Programmabegroting 2025-2028 -Integrale begroting na besluitvorming

Monitor ouderenhuisvesting: https:// 55plus.datawonen. nl/jive [geclusterde woonvormen]

Actieve sturing op het woningbouwprogramma

Met het programma Versnellen Aantal nieuwbouwwoningen woningbouw stuurt de gemeente op en overige toevoegingen kansrijke ontwikkelingen en transformatie. (o.a. transformatie) Zij benut alle instrumenten om te sturen. Als de wetgever nieuwe mogelijkheden introduceert, vertaalt de gemeente deze naar de Goudse situatie.

Waarstaatjegemeente.nl / CBS voor historische ontwikkeling, Planregistratie Wonen voor toekomst

Uitvoeren van het Verkeerscirculatieplan

Met de uitvoering van het VCP creëert de gemeente meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad maakt zij autoluw.

Intensiteiten gemotoriseerd verkeer (stadsbreed)

Gemeente Gouda, periodieke verkeerstellingen

Uitvoeren van het Verkeerscirculatieplan

Met de uitvoering van het VCP creëert de gemeente meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad maakt zij autoluw.

Aantal (ernstige) verkeersslachtoffers

Geregistreerde verkeersongevallen (Viastat)

Meer duurzame mobiliteit en bevoorrading

Het blijven inzetten voor meer duurzame mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren van de openbare laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Bevorderen van het gebruik van schonere en lichtere transportmiddelen. En de komst van een distributiehub.

Vervoerwijzekeuze (marktaandeel fiets en OV)

CBS ODiN, Onderzoek verplaatsingen in Nederland

Meer duurzame mobiliteit en bevoorrading

Het blijven inzetten voor meer duurzame mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren van de openbare laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Bevorderen van het gebruik van schonere en lichtere transportmiddelen. En de komst van een distributiehub.

Laadpalen en waterstoftankvoorzieningen

RVO, Regionale Klimaatmonitor

(CBS, Voorraad woningen) https:// opendata.cbs.nl/ statline/#/CBS/nl/ dataset/82900NED/

Eigendomsvormen op (CBS/WSW, Lokale wijkniveau, met uitsplitsing naar Monitor Wonen) middenhuur en betaalbare koop https:// (WOZ-waarde < 325.000) www.waarstaatje gemeente.nl/ dashboard/ dashboard/ lokalemonitor-wonen

Programmabegroting 2025-2028

27

3.3.4 Wat gaat het kosten? 3.3.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Lasten

57.102

68.505

56.985

58.918

Baten

-20.214

-32.582

-19.984

-20.861

Saldo van baten en lasten

36.888

35.922

37.001

38.057

Toevoegingen aan reserves (lasten)

1.759

1.760

1.739

1.781

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-7.088

-3.954

-2.938

-2.513

Gerealiseerd resultaat

31.559

33.728

35.802

37.325

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.3.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

32.635

34.526

36.387

32.945

Autonome en administratieve ontwikkeling

-446

-979

-970

3.989

Kadernota

535

535

535

535

Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage

-1.165

-353

-150

-144

Totaal

31.559

33.728

35.802

37.325

Startbegroting

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.3.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000) 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 2.1 Verkeer en vervoer

2025

2026

2027

2028

-3

855

2.137

2.728

21.754

21.208

22.247

22.897

2.2 Parkeren

813

934

929

923

2.5 Openbaar vervoer

100

99

98

96

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

8.258

7.784

7.236

7.246

8.1 Ruimtelijke ordening

2.907

2.907

2.907

2.907

-1

-26

-26

-26

8.3 Wonen en bouwen

3.060

2.161

1.474

1.285

Totaal

36.888

35.922

37.001

38.057

8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

28

Programmabegroting 2025-2028

3.4 Sociaal domein Ambitie De ambitie is een inclusief en sociaal Gouda, waarin iedereen gelijkwaardig is en iedere Gouwenaar mee kan doen. Ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, seksuele voorkeur, talent of beperking. Dit betekent dat de gemeente de juiste zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar houdt voor Gouwenaars die dit nodig hebben. Ook is er meer aandacht voor armoede en schuldhulp. Om mee te kunnen doen in de samenleving moeten mensen kunnen beschikken over bestaanszekerheid. Daarom worden gezinnen met een laag inkomen die dat nodig hebben ondersteund met specifieke aandacht voor kinderen.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Iedereen kan meedoen in een inclusieve en sociale stad Een inclusief en sociaal Gouda, waarin iedereen gelijkwaardig is en iedere Gouwenaar mee kan doen. Ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, seksuele voorkeur

2) Inzetten op kansengelijkheid Het aanpakken van financiële problemen en voorkomen van armoede door het structureel verbeteren van de positie van gezinnen en kinderen.

3) Passende zorg en ondersteuning Passende zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar houden voor Gouwenaars die dit het meest nodig hebben.

4) Integrale dienstverlening sociaal domein De dienstverlening op het gebied van jeugd, wmo en werk en inkomen is integraal en gaat uit van de menselijke maat. Dienstverlening wordt continu verbeterd.

Programmabegroting 2025-2028

29

3.4.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Iedereen kan meedoen in een inclusieve en sociale stad • Ontwikkelen van een sterke sociale basis door te anticiperen op maatschappelijke ontwikkelingen, zoals vergrijzing. Dit draagt bij aan een vitale samenleving met sterkere sociale cohesie. Voor een stevige sociale basis wordt ingezet op ondersteuning van vrijwilligersorganisaties, het bevorderen van vrijwilligerswerk en vernieuwing van het vrijwilligersbeleid. Ook geeft het college uitvoering aan de aanbevelingen uit het behoefteonderzoek mantelzorgers. • Uitvoeren van de Lokale Inclusie en Diversiteitsagenda (LIDA) met in 2025 extra activiteiten rond het thema bevrijding en vrijheid, in het teken van het einde van de Tweede Wereldoorlog, 80 jaar geleden. • Begeleiden van statushouders om zich snel thuis te voelen in Gouda. Dit doet de gemeente door persoonlijke begeleiding op het gebied van taal, (arbeids-)participatie, gezondheid en zelfredzaamheid. Hierbij maakt de gemeente gebruik van de diensten van lokale partners en ondernemers. • Inzetten op participatie, re-integratie en het op weg helpen richting werk van inwoners die daarbij ondersteuning nodig hebben. De focus ligt op inwoners met een arbeidsbeperking, en mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Door de inzet van Nederlandse taallessen of ander informeel taalaanbod via het Taalhuis worden inwoners met een uitkering met taalproblematiek ondersteund. • De ontwikkeling van een regionaal werkcentrum voor Midden-Holland en het toekomsttraject Promen, waarin (nieuwe) keuzes gemaakt moeten worden over de verschillende doelgroepen richting werk.

Doelstelling 2: Inzetten op kansengelijkheid • Via Buurt aan Zet samen met de bewoners uit Oud Achterwillens middels kleine stapjes werken aan de thema’s: veiliger, schoner, leefbaarder, gezelliger en gezonder. Bewoners voelen zich in controle. • Samen met ketenpartners uitvoeren van activiteiten van de uitvoeringsagenda van het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA). Gouda richt zich op terugdringen van vermijdbare gezondheidsachterstanden, vooral bij ouderen en jeugd en jongvolwassenen. • Partijen uit de kinderopvang en het onderwijs ontwikkelen samen met maatschappelijke partners een gezamenlijke werkwijze voor het aanpakken van vragen en problemen rondom opvoeden en opgroeien in de context van kinderopvang en school. Dit wordt gedaan vanuit het perspectief van normaliseren, wijkgericht en waar mogelijk in collectieve oplossingen. In 2025 wordt gestart in Westergouwe. • Actualiseren van het beleid gericht op preventie en aanpak van schulden en armoede, met de focus op de implementatie van de basisdienstverlening schuldhulpverlening, in lijn met landelijke bestuurlijke afspraken en het bestrijden van (de gevolgen van) armoede onder kinderen. • Inzetten op het terugdringen van laaggeletterdheid door inwoners te wijzen op het aanbod van het taalhuis en inwoners actief door te verwijzen naar lestrajecten. Tevens door in te zetten op direct duidelijke communicatie door de gemeente.

Doelstelling 3: Passende zorg en ondersteuning • De betaalbaarheid en beschikbaarheid van jeugdzorg staat onder druk. Om die reden blijft de gemeente zich inzetten om de vraag naar jeugdzorg te stabiliseren, waar mogelijk af te remmen en de kosten te beheersen. Onder meer door het versterken van de samenwerking met externe verwijzers, zoals Gecertificeerde Instellingen (GI's) en huisartsen, om waar mogelijk af te schalen naar goedkopere vormen van gecontracteerde zorg of voorliggende voorzieningen. • Stabiliseren en waar mogelijk afremmen van de waarschijnlijk toenemende vraag naar Wmo-voorzieningen als gevolg van de vergrijzing. Onder meer door informatie, voorlichting en advies aan toekomstige ouderen, verstevigen van de sociale basis (zie ook doelstelling 1) en door het aanbod en de bekendheid van voorliggende (algemene) en collectieve voorzieningen te vergroten. • Verder bouwen aan effectieve samenwerking in de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling Jeugd en Wmo MiddenHolland, die per 1 januari 2025 van start gaat. In samenwerking met de regiogemeenten wordt nader invulling gegeven aan de nieuwe organisatie en de bestuurlijke inrichting. • Bijdragen aan de ontwikkeling van een nieuwe regiovisie Jeugd en Wmo Midden Holland.

Doelstelling 4: Integrale dienstverlening sociaal domein • Dienstverlening aan inwoners en werkgevers wordt continu verbeterd en gemoderniseerd, onder meer door de invoering van casemanagement. Dit vindt plaats in dialoog met en op basis van ervaringen van inwoners. De menselijke maat is het uitgangspunt. • In 2025 is een herziening van de Participatiewet voorzien via het wetsvoorstel Participatiewet in balans. In het wetsvoorstel staat een aantal maatregelen om de Participatiewet te verbeteren en de balans te herstellen tussen rechten en plichten. Vertrouwen en de menselijke maat worden bij de uitvoering kernwaarden. • Vergoeden van gedupeerden van de Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek. Dit is een regeling waarbij gemeentes jaarlijks een vast bedrag ambtshalve toekennen aan de betrokken huishoudens. Het gaat om huishoudens die een lager besteedbaar inkomen hebben door samenloop van uitkeringen en inkomen dan vergelijkbare huishoudens in de bijstand.

30

Programmabegroting 2025-2028

3.4.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen

Doel

Promen

Promen richt zich op de ondersteuning van mensen bij het krijgen en behouden van een passende en duurzame plek op de arbeidsmarkt. Dit doen zij door uitvoering te geven aan de Wet Sociale Werkvoorziening. Daarnaast biedt ProWork dienstverlening ihkv de Participatiewet; o.a. reintegratietrajecten (routes), beschut werk en garantiebanen.

Hecht

In Hecht zijn de gemeentelijke taken op het gebied van publieke gezondheid samengebracht. Hecht zet zich in voor de gezondheid, veiligheid en meer kansen voor de inwoners van regio Hollands Midden.

Belastingsamenwerking GouweRijnland (BSGR)

De BSGR verzorgt de afhandeling van kwijtscheldingsverzoeken van de gemeentelijke belastingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing en ozb).

Jeugd en Wmo

Het doel van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Jeugd en Wmo is om samen te werken aan de uitvoering van taken op het gebied van jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Deze samenwerking helpt gemeenten om zorg en ondersteuning te bieden aan kwetsbare inwoners, zoals jongeren en mensen met een beperking, met als doel hun welzijn, participatie en zelfredzaamheid te bevorderen.

Programmabegroting 2025-2028

31

3.4.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zijn de Global Goals weergegeven die van toepassing zijn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zijn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Databron

Iedereen kan meedoen in een inclusieve en sociale stad

Een inclusief en sociaal Gouda, waarin iedereen gelijkwaardig is en iedere Gouwenaar mee kan doen. Ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, seksuele voorkeur.

Het % inwoners dat zich thuis voelt in Gouda

Stadspeiling

Inzetten op kansengelijkheid en preventie

Het aanpakken van financiële problemen en voorkomen van armoede door het structureel verbeteren van de positie van gezinnen en kinderen.

Het aantal uitgegeven Rotterdampassen (waarvan voor volwassenen en kinderen uit doelgroep minima)

Gemeente Rotterdam

Inzetten op kansengelijkheid en preventie

Het aanpakken van financiële problemen Het % kinderen met en voorkomen van armoede door het gezond gewicht structureel verbeteren van de positie van gezinnen en kinderen.

Inzetten op kansengelijkheid en preventie

Het aanpakken van financiële problemen en voorkomen van armoede door het structureel verbeteren van de positie van gezinnen en kinderen.

Het aantal verzilverde Gemeente tegoedbonnen sport en cultuur Rotterdam op de Rotterdampas (2 per pas voor kinderen minima)

Passende zorg en ondersteuning

Passende zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar houden voor Gouwenaars die dit het meest nodig hebben.

Het relatieve gebruik van aantal kinderen < 18 jaar van maatwerk jeugdhulp

Gemeente Gouda, Sociaal domein

Passende zorg en ondersteuning

Passende zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar houden voor Gouwenaars die dit het meest nodig hebben.

De gemiddelde kosten per cliënt per jaar voor de maatwerkvoorziening Wmo

Gemeente Gouda, Sociaal domein

Integrale dienstverlening sociaal domein

De dienstverlening is integraal en gaat uit Het gemiddeld rapportcijfer voor Client Ervaringsvan de menselijke maat. Dienstverlening de dienstverlening van de onderzoeken Jeugd, wordt continu verbeterd. medewerkers van de gemeente Wmo en werk (J, Wmo en weni) en inkomen

Integrale dienstverlening sociaal domein

De dienstverlening is integraal en gaat uit Het % inwoners dat weet voor Stadspeiling van de menselijke maat. Dienstverlening welke hulp ze terecht kunnen bij wordt continu verbeterd. de gemeente

32

Programmabegroting 2025-2028

GGD MiddenHolland

3.4.4 Wat gaat het kosten? 3.4.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten

2025

2026

2027

2028

172.378

159.366

153.271

152.672

Baten

-35.860

-35.111

-30.409

-30.409

Saldo van baten en lasten

136.518

124.255

122.862

122.263 0

Toevoegingen aan reserves (lasten)

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-9.285

-581

0

0

127.233

123.674

122.862

122.263

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.4.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

120.044

116.192

115.579

115.247

Autonome en administratieve ontwikkeling

3.463

3.920

4.407

4.121

Kadernota

4.373

4.428

3.979

3.979

Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage

-646

-866

-1.103

-1.084

127.233

123.674

122.862

122.263

Startbegroting

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.4.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

12.566

11.822

11.470

11.572

6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

7.595

6.113

6.230

6.230

6.3 Inkomensregelingen

9.201

8.786

8.557

8.454

6.4 WSW en beschut werk

9.970

9.623

9.231

8.667

6.5 Arbeidsparticipatie

8.137

6.933

6.534

6.450

6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

2.165

1.285

1.285

1.285

6.711 Hulp bij het huishouden (WMO)

8.587

8.608

8.636

8.648

6.712 Begeleiding (WMO)

7.987

7.982

8.039

8.052

6.713 Dagbesteding (WMO)

2.184

2.184

2.184

2.184

6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

9.694

3.286

2.976

2.976

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

1.663

1.663

1.663

1.663

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

17.132

17.128

17.213

17.238

6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk

721

721

721

721

6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal

2.060

2.060

2.060

2.060

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

4.013

4.016

4.016

4.016

6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk

464

464

464

464

1.418

1.418

1.418

1.418

6.791 PGB WMO 6.792 PGB Jeugd

744

744

744

744

6.811 Beschermd wonen (WMO)

17.986

18.031

18.031

18.031

6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

5.652

4.710

4.711

4.711

6.821 Jeugdbescherming

2.322

2.423

2.423

2.423

6.822 Jeugdreclassering

251

251

251

251

6.91 Coördinatie en beleid Wmo

176

176

176

176

6.92 Coördinatie en beleid Jeugd

100

100

100

100

3.689

3.689

3.689

3.689

42

42

42

42

136.518

124.255

122.862

122.263

7.1 Volksgezondheid 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2025-2028

33

3.5 Cultuur, sport en recreatie Ambitie Gouda is een bruisende en gezonde stad, waar het prettig wonen, opgroeien en recreëren is. Een stad met een rijk cultureel aanbod waar ruimte is voor verwondering en een unieke beleving. De gemeente wil het culturele erfgoed van Gouda behouden, versterken en toekomstbestendig maken en haar archeologische verleden zichtbaar maken. Kansen die waterrecreatie biedt voor Gouda, aangrijpen. Voor een aantrekkelijke en leefbare stad zijn cultuur en kunst een onmiskenbare schakel. Toegankelijkheid, een breed bereik en divers aanbod van kunst en cultuur is daarbij cruciaal. Gouda is een gezonde stad met gezonde inwoners. Zowel lichamelijk als geestelijk. Sporten en bewegen is toegankelijk en dichtbij voor iedere Gouwenaar.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Een aantrekkelijke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen Investeren in een aantrekkelijke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.Het investeren in de verbinding van de culturele as Museum Gouda - Sint Jan – Stadhuis – Waag om de kracht van dit toonaangevende cultuurhistorische ensemble voor Gouda beter te benutten.

2) Het merk Gouda verder versterken en strategisch positioneren Gouda is een unieke stad die veel te bieden heeft en om trots op te zijn. Daarom wil de gemeente datgene waar Gouda voor staat verder uitdragen en samen met partners werken aan versterking van het imago.

3) Versterken van het cultureel erfgoed in Gouda Inzetten op het behoud en maatschappelijke benutting van het cultuurhistorisch erfgoed en stimuleren van onderhoud. Het uitdragen en zichtbaar maken van de geschiedenis van Gouda, ook op archeologisch gebied. Het uitvoering geven aan de herbestemmingsplannen voor het Stadhuis en een nieuwe aanwijzingsronde voor monumenten.

4) Ontwikkeling en vernieuwing van de brede culturele sector Het stimuleren van een vernieuwend, interessant en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor de grote diversiteit aan Gouwenaars en bezoekers van buiten Gouda.

5) Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt De gemeente wil door de inzet van verschillende instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt toeneemt.

34

Programmabegroting 2025-2028

3.5.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Een aantrekkelijke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen • Inzetten van de leegstandsverordening, waarbij oog is voor kwetsbare plekken in de binnenstad. Prioriteit is Kleiwegmidden, waarvoor samen met vastgoedeigenaren een ontwikkelplan wordt opgesteld. • Uitvoeren van de activiteiten van de horecavisie en het horecaconvenant. Met de realisatie van de nieuwe fiets parkeergelegenheid op de Nieuwe Markt accommodeert de gemeente (regionale) bezoekers aan de stad en krijgt het gebied een kwaliteitsimpuls met meer kansen voor lichte horeca en terrasgelegenheid. • Uitvoering geven aan het uitvoeringsplan voor het Waterfonds op basis van diverse onderzoeken met betrekking tot de intieme vaarroute en het elektrificeren van de vaarverbinding Gouda-Reeuwijk. • Stimuleren van de aandacht voor de brede toegankelijkheid van de binnenstad voor alle inwonersgroepen. Ondernemers worden ondersteund bij het verbeteren van de toegankelijkheid van de binnenstad, bijvoorbeeld door deelname aan de Ongehinderd Route. • Voorbereidend onderzoek uitvoeren richting een toekomstperspectief Goudse binnenstad (nieuwe Winkelvisie).

Doelstelling 2: Het merk Gouda verder versterken en strategisch positioneren • Aan de slag met de strategie stadsmarketing en bouwen aan een gezamenlijk merkverhaal voor Gouda met interne en externe partijen. Hiermee wil de gemeente Gouda een sterker imago bereiken en een hogere waardering van bezoekers, bewoners en bedrijven. Via een imago-onderzoek worden de resultaten getoetst. • Versterken van de lokale vrijetijdseconomie door het verhogen van de bekendheid, de bestedingen binnenstad en het meerdaags verblijf. Het koersdocument toerisme biedt de kaders voor de aanpak van toerisme waarbij ook duurzaamheid aandacht krijgt. Dit wordt jaarlijks gemonitord. • In de geest van Gouda 750 werkt de gemeente aan het versterken van de gemeentelijke evenementen door inzet op financiering, subsidies en organisatiekracht. Sinds 2024 is het evenement de Verwondering toegevoegd aan de sterevenementen.

Doelstelling 3: Versterken van het cultureel erfgoed in Gouda • Versterken van het taakveld erfgoed voor een betere borging van erfgoedwaarden en actueel erfgoedbeleid, zoals het uitwerken van de Historische Lintenvisie, het actualiseren van de Archeologische Basiskaart en het voorbereiden op een nieuwe toekomstvisie: een programma Erfgoed 2026-2031. • De conclusies uit het meerjarig aanwijzingsprogramma gemeentelijke monumenten naar de categorieën naoorlogs en Post 65 erfgoed leiden tot een selectieve lijst potentiële nieuwe monumenten en beeldbepalende panden. Er is bovendien aandacht voor militair erfgoed en archeologie. De uitbreiding van de monumentenlijst biedt een betere vertegenwoordiging van het Goudse erfgoed door meer tijdslagen heen. • Het verder doorontwikkelen van het archeologisch depot en voorbereiden op het publiekstoegankelijk(er) maken van het depot voor inwoners, belangenorganisaties en belangstellenden uit een groter publiek. • Uitvoering geven aan de adviezen uit de beleidsevaluatie 2024 rondom erfgoed en verduurzaming, waaronder actualisatie van beleid. Verbeteren van de informatievoorziening vanuit de gemeente en proactieve kennisdeling over monumenten en beleid, waardoor monumenteneigenaren beter geïnformeerd zijn over regelgeving en subsidiemogelijkheden. • Opstellen en uitvoeren plan van aanpak archeologie Westergouwe.

Doelstelling 4: Ontwikkeling en vernieuwing van de brede culturele sector • Stimuleren van een vernieuwend, interessant en aansprekend aanbod van kunst en cultuur passend bij de diversiteit aan Gouwenaars en bezoekers van buiten Gouda. Uitvoeren van de lopende Cultuurnota 2023- 2027 “Gouda sterker met Cultuur!”, waaronder het voortzetten en doorontwikkelen van de subsidieregeling Cultuur: Innovatie & Ontwikkeling, stimuleren van jongerencultuur en het uitvoeren van een tussenevaluatie. • Vervolgstappen nemen op het haalbaarheidsonderzoek over verbetering museumfunctie, inclusief verduurzaming en toegankelijkheid van Museum Gouda. • Vervolgstappen nemen ten aanzien van de Business Case van de Goudse Schouwburg. Centraal daarbij staat hoeverre technische en esthetische aspecten van het bestaande gebouw aansluiten bij huidige standaarden voor regulier gebruik en commerciële verhuur. • De invulling van de tweede verdieping van De Chocoladefabriek concretiseren en voorleggen aan de raad. Belangrijk aandachtspunt is de balans tussen de betekenis van de toekomstige invulling voor Gouwenaars, de aanvulling op het concept van de Chocoladefabriek en de mogelijke kosten en inkomsten. • Het opgestelde beleid voor kunst in openbare ruimte operationaliseren en uitvoeren. Dit gaat over onderhoud, herstel en opslag van de bestaande collectie en richtlijnen bij eventuele uitbreiding van de collectie.

• Voorbereidende stappen nemen in het opzetten van de exploitatiesubsidie voor de stichting stadhuis. • Concretiseren samenwerkingsplannen voor stedelijke cultuurregio Midden-Holland.

Doelstelling 5: Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt • Concretiseren van de in 2024 opgestelde ambities in het IHP Onderwijs voor gymzalen en sporthallen. • Conform de in 2024 vastgestelde sportnota en de GALA-plannen inzetten op beweegaanbod voor de doelgroepen jongeren en ouderen. Bijvoorbeeld door voortzetting van het Volwassenenfonds voor inwoners met een

Programmabegroting 2025-2028

35

minimuminkomen. In samenwerking met het onderwijs komen tot een structuur waarmee het bewegingsonderwijs op scholen toekomstbestendig (personeel, accommodatie) georganiseerd is. • Het realiseren van sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte op een aantal plekken in de stad. Voor 2025 staat in ieder geval de Skills Garden in Westergouwe op het programma. • Starten met het programma Goudse Aanpak Veilig & Plezierig Sporten. In eerste instantie met (voetbal)clubs, de KNVB én lokale ambassadeurs van een veilige en respectvolle sport. Het doel is te komen tot één waarden- en normenbeleid voor de clubs, waarbij meer aandacht komt voor de basiseisen van sociale veiligheid, het belang van voldoende en goed opgeleide scheidsrechters, de voorbeeldrol van trainers en coaches, incidentenmanagement en het betrekken van partnerorganisaties in de wijk. • De eigendomsafspraken met verenigingen op orde brengen en uniformeren. In de afgelopen (tientallen) jaren zijn er verschillende situaties ontstaan met betrekking tot eigendom, huur en recht van opstal bij de verenigingen met ‘eigen’ gebouwen. • Verbeteren van de financiële robuustheid van SPORT●GOUDA en verduurzamingsmaatregelen treffen voor sportaccommodaties, zoals het Groenhovenbad.

36

Programmabegroting 2025-2028

3.5.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen

Doel

Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland

De natuur- en recreatiegebieden van Groenalliantie maken onderdeel uit van een groter groen recreatief netwerk en zijn van groot recreatief belang voor Gouda en haar directe omgeving. De Groenalliantie werkt aan goed ingerichte en beheerde recreatiegebieden die bijdragen aan een actieve en gezonde samenleving. In de recreatiegebieden is het onder andere mogelijk om te wandelen, fietsen, spelen, sporten, kanoën, varen, vissen, en te genieten van natuur en landschap. Voor de natuur- en recreatiegebieden van Groenalliantie betekent een groeiende aandacht voor een gezond leven dat er meer ruimte wordt gezocht voor fietsen en wandelen, voor meer avontuurlijke en sportieve vormen van bewegen zoals bootcamp, crossfit, wielrennen, steppen en skaten en voor vormen van bezinning en ont stressen zoals buitenyoga, natuurroutes en mindfulness. Hiermee vergroot de bekendheid van de gebieden en wordt een bezoek aan de gebieden gestimuleerd. Om de toenemende drukte in de gebieden beter te spreiden, worden in 2025 de mogelijkheden onderzocht om de gebieden uit te breiden. Daarnaast werkt Groenalliantie in 2025 aan het realiseren van gemarkeerde wandelroutes en meer sport- en beweegvoorzieningen. Deze wandelroutes zijn leuk en interessant, maar helpen ook om bezoekersstromen te geleiden. De routes krijgen een thematische in vulling.

Ook wil de Groenalliantie haar gebieden beter bereikbaar maken voor mensen met een beperking. Ook worden er voor de recreant faciliteiten aangelegd die schoon, heel en veilig zijn. Een voorbeeld hiervan zijn de nieuwe toiletten en fietsenstallingen in ieder gebied.

Streekarchief Midden-Holland

SAMH bewaart conform de Archiefwet de archieven van de besturen en ambtelijke instellingen van de gemeenten Gouda, Krimpenerwaard, Krimpen aan de IJssel, Waddinxveen, Zuidplas en de Omgevingsdienst Midden Holland.

Belastingsamenwerking GouweRijnland

De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de haven- en liggelden ter dekking van de kosten voor het beheer en onderhoud van de kademuren, aanlegplaatsen etc.

SPORT●GOUDA B.V.

Het doel van SPORT●GOUDA is het bevorderen van sport en beweging in de stad Gouda. Dit wordt bereikt door het beheren en exploiteren van sportaccommodaties, het organiseren van sportactiviteiten, en het stimuleren van sportdeelname onder inwoners van alle leeftijden, met als uiteindelijke doel een gezonde en actieve gemeenschap te ondersteunen.

Programmabegroting 2025-2028

37

3.5.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zijn de Global Goals weergegeven die van toepassing zijn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zijn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Databron

Een aantrekkelijke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen

Investeren in een aantrekkelijke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

Aantal personen met een hotelovernachting

Cijfers Toerisme Gouda

Een aantrekkelijke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen

Investeren in een aantrekkelijke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

Gemiddelde uitgaven per persoon per bezoek

Cijfers Toerisme Gouda

Een aantrekkelijke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen

Investeren in een aantrekkelijke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

Aantal bezoekers attracties binnenstad (top 5)

Cijfers Toerisme Gouda

Een aantrekkelijke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen

Investeren in een aantrekkelijke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

Leegstand binnenstad

Schouw Gemeente Gouda

Versterken van het cultureel erfgoed in Gouda

Inzetten op het behoud en maatschappelijke benutting van ons cultuurhistorisch erfgoed en stimuleren van onderhoud. Het uitdragen en zichtbaar maken van de geschiedenis van Gouda, ook op archeologisch gebied.

Leegstand van rijksmonumenten

(Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed) https:// inspectieoe.databank.nl/ jive

Ontwikkeling en vernieuwing van de brede culturele sector

Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de Tevredenheid culturele aanbod culturele sector is noodzakelijk. Om een interessant in Gouda en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren en bezoekers te blijven trekken. Het cultureel bereik wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota o.a. via het totstandbrengen van een innovatiefonds.

Ontwikkeling en vernieuwing van de brede culturele sector

Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de Percentage inwoners dat (vaak (Stadspeiling culturele sector is noodzakelijk. Om een interessant of soms) culturele activiteiten in Gouda, Cultuur) en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor Gouda bezoekt de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren en bezoekers te blijven trekken. Het cultureel bereik wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota o.a. via het totstandbrengen van een innovatiefonds.

Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt

De gemeente wil door de inzet van verschillende instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt toeneemt.

Percentage inwoners van 18 jaar en ouder dat minimaal één keer per week sport

Goudse Sportdeelname Index (jaarlijks)

Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt

De gemeente wil door de inzet van verschillende instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt toeneemt.

Percentage inwoners van 18 jaar en ouder dat voldoet aan de beweegrichtlijnen

Goudse Sportdeelname Index (jaarlijks)

38

Programmabegroting 2025-2028

(Stadspeiling Gouda, Cultuur)

3.5.4 Wat gaat het kosten? 3.5.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten

2025

2026

2027

2028

24.739

24.160

22.784

22.763

Baten

-3.496

-3.471

-3.069

-3.069

Saldo van baten en lasten

21.243

20.689

19.715

19.694 0

Toevoegingen aan reserves (lasten)

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-753

-750

0

0

20.490

19.939

19.715

19.694

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.5.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting Autonome en administratieve ontwikkeling Kadernota Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage Totaal

2025

2026

2027

2028

19.947

19.640

19.300

18.945

188

243

359

692

0

0

0

0

355

56

56

56

20.490

19.939

19.715

19.694

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.5.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2.3 Recreatieve havens

512

511

511

511

7.983

7.999

8.012

8.004

5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties

2028

235

138

84

78

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

4.867

4.860

4.779

4.773

5.4 Musea

3.892

3.892

3.142

3.142

5.5 Cultureel erfgoed

1.312

847

745

745

5.6 Media

2.441

2.441

2.441

2.441

Totaal

21.243

20.689

19.715

19.694

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2025-2028

39

3.6 Leefbaarheid en veiligheid Ambitie Alle Gouwenaars moeten kunnen wonen en opgroeien in veilige, leefbare buurten en wijken. Binnen het programma Leefbaarheid en veiligheid wordt gewerkt aan een breed scala aan onderwerpen. Het gaat hierbij om zowel het voorkomen (preventie) als het bestrijden (repressie) van problemen variërend van ondermijning, drugscriminaliteit, jeugdcriminaliteit en -overlast tot mensenhandel en (woning)inbraken. Veiligheid wordt mede bepaald door de sociale verbondenheid in de buurt en de situatie op straat, waar buurtbewoners elkaar kunnen aanspreken. Voor een effectieve aanpak van veiligheidsvraagstukken is de verbinding en samenwerking met en inzet van tal van partijen in de veiligheidsketen en ook daarbuiten essentieel. Stadstoezicht ondersteunt de uitvoering van het beleid met toezicht en handhaving.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Duurzaam terugdringen van ondermijnende criminaliteit Ondermijning betekent dat criminelen legale middelen inzetten om op illegale wijze geld te verdienen. We willen voorkomen dat de gemeente Gouda criminelen of criminele organisaties bewust of onbewust faciliteert en zij kunnen investeren in de reguliere economie. Onder de ondermijningsaanpak vallen ook de aanpak op drugscriminaliteit, criminele families/netwerken en mensenhandel.

2) Daling van het totaal aantal High Impact Crimes en het aanpakken van gedigitaliseerde criminaliteit Het aantal woninginbraken is de afgelopen jaren flink afgenomen. Dit resultaat moet structureel vastgehouden worden. Er is daarnaast een duidelijk verschuiving gaande naar cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Het weerbaarder maken van inwoners en ondernemers hiertegen heeft de komende jaren prioriteit.

3) Afname jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit Veel van de veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele) trends en ontwikkelingen. Dit door de inzet van verschillende interventies en samen met Stadstoezicht, het Sociaal Domein en andere partners.

4) Een verdere professionalisering van het beleid en de uitvoering rondom vergunningen Hierbij ligt de focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing en evenementenveiligheid. Gestreefd wordt naar een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid.

5) Voorkomen van polarisatie en radicalisering Een groeiende groep Nederlanders voelt zich onzeker over de toekomst. Er is een sluimerend gevoel van onbehagen en onvrede. Een deel keert zich af van politieke instituties en is gevoelig voor complotdenken en ander radicaal gedachtegoed. De gemeente willen dergelijke gevoelens in goede banen leiden.

40

Programmabegroting 2025-2028

3.6.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Duurzaam terugdringen van ondermijnende criminaliteit • Het intensiveren van de aanpak van ondermijning. Hiervoor worden preventieve en repressieve interventies gericht ingezet zoals integrale controles op horecaondernemingen, (overlast)panden, bedrijventerreinen en illegale prostitutie. • De informatiepositie van de gemeente wordt verder verbeterd door onder andere een uitbreiding van de uitvoerings- en analysecapaciteit. Hiermee ontstaat een beter beeld van en inzicht in criminele netwerken en kwetsbare branches in Gouda en kan informatiegestuurd opgetreden worden. • Verstevigen van de maatschappelijke weerbaarheid tegen ondermijning in Gouda door het aantrekken van een Bibobcoördinator, met het oog op een effectieve, gerichte inzet van de mogelijkheden binnen de Wet Bibob. • Regionaal wordt toepassing van het Bibob-instrument, inclusief mogelijkheden tot uitbreiding van de inzet ervan, afgestemd. Dit moet een waterbedeffect voorkomen en eerlijke concurrentie en een gezond ondernemersklimaat binnen de regio bevorderen. • Met een handhavingsjurist wordt de inzet vergroot op (en de ontwikkeling van) handhaving op verschillende beleidsterreinen (ondermijning, jeugd, HIC, vergunningen) en voor het toenemende aantal beroeps- en bezwaarzaken en verzoeken op grond van de Wet Open Overheid.

Doelstelling 2: Daling van het totaal aantal High Impact Crimes (HIC) en aanpakken gedigitaliseerde criminaliteit • Het weerbaar maken van de gemeentelijke organisatie tegen gedigitaliseerde criminaliteit. • Het voorlichten van ondernemers en inwoners over gedigitaliseerde criminaliteit om hun cyberweerbaarheid te vergroten. • De aanpak gericht op het structureel verminderen van het aantal woninginbraken en andere vormen van HIC wordt voortgezet. Waar nodig kan snel opgeschaald worden.

Doelstelling 3: Afname jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit • Voorkomen van jonge aanwas in (drugs)criminaliteit; voor welwillenden wordt een uitweg uit (drugs)criminaliteit geboden. Hiervoor worden interventies ingezet zoals Dealbreakers, Persoonsgerichte Aanpak Lokaal (PGAL), Alleen Jij bepaalt (AJB) en Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid (IPTA). • Door inzet van jeugdboa’s wordt meer contact gezocht met de jeugd op de vindplaatsen, ook in de nacht.

Doelstelling 4: Een verdere professionalisering van het beleid en de uitvoering rondom vergunningen • De evenementencoördinator legt contact met de organisatoren en ondernemers in de stad en faciliteert hen optimaal bij (vergunning)aanvragen. Bij gemeentelijke evenementen wordt extra ondersteuning aan organisatoren geboden op basis van de impuls evenementen. • Investering in de capaciteit op vergunningverlening rondom horeca en de juridische kwaliteitszorg . • Versterken van de samenhang en samenwerking met partners zowel in- als extern, in het bijzonder met Stadstoezicht • De basis op orde brengen op het gebied van beleid en regelgeving door te investeren in de professionaliteit en kwaliteit van de dienstverlening.

Doelstelling 5: Voorkomen van polarisatie en radicalisering • Opbouwwerk wordt ingezet om mensen juist weer met elkaar in contact te laten komen in plaats van dat zij ‘afhaken’, het structureel versterken van de cohesie in buurten en wijken, het oppikken van signalen van polarisatie in de wijken en dit tegen te gaan. • Het beleid op de aanpak van radicalisering en extremisme en het tegengaan van polarisatie wordt aangescherpt, conform aanbevelingen uit de fenomeenanalyse. • Inzet op deskundigheidbevordering en bewustwording ten aanzien van radicalisering en polarisatie binnen de organisatie en bij externe partners. • Het verder versterken van het netwerk, het verkleinen van de voedingsbodem voor en het bieden van tegenwicht aan radicalisering.

Programmabegroting 2025-2028

41

3.6.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen

Doel

Hecht

Hecht beperkt en/of voorkomt de verspreiding van infectieziekten en draagt onder andere bij aan een veilige omgeving voor kwetsbaren.

Veiligheidsregio Hollands Midden

De Veiligheidsregio Hollands Midden behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van brandweer, geneeskundige hulpverlening bij zware ongevallen, rampen en rampenbestrijding. Daarnaast realiseert het een gecoördineerde inzet van de bij zware ongevallen en rampen betrokken organisaties, instellingen en diensten.

Belastingsamenwerking GouweRijnland

De BSGR verzorgt de heffing en invordering van de leges voor de uitvoering van bijzondere wetten ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van een aanvraag en het verstrekken van bijvoorbeeld een terrasvergunning of het houden van een evenement.

42

Programmabegroting 2025-2028

3.6.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zijn de Global Goals weergegeven die van toepassing zijn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zijn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Indicator

Databron

Duurzaam terugdringen van Voorkomen dat de onderwereld en de ondermijnende criminaliteit bovenwereld zich met elkaar vermengen. Onder de ondermijningsaanpak vallen ook de aanpak op: drugscriminaliteit, criminele families/netwerken en mensenhandel.

Doelstelling

Toelichting

Integrale controles

Gemeente Gouda, team ondermijning

Duurzaam terugdringen van Voorkomen dat de onderwereld en de ondermijnende criminaliteit bovenwereld zich met elkaar vermengen. Onder de ondermijningsaanpak vallen ook de aanpak op: drugscriminaliteit, criminele families/netwerken en mensenhandel.

Signalen/casussen in ondermijning

Gemeente Gouda, team ondermijning

Daling van het totaal Ingezette daling van het aantal woninginbraken Woninginbraken aantal High Impact Crimes voortzetten. Daarnaast meer focus op cybercrime en en een aanpak op gedigitaliseerde criminaliteit. gedigitaliseerde criminaliteit

Tabellenboek politie

Daling van het totaal Ingezette daling van het aantal woninginbraken High Impact crime aantal High Impact Crimes voortzetten. Daarnaast meer focus op cybercrime en en een aanpak op gedigitaliseerde criminaliteit. gedigitaliseerde criminaliteit

Tabellenboek politie

Afname jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit

Afname van de jeugdoverlast op straat. Veel van de Meldingen overlast jeugd veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele) trends en ontwikkelingen.

Tabellenboek politie

Afname jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit

Afname van de jeugdoverlast op straat. Veel van de Verwijzingen HALT veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele) trends en ontwikkelingen.

Gemeente Gouda, team Jeugd

Een verdere professionalisering van het beleid en de uitvoering rondom vergunningen

Streven naar een een goede balans tussen levendigheid, veiligheid en leefbaarheid. Focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing en evenementenveiligheid.

Aan de expoitatievergunningen gerelateerde Bibob-toetsen

Gemeente Gouda, team bijzondere wetten

Een verdere professionalisering van het beleid en de uitvoering rondom vergunningen

Streven naar een een goede balans tussen levendigheid, veiligheid en leefbaarheid. Focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing en evenementenveiligheid.

Verleende vergunningen voor horeca (exploitatievergunningen) en evenementen

Gemeente Gouda, team bijzondere wetten

Voorkomen van polarisatie en radicalisering

Steeds meer inwoners voelen zich (mede door Netwerkgesprekken corona) onzeker over de toekomst. Er is weinig vertrouwen dat het ook voor hen beter zal worden. Er is sprake van sluimerend onbehagen en onvrede. Een deel keert zich zelfs af van de samenleving en politieke instituties.

Gemeente Gouda, team radicalisering & polarisatie

Voorkomen van polarisatie en radicalisering

Steeds meer inwoners voelen zich (mede door Signalen/casussen corona) onzeker over de toekomst. Er is weinig vertrouwen dat het ook voor hen beter zal worden. Er is sprake van sluimerend onbehagen en onvrede. Een deel keert zich zelfs af van de samenleving en politieke instituties.

Gemeente Gouda, team radicalisering & polarisatie

Programmabegroting 2025-2028

43

3.6.4 Wat gaat het kosten? 3.6.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten Baten

2025

2026

2027

2028

13.973

13.046

13.037

13.023

-153

-153

-153

-153

13.819

12.892

12.883

12.869

Toevoegingen aan reserves (lasten)

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-853

0

0

0

12.966

12.892

12.883

12.869

Saldo van baten en lasten

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.6.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000) Startbegroting Autonome en administratieve ontwikkeling

2025

2026

2027

2028

12.460

12.228

12.221

12.175 729

506

699

697

Kadernota

0

0

0

0

Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage

0

-35

-35

-35

12.966

12.892

12.883

12.869

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.6.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

6.877

6.877

6.877

6.877

1.2 Openbare orde en veiligheid

6.943

6.015

6.007

5.993

Totaal

13.819

12.892

12.883

12.869

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

44

Programmabegroting 2025-2028

3.7 Bestuur en organisatie Ambitie Ontwikkelingen in Gouda zijn van belang voor de omliggende gemeenten in de regio en andersom. Veel van de opgaven waar de gemeente voor staat, kunnen alleen op regionaal niveau worden gerealiseerd. De intensieve samenwerking in de regio Midden-Holland wordt voortgezet en, indien daar bij alle gemeenten voldoende draagvlak voor is, versterkt. In de netwerksamenwerking Alphen-Gouda-Woerden zet de gemeente in op het versterken van het Groene Hart, met bijzondere aandacht voor circulaire economie, recreatie & groen en NOVEX Groene Hart. In verbanden als de G40 en VNG neemt Gouda actief deel.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Versterken samenwerking tussen raad en college en binnen de raad Alle politieke partijen in de Goudse gemeenteraad willen werken aan een vernieuwende vorm van besturen. Met samenwerking wordt bedoeld: de samenwerking tussen raad en college, tussen de leden van de politieke partijen, maar ook binnen de raad tussen de raadsleden. Transparantie en openheid zijn hierbij de basis.

2) Zicht houden op gemeenschappelijke regelingen Op verzoek van de gemeenteraad kan het college de gemeenteraad faciliteren in het versterken van de kaderstellende en controlerende rol.

3) Strategisch inzetten van regionale samenwerking(en) en partnerschappen Gouda werkt intensief samen met gemeenten in de regio Midden-Holland en in het samenwerkingsverband Alphen-Gouda-Woerden (AGW). Ook de VNG, de VZHG, de G40 en tal van andere samenwerkingsverbanden worden steeds belangrijker. Voor diverse opgaven en uitdagingen zijn deze externe samenwerkingspartners nodig, waarbij steeds bekeken wordt welk schaalniveau en samenwerkingsverband het meest passend is.

4) Ruimte geven aan burgerparticipatie en -initiatieven De gemeente hecht waarde aan bewonersparticipatie en -initiatieven. Er is in de stad veel kennis en expertise aanwezig. Met inbreng van de stad komt de gemeente tot betere keuzes, beleid, plannen en uitvoering. De startnotitie participatie vormt de basis voor hoe de gemeente invulling geeft aan burgerparticipatie en -initiatieven.

Programmabegroting 2025-2028

45

3.7.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Versterken samenwerking tussen raad en college en binnen de raad • Op verzoek van de raad evalueren van de gemaakte afspraken tussen raad, college, directie en griffie. • Investeren in de relatie tussen raad en college door het creëren van gedeelde ervaringen, waaronder werkbezoeken en informele ontmoetingen. • De bestaande mogelijkheden voor het verkrijgen van informatie worden door het college optimaal ondersteund bij verzoeken vanuit de raad.

Doelstelling 2: Zicht houden op gemeenschappelijke regelingen • Uitvoering geven aan de vast te stellen Nota gemeenschappelijke regelingen.

Doelstelling 3: Strategisch inzetten van regionale samenwerking(en) en partnerschappen • De capaciteit en de slagkracht van de Regio Midden-Holland vergroten door met de beschikbaar gestelde formatie vorm en inhoud te geven aan het regiobureau. • Strategisch benutten van samenwerkingsverbanden als de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Stedennetwerk G40 voor belangenbehartiging en de positionering van Gouda. • De netwerksamenwerking Alphen-Gouda-Woerden gaat met onderwijsinstellingen en bedrijven, op basis van het Circulair Actieplan Groene Hart, de transitie naar een circulaire economie versnellen. Daarnaast wordt met medeoverheden en maatschappelijke partners uitvoering gegeven aan het programma Recreatie en Toerisme Groene Hart waar aandacht is voor beleefbaar erfgoed en ambachten. • Het actief inzetten van stakeholdermanagement om Goudse belangen onder de aandacht te blijven brengen bij belangrijke samenwerkingspartners.

Doelstelling 4: Ruimte geven aan burgerparticipatie en -initiatieven • Het continueren van de inzet ten aanzien van GoudApot. • Het uitvoeren van de besluiten van de gemeenteraad volgend uit de Startnotitie Burgerparticipatie, inclusief het opstellen van een nieuwe participatieverordening.

46

Programmabegroting 2025-2028

3.7.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen

Doel

Regio Midden-Holland

De samenwerking in de Regio Midden-Holland wordt als netwerk vormgegeven vanuit de vijf MiddenHolland gemeenten. Lobby en belangenbehartiging van de regio zijn een belangrijk onderdeel van de netwerksamenwerking. Belangenbehartiging vindt plaats vanuit het netwerk. Zowel het dagelijks bestuur als de inhoudelijke tafels pakken hierin hun rol.

Belastingsamenwerking GouweRijnland

De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de publieksleges ter dekking van de kosten voor de door burgerzaken diverse geleverde diensten.

Programmabegroting 2025-2028

47

3.7.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zijn de Global Goals weergegeven die van toepassing zijn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zijn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Versterken samenwerking tussen Alle politieke partijen in de Goudse Vertrouwen in overheid raad en college en binnen gemeenteraad willen werken aan een en gezondheidsinstellingen de raad vernieuwende vorm van besturen. Met samenwerking wordt bedoeld: de samenwerking tussen raad en college, tussen de leden van de politieke partijen, maar ook binnen de raad tussen de raadsleden. Transparantie en openheid zijn hierbij de basis.

Databron (RISBO, enquête sociale cohesie via Kieskompas) https:// www.waarstaatje gemeente.nl/ dashboard/ maatschappelijkeeneconomischeveerkracht/ socialecohesie

Zicht houden op gemeenschappelijke regelingen

Op verzoek van de gemeenteraad kan Percentage jaarrekening Jaarrekening het college de gemeenteraad faciliteren in gemeen-schappelijke regelingen Gemeente Gouda het versterken van de kaderstellende en (lasten gemeneen-schappelijke controlerende rol. regelingen/ totaal van lasten)

Strategisch inzetten van regionale samenwerking(en) en partnerschappen

Voor diverse opgaven en uitdagingen zijn Aantal externe samenwerkingspartners nodig, samenwerkingsverbanden waarbij steeds bekeken wordt welk schaalniveau en samenwerkingsverband het meest passend is.

(Regioatlas) https:// www.regioatlas.nl/ kaarten#_samenwerkings kaartgouda_1

Ruimte geven aan Wordt verder uitgewerkt conform scenario Bijv. Score voor ‘Samenwerking Stadspeiling burgerparticipatie en -initiatieven 3 van de startnotitie participatie. met inwoners’, of voor ‘gemeente betrekt buurt’

48

Programmabegroting 2025-2028

3.7.4 Wat gaat het kosten? 3.7.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten

2025

2026

2027

2028

44.316

41.323

40.791

39.774

Baten

-7.143

-7.339

-7.538

-7.278

Saldo van baten en lasten

37.172

33.983

33.253

32.496

Toevoegingen aan reserves (lasten)

1.642

635

635

594

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-2.687

-724

-674

-674

Gerealiseerd resultaat

36.127

33.895

33.214

32.416

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.7.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Startbegroting

32.912

31.469

31.512

31.243

Autonome en administratieve ontwikkeling

1.681

1.263

540

10

162

162

162

162

Kadernota Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage

1.372

1.001

1.000

1.000

Totaal

36.127

33.895

33.214

32.416

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.7.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

0.1 Bestuur

6.935

6.192

6.192

6.192

0.2 Burgerzaken

1.531

1.420

1.304

1.434

0.4 Overhead

28.707

26.372

25.758

24.871

Totaal

37.172

33.983

33.253

32.496

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Programmabegroting 2025-2028

49

3.7.5 Overhead 3.7.5.1 Inleiding Het BBV schrijft voor dat in het programmaplan een overzicht van de overhead wordt opgenomen. Doordat de overhead in een apart overzicht verantwoord wordt, ontstaat beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten en het halen van haar doelstellingen. Het idee is dat de begroting transparanter wordt en dat de raad beter kan sturen op de kosten van overhead. Daarnaast kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking met andere gemeenten worden gemaakt. Het BBV geeft de volgende definitie van overhead die de gemeenten moeten hanteren: 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces'. Deze kosten worden verantwoord op het taakveld Overhead. De kosten van personeel (en goederen en diensten) in het primaire proces worden rechtstreeks doorberekend aan de betreffende taakvelden. Vanwege administratief technische redenen heeft de gemeente ervoor gekozen de overhead in de programmabegroting onderdeel uit te laten maken van programma 7 Bestuur en organisatie.

3.7.5.2 Toelichting op de overhead In de onderstaande tabellen wordt per afdeling de bijdrage aan de overhead weergegeven. De eerste tabel toont de lasten, en de tweede tabel toont de baten per afdeling. Ook afdelingen die voornamelijk werkzaamheden verrichten in het primaire proces dragen bij aan de overhead. Dit komt doordat leidinggevenden en andere kostenposten, zoals opleidingen, onder de overhead vallen.

3.7.5.3 Specificatie overhead De specificatie van de lasten en baten van overhead leidt tot de volgende overzichten. Exploitatie - Lasten (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Beheer Openbare Ruimte

421

271

337

337

Bestuur Veiligheid en Dienstverlening

212

212

212

212

2.086

2.086

2.086

2.086

Centraal Juridische Afdeling

838

838

749

749

Concernstaf

935

935

935

935

Cultuur, Vastgoed en Ontwikkeling

2.576

2.470

2.469

1.911

Dienstverlening

1.686

1.557

1.496

1.496

Directie Algemeen

854

-86

-201

-234

Directie Maatschappelijke Ontwikkeling

167

167

167

167

Directie Ruimtelijke Ontwikkeling

182

-79

-79

-79

Facilitaire Zaken

4.192

4.190

4.187

4.185

Financiën

2.049

1.828

1.778

1.778

0

0

0

0

Human Resource Management

4.183

4.183

4.271

4.271

Informatievoorziening en Automatisering

10.631

10.737

10.826

10.775

0

0

0

0

Leerlingzaken

164

164

164

164

Maatschappelijk Beleid

410

398

172

68

Opgroeien en Start Arbeidsmarkt

341

315

171

81

0

0

0

0

Projecten Openbare Ruimte

156

156

156

156

Regionale Werkorganisatie Sociaal Domein in opr.

14

14

14

14

Rekenkamer

0

0

0

0

481

481

481

481

Bestuurs- en Managementondersteuning

Griffie

Inkomen

Programmaorganisatie Control en Info Sociaal Domein

Ruimtelijk Beleid en Advies Services

0

0

0

0

Stadstoezicht

305

305

305

305

Veiligheid en Wijken

462

262

211

211

Werk en Financiën

-38

-286

-286

-286

Werk en Participatie

0

0

0

0

Zorg en Ondersteuning

317

171

27

-21

33.623

31.288

30.648

29.761

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

50

Programmabegroting 2025-2028

Verdeling van de baten van de overhead over de afdelingen Exploitatie - Baten (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Beheer Openbare Ruimte

0

0

0

0

Bestuurs- en Managementondersteuning

0

0

0

0

-31

-31

-31

-31

Centraal Juridische Afdeling Concernstaf Cultuur, Vastgoed en Ontwikkeling

0

0

0

0

-198

-198

-198

-198

Dienstverlening

0

0

0

0

-788

-788

-788

-788

Directie Maatschappelijke Ontwikkeling

0

0

0

0

Directie Ruimtelijke Ontwikkeling

0

0

0

0

-459

-459

-433

-433

Financiën

0

0

0

0

Griffie

0

0

0

0

Human Resource Management

0

0

0

0

-3.414

-3.414

-3.414

-3.414

Inkomen

0

0

0

0

Leerlingzaken

0

0

0

0

-18

-18

-18

-18

Opgroeien en Start Arbeidsmarkt

0

0

0

0

Programmaorganisatie Control en Info Sociaal Domein

0

0

0

0

Projecten Openbare Ruimte

0

0

0

0

Regionale Werkorganisatie Sociaal Domein in opr.

0

0

0

0

Rekenkamer

0

0

0

0

Ruimtelijk Beleid en Advies

0

0

0

0

Services

0

0

0

0

Stadstoezicht

0

0

0

0

Veiligheid en Wijken

-8

-8

-8

-8

Werk en Financiën

0

0

0

0

Werk en Participatie

0

0

0

0

Zorg en Ondersteuning

0

0

0

0

-4.916

-4.916

-4.890

-4.890

Directie Algemeen

Facilitaire Zaken

Informatievoorziening en Automatisering

Maatschappelijk Beleid

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.7.5.4 Methode van opslag overhead Aanleiding Sinds 2016 hebben gemeenten de mogelijkheid om overhead extracomptabel (buiten de begroting om) aan de tarieven voor lokale heffingen toe te rekenen. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft niet voor op welke wijze de overhead aan de tarieven moet worden toegerekend. De gemeenteraad bepaalt de te gebruiken methode en legt dit vast in de financiële verordening. In artikel 17 van de financiële verordening van de gemeente Gouda wordt verwezen naar de begroting als het document waarin deze methode wordt beschreven. In de begroting 2025 willen we daarom deze methode formaliseren. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de overhead opslag bij publiekrechtelijke diensten (leges en heffingen) en privaatrechtelijk.

Overhead privaatrechtelijke diensten binnen Gouda Zoals bij de aanleiding geschetst is er onderscheid in de methode van opslag bij Privaatrechtelijke- en publiekrechtelijke diensten. Ten aanzien van de privaatrechtelijke diensten is afgesproken om met een opslagpercentage te werken van 35% bovenop de salarislasten. Dit opslagpercentage wordt in verschillende situaties gebruikt, zoals: • Overheadbudgetten nemen toe- of af bij een groei of krimp van de organisatie. • Toerekening aan andere partners, bij bijvoorbeeld samenwerking en of leveren diensten. • Investeringen.

Overhead opslag bij publiekrechtelijke diensten (leges en heffingen) Oude situatie Tot 2024 werd bij de berekening van tarieven rekening gehouden met een opslag op basis van een percentage van de totale lasten per taakveld. Een nadeel van deze methode is dat het een directe koppeling legt met de totale lasten, terwijl overhead voornamelijk verband houdt met personeelskosten. Nieuwe situatie Voor de opslag bovenop de salarislasten wordt aangesloten bij een methode die binnen gemeenten veel gebruikt wordt. Hierbij wordt het saldo van overhead over de directe productieve salarislasten en inhuur verdeeld. Om deze te berekenen

Programmabegroting 2025-2028

51

wordt de volgende formule gebruikt: Saldo overhead / (productieve salaris-, en inhuurlast). Deze methode zal ook gebruikt worden bij afval en riolering. Voor nadere informatie en de hoogte van het toe te rekenen bedrag wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen.

3.7.5.5 Verplichte indicator 'Overheadpercentage' De kosten van overhead kunnen worden uitgedrukt in een percentage. Het BBV schrijft voor dat hiervoor een indicator moet worden opgenomen in de begroting. Deze indicator drukt de totale overheadkosten uit in het percentage van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan reserves. Omschrijving (bedragen * € 1.000) Totale overheadkosten (programma totaal)

2025

2026

2027

2028

33.623

31.288

30.648

29.761

Baten overhead (programma totaal)

-4.916

-4.916

-4.890

-4.890

Totale overhead

28.707

26.372

25.758

24.871

Totale lasten (exclusief toevoegingen aan reserves)

380.938

378.259

365.461

373.696

8,83%

8,27%

8,39%

7,96%

Berekend overheadpercentage (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

52

Programmabegroting 2025-2028

3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen Waar staat dit programma voor? In de zeven programma's van deze begroting zijn de specifieke lasten en baten per programma opgenomen. Daarnaast heeft de gemeente ook lasten en baten die niet aan een programma zijn toe te rekenen. Het betreft de algemene uitkering, algemene belastingen, financiering, onvoorziene uitgaven, stelposten en de vennootschapsbelasting. Deze onderdelen komen aan bod in dit programma. 3.8.1 Inleiding Algemene dekkingsmiddelen zijn gelden die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Voorbeelden zijn de uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten van gemeentelijke belastingen (zoals ozb, precariobelasting). Binnen de algemene dekkingsmiddelen wordt geen directe koppeling gelegd tussen middelen en doelstellingen. Daarom bevat dit onderdeel van de begroting geen overzicht met indicatoren. De toelichting is opgebouwd aan de hand van de diverse taakvelden die binnen dit onderdeel worden verantwoord. In lijn met voorgaande jaren worden de volgende algemene dekkingsmiddelen onderscheiden: • financiering/treasury; • lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is; • uitkering(en) uit het gemeentefonds; • overige baten en lasten.