Programmabegroting 2025-2028 -Integrale begroting na besluitvorming

Programmabegroting 2025-2028

Integrale begroting ná besluitvorming op 13 november 2024

Inhoudsopgave 1 Introductie

3

1.1 Inleiding

3

1.2 Leeswijzer

3

2 Aanbiedingsnota

5

2.1 Begroting in beeld

5

2.2 Bestuurlijke samenvatting

7

2.3 Financiële samenvatting

9

3 Beleidsbegroting: programma's

11

3.1 Economie, werk en onderwijs

12

3.2 Energie en klimaat

17

3.3 Wonen en leefomgeving

23

3.4 Sociaal domein

29

3.5 Cultuur, sport en recreatie

34

3.6 Leefbaarheid en veiligheid

40

3.7 Bestuur en organisatie

45

3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen

53

4 Beleidsbegroting: paragrafen

58

4.1 Lokale heffingen

59

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

67

4.3 Onderhoud kapitaalgoederen

73

4.4 Financiering

77

4.5 Investeringen

84

4.6 Bedrijfsvoering

86

4.7 Verbonden partijen

88

4.8 Grondbeleid

99

4.9 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid

101

5 Financiële begroting 2025 - 2028

102

5.1 Inleiding

102

5.2 Financieel beleid en indicatoren

102

5.3 Toelichting ontwikkeling meerjarenperspectief 2025 - 2028

102

5.4 Grondslagen

107

5.5 Overzicht van baten en lasten

108

5.6 Incidentele & structurele baten en lasten 2025 - 2028

109

5.7 Financiering

113

5.8 Overzicht inzet reserves 2025 - 2028

114

5.9 Ontwikkeling en toelichting reserves 2025 - 2028

116

5.10 Ontwikkeling en toelichting voorzieningen 2025 - 2028

124

5.11 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen

128

6 Bijlagen

129

6.1 Overzicht taakvelden

130

6.2 Wettelijk voorgeschreven indicatoren

134

6.3 Afkortingen

138

6.4 Bijlage risico's

141

2

Programmabegroting 2025-2028

1 Introductie 1.1 Inleiding Hierbij presenteert het college de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 (hierna: programmabegroting) van de gemeente Gouda. De programmabegroting maakt deel uit van de Planning & Controlcyclus. Gemeenten zijn volgens de Gemeentewet verplicht om ieder jaar een begroting, meerjarenraming, jaarverslag en jaarrekening binnen deze Planning & Controlcyclus vast te stellen. In de begroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. De plannen zijn beschreven in zeven programma’s, waarbij steeds drie vragen centraal staan: • Wat wil Gouda bereiken? • Wat gaat de gemeente daarvoor doen? • Wat gaat het kosten? Met deze begroting legt het college van burgemeester en wethouders de voor 2025 geplande lasten en baten ter vaststelling aan de gemeenteraad voor. De begroting dient ter ondersteuning van de rol van de raad. In deze rol ligt de nadruk op kaderstelling, controle, sturing op hoofdlijnen, autorisatie en allocatie van middelen. De budgetten voor 2025 worden door het vaststellen van deze begroting door de raad op programmaniveau geautoriseerd. Daarnaast geeft de meerjarenraming de raad een beeld van de verwachtingen ten aanzien van de financiële ontwikkelingen in de drie daaropvolgende jaren.

1.2 Leeswijzer De brede samenstelling van het gemeentelijk takenpakket maakt het lezen van een gemeentebegroting niet eenvoudig. Deze leeswijzer is bedoeld om de raad daarbij op weg te helpen. De programmabegroting is opgebouwd uit de volgende onderdelen: Aanbiedingsnota Dit onderdeel bevat een samenvatting van de belangrijkste ambities uit de begroting en de financiële positie. Programma's Een (beleids-)programma is een samenhangende verzameling van taken, activiteiten en geldmiddelen, wat gericht is op het bereiken van vooraf bepaalde maatschappelijke effecten. De burgers kunnen de raad aanspreken op de te realiseren prestaties van de programma’s in de begroting. Elk programma gaat in op de eerder aangehaalde drie W-vragen: • Wat wil Gouda bereiken? (geeft inzicht in de gestelde doelen); • Wat gaat de gemeente daarvoor doen? (geeft een beschrijving van de doelen en acties); • Wat gaat het kosten? (bevat een overzicht van lasten, baten en taakvelden). Ieder programma bevat tevens een overzicht van de verbonden partijen.. Daarnaast zijn per programma de doelen (Global Goals) en indicatoren opgenomen. Verplichte overzichten De overzichten Overhead en Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien zijn verplichte onderdelen van de programmabegroting. Het overzicht Overhead is verwerkt in programma 7 Bestuur en organisatie.

Op algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien wordt ingegaan in hoofdstuk 3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen. Paragrafen In de paragrafen worden financiële en bedrijfsmatige onderwerpen (van belang voor het inzicht in de financiële positie) gebundeld en per thema gepresenteerd. De volgende paragrafen maken onderdeel uit van de begroting: Lokale heffingen, Risicobeheersing en Weerstandsvermogen, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Investeringen, Verbonden partijen, Grondbeleid en Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid. Het onderwerp Investeringen is toegevoegd om extra inzicht in de verwachte uitgaande geldstroom te creëren; de andere onderwerpen zijn wettelijk verplicht.

Programmabegroting 2025-2028

3

Financiële begroting Dit onderdeel bevat een uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente Gouda. Met onder andere de geprognosticeerde balans in meerjarenperspectief, de meerjarige ontwikkeling van het EMU-saldo en een meerjarig overzicht van baten en lasten. Ook een overzicht van de reserves en voorzieningen en de grondslagen waarop de ramingen zijn gebaseerd, wordt gepresenteerd. De meeste overzichten in dit onderdeel zijn wettelijk voorgeschreven. In de begroting zijn veel optellingen opgenomen. Voor deze tabellen geldt dat als gevolg van afronding de som der delen kan afwijken van het totaal. Besluit en bijlagen De begroting wordt gecompleteerd met enkele bijlagen, waaronder een vertaaltabel met baten en lasten per programma / taakveld.

Aanpassingen integrale begroting 2025-2028 na besluitvorming Op 13 november 2024 is de programmabegroting 2025 vastgesteld. In het raadsbesluit zijn de uitkomsten van de septembercirculaire 2024 opgenomen. Daarnaast is het amendement Herfstakkoord aangenomen. Dit heeft geresulteerd in een wijziging van de begrotingsresultaten/ mutaties in de begroting 2025. In deze integrale begroting 2025 zijn de volgende onderdelen naar aanleiding van de definitieve vaststelling aangepast: 2.3 financiële samenvatting, 3.1 t/m 3.8 beleidsprogramma's, 5.3 toelichting ontwikkeling meerjarenperspectief 2025 - 2028 (onderdelen 5.3.1/ 5.3.4/ 5.3.5), 5.5 overzicht van baten en lasten, 6.1 overzicht taakvelden.

4

Programmabegroting 2025-2028

2 Aanbiedingsnota 2.1 Begroting in beeld

Programmabegroting 2025-2028

5

6

Programmabegroting 2025-2028

2.2 Bestuurlijke samenvatting Gouda is al ruim 750 jaar een prachtige stad met een rijke historie. Gouda staat er goed voor. Het college wil hierop voortbouwen en doorgaan met het realiseren van de ambities uit het akkoord “Geef Gouda door”. Een goede samenwerking met de gemeenteraad en stad is daarbij essentieel. Ook in 2025 staat de voortzetting van de door dit college via het bestuursakkoord geïnitieerde accenten op duurzaamheid en groen, en een inclusieve en sociale stad centraal. Het is bovendien het laatste volledige kalenderjaar voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen en daarom zal ook 2025 een jaar van uitvoering worden. De inhoudelijke accenten van deze begroting zullen daarom herkenbaar zijn. Met deze begroting wordt uitvoering gegeven aan eerder vastgesteld beleid en autonome ontwikkelingen. Voor nieuwe voornemens en wensen moeten keuzes gemaakt worden, binnen de financiële kaders zoals bij de Kadernota vastgesteld. Deze kunnen vervolgens als een amendement of wijziging op deze begroting worden vastgesteld.

Economie, werk en onderwijs Het college hecht waarde aan een vitale Goudse economie. Onderdeel hiervan is een gunstig ondernemers- en vestigingsklimaat op bedrijventerreinen als Kromme Gouwe en Goudse Poort, en een aantrekkelijke binnenstad met goed verblijfsklimaat. Ook een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is van belang. Samen met partners wordt het aanbod van Campus Gouda verder uitgebreid door te streven naar het sluiten van een nieuw deelakkoord over transport, logistiek en distributie. Het college gaat door met de regionale innovatieagenda om de economische positie van de regio Midden-Holland aantrekkelijk te houden en stimuleert (nieuw) ondernemerschap via het netwerk StartUp Gouda. Het terugdringen van laaggeletterdheid wordt bereikt door in te zetten op uitvoering van het lokaal plan van aanpak en geletterdheid. Ten aanzien van het Integraal Huisvestingsplan wordt voor de 2e tranche een uitvoeringsplan vastgesteld, inclusief een visie op de ontwikkeling van Integrale Kindcentra.

Energie en klimaat De gemeente wil de kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen door klimaatadaptieve maatregelen te treffen, zoals het toevoegen van infiltratie- en bergingsvoorzieningen, het creëren van extra waterberging en het plaatsen van meer biodivers groen. Gouwenaars worden geholpen bij verduurzaming via onder meer het Gouds isolatieprogramma, de inzet van energiecoaches en collectieve inkoopacties. Ook helpt de gemeente maatschappelijke organisaties, energiecoöperaties, gebouweigenaren, religieuze instellingen, MKB-ondernemers en kleine VvE’s bij het verduurzamen van hun gebouwen en opwek van energie, door leningen te verstrekken vanuit het Duurzaamheidsfonds. De gemeente geeft bovendien het goede voorbeeld door de aanpak voor de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen te realiseren en in 2040 aardgasvrij en CO2-neutraal te zijn. Verder investeert de gemeente integraal en duurzaam in de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte, in lijn met het Beheerplan Groot- en Vervangingsonderhoud. Via het Funderingsloket blijft de gemeente inwoners met advies en voorlichting op weg helpen bij funderingsonderzoek en -herstel.

Wonen en leefomgeving In Gouda is een toekomstbestendige woningvoorraad voor alle doelgroepen het uitgangspunt. Om dit te bereiken, realiseert de gemeente woon(zorg)concepten voor diverse doelgroepen in de nieuwbouw en bestaande voorraad, zoals de Gouwe Huse, jongerenhuisvesting aan de Winterdijk 10, Knarrenhof en het Ouden Huis in Westergouwe. Ook starten de voorbereidingen voor een Volkshuisvestelijk Programma. Met de uitvoering van het Verkeerscirculatieplan creëert de gemeente meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer op bijvoorbeeld de Fluwelensingel en de Goudse Houtsingel. Ook wordt er ingezet op drie regionale snelfietsroutes (Gouda naar Alphen, Gouda naar Bodegraven en Gouda naar Rotterdam). Daarnaast wordt er een mobilteitshub gerealiseerd in Klein Amerika, het aantal openbare oplaadpunten uitgebreid en gaat de Zero-Emissiezone Stadslogistiek gefaseerd in. De gemeente doet eveneens ervaring op met de nieuwe kerninstrumenten van de Omgevingswet en maakt een start met de opbouw van een gemeentedekkend omgevingsplan nieuwe stijl.

Sociaal domein Alle Gouwenaars kunnen meedoen in een inclusieve en sociale stad. Om dat te bereiken, zet het college in op het ontwikkelen van een sterke sociale basis. Het college ondersteunt vrijwilligersorganisaties en voert de Lokale Inclusie en Diversiteitsagenda uit. Het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) wordt uitgevoerd en via Buurt aan Zet wordt in Oud Achterwillens, samen met de bewoners, gewerkt aan een veilige, schone, leefbare, gezellige en gezonde wijk. Onder meer door het versterken van de samenwerking met externe verwijzers zoals Gecertificeerde Instellingen (GI's) en huisartsen zet de gemeente in op het stabiliseren van de vraag naar jeugdzorg en het beheersen van de kosten. Via de invoering van casemanagement wordt de dienstverlening aan inwoners en werkgevers continu verbeterd en gemoderniseerd. Ook helpt de gemeente bij het vergoeden van gedupeerden van de Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek.

Programmabegroting 2025-2028

7

Cultuur, sport en recreatie Gouda is een unieke en veelzijdige stad. Het college draagt dit graag uit door de stad aantrekkelijk te houden voor iedereen en het merk Gouda verder te versterken. Er wordt uitvoering gegeven aan het Samenwerkingsprogramma Binnenstad en het Horecaconvenant. De renovatie en verbouwing van het Stadhuis gaat van start. Het cultureel erfgoed wordt versterkt via onder meer het verder uitwerken van de Historische Lintenvisie en het publiekstoegankelijk(er) maken van het archeologisch depot. De gemeente wil daarnaast door innovatie en ontwikkeling het cultuuraanbod helpen vernieuwen en de jongerencultuur stimuleren. Tot slot investeert de gemeente in de mogelijkheden om te sporten en bewegen in de buitenlucht, bijvoorbeeld door het realiseren van de Skills Garden in Westergouwe en een buitengymzaal in Korte Akkeren.

Leefbaarheid en veiligheid Het college wil dat alle Gouwenaars wonen en opgroeien in veilige, leefbare buurten en wijken. De gemeente intensiveert daarom de aanpak op ondermijnende criminaliteit, bijvoorbeeld door integrale controles uit te voeren. Ook de inzet op het tegengaan van het aantal woninginbraken wordt komend jaar voortgezet. Daarnaast licht de gemeente ondernemers en inwoners voor over de gevaren van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Via interventies zoals de Dealbreakers en Persoonsgerichte Aanpak Lokaal en de inzet van jeugdboa's is het doel om de jonge aanwas in (drugs)criminaliteit te verminderen. Tot slot investeert de gemeente in het voorkomen van polarisatie, extremisme en radicalisering door de aanbevelingen uit de fenomeenanalyse op te volgen en via de inzet van opbouwwerk sociale cohesie in de stad te versterken.

Bestuur en organisatie Veel opgaven en uitdagingen voor Gouda kunnen alleen op regionaal niveau worden opgelost. De gemeente streeft daarom naar het strategisch inzetten van regionale samenwerkingsverbanden en partnerschappen, waarbij zicht wordt gehouden op gemeenschappelijke regelingen. Komend jaar wordt specifiek ingezet op het vergroten van de capaciteit en slagkracht van Midden-Holland door vorm en inhoud te geven aan het regiobureau. Gouda geeft met Midden-Holland invulling aan haar status als stedelijke cultuurregio. Via de netwerksamenwerking Alphen-Gouda-Woerden wordt daarnaast samen met onderwijs en bedrijfsleven onder meer gewerkt aan het versnellen van de circulaire economie. Verder blijft de gemeente ruimte geven aan burgerinitiatieven, bijvoorbeeld via de GoudApot en uitwerken en uitvoeren van de startnotitie participatie.

8

Programmabegroting 2025-2028

2.3 Financiële samenvatting Conclusie van de financiële positie • Het college levert een begroting 2025 met een sluitend meerjarenperspectief op. • In de voorliggende begroting zijn de mutaties zoals opgenomen in de Kadernota 2025 verwerkt. • De geactualiseerde verhouding tussen risico's en de mogelijkheid om deze te kunnen opvangen vanuit het weerstandsvermogen is "voldoende" voor 2025 - 2028. • De omvang van het weerstandsvermogen neemt af van € 32 miljoen in 2025 naar € 25 miljoen in 2028.

Financiële resultaten 2025 -2028 In onderstaande tabel zijn de financiële resultaten opgenomen voor de jaren 2025 tot en met 2028. 2025

2026

2027

2028

Totaal lasten

(bedragen x € 1.000)

380.938

378.259

365.461

373.696

Totaal baten

-365.487

-375.374

-366.821

-374.997

Saldo excl. reserves

15.451

2.885

-1.360

-1.301

Toevoegingen

3.601

2.595

2.374

2.375

Onttrekkingen

-21.421

-6.295

-3.898

-3.473

Saldo inzet reserves

-17.820

-3.700

-1.523

-1.098

Gerealiseerd resultaat

-2.368

-815

-2.883

-2.399 -2.000

Prognose uitkomsten hoofdlijnenakkoord - besparing op jeugdzorg vervalt

0

-2.000

-2.000

Kostenontwikkeling Jeugd

2.000

2.000

2.000

2.000

Doorkijk begroting incl. kostenontwikkeling Jeugd *

-368

-815

-2.883

-2.399

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

*Op 18 september 2024 is de raad geïnformeerd over de kostenontwikkeling van de jeugdzorg. Vooruitlopend op de definitieve uitkomsten van de septembercirculaire stelt het college voor om de prognose van de structurele extra inkomsten jeugd beschikbaar te houden voor de kostenontwikkeling binnen de jeugdzorg.

Ontwikkelingen begroting 2025 - 2028 In de onderstaande tabel zijn de ontwikkelingen opgenomen vanaf de meest actuele uitgangspositie van het begrotingsresultaat (raadsbesluiten t/m 3 juli 2024). Hierbij zijn de mutaties per onderdeel toegelicht. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

A. Startbegroting

-6.376

-305

-4.342

-8.785

B. Kadernota

4.429

1.865

2.634

4.949

C. Autonome en administratieve ontwikkeling

-108

-1.845

-285

2.096

D. Nieuwe ontwikkelingen/ effect bestuursrapportage

-314

-530

-891

-659

-2.368

-815

-2.883

-2.399

E. Geactualiseerd perspectief (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

A. Startbegroting Dit betreft de startpositie na het vaststellen van raadsbesluiten tot 3 juli 2024.

B. Kadernota 2025 Op 3 juli 2024 is de Kadernota 2025 vastgesteld. De budgettaire verwerking is in de voorliggende begroting 2025 - 2028 verwerkt. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3.

C. Autonome en administratieve ontwikkeling Bij het samenstellen van de programmabegroting 2025 - 2028 zijn er diverse autonome ontwikkelingen. Dit betreft onder andere loon- en prijsontwikkeling, aanpassing van hoeveelheden en administratieve aanpassingen. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3.

D. Nieuwe ontwikkelingen/ effect 2e bestuursrapportage 2024 In de programmabegroting 2025 - 2028 zijn er geen financiële mutaties voor nieuw beleid verwerkt. Met deze begroting wordt uitvoering gegeven aan eerder vastgesteld beleid en autonome ontwikkelingen. Voor nieuwe voornemens en wensen moeten keuzes gemaakt worden, binnen de financiële kaders zoals bij de Kadernota vastgesteld. Deze kunnen vervolgens als een amendement of wijziging op deze begroting worden vastgesteld. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar hoofdstuk 5.3.

E. Begrotingsresultaten 2025 - 2028 Dit betreft de nieuwe begrotingsresultaten 2025 - 2028 na verwerking van de diverse ontwikkelingen.

Programmabegroting 2025-2028

9

Structureel en incidenteel resultaat Het onderscheid tussen structurele en incidentele resultaten is van belang voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. In het algemeen geldt dat de gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zijn de regel, incidentele lasten en baten zijn de uitzondering. (bedragen * € 1.000)

2025

Resultaat begroting (A)

2026

2027

2028

-2.368

-815

-2.883

-2.399

Totaal incidentele baten

-3.601

-2.595

-2.374

-2.375

Totaal incidentele lasten

19.896

4.770

2.373

2.221

Saldo

16.295

2.175

-1

-154

Saldo van incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

-16.295

-2.175

1

154

0

0

0

0

Totaal structurele baten

-361.886

-372.778

-364.447

-372.622

Totaal structurele lasten

361.042

373.488

363.088

371.475

-844

710

-1.359

-1.147

Saldo van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

-1.525

-1.525

-1.525

-1.252

Structureel saldo (A-B)

-2.368

-815

-2.883

-2.399

Incidenteel saldo begroting

Incidenteel saldo (B)

Structureel saldo begroting

Saldo

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

Ontwikkeling reservepositie De algemene reserve is een buffer voor de instandhouding van de weerstandscapaciteit en voor het opvangen van incidentele kosten. In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de algemene reserve weergegeven per stand 31 december. Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Algemene reserve per (31/12)

23.647

23.413

23.413

23.413

Begrotingsresultaten (31/12)

2.412

-74

1.527

1.143

Resultaat 2024 conform 2e berap 2024 (afgerond)

5.500

Beschikbaar weerstandsvermogen per (31/12)

31.559

23.339

24.940

24.557

Ontwikkeling woonlasten In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de woonlasten weergegeven op basis van een gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Gouda in 2025 van € 334.000. Ter vergelijking zijn de woonlasten van 2024 (na amendement) weergegeven. Opbrengstsoort (bedragen x € 1)

2025

2025

2024 na amendement

2024 na amendement

verschil in %

eigenaar/ gebruiker

huurder

eigenaar/ gebruiker

huurder

eigenaar/ gebruiker

392,16

10,77%

ozb eigenaar

275,75

Afvalstoffenheffing

434,40

Rioolheffing eigenaar

304,87

Rioolheffing gebruiker Totaal

269,82 434,40

392,16

verschil in % huurder

2,20%

287,45

10,77%

6,06%

256,80

256,80

242,64

242,64

5,84%

5,84%

1.271,82

691,20

1.192,07

634,80

6,69%

8,88%

In 2025 stijgen de woonlasten voor de eigenaar-gebruiker van een woning met een WOZ-waarde van € 334.000 met 6,69% (gemiddelde stijging van ozb, afval en riool). De woonlasten voor de huurder stijgen in 2025 met 8,88% (gemiddelde stijging van afval en riool). Deze stijgingen worden veroorzaakt door het toepassen van de inflatiecorrectie en de gestegen kosten voor afvalverzameling en onderhoud en beheer gemeentelijk rioolstelsel.

10

Programmabegroting 2025-2028

3 Beleidsbegroting: programma's Bij het formuleren van de ambities, doelen en activiteiten is een keuze gemaakt in de onderwerpen op het gebied van de betreffende onderwerpen binnen de programma's. De gemeente is bijvoorbeeld ook verantwoordelijk voor reguliere taken, zoals toetsing, toezicht en handhaving van relevante wet- en regelgeving en beheer en onderhoud op diverse terreinen.

Programmabegroting 2025-2028

11

3.1 Economie, werk en onderwijs Ambitie De gemeente Gouda streeft naar een vitale Goudse economie en een goed ondernemers- en vestigingsklimaat, inclusief een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Bedrijven, onderwijs en overheid (triple helix) maken zich sterk voor Leven Lang Ontwikkelen, waaronder meer hoger onderwijs in Midden-Holland. Samenwerking zorgt voor innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken in de zorg en bij bodemdaling, transport en logistiek. De relatie van mens met technologie is daarin de rode draad. Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen voor alle kinderen op basis-, voortgezet en speciaal (voortgezet) onderwijs in Gouda en sterk onderwijs, waarin wordt samengewerkt om gelijke kansen te creëren. En actief werk maken van het terugdringen van laaggeletterdheid.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Uitvoeren Economische Agenda Samen met ondernemers en onderwijs gaat de gemeente Gouda aan de slag met het vernieuwen van de Economische Agenda (uitvoeringsgedeelte) en wordt de regionale triple helix innovatieprojectenagenda voortgezet. Daarnaast wordt gewerkt aan acties uit het meerjarenprogramma binnenstad en het horecaconvenant.

2) Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen Het realiseren en onderhouden van toekomstbestendige, kostenefficiënte en duurzame schoolgebouwen, inclusief groene schoolpleinen.

3) Sterk onderwijs en terugdringen laaggeletterdheid Sterk onderwijs, waarin wordt samengewerkt en kansengelijkheid wordt bevorderd door het beschikken over voldoende basisvaardigheden op het gebied van taal, lezen en rekenen, en in toenemende mate digitale vaardigheden. Daarom wordt ingezet op het terugdringen van laaggeletterdheid.

4) Doorontwikkelen Campus Gouda Via Campus Gouda hoger onderwijs duurzaam aan Midden-Holland verbinden in samenwerking met bedrijven en maatschappelijke organisaties. Er wordt een bijdrage geleverd aan Leven Lang Ontwikkelen in de regio met een krachtig mbo en techniekonderwijs.

5) Terugdringen jeugdwerkloosheid Het terugdringen van de jeugdwerkloosheid in de periode 2022-2026 met 50 personen tot 209 jongeren (februari 2022: 259 jongeren) door een sluitende aanpak.

12

Programmabegroting 2025-2028

3.1.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Uitvoeren Economische Agenda • Inzet op aantrekkelijke werklocaties en slim ruimtegebruik van bedrijventerreinen. Het versterken van het vestigingsklimaat op de bedrijventerreinen Kromme Gouwe en Goudse Poort met inzet op de schuifpuzzel. Het (laten) vestigen van het juiste bedrijf op de juiste plaats, mede door het clusteren van gelijksoortige bedrijven. Tevens het vormgeven van regionaal accountmanagement voor bedrijventerreinen op schaal Midden-Holland. • Het voortzetten van de regionale innovatieagenda. Dit betreft diverse projecten in de bouwsector en maakindustrie, stadsdistributie en logistiek en living labs van Campus Gouda. • Stimuleren en ondersteunen van (nieuw) ondernemerschap en het ondernemersklimaat in Gouda. Meebouwen aan het netwerk StartUp Gouda, accountmanagement voor bedrijven in Gouda en het organiseren van bijeenkomsten zoals de Bedrijvendag. • De startnotitie circulaire economie uitwerken naar een uitvoeringsprogramma circulaire economie. • Vernieuwen van de Economische Agenda.

Doelstelling 2: Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen • Uitvoeren van het Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 1e tranche IHP 2020-2024. • Vaststellen en uitvoeren van het Uitvoeringsplan onderwijshuisvesting 2e tranche IHP 2025-2030. • Realiseren van onderwijshuisvesting Internationale Schakelklas (ISK) en waarborgen nieuwkomersonderwijs. • Onderhouden en in stand houden van buikleenscholen met een Meerjaren Onderhoudsplannen (MJOPs). • Uitvoeren van de subsidieregeling voor het vergroenen van schoolpleinen.

Doelstelling 3: Sterk onderwijs en terugdringen laaggeletterdheid • Samen met het onderwijs uitvoering blijven geven aan de Goudse Onderwijsagenda, in samenhang met het Nationaal Programma Onderwijs en de Gelijke Kansenalliantie. • Het voortzetten van extra taallessen voor inwoners van Gouda om laaggeletterdheid te verminderen. In diverse wijken van Gouda zijn er bijvoorbeeld cursussen gezondheidsvaardigheden in simpele taal, om inwoners te bereiken die zich anders niet zouden inschrijven voor reguliere taal- of rekenlessen en te voorzien in hun behoefte aan praktisch toepasbare kennis. • Kansen vergroten van kinderen tussen de 12 en 18 jaar oud, die nu het risico lopen op een taalachterstand. Samen met scholen en de bibliotheek wordt actie ondernomen. • Doorlopende leerlijn techniek (STO) uitbouwen, inclusief rondkrijgen structurele exploitatie van de Techniekwerkplaats Gouda.

Doelstelling 4: Doorontwikkelen Campus Gouda • Uitbreiding partners living lab zorg & technologie en living lab bodem & technologie vanuit een fysiek en mobiel lab (zorg) en in samenwerking met het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF). • Doorontwikkelen innovatiecyclus op gebied van zorg & technologie en bodem & technologie door uitvoering innovatietrajecten en challenges. • Verbreden en doorontwikkelen modulair aanbod Campus Gouda, ook met mbo en partners zoals Gedeelde Zorg. • Continueren van samenwerking met regio, provincie en Economic Board Zuid-Holland rondom Human Capital Agenda (deelakkoord 2.0) met mogelijk als nieuw thema logistiek & technologie en daarnaast het versterken van de koppeling van de Centra voor Innovatief Vakmanschap (CIV's) met maatschappelijke vraagstukken.

Doelstelling 5: Terugdringen jeugdwerkloosheid • Via de outreachende aanpak 'jongeren buiten beeld' kwetsbare jongeren (terug) leiden naar school of werk. • Doorontwikkelen van de samenwerking met (arbeidsmarkt)partners in voorbereiding op het regionale programma voortvloeiend uit het wetsvoorstel ‘van school naar duurzaam werk’. • Inzetten op structurele voortzetting van projecten en interventies, zoals School@Work, LLokaal Expeditie, Stagefit, scholing- en hulpmiddelenbudget. En het ontwikkelen van nieuwe projecten en interventies om jeugdwerkloosheid terug te dringen.

Programmabegroting 2025-2028

13

3.1.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen

Doel

Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland

Een prettige woon- en leefomgeving voor medewerkers is een aspect dat voor bedrijven een belangrijke rol speelt bij de keuze voor een vestigingsplaats. Met haar historische binnenstad en aantrekkelijke omgeving met gevarieerde recreatieve mogelijkheden biedt Gouda deze prettige woonen leefomgeving. De recreatiegebieden van Groenalliantie Midden-Holland in Gouda en de bredere regio zijn hierin ook van groot belang. De recreatiegebieden voegen meerwaarde toe aan het grotere maatschappelijk en economische perspectief van Gouda. De Groenalliantie wil ook in 2025 blijven investeren in nieuwe projecten die recreatieve meerwaarde bieden. Dit gebeurt binnen de kaders van het Ontwikkelplan (2021). Groenalliantie wil ook in de komende tijd in de regio Midden Holland graag het effect van haar eigen handelen vergroten door de samenwerking te zoeken met andere gebiedspartijen en terreinbeheerders afhankelijk van hoe dit zich in relatie tot de provincie Zuid-Holland ontwikkelt. In aanvulling op de eigen gebiedsgerichte investeringen kan het hierbij bijvoorbeeld gaan om een gepaste bijdrage van Groenalliantie aan investeringen van derden in natuureducatie, (recreatieve) verbindingen en transferia in en tussen de beheergebieden en hun omgeving. Daarnaast wordt op basis van projecten samenwerking gezocht met gebruikers, gebruikersgroepen, exploitanten, ondernemers en andere terreinbeheerders.

In 2025 zet Groenalliantie in op professionele begeleiding en inzet van vrijwilligers, het faciliteren en onderhouden van participatiegroepen en het samenwerken met bewonersplatforms, stichtingen en verenigingen.

Grondbank RZG Zuidplas

De grondbank heeft tot doel het ontwikkelen, vaststellen, initiëren en uitvoeren van een strategisch beheer- en uitnamebeleid voor de verworven gronden ten behoeve van een effectieve realisatie van de in de Herijkingsstudie en de Visie Ruimte en Mobiliteit voor het rechtsgebied geformuleerde ruimtelijke en sectorale doelstellingen.

Belastingsamenwerking GouweRijnland

De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de marktgelden en toeristenbelasting als algemeen dekkingsmiddel.

14

Programmabegroting 2025-2028

3.1.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zijn de Global Goals weergegeven die van toepassing zijn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zijn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Databron

Uitvoeren Economische Agenda

Samen met ondernemers en onderwijs gaat de gemeente Gouda aan de slag met de uitvoering van prioriteiten uit de Economische Agenda 2021-2024 en de regionale innovatieprojectenagenda

Aantal vestigingen per sector (top 5)

(CBS, Vestigingen van bedrijven; bedrijfstak, gemeente) https:// opendata.cbs.nl/#/ CBS/nl/ dataset/ 81575NED/table

Uitvoeren Economische Agenda

Samen met ondernemers en onderwijs gaat de gemeente Gouda aan de slag met de uitvoering van prioriteiten uit de Economische Agenda 2021-2024 en de regionale innovatieprojectenagenda

Banen naar sector (top 5)

(Landelijk InformatieSysteem Arbeidsplaatsen (LISA), bewerkt door gemeente Gouda)

Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen

Het realiseren en onderhouden van toekomstbestendige, kostenefficiënte en duurzame schoolgebouwen

Energieverbruik onderwijs

(Regionale Klimaatmonitor, Energieverbruik naar maatschappelijke sector) https:// klimaatmonitor. databank.nl/ dashboard/ dashboard/ publiekedienstverlening

Duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen

Het realiseren en onderhouden van toekomstbestendige, kostenefficiënte en duurzame schoolgebouwen

CO2-uitstoot onderwijs

(Regionale Klimaatmonitor, Rapportage CO2-uitstoot) https://klimaatmonitor. databank.nl/ content/co2-uitstoot

Terugdringen laaggeletterdheid

Het terugdringen van laaggeletterdheid. Het bevorderen van kansengelijkheid door sterk onderwijsen ontwikkeling van de basisvaardigheden op het gebied van taal, lezen en rekenen, en in toenemende mate digitale vaardigheden.

Aantal inwoners dat een Gemeente Gouda, traject basisvaardigheden (taal, sociaal domein rekenen, digitale vaardigheden) heeft gevolgd

Doorontwikkelen Campus Gouda

Via Campus Gouda hoger onderwijs duurzaam aan Midden-Holland verbinden in samenwerking met bedrijven en maatschappelijke organisaties.

Aantal studenten

Terugdringen jeugdwerkloosheid

Het terugdringen van de jeugdwerkloosheid in Aantal jongeren zonder werk tot UWV de periode 2022-2026 met 50 personen tot 27 jaar 209 jongeren (februari 2022: 259 jongeren) door een sluitende aanpak.

Gemeente Gouda, Campus Gouda

Programmabegroting 2025-2028

15

3.1.4 Wat gaat het kosten? 3.1.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000) Lasten

2025

2026

2027

2028

27.784

27.659

28.375

28.319

Baten

-9.378

-8.323

-8.326

-8.326

Saldo van baten en lasten

18.406

19.336

20.049

19.993

Toevoegingen aan reserves (lasten)

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-755

-286

-286

-286

17.651

19.050

19.764

19.708

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.1.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Startbegroting

18.850

20.133

20.044

17.114

Autonome en administratieve ontwikkeling

-1.487

-1.043

-123

2.646

0

0

0

0

289

-39

-157

-52

17.651

19.050

19.764

19.708

Kadernota Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.1.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2.4 Economische havens en waterwegen

1.798

1.955

2.057

2.157

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

233

232

231

230

3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

117

117

117

117

3.4 Economische promotie

1.959

1.609

1.605

1.605

4.2 Onderwijshuisvesting

9.550

10.866

11.399

11.244

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

4.748

4.557

4.640

4.640

Totaal

18.406

19.336

20.049

19.993

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

16

Programmabegroting 2025-2028

3.2 Energie en klimaat Ambitie De ambitie is om Gouda duurzaam door te geven aan de volgende generaties. Gouda wil in 2040 CO2-neutraal zijn en in 2050 moet de leefomgeving bestand zijn tegen klimaatveranderingen. De gemeente wil zelf het goede voorbeeld geven door extra te investeren in de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Het speerpunt komende periode is verdere vergroening afgestemd op de bodemgesteldheid. Kwalitatief groen met een hoge biodiversiteit en ruimte voor water maakt de stad leefbaar en aantrekkelijk voor mens en dier. Duurzaamheid gaat over alle beleidsterreinen en is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Er vindt een doorrekening plaats om inzicht in de CO2-impact te krijgen.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen Het verminderen van de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast door extra vierkante meters biodivers groen en toekomstbestendige bomen. Ook het inzetten op vasthouden, hergebruiken, infiltreren en vertraagd afvoeren van hemelwater helpt hierbij.

2) Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit De gemeente zet zich in voor een groener Gouda. Het bestaande groen krijgt gaandeweg meer kwaliteit, met kansen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De gemeente begint met het verbinden en uitbreiden van groene structuren.

3) Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrij te worden Extra impuls geven aan het verduurzamen van huizen en gebouwen om zoveel mogelijk energie te besparen. Het ontzorgen van inwoners en bedrijven en de opwek van duurzame energie stimuleren. Met aandacht voor gebouwbewonende diersoorten.

4) Sneller verduurzamen gemeentelijk vastgoed De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld. In 2030 is tenminste 55% van het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd. In 2030 is tenminste 55% CO-2 gereduceerd. De gemeente neemt ook stappen om de toegankelijkheid van de gemeentelijke gebouwen te verbeteren. Hiertoe dient de uitvoering van de programma’s voor verduurzaming en toegankelijkheid van het gemeentelijk vastgoed.

5) Investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van de openbare ruimte Integraal en duurzaam investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van de inrichting van de openbare ruimte. Ook de inzet voor de aanpak van de problematiek van bodemdaling wordt voortgezet.

Programmabegroting 2025-2028

17

3.2.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen • Uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen, zoals het toevoegen van infiltratie- en bergingsvoorzieningen en het realiseren van aparte afvoer van riool- en hemelwater. De gemeente houdt bij maatregelen voor het afvoeren van hemelwater de voorkeursvolgorde - vasthouden, hergebruiken, infiltreren en (vertraagd) afvoeren - aan. • Voor het tegengaan van hittestress, droogte en wateroverlast stuurt de gemeente aan op het creëren van extra waterberging, minder steen en meer biodivers groen en toekomstbestendige bomen bij (nieuw)bouwontwikkelingen, op schoolpleinen, speelplekken en bij onderhoud- en herinrichtingsprojecten. Ook werkt de gemeente samen met ondernemers, eigenaren en parkmanagement aan het klimaatbestendig inrichten van bedrijventerreinen. • Uitbreiden van ecologisch beheer op basis van de nieuwe beleidsplannen, zoals ecologisch maaibeheer van bermen, het voortzetten van de aanleg van natuurlijkvriendelijke oevers en het vergroten van bewustwording. • Uitvoeren van het Kaderplan Bodemdaling Binnenstad om de grond- en regenwateroverlast in de lage delen van de binnenstad te verminderen. De gemeente benut hierbij de samenwerking met het Kenniscentrum Bodemdaling & Funderingen voor kennisontwikkeling en informatievoorziening over de gevolgen van bodemdaling in combinatie met klimaatverandering.

• Uitvoeren van het beleid, zoals het Water- en Rioleringsprogramma, het Programma Groen Gouda en de verdiepende programma’s voor Bomen en Biodiversiteit en de subsidieregeling groen-blauwe daken.

Doelstelling 2: Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit • Het uitvoeren van maatregelen om de biodiversiteit te verbeteren op basis van het Programma Groen: Biodiversiteit. De Basiskwaliteit Natuur (BKN) is hiervoor het uitgangspunt. Om dit te bereiken, stuurt de gemeente onder andere op het versterken van de groenstructuur en het verbeteren van het ecologisch beheer. • Samenwerken met waterschappen (waterkwaliteitsbeheerders) om waterkwaliteit te verbeteren. • Ter ondersteuning van de woningisolatie een soortenmanagementplan (SMP) laten opstellen. Doordat het een krappe, specialistische markt betreft leverde een eerdere uitvraag geen aanbiedingen op. • Verkennen hoe natuurinclusief bouwen onderdeel kan worden van het gemeentelijk beleid.

Doelstelling 3: Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrij te worden • Uitwerken van de herziene focus voor de warmtetransitie naar een uitvoeringsstrategie met aandacht voor de invloed van factoren als netcongestie en geluid. De herziene focus biedt inwoners en ondernemers meer duidelijkheid over de voorkeursoplossing voor een aardgasvrije omgeving en hun handelingsperspectief. • Met bewoners afronden van onderzoeken naar de aardgasvrije warmteoplossing in Achterwillens en een deel van Kort Haarlem. Op basis van de uitkomsten worden met bewoners afspraken gemaakt over het vervolg. • Het Gouds Isolatieprogramma blijven uitvoeren met focus op (koop)woningen met energielabels D, E, F en G en energiearmoede. Inwoners worden geholpen door de inzet van energiecoaches en energieklussers, witgoedregeling, uitvoeren blokgewijze aanpak koopwoningen voor volledige verduurzaming (energiekaravaan), collectieve inkoopacties en subsidies. Een communicatiecampagne brengt de mogelijkheden onder de aandacht. • Het stringent blijven handhaven van de informatieplicht energiebesparing voor bedrijven en instellingen en de wettelijke eis dat kantoren minimaal energielabel C hebben. • Het stimuleren van de duurzame opwek met zon op grote en kleine daken en parkeerterreinen.

Het ondersteunen van onder andere maatschappelijke organisaties, energiecoöperaties, gebouweigenaren, religieuze instellingen, MKBondernemers en kleine VvE’s bij het verduurzamen van hun gebouwen en opwek van energie, door leningen te verstrekken vanuit het Duurzaamheidsfonds. Ook blijven ondersteunen van bewonersinitiatieven en initiatieven op bedrijventerreinen via de SDO subsidieregeling.

Doelstelling 4: Sneller verduurzamen gemeentelijk vastgoed • Uitvoeren van de aanpak om in 2030 55% CO2-reductie te realiseren in gemeentelijke gebouwen en in 2040 aardgasvrij en CO2-neutraal te zijn. Dit betreft alle gebouwen in eigendom van de gemeente, exclusief de sport- en onderwijsgebouwen. Het Groenhovenbad wordt binnen deze aanpak wel gasloos gemaakt. • Bij de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is er aandacht voor de inpassing van nestgelegenheid voor gebouwbewonende diersoorten, zoals gierzwaluwen, vleermuizen en huismussen. • Waar mogelijk zoekt de gemeente synergie met onderhouds- (MJOP) en toegankelijkheidsmaatregelen.

Doelstelling 5: Investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van de openbare ruimte • In het Beheerplan Groot- en Vervangingsonderhoud (GOVO) bepalen de criteria toegankelijkheid en kwaliteit, naast drooglegging en technische staat, de beheeropgave. Met het budget uit het Bestuursakkoord worden ook het komende jaar meer straten aangepakt. Ook is in het GOVO extra budget gereserveerd voor het verbeteren van groenvoorzieningen bij ophogingsprojecten. • Het meerjarig en gefaseerd herstellen van kwetsbare kademuren en andere kunstwerken, vanuit het GOVO. • Het Kwaliteitsplan voor de openbare ruimte in de binnenstad is het kader voor de projecten in de openbare ruimte die vanuit het Water- en Rioleringsplan en het GOVO worden uitgevoerd. Dit betreft bijvoorbeeld het herstraten van de Peperstraat en het opknappen van de Agnietenstraat en Nieuwe Haven. • Via het Funderingsloket blijft de gemeente inwoners met advies en voorlichting op weg helpen bij funderingsonderzoek en -herstel.

18

Programmabegroting 2025-2028

3.2.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen

Doel

Omgevingsdienst MiddenHolland (milieudeel)

Het doel van de Omgevingsdienst Midden-Holland (milieudeel) is het waarborgen van een veilige, duurzame en gezonde samenleving door middel van milieutaken zoals vergunningverlening, toezicht en handhaving en advisering op ruimtelijke ontwikkelingen.

Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland

Klimaatadaptatie is belangrijk om Gouda toekomstbestendig te maken en de stad leefbaar en aantrekkelijk te houden voor mens en dier. Naast het aanwezige groen in de stad, zijn de omliggende natuur- en recreatiegebieden van de Groenalliantie Midden-Holland hiervoor van groot belang. Deze gebieden dragen bij aan de vermindering van hittestress, geven inwoners van Gouda ruimte om de warme stad voor een paar uur te ‘ontvluchten’ en te genieten van het groen en fungeren mee in het totale wateropvangsysteem van de stad. Inwoners van Gouda recreëren onder andere in het Krimpenerhout, het Loetbos, Reeuwijkse Hout, Goudse Hout, ’t Weegje, Twaalfmorgen, Oostpolder, Gouwebos en Elfhoeven. De natuurwaarden en biodiversiteit staan ook in de gebieden van de Groenalliantie onder druk mede door toenemende recreatieve drukte en klimaatverandering. Naast gebiedsgerichte investeringen wil de Groenalliantie in 2025 positief bijdragen aan bredere opgaven als waterkwaliteit, gezondheid, biodiversiteit, de energietransitie en klimaatadaptatie. Zo kunnen de natuur- en recreatiegebieden een bijdrage leveren aan de infiltratie van regenwater en het verhogen van de biodiversiteit. Daarvoor wordt een duurzame balans gezocht tussen natuur en recreatie waarbij het uitgangspunt is dat de natuurwaarden, waterkwaliteit en biodiversiteit toenemen in de komende jaren.

In het Ontwikkelplan Groenalliantie 2030 is veel aandacht voor de natuurwaarden, waterkwaliteit en de biodiversiteit. Waar mogelijk gaat de Groenalliantie het beheer meer richten op behoud en ontwikkeling van natuurwaarden en biodiversiteit. In de gebieden wordt in 2025 een aantal quick wins voor de biodiversiteit uitgevoerd. Ook is er een onderzoek naar de waterkwaliteit en de verbetering daarvan opgezet. Ook wordt er gezocht naar de mogelijkheden om op kleine schaal meer duurzame energie op te wekken. Hiermee wil de Groenalliantie een bijdrage leveren aan de realisatie van het Nationale Klimaatakkoord.

Belastingsamenwerking GouweRijnland

De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de reinigingsheffingen en de rioolheffingen ter dekking van de kosten van het ophalen en verwerken van afvalstoffen en voor de werking van een adequaat rioolstelsel. Sinds de inwerkingtreding van de omgevingswet verzorgt de BSGR de heffing en invordering van milieuleges ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van de aanvraag voor een dergelijke milieuvergunning.

Programmabegroting 2025-2028

19

3.2.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zijn de Global Goals weergegeven die van toepassing zijn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zijn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen

Het verminderen van de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast door extra vierkante meters biodivers groen in de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en vertraagd afvoeren van water helpt hierbij.

Genomen maatregelen tegen (Stadspeiling Gouda, effecten van klimaatverandering Duurzaamheid en klimaat)

Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen

Het verminderen van de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast door extra vierkante meters biodivers groen in de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en vertraagd afvoeren van water helpt hierbij.

Na een hevige regenbui blijft langer dan 2 uur water in de straat staan

(Stadspeiling Gouda, Duurzaamheid en klimaat)

Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen

Het verminderen van de gevolgen van hittestress, droogte en wateroverlast door extra vierkante meters biodivers groen in de stad. Ook het infiltreren, vasthouden en vertraagd afvoeren van water helpt hierbij.

Maatregelen willen nemen om overlast door hitte en water rondom woning tegen te gaan

(Stadspeiling Gouda, Duurzaamheid en klimaat)

Schaduwplekken voor verkoeling tijdens een periode van warm weer

(Stadspeiling Gouda, Duurzaamheid en klimaat)

Kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen Verbetering van de biodiversiteit en waterkwaliteit

De gemeente zet zich in voor een Groenbalans (inclusief groener Gouda. Het bestaande groen krijgt percentage voor groen met gaandeweg meer kwaliteit, met kansen waarde voor biodiversiteit) voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De gemeente gaat beginnen met het verbinden en uitbreiden van groene structuren.

Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrij te worden

Hoofdverwarmingsinstallatie woningen (aardgas)

Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrij te worden

Extra impuls geven aan het verduurzamen Gouds IsolatiePlan van huizen en gebouwen om zoveel mogelijk energie te besparen. Het ontzorgen van inwoners en bedrijven en opwek van duurzame energie stimuleren.

Inwoners en ondernemers helpen energie te besparen en aardgasvrij te worden

Inwoners en ondernemers helpen energie te Percentage bekende besparen en aardgasvrij te worden hernieuwbare energie

20

Programmabegroting 2025-2028

Databron

Gemeente Gouda, Geovisia

CBS, Regionale Klimaatmonitor: https:// opendata.cbs.nl/ #/CBS/nl/ dataset/ 84948NED/

RVO, Regionale klimaatmonitor

Doelstelling

Toelichting

Sneller verduurzamen gemeentelijk vastgoed

De gemeente geeft zelf het goede Reductie van de CO2-uitstoot voorbeeld. De ambitie voor het van de gemeentelijke verduurzamen van gemeentelijk vastgoed vastgoedporteuille wordt aangescherpt: in 2030 is tenminste 55% van het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd. Waar mogelijk nemen we stappen om ook de toegankelijkheid van de gemeentelijke gebouwen te verbeteren.

Indicator

Databron Energiemonitor gemeente Gouda

Investeren in de kwaliteit en toegankelijkheid van de openbare ruimte

Integraal en duurzaam investeren in Ik vind mijn buurt goed/ de kwaliteit en toegankelijkheid van de slecht onderhouden inrichting van de openbare ruimte. Ook de inzet voor de aanpak van de problematiek van bodemdaling wordt voortgezet

Stadspeiling

Programmabegroting 2025-2028

21

3.2.4 Wat gaat het kosten? 3.2.4.1 Overzicht lasten en baten Exploitatie (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Lasten

37.938

36.476

36.457

37.106

Baten

-37.679

-38.617

-38.175

-37.749

258

-2.140

-1.718

-642

Toevoegingen aan reserves (lasten)

0

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves (baten)

0

0

0

0

258

-2.140

-1.718

-642

Saldo van baten en lasten

Gerealiseerd resultaat (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.2.4.2 Overzicht mutaties In de onderstaande tabel zijn de financiële mutaties binnen dit programma weergegeven. (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Startbegroting

1.237

-236

-256

-2.508

Autonome en administratieve ontwikkeling

-929

-1.759

-1.317

2.011

0

0

0

0

Nieuwe ontwikkelingen/ bestuursrapportage

-50

-145

-145

-145

Totaal

258

-2.140

-1.718

-642

Kadernota

(+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

3.2.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakvelden (bedragen * € 1.000)

2025

2026

2027

2028

7.2 Riolering

-918

-3.276

-2.652

-1.409

7.3 Afval

-2.218

-2.185

-2.386

-2.553

7.4 Milieubeheer

3.394

3.320

3.320

3.320

258

-2.140

-1.718

-642

Totaal (+ = nadeel/ last | - = voordeel / baat)

22

Programmabegroting 2025-2028

3.3 Wonen en leefomgeving Ambitie In Gouda kan iedereen prettig wonen en leven en dat wil de gemeente zo houden. Een goede bereikbaarheid en betaalbaar woningaanbod voor elke doelgroep zijn daarvoor van belang. Er komen nieuwe woningen in Westergouwe, de Spoorzone en andere plekken in de stad. De norm is betaalbaar bouwen, natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, en aandacht voor duurzame mobiliteit. De goede bereikbaarheid en centrale ligging zijn een onbetwistbare kracht van Gouda. Om Gouda in de toekomst duurzaam bereikbaar te houden en goed te ontsluiten, wordt het Verkeerscirculatieplan (VCP) uitgevoerd. Met meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad wordt autoluw. Het omgevingsbeleid biedt duidelijke richting en regelgeving voor een gezonde en veilige fysieke leefomgeving.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Een toekomstbestendige woningvoorraad voor alle doelgroepen De Woon(zorg)visie 2030 Gouda en de Regionale Realisatieagenda Midden-Holland van 2023 dienen als kader. In regioverband wordt een Woonzorgvisie opgesteld. Dit gebeurt samen met stakeholders.

2) Actieve sturing op het woningbouwprogramma Met het programma Versnellen woningbouw stuurt de gemeente op kansrijke ontwikkelingen en transformatie. Zij benut alle instrumenten om te sturen. Als de wetgever nieuwe mogelijkheden introduceert, vertaalt de gemeente deze naar de Goudse situatie.

3) Uitvoeren van het Verkeerscirculatieplan Met de uitvoering van het VCP creëert de gemeente meer ruimte voor fietsers, wandelaars en het openbaar vervoer. De binnenstad maakt zij autoluw.

4) Meer duurzame mobiliteit en bevoorrading Het blijven inzetten voor meer duurzame mobiliteit en bevoorrading. Faciliteren van de openbare laadinfrastructuur en deelmobiliteit. Bevorderen van het gebruik van schonere en lichtere transportmiddelen. De komst van een distributiehub. En het zetten van stappen richting Zeroemissie Stadslogistiek

5) Invoering van de Omgevingswet De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Gemeenten krijgen tot 1 januari 2032 de tijd om een (digitaal) gemeente dekkend omgevingsplan te maken. De dienstverlening aan bedrijven, organisaties en inwoners staat centraal bij uitwerking van de wettelijke instrumenten.

Programmabegroting 2025-2028

23

3.3.1 Wat gaat de gemeente ervoor doen?

Doelstelling 1: Een toekomstbestendige woningvoorraad voor alle doelgroepen • Sturen op de realisatie van woon(zorg)concepten voor diverse doelgroepen in de nieuwbouw en bestaande voorraad, zoals de Gouwe Huse, jongerenhuisvesting aan de Winterdijk 10 en Knarrenhof en het Ouden Huis in Westergouwe. Woonwensen van jongeren worden nader in kaart gebracht. • In regionaal verband wordt een woonzorgvisie opgesteld en nader uitgewerkt. Er wordt gestart met de voorbereidingen voor een Volkshuisvestelijk Programma (voorheen: Woonzorgvisie) voor Gouda. De gemeenten en corporaties in de regio verkennen in samenwerking met huurdersverenigingen en zorgpartijen mogelijkheden om doorstroming van ouderen te bevorderen. Met de regio wordt ook uitvoering gegeven aan het Actieplan dakloosheid. • De Huisvestingsverordening actualiseren, waarmee wordt ingespeeld op nieuwe wettelijke mogelijkheden en verplichtingen bij woningtoewijzing (o.a. de Wet Betaalbare Huur, de aangepaste Huisvestingswet en mogelijk de Wet versterking regie volkshuisvesting). • Uitbreiden van woonwagenstandplaatsen conform advies van het College voor de Rechten van de Mens.

Doelstelling 2: Actieve sturing op het woningbouwprogramma • Actief sturen op de realisatie van de woningbouwopgave in afstemming met partners in de bouw. Bij nieuwbouw- en transformatieprojecten is de norm minimaal 33% sociale huur en 20% gereguleerde middenhuur of sociale koop. Indien nodig en wenselijk vindt afdracht plaats aan het Fonds Betaalbaar Wonen. De werkwijze rondom dit fonds wordt verder uitgebreid. In Westergouwe wordt op eigen grond gestreefd naar minimaal 33% sociale huur en voor de gronden van de VOF minimaal 20%, mits financieel haalbaar. • De Regionale Realisatieagenda Midden-Holland van 2023 gaat uit van een verhoging van het aandeel betaalbaar (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) naar 67%. De woningbouwprogrammering van Gouda wordt hierop bijgesteld. • Vastleggen van exploitatietermijnen om betaalbare woningen zo lang mogelijk beschikbaar te houden voor de doelgroep. Inzetten op transformatie van bestaande panden en waar dat mogelijk is kansen benutten voor het toevoegen van tijdelijke woningen. • De gemeente gaat uit van natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen en passende duurzame mobiliteit bij nieuwbouw en transformatie. Daarvoor hanteert de gemeente het geactualiseerde programma van eisen dat hoort bij het convenant klimaatadaptief bouwen. Om de voortgang te bewaken wordt een monitor natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen uitgewerkt.

• De gemeente blijft op zoek naar manieren om extra investeringen aan te trekken, waarmee voldoende sociale huur, middenhuur en betaalbare koopwoningen kunnen worden gerealiseerd. Er wordt tevens gestart met het in kaart brengen van scenario’s en instrumenten, waarmee de gemeente meer sturing kan geven op de woningbouwopgave.

Doelstelling 3: Uitvoeren van het Verkeerscirculatieplan (VCP) • Optimaliseren van verbindingen op basis van het wensbeeld voor fiets, openbaar vervoer en voetgangers van het Verkeerscirculatieplan, zoals het realiseren van (delen van) drie regionale doorfietsroutes (Gouda-Alphen, GoudaBodegraven en Gouda-Rotterdam). • Voorbereiden van de realisatie van capaciteitvergrotende maatregelen op de N207/N457 (Westergouwe), de Burgemeester Jamessingel/Van Reenensingel (Spoorzone) en de kruising Goudkade-Industriestraat. Het realiseren van slimme verkeerslichten op diverse kruispunten met meer prioriteit voor langzame verkeersdeelnemers. Het realiseren van een optische versmalling op de Bodegraafsestraatweg en plateaus om de snelheid van het autoverkeer te verlagen. • Voorbereiden en uitvoeren van de herinrichting van diverse wegen conform (het nieuwe) 30 km/u: Koningin Wilhelminaweg, Fluwelensingel, Blekerssingel, Componistenlaan en het herinrichtingsplan korte termijn voor de Nieuwe Veerstal. Realiseren van goede oversteeklocaties op de Goudse Houtsingel. • Realiseren van een mobiliteitshub (openbaar vervoer, deelvervoer en parkeerplaats) bij Klein Amerika. Lobbyen voor het realiseren van een OV-hub/station voor een duurzame ontsluiting van Westergouwe. • Opstellen, vaststellen en uitvoeren van een nieuw Parkeerbeleidsplan.

De uitgangspunten van het beleidsplan worden verwerkt in diverse nieuw op te stellen wijkmobiliteitsplannen, passend binnen het Verkeerscirculatieplan. Het invoeren van gereguleerd parkeren in Korte Akkeren en Kort Haarlem. • Uitvoeren van het Regionaal Verkeers- en Vervoerplan en het programma Verkeersveiligheid.

Doelstelling 4: Meer duurzame mobiliteit en bevoorrading • Het gestaag uitbreiden van het aantal openbare oplaadpunten voor personenauto’s. Ook ontwikkelt de gemeente samen met de andere gemeenten in de regio een nieuwe visie over snelladen en laadmogelijkheden voor andere modaliteiten. • Stimuleren van de inzet van deelvervoer door het uitvoeren van het Actieplan Deelvervoer 2024-2025 in combinatie met het inrichten van de openbare ruimte. Het faciliteren van een stadsbreed en duurzaam aanbod aan deelvervoer en het stimuleren van het gebruik van deelvervoer. • Per 1 januari worden de eerste stappen gezet richting de Zero-Emissiezone Stadslogistiek (ZES) binnenstad. Uitvoeren van het flankerend pakket aan maatregelen om ondernemers te ondersteunen in de transitie naar schone en slimme logistiek. • Uitbreiding van de Stationsgarage voor extra parkeercapaciteit, ook voor de binnenstad.

24

Programmabegroting 2025-2028

• Inzetten op een neutrale stadshub door het tekenen van een convenant ‘Slim bevoorraden Gouda’. Dit samenwerkingsverband faciliteert een hub waar alle type ondernemers terecht kunnen met hun lever- en ophaalbehoefte, en waar meerdere lokale logistieke dienstverleners onder een neutrale vlag opereren.

Doelstelling 5: Invoering van de Omgevingswet • Ervaring opdoen met de nieuwe kerninstrumenten, zoals thematische en gebiedsprogramma’s en buitenplanse omgevingsplanactiviteitvergunningen. • Starten met de opbouw van een gemeentedekkend omgevingsplan nieuwe stijl, middels wijzigingsbesluiten. • De organisatie blijvend opleiden in de nieuwe manier van werken en regelgeving onder de Omgevingswet. • Monitoren van de lokale effecten van de invoering van de Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging.

Programmabegroting 2025-2028

25

3.3.2 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Verbonden partijen

Doel

Omgevingsdienst Midden-Holland (BWT deel)

Het doel van de Omgevingsdienst Midden-Holland (BWT-deel, oftewel Bouw- en Woningtoezicht) is het waarborgen van de veiligheid, kwaliteit en naleving van bouwvoorschriften in de regio. Dit omvat taken zoals het verlenen van bouwvergunningen, het controleren van bouwprojecten, en het handhaven van bouw- en woningregelgeving.

Grondbank RZG Zuidplas

Het doel van de Grondbank RZG Zuidplas is het verwerven, beheren, en ontwikkelen van grond om toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw en infrastructuurprojecten, in de regio Zuidplas mogelijk te maken en te faciliteren.

Belastingsamenwerking Gouwe Rijnland

De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de standplaatsgelden ter dekking van de kosten voor de exploitatie van woonwagenterreinen. De BSGR verzorgt ook de heffing en de invordering van de leges omgevingsvergunning/ fysieke leefomgeving ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van de aanvraag en het verstrekken van een dergelijke vergunning.

Cyclus N.V.

Het doel van Cyclus N.V. is het inzamelen, verwerken, en recyclen van afvalstromen in de regio, met als doel een bijdrage te leveren aan een duurzame en schone leefomgeving. Cyclus N.V. richt zich op het efficiënt beheren van afval en grondstoffen om zo milieubelasting te verminderen en circulaire economie te bevorderen.

Coöperatie Parkeerservice U.A.

Het doel van Coöperatie Parkeerservice U.A. is het ondersteunen van gemeenten bij het efficiënt beheren en handhaven van parkeerbeleid. Dit omvat het aanbieden van diensten zoals parkeerhandhaving, het beheren van parkeerfaciliteiten, en het ontwikkelen van innovatieve parkeeroplossingen om mobiliteit en bereikbaarheid in stedelijke gebieden te verbeteren

26

Programmabegroting 2025-2028

3.3.3 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zijn de Global Goals weergegeven die van toepassing zijn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zijn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Een toekomstbestendige woningvoorraad

Het zorgen voor een toekomstbestendige Eigendomsvormen, met woningvoorraad met aanbod voor elke uitsplitsing naar corporatiehuur, doelgroep. Door het uitvoeren van de particuliere huur en koop. eind 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie. Samen met andere betrokken partijen en in samenspraak met de buurt.

Indicator

Databron

Een toekomstbestendige woningvoorraad

Het zorgen voor een toekomstbestendige woningvoorraad met aanbod voor elke doelgroep. Door het uitvoeren van de eind 2020 vastgestelde Woon(zorg)visie. Samen met andere betrokken partijen en in samenspraak met de buurt.

Actieve sturing op het woningbouwprogramma

Met het programma Versnellen Alternatieve woonvormen woningbouw stuurt de gemeente op kansrijke ontwikkelingen en transformatie. Zij benut alle instrumenten om te sturen. Als de wetgever nieuwe mogelijkheden introduceert, vertaalt de gemeente deze naar de Goudse situatie.