistijd tijdens de pilot een factor 1,5 hoger is dan de ‘free flow’-reistijd. Verder geeft figuur 4.8 de trajecten weer waar een
Figuur 4.8: Ontwikkeling gemiddelde reistijden op trajecten, ochtendspits (statistisch significante toename/afname of geen verschil)
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
25
Tijdens de ochtendspits kennen meerdere trajecten de stad in een
buiten pilot
statistisch significante toename van de reistijd. Het gaat onder andere
free flow
tijdens pilot
>1.5x free
>1.5x free
om de twee trajecten vanaf de Goudse Poort richting de Binnenstad, via
traject
rijrichting
enerzijds de Burgemeester Jamessingel en de Spoorstraat, en anderzijds
Noordelijke stadsweg
Goudse Hout
5:33
6:08 incidenteel
6:53 incidenteel
via de Nieuwe Gouwe O.Z. naar het Pottersplein. In de ochtendspits is er
reistijd
reistijd
flow
reistijd
Burg. van Reenensingel
A12
5:24
5:35
5:32
veel verkeer dat via deze trajecten de stad inrijdt en het criterium >1,5
Oostelijke stadsweg
Krimpenerwaard
6:02
6:00
6:08
‘free flow’-reistijd wordt op deze trajecten geregeld overschreden. Een
Goudse Houtsingel
Gouda Noord
6:04
6:36
6:20
verslechtering van de doorstroming op deze trajecten draagt niet bij
N207 en N457 Westergouwe Gouda
4:05
4:25
4:28
A20
4:13
6:39
7:10
aan de ambitie van de gemeente op het gebied van auto-bereikbaar-
flow
heid. De pilot heeft op deze trajecten statisch significante effecten, van
Zuidelijke randweg
Haastrecht
5:19
5:22 incidenteel
5:31 incidenteel
zo’n 30 tot 40 seconden extra reistijd.
N207 & N228
A20
5:00
5:15
5:28
Westelijke inprikker
Pottersplein
4:56
4:59
5:04
Nieuwe Gouwe O.Z.
Coenecoopbrug
4:43
4:53
4:52
4:50
5:10
5:04
5:29
5:49
5:52
4:21
4:07
4:34
Schoonhoven - Kleiwegplein Schoonhoven
4:02
3:53 incidenteel
4:04 incidenteel
Kleiwegplein
4:25
4:24 incidenteel
4:58 incidenteel
Westergouwe - Pottersplein Pottersplein
4:17
4:24 incidenteel
4:41 incidenteel
Westergouwe
4:22
5:01
5:02
Reeuwijk
5:01
5:16
5:19
Kleiwegplein
5:49
6:06
5:50
Ook op enkele trajecten aan de zuidkant van Gouda rondom de pilotlocatie bij de Nieuwe Veerstal zijn statisch significante effecten gemeten. Op de Fluwelensingel/Blekerssingel is de reistijd in beide richtingen toegenomen, al is de verkeersdoorstroming hier in de ochtendspits nog goed. De Zuidwestelijke Randweg kent alleen in de richting van Haastrecht een toename van de reistijd. Het criterium >1,5 ‘free flow’-reistijd wordt ook op dit traject echter niet (structureel of regelmatig) overschreden.
Goudse Poort - Kleiwegplein A12 Kleiwegplein Goudse Poort - Pottersplein A12 Pottersplein
Reeuwijk - Kleiwegplein
geregeld
6:20
geregeld
4:22 geregeld
5:19
geregeld
Tabel 4.4: Gemiddelde reistijden tijdens de pilot en in de referentieperiode, ochtendspits
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
26
4.3.2
Avondspits
free
Tabel 4.5 geeft de reistijden zoals die gemeten zijn in de avondspits. In
buiten pilot
flow
de avondspits kennen verschillende trajecten naar het Kleiwegplein en
traject
rijrichting
Pottersplein een statistisch significante toename van de reistijd. Op de
Noordelijke stadsweg
Zuidwestelijke Randweg is er in de avondspits in beide richtingen
Goudse Hout
Burg. van Reenensingel
sprake van een toename van de reistijd. In de richting van Haastrecht is
reistijd
tijdens pilot
>1.5x free
>1.5x
reistijd
flow reistijd
5:33
6:17
6:16
A12
5:24
5:25
5:24
Oostelijke stadsweg
Krimpenerwaard
6:02
6:09
6:08
Goudse Houtsingel
Gouda Noord
6:04
6:05
N207 en N457
Gouda
4:05
6:46
dagelijks
Westergouwe
A20
4:13
4:18
incidenteel
4:07 incidenteel
Zuidelijke randweg
Haastrecht
5:19
5:34
incidenteel
6:18
N207 & N228
A20
5:00
4:57
incidenteel
5:02 incidenteel
Westelijke inprikker
Pottersplein
4:56
5:18
5:13
Nieuwe Gouwe O.Z.
Coenecoopbrug
4:43
4:45
4:42
Goudse Poort -
A12
4:50
5:02
Kleiwegplein
Kleiwegplein
5:29
6:17
Goudse Poort -
A12
5:52
4:17
4:14
Pottersplein
Pottersplein
4:07
4:51
4:54
Schoonhoven -
Schoonhoven
4:02
4:08
4:09
Ook het traject Goudse Poort -> Kleiwegplein valt op. De reistijd neemt
Kleiwegplein
Kleiwegplein
4:25
4:13
4:31
toe, en op dit traject is al bijna dagelijks sprake van filevorming en
Westergouwe -
Pottersplein
4:17
4:24
Pottersplein
Westergouwe
4:22
4:50
Reeuwijk - Kleiwegplein
Reeuwijk
5:01
5:14
Kleiwegplein
5:49
6:04
er een aanzienlijke toename van de reistijd, met 44 seconden. Dit zorgt dat de grenswaarde van 1,5 keer free flow geregeld wordt overschreden, maar zeker nog niet dagelijks. De verkeersintensiteit zit dicht tegen de capaciteit van de rotonde bij Middelblok aan. Het valt op dat op het traject N207 en N457 Westergouwe sprake is van een afname van de reistijd. Dit hangt waarschijnlijk samen met het feit dat op dit traject 6% minder verkeer is gemeten tijdens de pilot in vergelijking met de referentiesituatie. Wanneer de verkeersintensiteit in de pilotperiode op hetzelfde niveau zou zijn geweest als tijdens de referentieperiode, zou dat mogelijk tot verdere toename van de reistijd op de Zuidelijke Randweg hebben kunnen leiden.
lang(ere) wachttijden. Verder geldt voor de meeste trajecten dat de pilot er of geen significant op heeft gehad, of dat de reistijden nog prima binnen de grenswaarde
free flow
6:05 5:50
dagelijks geregeld
4:58 dagelijks
incidenteel
6:58
dagelijks
4:34 incidenteel 4:55 5:11
incidenteel
6:15 incidenteel
* In fase 2 van de pilot.
blijft. Tabel 4.5: Gemiddelde reistijden tijdens pilot en in referentieperiode, avondspits
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
27
4.3.3
Gehele dag
reistijd reistijd
Ten slotte is gekeken naar de ontwikkeling in de reistijd gedurende de
free flow
gehele dag. De resultaten laten een diffuus beeld zien. Op een aantal
traject
richting
trajecten is een afname van de reistijd te zien gedurende de pilot. De
Noordelijke stadsweg
trajecten in de omgeving van de Nieuwe Veerstal laten daarentegen
Burg. van Reenensingel
een toename van de reistijd zien. Op het traject op de singels wordt
Oostelijke stadsweg
gedurende de dag geregeld de ‘free flow’-reistijd met een factor 1,5
Goudse Houtsingel
overschreden. Op de Zuidelijke Randweg in de richting van Haastrecht
N207 en N457 Westergouwe Gouda
buiten tijdens >1.5x free
reistijd
pilot
pilot
Goudse Hout
5:33
5:39
5:45 incidenteel
A12
5:24
5:21
5:20
Krimpenerwaard
6:02
6:01
6:00
Gouda Noord
6:04
6:05
6:01
nooit
4:05
4:40
4:29
dagelijks
A20
4:13
4:43
4:34
Zuidelijke randweg
Haastrecht
5:19
5:21
5:35 incidenteel
De extra reistijd op diverse routes kan voor extra reistijd voor nood- en
N207 & N228
A20
5:00
5:01
5:03
hulpdiensten hebben gezorgd. Er is geen inzicht in de daadwerkelijke
Westelijke inprikker
Pottersplein
4:56
4:59
4:56
effecten op de aanrijtijden van nood- en hulpdiensten, maar effecten
Nieuwe Gouwe O.Z.
Coenecoopbrug
4:43
4:42
4:41
kunnen niet uitgesloten worden.
Goudse Poort - Kleiwegplein A12
4:50
4:53
4:52
5:29
5:40
5:36
5:52
4:11
4:10
4:07
4:17
4:20
Schoonhoven - Kleiwegplein Schoonhoven
4:02
3:58
4:01
Kleiwegplein
4:25
4:16
4:32
Westergouwe - Pottersplein Potterseplein
4:17
4:16
4:21 incidenteel
Westergouwe
4:22
4:32
4:29
Reeuwijk
5:01
5:04
5:02
Kleiwegplein
5:49
5:52
5:43 incidenteel
gebeurt dit incidenteel.
Kleiwegplein Goudse Poort - Pottersplein A12 Pottersplein
Reeuwijk - Kleiwegplein
flow?*
nooit
geregeld
* In fase 2 van de pilot.
= statistisch significante toename = statistisch significante afname Figuur 4.9: Ontwikkeling gemiddelde reistijden op trajecten, avondspits (statistisch
Tabel 4.6: Gemiddelde reistijden tijdens pilot en in referentieperiode, gehele dag
significante toename/afname of geen verschil)
Evaluatie Pilot autoluwe Nieuwe Veerstal - 26 augustus 2022
28
4.3.4
Effect optimalisatie VRI Kleiwegplein
In de tweede week van fase 2 zijn de verkeerslichten bij het Kleiweg-
traject
plein anders ingesteld. Bij dit kruispunt vinden in de reguliere situatie
ochtendspits
geregeld opstoppingen plaats. Er werd rekening gehouden met een verdere verslechtering van de doorstroming bij de afsluiting van de Nieuwe Veerstal. Daarom is gedurende de pilot een alternatieve afstelling van de verkeerslichten ingevoerd, om daarmee de door-
richting
reistijd fase
reistijd
2a
fase 2b
Goudse Poort - Kleiwegplein
Kleiwegplein
6:15
6:26
Schoonhoven - Kleiwegplein
Kleiwegplein
5:04
4:52
Reeuwijk - Kleiwegplein
Kleiwegplein
5:43
5:57
stroming te optimaliseren. avondspits
Tabel 4.7 toont de reistijden op drie van de geselecteerde trajecten die
Goudse Poort - Kleiwegplein
Kleiwegplein
6:49
7:08
naar het Kleiwegplein leiden, gedurende drie verschillende perioden
Schoonhoven - Kleiwegplein
Kleiwegplein
4:00
4:13
Reeuwijk - Kleiwegplein
Kleiwegplein
6:15
6:14
(ochtend-, avondspits en gehele dag). Alleen op het traject via de Fluwelensingel en de Blekerssingel, (Schoonhoven -> Kleiwegplein) is een statistisch significante verandering van de reistijd zichtbaar, wanneer gekeken wordt naar het gemiddelde over de gehele dag. Op
gehele dag
dit traject is de reistijd afgenomen na invoering van de alternatieve
Goudse Poort - Kleiwegplein
Kleiwegplein
5:32
5:40
afstelling van de verkeerslichten bij het Kleiwegplein.
Schoonhoven - Kleiwegplein
Kleiwegplein
4:38
4:26
Reeuwijk - Kleiwegplein
Kleiwegplein
5:40
5:46
Het resultaat is enigszins verwonderlijk omdat de optimalisatie wel voor minder overschrijdingen van de grenswaarde heeft gezorgd, zo blijkt uit de reistijdanalyses in bijlagedocument B en de reistijdverhouding ten opzichte van de ‘free flow’-reistijd.
= statistisch significante toename = statistisch significante afname Tabel 4.7: Gemiddelde reistijden tijdens fase 2a en 2b op trajecten naar het Kleiwegplein