Document · PDF

Programmabegroting 2026-2029

Raadsvergadering 12 november 2025, gemeente GoudaBij agendapunt: Besluit: Begroting 2026 ev37.221 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Inhoudsopgave 1 Introductie

1.1 Inleiding

1.2 Leeswĳzer

2 Aanbiedingsnota

2.1 Begroting in beeld

2.2 Bestuurlĳke samenvatting

2.3 Financiële samenvatting

3 Beleidsbegroting: programma's

3.1 Economie, werk en onderwĳs

3.2 Energie en klimaat

3.3 Wonen en leefomgeving

3.4 Sociaal domein

3.5 Cultuur, sport en recreatie

3.6 Leefbaarheid en veiligheid

3.7 Bestuur en organisatie

3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen

4 Beleidsbegroting: paragrafen

4.1 Lokale heffingen

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

4.3 Onderhoud kapitaalgoederen

4.4 Financiering

4.5 Investeringen

4.6 Bedrĳfsvoering

4.7 Verbonden partĳen

4.8 Grondbeleid

107

4.9 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid

109

5 Financiële begroting 2026 - 2029

110

5.1 Inleiding

110

5.2 Financieel beleid en indicatoren

110

5.3 Toelichting ontwikkeling meerjarenperspectief 2026 - 2029

110

5.4 Grondslagen

115

5.5 Overzicht van baten en lasten

116

5.6 Incidentele & structurele baten en lasten 2026 - 2029

117

5.7 Financiering

119

5.8 Overzicht inzet reserves 2026 - 2029

120

5.9 Ontwikkeling en toelichting reserves 2026 - 2029

122

5.10 Ontwikkeling en toelichting voorzieningen 2026 - 2029

130

5.11 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen

134

6 Bĳlagen

135

6.1 Overzicht taakvelden

136

6.2 Wettelĳk voorgeschreven indicatoren

140

6.3 Afkortingen

144

6.4 Bĳlage risico's

146

Programmabegroting 2026-2029

1 Introductie 1.1 Inleiding Hierbĳ presenteert het college de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 (hierna: programmabegroting) van de gemeente Gouda. De programmabegroting maakt deel uit van de Planning & Controlcyclus. Gemeenten zĳn volgens de Gemeentewet verplicht om ieder jaar een begroting, meerjarenraming, jaarverslag en jaarrekening binnen deze Planning & Controlcyclus vast te stellen. In de begroting wordt het gemeentelĳk beleid op hoofdlĳnen toegelicht. De plannen zĳn beschreven in zeven programma’s, waarbĳ steeds drie vragen centraal staan: • Wat wil Gouda bereiken? • Wat gaat de gemeente daarvoor doen? • Wat gaat het kosten? Met deze begroting legt het college van burgemeester en wethouders de voor 2026 geplande lasten en baten ter vaststelling aan de gemeenteraad voor. De begroting dient ter ondersteuning van de rol van de raad. In deze rol ligt de nadruk op kaderstelling, controle, sturing op hoofdlĳnen, autorisatie en allocatie van middelen. De budgetten voor 2026 worden door het vaststellen van deze begroting door de raad op programmaniveau geautoriseerd. Daarnaast geeft de meerjarenraming de raad een beeld van de verwachtingen ten aanzien van de financiële ontwikkelingen in de drie daaropvolgende jaren.

1.2 Leeswĳzer De brede samenstelling van het gemeentelĳk takenpakket maakt het lezen van een gemeentebegroting niet eenvoudig. Deze leeswĳzer is bedoeld om de raad daarbĳ op weg te helpen. De programmabegroting is opgebouwd uit de volgende onderdelen: Aanbiedingsnota Dit onderdeel bevat een samenvatting van de belangrĳkste ambities uit de begroting en de financiële positie. Programma's Een (beleids-)programma is een samenhangende verzameling van taken, activiteiten en geldmiddelen, wat gericht is op het bereiken van vooraf bepaalde maatschappelĳke effecten. De burgers kunnen de raad aanspreken op de te realiseren prestaties van de programma’s in de begroting. Elk programma gaat in op de eerder aangehaalde drie W-vragen: • Wat wil Gouda bereiken? (geeft inzicht in de gestelde doelen); • Wat gaat de gemeente daarvoor doen? (geeft een beschrĳving van de doelen en acties); • Wat gaat het kosten? (bevat een overzicht van lasten, baten en taakvelden). Ieder programma bevat tevens een overzicht van de verbonden partĳen. Daarnaast zĳn per programma de doelen (Global Goals) en indicatoren opgenomen. Verplichte overzichten De overzichten Overhead en Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien zĳn verplichte onderdelen van de programmabegroting. Het overzicht Overhead is verwerkt in programma 7 Bestuur en organisatie.

Op algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien wordt ingegaan in hoofdstuk 3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen. Paragrafen In de paragrafen worden financiële en bedrĳfsmatige onderwerpen (van belang voor het inzicht in de financiële positie) gebundeld en per thema gepresenteerd. De volgende paragrafen maken onderdeel uit van de begroting: Lokale heffingen, Risicobeheersing en Weerstandsvermogen, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrĳfsvoering, Investeringen, Verbonden partĳen, Grondbeleid en Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid. Het onderwerp Investeringen is toegevoegd om extra inzicht in de verwachte uitgaande geldstroom te creëren; de andere onderwerpen zĳn wettelĳk verplicht.

Programmabegroting 2026-2029

Financiële begroting Dit onderdeel bevat een uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente Gouda. Met onder andere de geprognosticeerde balans in meerjarenperspectief, de meerjarige ontwikkeling van het EMU-saldo en een meerjarig overzicht van baten en lasten. Ook een overzicht van de reserves en voorzieningen en de grondslagen waarop de ramingen zĳn gebaseerd, wordt gepresenteerd. De meeste overzichten in dit onderdeel zĳn wettelĳk voorgeschreven. In de begroting zĳn veel optellingen opgenomen. Voor deze tabellen geldt dat als gevolg van afronding de som der delen kan afwĳken van het totaal. Besluit en bĳlagen De begroting wordt gecompleteerd met enkele bĳlagen, waaronder een vertaaltabel met baten en lasten per programma / taakveld.

Programmabegroting 2026-2029

2 Aanbiedingsnota 2.1 Begroting in beeld

Programmabegroting 2026-2029

2.2 Bestuurlĳke samenvatting Gouda is een stad met een rĳke historie en heldere toekomstambities. Het komende jaar wordt verder gewerkt aan de uitvoering van het bestuursakkoord Geef Gouda door en het Herfstakkoord 2024. Het college zet vol in op duurzaamheid, een sociale samenleving en een aantrekkelĳke leefomgeving. In deze begroting ligt het accent op voortgang en uitvoering van bestaand beleid, binnen de beschikbare financiële kaders.

Economie, werk en onderwĳs Gouda zet in op aantrekkelĳke werklocaties door het stimuleren van nieuwe kantoren in de Spoorzone en binnenstad. Ondernemers krĳgen steun bĳ de omslag naar een circulaire economie, onder meer via het Servicepunt Energietransitie en een routekaart voor bedrĳventerreinen. Ook wordt het Ondernemersfonds geëvalueerd. In het onderwĳs wordt gewerkt aan duurzame schoolgebouwen via het Integraal Huisvestingsplan, met onder andere de oplevering van Integraal KindCentrum De Ontdekkingsreizigers. Er is daarnaast aandacht voor gelĳke kansen, terugdringen van laaggeletterdheid en een leven lang ontwikkelen, met speciale aandacht voor techniek en digitale vaardigheden. Campus Gouda breidt de samenwerking rond living labs uit en er wordt toegewerkt naar een abonnementenmodel Campus Gouda dat op termĳn de financiële lasten gelĳkmatig verdeelt tussen bedrĳfsleven, onderwĳs en lokale overheden (regio). Jeugdwerkloosheid wordt teruggedrongen door de uitvoering van de nieuwe wet van school naar duurzaam werk en via nieuw te ontwikkelen regionale werkcentrum.

Energie en klimaat Gouda wil in 2040 CO2-neutraal zĳn en in 2050 moet de leefomgeving bestand zĳn tegen klimaatveranderingen. De ambitie om Gouda duurzaam door te geven, is vertaald in het Duurzaamheidsplan. De gemeente verkleint de kwetsbaarheid voor klimaatverandering door klimaatadaptieve maatregelen te nemen, zoals meer biodivers groen bĳ herinrichting, nieuwbouw en schoolpleinen. Via programma’s voor groen, bomen en biodiversiteit wordt de ecologische kwaliteit versterkt. Inwoners krĳgen hulp bĳ energiebesparing en woningisolatie via energiecoaches, subsidies en het energieloket; in Plaswĳck start een wĳkuitvoeringsplan aardgasvrĳ. Met het Duurzaamheidsfonds worden bewoners, ondernemers en maatschappelĳke organisaties ondersteund bĳ verduurzaming en duurzame opwek. Gemeentelĳk vastgoed wordt verduurzaamd, met oog voor biodiversiteit en synergie met onderhoud. Daarnaast investeert de gemeente via het Beheerplan Groot- en Vervangingsonderhoud in straten en groenvoorzieningen. Een Schone Buurt Coach draagt bĳ aan een nette stad.

Wonen en leefomgeving De woningvoorraad wordt toekomstbestendig gemaakt door nieuwe woon- en zorgconcepten te realiseren, zoals een Knarrenhof in Westergouwe. De regionale woonzorgvisie wordt vertaald in een volkshuisvestingsprogramma en de huisvestingsverordening wordt aangepast aan nieuwe wetgeving. Via de Routekaart versnelling woningbouw en de regionale realisatieagenda wordt gestuurd op voldoende betaalbare woningen. Er blĳft aandacht voor natuurinclusief bouwen, duurzame mobiliteit en betaalbaarheid op de lange termĳn. Met het Verkeerscirculatieplan wordt gewerkt aan betere verbindingen voor fiets, openbaar vervoer en voetgangers en de invoering van 30 km/u op diverse wegen. Ook wordt het omgevingsprogramma parkeren uitgewerkt in diverse nieuw op te stellen wĳkmobiliteitsplannen. Het aantal laadpunten groeit gestaag en ondernemers worden ondersteund in de overgang naar schone stadslogistiek. Daarnaast wordt stap voor stap een nieuw omgevingsplan opgebouwd.

Sociaal domein Iedereen moet kunnen meedoen in Gouda. Daarom wordt samen met partners een nieuwe visie op het sociaal domein ontwikkeld, met extra aandacht voor vrĳwilligers en de sociale basis. Het Werkcentrum Midden-Holland gaat in 2026 van start en ondersteunt werkzoekenden en werkgevers. Het nieuwe beleidskader Armoede en Schulden wordt uitgevoerd, onder andere met tegoedbonnen voor sport en cultuur en intensievere schuldhulpverlening. Via het Gezond en Actief Leven Akkoord worden gezondheidsachterstanden teruggedrongen. Ook wordt het juridisch loket in Gouda geopend om de toegang tot rechtsbescherming te vergroten. De jeugdzorg wordt verbeterd en betaalbaar gehouden met maatregelen uit het rapport van Berenschot.

Cultuur, sport en recreatie Om een aantrekkelĳke stad te blĳven, wordt er gewerkt aan de horecavisie, aan de samenwerking met binnenstadondernemers en aan de samenwerking binnen de cultuurhistorische as. Leegstand wordt tegengegaan, de doorvaarbaarheid van de grachten verbeterd en de merkstrategie van Gouda verder uitgewerkt. Tegelĳkertĳd wordt het erfgoed versterkt via de uitwerking van de Historische Lintenvisie en actualisatie van de Archeologische Basiskaart. Het archeologisch depot wordt toegankelĳker en er komt een betere informatievoorziening voor monumenteneigenaren. De subsidieregeling voor cultuurinnovatie en -ontwikkeling wordt doorontwikkeld en er worden keuzes voor de toekomst voorgelegd voor het Museum en de Schouwburg. Ook wordt het Stadhuis gerestaureerd en verbouwd. Op sportgebied komt er een strategisch huisvestingsplan voor binnensport en worden er nieuwe sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte gerealiseerd.

Leefbaarheid en veiligheid Ondermĳnende criminaliteit wordt intensief aangepakt met integrale controles en gerichte inzet van de Wet Bibob. Het terugdringen van woninginbraken en andere High Impact Crimes blĳft een speerpunt, net als het vergroten van de

Programmabegroting 2026-2029

(cyber)weerbaarheid van inwoners en ondernemers. Jeugdcriminaliteit en -overlast worden aangepakt via preventie op scholen, jongerenwerk en inzet van jeugdhandhavers. Daarnaast wordt geïnvesteerd in professionele vergunningverlening en faciliteert de gemeente organisatoren van evenementen bĳ hun vergunningaanvragen. Om polarisatie en radicalisering te voorkomen wordt onder meer ingezet op versterking van de sociale cohesie in buurten.

Bestuur en organisatie Sterke samenwerking op regionaal niveau is noodzakelĳk voor veel van de Goudse opgaven. Het regiobureau MiddenHolland wordt verder opgezet. Via de samenwerking met Alphen en Woerden wordt gewerkt aan recreatie, toerisme, groen en een circulaire economie. Binnen Gouda wordt gewerkt aan beter zicht op gemeenschappelĳke regelingen en aan professionalisering van besluitvorming. Bewonersinitiatieven krĳgen steun via de GoudApot en participatie wordt verder verankerd in beleid.

Programmabegroting 2026-2029

2.3 Financiële samenvatting Conclusie van de financiële positie • Het college levert een begroting 2026 met een sluitend meerjarenperspectief op. • In de voorliggende begroting zĳn de mutaties zoals opgenomen in de Kadernota 2026 verwerkt. • De geactualiseerde verhouding tussen risico's en de mogelĳkheid om deze te kunnen opvangen vanuit het weerstandsvermogen is "uitstekend" voor 2026 - 2029. • De omvang van het weerstandsvermogen neemt toe van € 43 miljoen in 2026 naar € 50 miljoen in 2029.

Financiële resultaten 2026 -2029 In onderstaande tabel zĳn de financiële resultaten opgenomen voor de jaren 2026 tot en met 2029. 2026

2027

2028

2029

Totaal lasten

(bedragen x € 1.000)

414.049

393.738

394.827

410.767

Totaal baten

-411.380

-399.676

-398.349

-415.873

Saldo excl. reserves

2.669

-5.939

-3.521

-5.106

Toevoegingen

7.450

6.545

3.045

Onttrekkingen

-14.734

-4.604

-2.325

-2.100

Saldo inzet reserves

-7.283

1.941

721

945

Gerealiseerd resultaat

-4.615

-3.998

-2.801

-4.161

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Ontwikkelingen begroting 2026 - 2029 In de onderstaande tabel zĳn de ontwikkelingen opgenomen vanaf de meest actuele uitgangspositie van het begrotingsresultaat (raadsbesluiten t/m 9 juli 2025). Hierbĳ zĳn de mutaties per onderdeel toegelicht. (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

A. Startbegroting

-338

-3.008

-2.427

-3.916

B. Kadernota

-4.467

-1.967

-820

-334

C. Autonome en administratieve ontwikkeling

-1.191

-368

-899

-1.256

D. Nieuwe ontwikkelingen/ effect bestuursrapportage

1.382

1.345

1.346

E. Geactualiseerd perspectief

-4.615

-3.998

-2.801

-4.161

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

A. Startbegroting Dit betreft de startpositie na het vaststellen van raadsbesluiten tot 9 juli 2025.

B. Kadernota 2026 Op 9 juli 2025 is de Kadernota 2026 vastgesteld. De budgettaire verwerking is in de voorliggende begroting 2026 - 2029 verwerkt. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3.

C. Autonome en administratieve ontwikkeling Bĳ het samenstellen van de programmabegroting 2026 - 2029 zĳn er diverse autonome ontwikkelingen. Dit betreft onder andere loon- en prĳsontwikkeling, aanpassing van hoeveelheden en administratieve aanpassingen. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3.

Programmabegroting 2026-2029

D. Nieuwe ontwikkelingen/ effect 2e bestuursrapportage 2025 Met deze begroting wordt uitvoering gegeven aan eerder vastgesteld beleid en autonome ontwikkelingen. Er zĳn enkele nieuwe ontwikkelingen voortkomend uit de uitvoering van onze wettelĳke taken. Daarnaast zĳn de mutaties uit de 2e bestuursrapportage 2025 - met een doorwerking in de begroting 2026 - verwerkt. In de onderstaande tabel is een specifiactie met toelichting van deze aanpassingen opgenomen. D. Nieuwe ontwikkelingen/ effect bestuursrapportage (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

1. 2e berap 2025: Bĳstelling budget jeugd

1.000

2. 2e berap 2025: Bĳstelling structurele parkeerinkomsten

-500

3. 2e berap 2025: Bĳstelling structurele kosten dienstverlening

200

4. 2e berap 2025: Diverse kleine mutaties

-27

-14

-13

5. Budget arbeidsmarkt (omissie vanuit begroting 2024)

400

6. Convenant huisuitzettingen

100

7. Afboeking restant saldo taakstelling herfstakkoord

209

159

1.382

1.345

1.346

Totaal nieuwe ontwikkelingen/ effect bestuursrsapportage (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

1. 2e berap 2025: Bĳstelling budget jeugd In de 2e bestuurrapportage heeft er een bĳstelling plaatgevonden van de begroting voor de kosten jeugdzorg. Voorgesteld wordt om de begroting 2026 structureel aan te passen op basis van de definitieve kosten voor jeugdzorg over het jaar 2024 en het huidig aantal kinderen met jeugdzorg in 2025 tot en met Q2. Ook is rekening gehouden met nieuwe regionale besluiten en besluiten door de GRJW in 2025. Gelet op mogelĳke onderuitputting op andere budgetten in programma 4 Sociaal Domein wordt nu voorgesteld om € 1.000.000 bĳ te stellen ten laste van het begrotingsresultaat.

2. 2e berap 2025: Bĳstelling structurele parkeerinkomsten De uitbreiding van het betaald parkeren in de wĳken Kort Haarlem en Korte Akkeren heeft voor wat betreft de bezoekers een positief effect op de parkeerinkomsten. In combinatie met een groeiende betalingsbereidheid (positief effect op inkomsten regulier bezoekersparkeren als ook op inkomsten naheffingsaanslagen) kan de raming van deze parkeerinkomsten in de begroting structureel worden bĳgesteld.

3. 2e berap 2025: Bĳstelling structurele kosten dienstverlening In het kader van reëel ramen wordt het budget voor dienstverlening met € 200.000 structureel bĳgesteld. Dit naar aanleiding van bĳstelling in de bestuursrapportages in 2025 en voorgaande jaren. Met deze bĳstelling kan de gemeente een goede dienstverlening aan inwoners en organisaties blĳven waarborgen. Zoals in de kadernota 2026 aangegeven wordt er gewerkt aan een uitvoeringsplan dienstverlening. In dit plan zal enerzĳds een visie op dienstverlening voor de komende jaren en anderzĳds de bezetting die nodig is om dat doel te bereiken verder worden uitgewerkt.

4. 2e berap 2025: Diverse kleine mutaties Dit betreft diverse kleine mutaties, waaronder de actualisatie van afschrĳving- en rentelasten, die doorwerken uit de 2e bestuursrapportage 2025. De budgetoverhevelingen uit de 2e bestuursrapportage 2025 zĳn als (incidentele) mutaties verwerkt ten laste van de algemene reserve in 2026. Zie hiervoor het overzicht: 5.8 Overzicht inzet reserves.

5. Budget arbeidsmarkt Dit betreft het herstel van een technische omissie in de begroting 2024. Ten onrechte waren de kosten per 2026 voor de uitvoering van de decentralisatie-uitkering voor de arbeidsmarkt niet meer begroot. Dit naar aanleiding van wisselende berichtgevingen vanuit het rĳk over de voortzetting van de regeling. De regeling is gecontinueerd, waarmee ook de kosten correct worden doorvertaald in de begroting 2026-2029.

6. Convenant huisuitzettingen Het Convenant Voorkomen Huisuitzetting is geactualiseerd. De gemeente gaat de ketenregie voeren en actief sturen op de inzet van bemoeizorg rond specifieke casussen. Hiermee worden inwoners met schulden beter ondersteunt bĳ de vaak complexe problematiek waarbĳ het streven is om uithuiszetting te voorkomen. Daarnaast gaat de gemeente haar wettelĳke taken voor het uitvoeren van het afvoeren van inboedel en opslag organiseren.

7. Afboeking restant saldo taakstelling herfstakkoord Het college heeft de opdracht gekregen om aan deze taakstelling invulling te geven door per programma maatregelen te treffen. De afgelopen periode is gewerkt aan een concrete invulling van de taakstelling. In de tabel -verderop in dit hoofdstuk - ziet de raad welke maatregelen het college per programma treft om aan de taakstelling te voldoen. De maatregelen tellen op tot een totaal van € 778.000 structureel. Het college stelt met deze begroting voor om het restant van € 159.000 ten laste te laten komen van het perspectief vanaf 2027. Omdat één maatregel (versobering jongerenwerk) ingang kan vinden vanaf 2027, zal het van het perspectief ten laste te brengen restant in 2026 eenmalig uitkomen op € 209.000.

Programmabegroting 2026-2029

E. Begrotingsresultaten 2026 - 2029 Dit betreft de nieuwe begrotingsresultaten 2026 - 2029 na verwerking van de diverse ontwikkelingen.

Duiding financieel perspectief en nader uit te werken onderwerpen Het financieel perspectief voor de jaren 2026–2029 laat op basis van de huidige inzichten een positief beeld zien. Er is sprake van structurele overschotten in alle jaren van de meerjarenraming en daarmee een solide begrotingsresultaat en een gezonde financiële huishouding. Hiermee is er een solide uitgangspositie, maar is het van belang om bĳ de ontwikkeling van het perspectief rekening te houden met diverse nader uit te werken onderwerpen. In het onderstaande overzicht zĳn diverse onderwerpen opgenomen die nog nadere uitwerking vragen. Omdat de financiële consequenties hiervan op dit moment nog niet bekend zĳn, zĳn deze niet opgenomen in de conceptbegroting 2026. Voor een deel van deze onderwerpen wordt in december een afzonderlĳk raadsvoorstel voorgelegd. De posten met de aanduiding ‘PM’ geven aan dat de financiële impact nog niet is gekwantificeerd. De uiteindelĳke uitwerking hiervan kan van invloed zĳn op het meerjarenperspectief. Daarnaast is er binnen de grenzen van de huidige kengetallen in de periode 2026–2029 ruimte om circa € 40 miljoen aan extra investeringen te doen. Dit biedt mogelĳkheden om te investeren in de stad. De bĳbehorende kapitaallasten (rente en afschrĳving) zĳn nog niet verwerkt in het financieel perspectief.

Deze worden verwerkt bĳ concrete besluitvorming over de betreffende investeringen. (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

E. Geactualiseerd perspectief

-4.615

-3.998

-2.801

-4.161

1.515

Beheerplan GOVO 2026 - 2027 (raadsvoorstel december 2025) *

Schouwburg (raadsvoorstel december 2025) *

Nader uit te werken: Uitwerking motie versterken sociale basis (onderdeel van raadsvoorstel begroting - november 2025)

Funderingsherstel St-Janstoren (raadsvoorstel december 2025)

325

Overig nader uit te werken (zoals bĳvoorbeeld: huisvesting museum Gouda, exploitatie stadhuis, dienstverlening, weerbaarheid en grip op Goudse projecten)

-2.775

-2.483

-2.801

-4.161

Doorkĳk perspectief 2026-2029

* Het raadsvoorstel van de begroting, dat halverwege oktober verschĳnt, bevat de verwerking van de septembercirculaire 2025 en de besluitvorming van de motie versterken sociale basis. Daarnaast worden de raadsvoorstellen van december opgenomen als doorkĳk op het financieel perspectief.

Programmabegroting 2026-2029

Structureel en incidenteel resultaat Het onderscheid tussen structureel en incidenteel resultaat is van belang voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. In het algemeen geldt dat de gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zĳn de regel, incidentele lasten en baten zĳn de uitzondering. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.6. (bedragen * € 1.000)

2026

Resultaat begroting (A)

2027

2028

2029

-4.615

-3.998

-2.801

-4.161

Totaal incidentele baten

-22.645

-10.490

-9.938

-19.941

Totaal incidentele lasten

31.232

12.365

9.988

19.941

Saldo

8.587

1.875

Saldo van incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

-5.759

3.466

1.972

2.182

Incidenteel saldo (B)

2.828

5.341

2.022

2.182

Totaal structurele baten

-388.735

-389.186

-388.411

-395.932

Totaal structurele lasten

382.817

381.373

384.839

390.826

Saldo

-5.918

-7.814

-3.571

-5.106

Saldo van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

-1.525

-1.252

-1.237

Structureel saldo (A-B)

-7.443

-9.338

-4.823

-6.343

Incidenteel saldo begroting

Structureel saldo begroting

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Ontwikkeling reservepositie De algemene reserve is een buffer voor de instandhouding van de weerstandscapaciteit en voor het opvangen van incidentele kosten. In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de algemene reserve weergegeven per stand 31 december. Omschrĳving (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Algemene reserve per (31/12)

35.960

41.420

43.561

45.862

Begrotingsresultaten (31/12)

4.615

3.998

2.801

4.161

Resultaat 2025 conform 2e berap 2025 (afgerond)

2.200

Beschikbaar weerstandsvermogen per (31/12)

42.775

45.418

46.362

50.023

Ontwikkeling woonlasten In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de woonlasten weergegeven op basis van een gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Gouda in 2026 van € 366.000. Ter vergelĳking zĳn de woonlasten van 2025 weergegeven. Opbrengstsoort (bedragen x € 1)

2026

eigenaar/ gebruiker

huurder

ozb eigenaar

332,8

Afvalstoffenheffing

399,00

Rioolheffing eigenaar

311,27

Rioolheffing gebruiker Totaal

2025 eigenaar/ gebruiker

2025 huurder

eigenaar/ gebruiker

434,40

-8,15%

317,55 399,00

434,40

verschil in %

verschil in % huurder

4,80%

304,87

-8,15%

2,10%

262,20

256,80

2,10%

1.305,27

661,20

1.313,62

691,20

-0,64%

-4,34%

In 2026 dalen de woonlasten voor de eigenaar-gebruiker van een woning met een WOZ-waarde van € 366.000 met 0,64% (gemiddelde daling van ozb, afval en riool). De woonlasten voor de huurder dalen in 2026 met 4,34% (gemiddelde daling van afval en riool). Deze daling wordt veroorzaakt door de daling van het tarief afvalstoffenheffing. Dit is onder andere het gevolg van het actualiseren van de overhead en hogere vergoedingen voor pmd.

Programmabegroting 2026-2029

Invulling taakstelling 0,25% herfstakkoord Met het Herfstakkoord 2024 is er – met uitzondering van de budgetten van de Gemeenschappelĳke regeling Jeugd & WMO (GRJW) - een structurele financiële taakstelling van 0,25% per programma afgesproken. De taakstelling geldt vanaf 2026 en is bĳ de vorige begroting ingeboekt. In totaal heeft deze taakstelling een financieel effect van € 937.000 structureel per jaar. Het college heeft de opdracht gekregen om aan deze taakstelling invulling te geven door per programma maatregelen te treffen. De afgelopen periode is gewerkt aan een concrete invulling van de taakstelling. In de onderstaande tabel ziet de raad welke maatregelen het college per programma treft om aan de taakstelling te voldoen. De maatregelen tellen op tot een totaal van € 778.000 structureel. Het college stelt met deze begroting voor om het restant van € 159.000 ten laste te brengen van het perspectief vanaf 2027. Omdat één maatregel (versobering jongerenwerk) ingang kan vinden vanaf 2027, zal het van het perspectief ten laste te brengen restant in 2026 eenmalig uitkomen op € 209.000. Programma

Maatregel

1. Economie, werk en onderwĳs

Versobering budget VVE en kindgebonden financiering

Versobering budget Verzekeringen en vandalismeschades

Versoberen budget Ondernemen in Gouda

2. Energie en klimaat 3. Wonen en leefomgeving

4. Sociaal domein

5. Cultuur, sport en recreatie 6. Veiligheid en leefbaarheid

7. Bestuur en organisatie

Bedrag (x1.000)

Versoberen budget Economische Agenda

Versoberen lokale bĳdrage RES-regio

Effectiever inzetten budget energietransitie

Verhogen leges voor een kabels- en leidingenvergunning

Budget biodiversiteit verminderen

Minder geld beschikbaar stellen voor subsidie wonen boven winkels

Degeneratievergoeding verhogen bĳ grondwerkzaamheden

Stoppen met kwalitatieve tevredenheidsonderzoeken Wmo Jeugd en participatiewet

Versoberen bĳdrage Sociale coöperatie

Versoberen beleid Inclusie

Onderuitputting reïntegratiebudget

Versoberen gezondheidsbeleid

Versobering jongerenwerk (vanaf 2027)

Onderuitputting huiswerkbegeleiding (brede school)

Versoberen impulsregeling evenementen

Versoberen impulsregeling cultuurinnovatie

Afstoten deelkantoor Stadsmarinier

Versoberen onderhoudsbudget cameratoezicht

Realistischer aanbod Halt-voorlichting cybercrime op scholen

Versoberen lunches medewerkers en college

Versoberen budget Organisatieontwikkeling (ROO)

Verhogen prĳzen bedrĳfsrestaurant met 10%

Totaal

778

Taakstelling herfstakkoord 0,25%

937

Restant

159

Programmabegroting 2026-2029

3 Beleidsbegroting: programma's Bĳ het formuleren van de ambities, doelen en activiteiten is een keuze gemaakt in de onderwerpen op het gebied van de betreffende onderwerpen binnen de programma's. De gemeente is bĳvoorbeeld ook verantwoordelĳk voor reguliere taken, zoals toetsing, toezicht en handhaving van relevante wet- en regelgeving en beheer en onderhoud op diverse terreinen.

Programmabegroting 2026-2029

3.1 Economie, werk en onderwĳs Ambitie De gemeente Gouda streeft naar een vitale Goudse economie en een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, inclusief een goede aansluiting tussen onderwĳs en arbeidsmarkt. Bedrĳven, onderwĳs en overheid (triple helix) maken zich sterk voor Leven Lang Ontwikkelen, waaronder meer hoger onderwĳs in Midden-Holland. Samenwerking zorgt voor innovatieve oplossingen voor maatschappelĳke vraagstukken in de zorg en bĳ bodemdaling, transport en logistiek. De relatie van mens met technologie is daarin de rode draad. Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen voor alle kinderen op basis-, voortgezet en speciaal (voortgezet) onderwĳs in Gouda en sterk onderwĳs, waarin wordt samengewerkt om gelĳke kansen te creëren. En actief werk maken van het terugdringen van laaggeletterdheid.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Uitvoeren Economische Agenda Samen met ondernemers en onderwĳs gaat de gemeente Gouda aan de slag met de Economische Agenda 2025 - 2030 en wordt de regionale triple helix innovatieprojectenagenda voortgezet. Daarnaast wordt gewerkt aan acties uit het meerjarenprogramma binnenstad en het horecaconvenant.

2) Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen Het realiseren en onderhouden van toekomstbestendige, kostenefficiënte en duurzame schoolgebouwen, inclusief groene schoolpleinen.

3) Sterk onderwĳs en terugdringen laaggeletterdheid Sterk onderwĳs, waarin wordt samengewerkt en kansengelĳkheid wordt bevorderd door het beschikken over voldoende basisvaardigheden op het gebied van taal, lezen en rekenen, en in toenemende mate digitale vaardigheden. Daarom wordt ingezet op het terugdringen van laaggeletterdheid.

4) Doorontwikkelen Campus Gouda Via Campus Gouda hoger onderwĳs duurzaam aan Midden-Holland verbinden in samenwerking met bedrĳven en maatschappelĳke organisaties. Er wordt een bĳdrage geleverd aan Leven Lang Ontwikkelen in de regio met een krachtig mbo en techniekonderwĳs.

5) Terugdringen jeugdwerkloosheid Het terugdringen van de jeugdwerkloosheid in de periode 2022-2026 met 50 personen tot 209 jongeren (februari 2022: 259 jongeren) door een sluitende aanpak.

Programmabegroting 2026-2029

3.1.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Uitvoeren Economische Agenda • Inzetten op aantrekkelĳke werklocaties. Bĳvoorbeeld met de ‘schuifpuzzel’ op Kromme Gouwe en Goudse Poort en het stimuleren van de ontwikkeling van nieuwe kantoren in de Spoorzone en de binnenstad (in lĳn met de regionale Kantorenstrategie). Met regiogemeenten toewerken naar een gezamenlĳk regionaal Omgevingsprogramma werklocaties. • Ondersteunen van ondernemers richting een circulaire economie. Bĳvoorbeeld door het uit te werken uitvoeringsprogramma circulaire economie en de inzet met het Groene Hart, ondersteuning van het Servicepunt Energietransitie Bedrĳven en het opstellen van een integrale routekaart voor verduurzaming van bedrĳventerreinen. • Samen met regio Midden-Holland versterken van het imago Custom Made in Midden-Holland door ondernemers en sectoren (vooral technische maakindustrie) zichtbaar te maken en regionale samenwerking te bevorderen. • Via accountmanagement en het organiseren van netwerkevenementen (zoals StartUp Gouda, ondernemersontbĳt en bedrĳvendag) stimuleren en ondersteunen van diverse ondernemersgroepen. Denk hierbĳ aan starters, innovatieve maakbedrĳven en het grootbedrĳf op diverse vlakken: communicatie en kennisdeling, netwerken, weerbaarheid, verduurzaming en starten in Gouda. • Evalueren van het OndernemersFonds Gouda vanwege einde looptĳd van het convenant eind 2026.

Doelstelling 2: Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen • Uitvoeren van het Uitvoeringsplan onderwĳshuisvesting 1e tranche Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2020-2024 en 2e tranche IHP 2026-2030. • Realisatie en oplevering van Integraal Kind Centrum De Ontdekkingsreizigers in Westergouwe. • Inzetten op subsidiemogelĳkheden, zoals in het Innovatieprogramma Onderwĳshuisvesting van OCW en een pilot met alternatieve financiering binnen IHP2. En inzet op herontwikkeling van vrĳvallende locaties. • Waarborgen onderwĳshuisvesting Internationale Schakelklas (ISK) en nieuwkomersonderwĳs, met inzet op regionale solidariteit. • Onderhouden en in stand houden van bruikleenscholen met actuele Meerjaren Onderhoudsplannen (MJOPs).

Doelstelling 3: Sterk onderwĳs en terugdringen laaggeletterdheid • Samen met het onderwĳs en de Gelĳke Kansenalliantie de Goudse Onderwĳsagenda blĳven uitvoeren. • Voortzetten van lessen in taal, rekenen en digitale vaardigheden om basisvaardigheden van Gouwenaars te bevorderen. Voor moeilĳk bereikbare inwoners is er via het taalhuis camouflageaanbod, waarmee laagdrempelig aangesloten wordt bĳ de leefwereld van inwoners. Bĳvoorbeeld via Grip op Geld of cursussen via werkgevers. Ontwikkelen van een leven lang ontwikkelen (LLO)-collectief voor taal en geletterdheid. • Verkennen of het concept familieschool passend is in het Goudse onderwĳs. Dit gebeurt op basis van bevindingen van de pilot in Goverwelle, in samenwerking met drie basisscholen en de Brede School. • Inzetten op een meer integrale aanpak van basisvaardigheden, waarbĳ oog is voor (signaleren en verwĳzen) problemen met basisvaardigheden in bĳvoorbeeld de aanpak schulden, armoede en re-integratie. • Inzetten op signaleren van lage basisvaardigheden en doorverwĳzen door professionals in onderwĳs en kinderopvang via de gezinsaanpak. In samenwerking met de bibliotheek en Brede School/VvE-punt. • Stimuleren van leven lang ontwikkelen, digitalisering en techniek, in nauwe samenwerking met onderwĳsinstellingen.

Dit gebeurt bĳvoorbeeld door in te zetten op de doorlopende leerlĳn techniek via Sterk Techniekonderwĳs (STO) en Techkwadraat subsidies, met een belangrĳke rol voor de Techniekwerkplaats.

Doelstelling 4: Doorontwikkelen Campus Gouda • Bestendigen living lab zorg & technologie vanuit een fysiek en mobiel lab (zorg) en uitbreiden partners living lab bodem & technologie in samenwerking met het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF) en de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH). • Doorontwikkelen innovatiecyclus op gebied van zorg & technologie, bodem & technologie en logistiek & technologie door uitvoering innovatietrajecten en challenges. • Verbreden en doorontwikkelen LLO-aanbod Campus Gouda, met mbo-, hbo- en (werkveld)partners. • Continueren van samenwerking met regio, provincie en Economic Board Zuid-Holland rondom Human Capital Agenda middels het nieuwe deelakkoord (2025-2027). Daarnaast het versterken van de koppeling van de Centra voor Innovatief Vakmanschap (CIV's) met maatschappelĳke vraagstukken. • Toewerken naar een abonnementenmodel Campus Gouda dat op termĳn de financiële lasten gelĳkmatig verdeelt tussen bedrĳfsleven, onderwĳs en lokale overheden (regio).

Doelstelling 5: Terugdringen jeugdwerkloosheid • Implementeren en uitvoeren van de nieuwe wet ‘van school naar duurzaam werk’, die als doel heeft om jongeren beter te ondersteunen bĳ de overgang van school naar werk en het behouden van werk. • Uitvoering van een gezamenlĳk regionaal programma (voorheen genaamd: VSV programma) gericht op het voorkomen van voortĳdig schoolverlaten en de overgang van school naar duurzaam werk. Doorstroompunten bieden jongeren zonder startkwalificatie tot 27 jaar begeleiding terug naar school of naar werk. Dit gebeurt samen met nazorg naar werk vanuit scholen en preventieve begeleiding naar werk vanuit werk en inkomen.

Programmabegroting 2026-2029

• Versterken van de samenwerking met (arbeidsmarkt)partners in het nieuwe VSV programma, voortvloeiend uit de nieuwe wet ‘van school naar duurzaam werk’. • Dienstverlening aan jongeren implementeren in het nieuw te ontwikkelen regionale werkcentrum.

Programmabegroting 2026-2029

3.1.2 Verbonden partĳen Verbonden partĳen dragen bĳ aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partĳen

Doel

Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland

Een prettige woon- en leefomgeving voor medewerkers is een aspect dat voor bedrĳven een belangrĳke rol speelt bĳ de keuze voor een vestigingsplaats. Met haar historische binnenstad en aantrekkelĳke omgeving met gevarieerde recreatieve mogelĳkheden biedt Gouda deze prettige woon- en leefomgeving. De recreatiegebieden van Groenalliantie Midden-Holland dragen bĳ aan het vestigingsklimaat en versterken het economisch profiel van de regio. In 2026 wordt o.a. ingezet op: samenwerking met ondernemers en terreinbeheerders, ondersteuning van natuureducatie en participatieprojecten en op professionalisering van vrĳwilligerswerk, wat bĳdraagt aan werkervaring en sociale cohesie. Daarnaast wordt in 2026 ingezet op het versterken van de samenwerking met onderwĳsinstellingen, bewonersplatforms en maatschappelĳke organisaties. Via excursies, informatieavonden en participatiegroepen wordt kennisdeling gestimuleerd en bewustwording over natuur en duurzaamheid vergroot.

Grondbank RZG Zuidplas

De grondbank heeft tot doel het ontwikkelen, vaststellen, initiëren en uitvoeren van een strategisch beheer- en uitnamebeleid voor de verworven gronden ten behoeve van een effectieve realisatie van de in de Herĳkingsstudie en de Visie Ruimte en Mobiliteit voor het rechtsgebied geformuleerde ruimtelĳke en sectorale doelstellingen.

Belastingsamenwerking GouweRĳnland

De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de marktgelden en toeristenbelasting als algemeen dekkingsmiddel.

Programmabegroting 2026-2029

3.1.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zĳn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Databron

Uitvoeren Economische Agenda

Samen met ondernemers en onderwĳs gaat de gemeente Gouda aan de slag met de uitvoering van prioriteiten uit de Economische Agenda 2021-2024 en de regionale innovatieprojectenagenda

Aantal vestigingen per sector (top 5)

(CBS, Vestigingen van bedrĳven; bedrĳfstak, gemeente) https:// opendata.cbs.nl/#/ CBS/nl/ dataset/ 81575NED/table

Uitvoeren Economische Agenda

Samen met ondernemers en onderwĳs gaat de gemeente Gouda aan de slag met de uitvoering van prioriteiten uit de Economische Agenda 2021-2024 en de regionale innovatieprojectenagenda

Banen naar sector (top 5)

(Landelĳk InformatieSysteem Arbeidsplaatsen (LISA), bewerkt door gemeente Gouda)

Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen

Het realiseren en onderhouden van toekomstbestendige, kostenefficiënte en duurzame schoolgebouwen

Energieverbruik onderwĳs

(Regionale Klimaatmonitor, Energieverbruik naar maatschappelĳke sector) https:// klimaatmonitor. databank.nl/ dashboard/ dashboard/ publiekedienstverlening

Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen

Het realiseren en onderhouden van toekomstbestendige, kostenefficiënte en duurzame schoolgebouwen

CO2-uitstoot onderwĳs

(Regionale Klimaatmonitor, Rapportage CO2-uitstoot) https://klimaatmonitor. databank.nl/ content/co2-uitstoot

Terugdringen laaggeletterdheid

Het terugdringen van laaggeletterdheid. Het bevorderen van kansengelĳkheid door sterk onderwĳsen ontwikkeling van de basisvaardigheden op het gebied van taal, lezen en rekenen, en in toenemende mate digitale vaardigheden.

Aantal inwoners dat een Gemeente Gouda, traject basisvaardigheden (taal, sociaal domein rekenen, digitale vaardigheden) heeft gevolgd

Doorontwikkelen Campus Gouda

Via Campus Gouda hoger onderwĳs duurzaam aan Midden-Holland verbinden in samenwerking met bedrĳven en maatschappelĳke organisaties.

Aantal studenten

Terugdringen jeugdwerkloosheid

Het terugdringen van de jeugdwerkloosheid in Aantal jongeren zonder werk tot UWV de periode 2022-2026 met 50 personen tot 27 jaar 209 jongeren (februari 2022: 259 jongeren) door een sluitende aanpak.

Gemeente Gouda, Campus Gouda

Programmabegroting 2026-2029

3.1.4 Wat gaat het kosten? 3.1.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten

2026

2027

2028

2029

28.813

29.787

29.455

29.711

Baten

-9.212

-9.314

-8.650

Saldo van baten en lasten

19.601

20.472

20.805

21.061

Toevoegingen aan reserves (lasten)

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-400

-350

-271

19.201

20.122

20.455

20.790

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.1.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting

2026

2027

2028

2029

19.086

19.817

19.816

19.963

Autonome en administratieve ontwikkeling

-284

-94

240

532

Kadernota

384

280

Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage

19.201

20.122

20.455

20.790

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.1.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2026

2027

2028

2029

2.4 Economische havens en waterwegen

1.917

2.091

2.146

2.141

3.2 Fysieke bedrĳfsinfrastructuur

286

285

284

268

3.3 Bedrĳvenloket en bedrĳfsregelingen

186

3.4 Economische promotie

1.563

1.559

1.591

4.2 Onderwĳshuisvesting

10.794

11.083

11.224

11.573

4.3 Onderwĳsbeleid en leerlingzaken

4.855

5.268

5.405

5.301

Totaal

19.601

20.472

20.805

21.061

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2026-2029

3.2 Energie en klimaat Ambitie Gouda wil in 2040 CO2-neutraal zĳn en in 2050 moet de leefomgeving bestand zĳn tegen klimaatveranderingen. Deze ambitie om Gouda duurzaam door te geven aan de volgende generaties, is vertaald in het Duurzaamheidsplan. Dit gaat over de thema's energietransitie, duurzame mobiliteit, verduurzaming lokale economie en het gemeentelĳk vastgoed. De gemeente wil zelf het goede voorbeeld geven door te investeren in de verduurzaming van het gemeentelĳk vastgoed. Een speerpunt komende periode is het klimaatbestendig inrichten van de gemeente, door onder andere verdere vergroening en goede afwatering, afgestemd op de bodemgesteldheid. Kwalitatief groen met een hoge biodiversiteit en ruimte voor water maakt de stad leefbaar en aantrekkelĳk voor mens en dier.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen Het verminderen van de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast door extra vierkante meters biodivers groen en toekomstbestendige bomen. Ook het inzetten op vasthouden, hergebruiken, infiltreren en vertraagd afvoeren van hemelwater helpt hierbĳ.

2) Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit De gemeente zet zich in voor een groener Gouda. Het bestaande groen krĳgt gaandeweg meer kwaliteit, met kansen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De gemeente gaat door met het verbinden en uitbreiden van groene structuren.

3) Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrĳ te worden Extra impuls geven aan het verduurzamen van huizen en gebouwen om zoveel mogelĳk energie te besparen. Het ontzorgen van inwoners en bedrĳven en de opwek van duurzame energie stimuleren. Met aandacht voor gebouwbewonende diersoorten.

4) Verduurzamen gemeentelĳk vastgoed De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld en blĳft investeren in de verduurzaming van haar vastgoed, maar neemt wel meer tĳd voor de uitvoering. Vanwege de druk op de gemeentelĳke financiën in de komende jaren is de investering uitgesmeerd over een langere periode. Dat betekent dat de doelstelling om in 2030 tenminste 55% CO-2 te reduceren later in de tĳd wordt gerealiseerd. Naast de verduurzaming neemt de gemeente maatregelen om de toegankelĳkheid van de gemeentelĳke gebouwen in de komende twee jaar te verbeteren.

5) Investeren in de kwaliteit en toegankelĳkheid van de openbare ruimte Integraal en duurzaam investeren in de kwaliteit en toegankelĳkheid van de inrichting van de openbare ruimte. Ook de inzet voor de aanpak van de problematiek van bodemdaling wordt voortgezet. Beperken geluidshinder en verbeteren van de luchtkwaliteit vallen hier ook onder.

Programmabegroting 2026-2029

3.2.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen • Uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen en het realiseren van aparte afvoer van riool- en hemelwater. De gemeente houdt bĳ maatregelen voor het afvoeren van hemelwater de voorkeursvolgorde - vasthouden, hergebruiken, infiltreren en (vertraagd) afvoeren - aan. • Voor het tegengaan van hittestress, droogte en wateroverlast stuurt de gemeente aan op het creëren van extra waterberging, minder steen en meer biodivers groen en toekomstbestendige bomen bĳ (nieuw)bouwontwikkelingen, op schoolpleinen, speelplekken, bĳ onderhoud, herinrichting en op bedrĳventerreinen. • Uitbreiden van ecologisch (maai)beheer, het voortzetten van de aanleg van natuurlĳkvriendelĳke oevers en het vergroten van bewustwording. • Uitvoeren van het Kaderplan Bodemdaling Binnenstad om de grond- en regenwateroverlast in de binnenstad te verminderen. Dit in samenwerking met het Kenniscentrum Bodemdaling & Funderingen voor kennisontwikkeling en informatievoorziening over de gevolgen van bodemdaling in combinatie met klimaatverandering. Via het Funderingsloket blĳft de gemeente inwoners met advies en voorlichting op weg helpen bĳ funderingsonderzoek en -herstel.

• Uitvoeren van het Water- en Rioleringsprogramma, het Programma Groen Gouda, de Structuurvisie Groen en de verdiepende programma’s voor Bomen en Biodiversiteit en de subsidieregeling groen-blauwe daken.

Doelstelling 2: Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit • Het uitvoeren van maatregelen om de biodiversiteit te verbeteren op basis van het Programma Groen: Biodiversiteit. Om dit te bereiken, stuurt de gemeente onder andere op het versterken van de groenstructuur, het verbeteren van het ecologisch beheer en het biodiverser inrichten van groengebieden. • Samenwerken met waterschappen (waterkwaliteitsbeheerders) om waterkwaliteit te verbeteren. • Ter ondersteuning van de woningisolatie een soortenmanagementplan (SMP) laten opstellen. • Beleid opstellen voor natuurinclusief bouwen. • Onderzoeken waar biodiversiteit en het beperken van geluidsoverlast & luchtverontreiniging gecombineerd kunnen worden.

Doelstelling 3: Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrĳ te worden • Uitvoeren Uitvoeringsstrategie energiebesparing en isolatie 2025-2032, met focus op (koop)woningen met energielabels D, E, F en G en energiearmoede. Inwoners worden geholpen door de inzet van energiecoaches en energieklussers, kleine energiebesparend maatregelen, een energieloket, meerjarige ontzorgingsaanpak voor woningisolatie en subsidies. • Bĳ het toewerken naar (uiteindelĳk) een aardgasvrĳe eindsituatie is aandacht voor de invloed van factoren zoals netcongestie, bodembescherming en geluid. Er wordt gestart met een wĳkuitvoeringsplan aardgasvrĳ voor Plaswĳck. • Met bewoners voortzetten van onderzoeken naar de aardgasvrĳe warmteoplossing in Achterwillens en een deel van Kort Haarlem. Op basis van de uitkomsten met bewoners afspraken maken over het vervolg. • Het stimuleren van de duurzame opwek met zon op daken en parkeerterreinen. Het ondersteunen van maatschappelĳke organisaties, energiecoöperaties, gebouweigenaren, religieuze instellingen, MKB-ondernemers en kleine VvE’s bĳ het verduurzamen en opweken van energie via het Duurzaamheidsfonds. • Blĳven ondersteunen van bewoners- en bedrĳveninitiatieven via de SDO subsidieregeling.

Doelstelling 4: Sneller verduurzamen gemeentelĳk vastgoed • Conform de kaders van het Herstakkoord 2024 wordt het gemeentelĳk vastgoed verduurzaamd. De uitvoering richt zich op alle gebouwen in eigendom van de gemeente, exclusief de sport- en onderwĳsgebouwen. Het Groenhovenbad wordt wel binnen deze aanpak aardgasvrĳ gemaakt. • Bĳ de verduurzaming van het gemeentelĳk vastgoed is er aandacht voor de inpassing van nestgelegenheid voor gebouwbewonende diersoorten, zoals gierzwaluwen, vleermuizen en huismussen. • Waar mogelĳk zoekt de gemeente synergie met onderhouds- (MJOP) en toegankelĳkheidsmaatregelen.

Doelstelling 5: Investeren in de kwaliteit en toegankelĳkheid van de openbare ruimte • In het Beheerplan Groot- en Vervangingsonderhoud (GOVO) bepalen de criteria toegankelĳkheid en kwaliteit, naast drooglegging en technische staat, de beheeropgave. Met het budget uit het Bestuursakkoord worden ook het komende jaar meer straten aangepakt. Ook is in het GOVO extra budget gereserveerd voor het verbeteren van groenvoorzieningen bĳ ophogingsprojecten. • Het meerjarig en gefaseerd herstellen van kwetsbare kademuren en andere kunstwerken, vanuit het GOVO. • Het Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (KOR_B) in de Binnenstad is het kader voor de projecten in de openbare ruimte die vanuit het Water- en Rioleringsplan en het GOVO worden uitgevoerd. Dit betreft bĳvoorbeeld het herstraten en het opknappen van de Agnietenstraat en Nieuwe Haven. • Beperken geluidshinder van wegen conform het VCP en Actieplan geluid. Inventariseren en zoveel mogelĳk behouden van stille plekken; zo mogelĳk samen met versterken biodivers groen. En met de uitvoering van het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen bĳdragen aan betere luchtkwaliteit en minder geluidsoverlast. • Het inzetten van een Goudse Schone Buurt Coach met als doel het bevorderen van het juist aanbieden van afval, het voorkomen van zwerfafval en het bewustmaken van inwoners over een schone buurt.

Programmabegroting 2026-2029

3.2.2 Verbonden partĳen Verbonden partĳen dragen bĳ aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partĳen

Doel

Omgevingsdienst MiddenHolland (milieudeel)

Het doel van de Omgevingsdienst Midden-Holland (milieudeel) is het waarborgen van een veilige, duurzame en gezonde samenleving door middel van milieutaken zoals vergunningverlening, toezicht en handhaving en advisering op ruimtelĳke ontwikkelingen.

Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland

Klimaatadaptatie is belangrĳk om Gouda toekomstbestendig te maken en de stad leefbaar en aantrekkelĳk te houden voor mens en dier. Naast het aanwezige groen in de stad, zĳn de omliggende natuur- en recreatiegebieden van de Groenalliantie Midden-Holland hiervoor van groot belang. Deze gebieden dragen bĳ aan de vermindering van hittestress, geven inwoners van Gouda ruimte om verkoeling op te zoeken en fungeren mee in het totale wateropvangsysteem van de stad. Inwoners van Gouda recreëren onder andere in het Krimpenerhout, het Loetbos, Reeuwĳkse Hout, Goudse Hout, ’t Weegje, Twaalfmorgen, Oostpolder, Gouwebos en Elfhoeven. Concreet worden in 2026 quick wins uitgevoerd voor de biodiversiteit, wordt het beheer meer gericht op natuurwaarden, vindt onderzoek plaats naar verbetering van de waterkwaliteit, en wordt verkend hoe op kleine schaal duurzame energie kan worden opgewekt.

Belastingsamenwerking GouweRĳnland

De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de reinigingsheffingen en de rioolheffingen ter dekking van de kosten van het ophalen en verwerken van afvalstoffen en voor de werking van een adequaat rioolstelsel. Sinds de inwerkingtreding van de omgevingswet verzorgt de BSGR de heffing en invordering van milieuleges ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van de aanvraag voor een dergelĳke milieuvergunning.

Cyclus N.V.

De beleidsvoornemens voor 2026 richten zich op verdere stappen richting een circulaire economie en het behalen van de nationale recycledoelstellingen. Een ander belangrĳk doel is om samen met de gemeente en andere partners het aantal dumpingen en bĳplaatsingen van afval te verminderen en op die manier het straatbeeld en de leefbaarheid te verbeteren. Cyclus werkt ook nauw samen met gemeenten in Midden-Holland en andere regio’s. In 2026 verwelkomt Cyclus een viertal nieuwe gemeenten aan het collectief. Deze gemeenten zullen ook aandeelhouder worden. De deelname vindt plaats na besluitvorming in de aandeelhoudersvergadering.

Programmabegroting 2026-2029

3.2.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zĳn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen

Het verminderen van de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast door extra vierkante meters biodivers groen in de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en vertraagd afvoeren van water helpt hierbĳ.

Genomen maatregelen tegen (Stadspeiling Gouda, effecten van klimaatverandering Duurzaamheid en klimaat)

Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen

Na een hevige regenbui blĳft langer dan 2 uur water in de straat staan

(Stadspeiling Gouda, Duurzaamheid en klimaat)

Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen

Maatregelen willen nemen om overlast door hitte en water rondom woning tegen te gaan

(Stadspeiling Gouda, Duurzaamheid en klimaat)

Schaduwplekken voor verkoeling tĳdens een periode van warm weer

(Stadspeiling Gouda, Duurzaamheid en klimaat)

Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit

De gemeente zet zich in voor een Groenbalans (inclusief groener Gouda. Het bestaande groen krĳgt percentage voor groen met gaandeweg meer kwaliteit, met kansen waarde voor biodiversiteit) voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De gemeente gaat beginnen met het verbinden en uitbreiden van groene structuren.

Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrĳ te worden

Hoofdverwarmingsinstallatie woningen (aardgas)

Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrĳ te worden

Extra impuls geven aan het verduurzamen Gouds IsolatiePlan van huizen en gebouwen om zoveel mogelĳk energie te besparen. Het ontzorgen van inwoners en bedrĳven en opwek van duurzame energie stimuleren.

Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrĳ te worden

Inwoners en ondernemers helpen energie te Percentage bekende besparen en aardgasvrĳ te worden hernieuwbare energie

Programmabegroting 2026-2029

Databron

Gemeente Gouda, Geovisia

CBS, Regionale Klimaatmonitor: https:// opendata.cbs.nl/ #/CBS/nl/ dataset/ 84948NED/

RVO, Regionale klimaatmonitor

Doelstelling

Toelichting

Verduurzamen gemeentelĳk vastgoed

De gemeente geeft zelf het goede Reductie van de CO2-uitstoot voorbeeld. De ambitie voor het van de gemeentelĳke verduurzamen van gemeentelĳk vastgoed vastgoedporteuille wordt bĳgesteld bĳ de actualisatie van de routekaart verduurzaming gemeentelĳk vastgoed naar aanleiding van temporisering. Co-2 reductie wordt jaarlĳks uitgedrukt.

Indicator

Databron Energiemonitor gemeente Gouda

Investeren in de kwaliteit en toegankelĳkheid van de openbare ruimte

Integraal en duurzaam investeren in Ik vind mĳn buurt goed/ de kwaliteit en toegankelĳkheid van de slecht onderhouden inrichting van de openbare ruimte. Ook de inzet voor de aanpak van de problematiek van bodemdaling wordt voortgezet

Stadspeiling

Programmabegroting 2026-2029

3.2.4 Wat gaat het kosten? 3.2.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Lasten

36.007

35.683

36.477

36.468

Baten

-38.272

-37.547

-37.186

-37.180

Saldo van baten en lasten

-2.266

-1.864

-708

-712

Toevoegingen aan reserves (lasten)

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-200

-2.466

-1.864

-708

-712

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.2.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Startbegroting

-2.135

-1.715

-641

-644

-331

-149

-67

-68

Kadernota

Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage

-2.466

-1.864

-708

-712

Autonome en administratieve ontwikkeling

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.2.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2026

2027

2028

2029

7.2 Riolering

-3.483

-2.868

-1.626

-1.627

7.3 Afval

-2.291

-2.304

-2.390

-2.393

7.4 Milieubeheer

3.508

3.308

Totaal

-2.266

-1.864

-708

-712

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2026-2029

3.3 Wonen en leefomgeving Ambitie In Gouda kan iedereen prettig wonen en leven en dat wil de gemeente zo houden. Een goede bereikbaarheid en betaalbaar woningaanbod voor elke doelgroep zĳn daarvoor van belang. Er komen nieuwe woningen in Westergouwe, de Spoorzone en andere plekken in de stad. De norm is betaalbaar bouwen, natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, en aandacht voor duurzame mobiliteit. De goede bereikbaarheid en centrale ligging zĳn een onbetwistbare kracht van Gouda. Om Gouda in de toekomst duurzaam bereikbaar te houden en goed te ontsluiten, wordt het Verkeerscirculatieplan (VCP) uitgevoerd. Met meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad wordt autoluw. Het omgevingsbeleid biedt duidelĳke richting en regelgeving voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Een toekomstbestendige woningvoorraad voor alle doelgroepen De Woon(zorg)visie 2030 Gouda en de Regionale Realisatieagenda Midden-Holland van 2023 dienen als kader. Aanvullend is een regionale woonzorgvisie opgesteld. In 2026 maken Rĳk, provincies en gemeenten verplicht een volkshuisvestingsprogramma. Hierin staat concreet hoeveel, waar en voor welke doelgroepen zĳ laten bouwen.

2) Actieve sturing op het woningbouwprogramma Met het programma Versnellen woningbouw stuurt de gemeente op kansrĳke ontwikkelingen en transformatie. Zĳ benut alle instrumenten om te sturen. Als de wetgever nieuwe mogelĳkheden introduceert, vertaalt de gemeente deze naar de Goudse situatie. Dit krĳgt vorm in de Routekaart versnelling woningbouw.

3) Uitvoeren van het Verkeerscirculatieplan Met de uitvoering van het VCP creëert de gemeente meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. Voor een aantrekkelĳk verblĳfsklimaat in de binnenstad wordt zĳ gaandeweg autoluw.

4) Meer duurzame mobiliteit en bevoorrading Het blĳven inzetten voor meer duurzame mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren van de openbare laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Bevorderen van het gebruik van schonere en lichtere transportmiddelen. Ondernemers ondersteunen in de transitie naar schone en slimme logistiek.

5) Invoering van de Omgevingswet De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Gemeenten krĳgen tot 1 januari 2032 de tĳd om een (digitaal) gemeente dekkend omgevingsplan te maken. De dienstverlening aan bedrĳven, organisaties en inwoners staat centraal bĳ uitwerking van de wettelĳke instrumenten.

Programmabegroting 2026-2029

3.3.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Een toekomstbestendige woningvoorraad voor alle doelgroepen • Sturen op de realisatie van voldoende woningen in het algemeen en de ontwikkeling van woon(zorg)concepten voor diverse doelgroepen in nieuwbouw en de bestaande voorraad, zoals de Gouwe Huse, Winterdĳk 10 en Knarrenhof en Oudenhuis in Westergouwe. • De regionale woonzorgvisie nader uitwerken en vertalen in het volkshuisvestingsprogramma dat Rĳk, provincies en gemeenten verplicht moeten opstellen. In het programma staat concreet waar, hoeveel en voor welke doelgroepen woningen moeten komen. • De nieuwe woonwetgeving vertalen in de Huisvestingsverordening. Ook wĳzigingen in de woningtoewĳzingssystematiek opnemen. • De bĳdrage van woningcorporaties aan de volkshuisvestelĳke doelstellingen is vastgesteld in de prestatieafspraken. De raamovereenkomst hiervoor loopt af. Gemeente en corporaties maken nieuwe afspraken over de samenwerking in aansluiting op het op te stellen volkshuisvestingsprogramma.

Doelstelling 2: Actieve sturing op het woningbouwprogramma • Uitvoeren van de Routekaart versnelling woningbouw. Hierbĳ blĳft de gemeente sturen op minimaal 33% sociale huur en 20% gereguleerde middenhuur of sociale koop bĳ nieuwbouw- en transformatieprojecten. In Westergouwe streeft de gemeente naar minimaal 33% sociale huur en minimaal 20% op gronden van de VOF, mits financieel haalbaar. Indien nodig en wenselĳk vindt afdracht plaats aan het Fonds Betaalbaar Wonen. • De Regionale Realisatieagenda Midden-Holland uit 2023 en de verwachte invoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting gaan uit van een verhoging van het aandeel betaalbaar (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) naar 67%. Bĳsturen van de woningbouwprogrammering van Gouda hierop. • Exploitatietermĳnen blĳven vastleggen om betaalbare woningen zo lang mogelĳk beschikbaar te houden voor de doelgroep. Ook blĳven zoeken naar manieren om extra investeringen aan te trekken, waarmee voldoende betaalbare woningen kunnen worden gerealiseerd. • Blĳven uitgaan van natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen en passende duurzame mobiliteit bĳ nieuwbouw en transformatie. Daarvoor hanteert de gemeente het programma van eisen dat hoort bĳ het convenant klimaatadaptief bouwen en monitort zĳ de voortgang.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Gouda&id=0e679a37-4740-47f0-9685-d060a6c870a1