Programmabegroting 2022-2025

SAMH bewaart conform de Archiefwet de archieven van de besturen

54

Programmabegroting 2022-2025

en ambtelijke instellingen van de gemeenten Gouda, Krimpenerwaard, Krimpen aan de IJssel, Waddinxveen, Zuidplas en de Omgevingsdienst Midden Holland. De focus in de komende periode is planmatig werken aan verdere digitalisering van analoge archieven, sturing op standaardisering van de archivering bij de gemeenten via het toezicht en de opzet van een regionaal e-depot in samenwerking met de aangesloten gemeenten. Hiermee wordt invulling gegeven aan de beleidsvisie (vastgesteld in november 2020) en worden de effecten van de pandemie meegenomen. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de haven- en liggelden als algemeen dekkingsmiddel. Sport.Gouda Sport.Gouda zorgt voor de instandhouding van het aanbod aan sportvoorzieningen, zoals het Groenhovenbad, gymzalen, sporthallen en sportvelden. Daarnaast stimuleert Sport.Gouda actieve sportbeoefening door het ondersteunen van sportverenigingen en het organiseren van buitenschoolse activiteiten en sportevenementen.

Programmabegroting 2022-2025

55

3.6 Leefbaarheid en veiligheid Waar staat het programma voor? Lasten x € 1.000 10.259

Het programma Leefbaarheid en veiligheid omvat een breed scala aan onderwerpen, van jeugdcriminaliteit en radicalisering tot de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit. Veel energie is gericht op de aanpak van jeugdoverlast.

Baten x € 1.000 126 Percentage van totale uitgaven 3%

Voor een effectieve aanpak van veiligheidsvraagstukken is de verbinding en samenwerking met en inzet van tal van partijen in de veiligheidsketen en ook daarbuiten essentieel. Stadstoezicht ondersteunt de uitvoering van het beleid met toezicht en handhaving.

Wat wil Gouda bereiken? Door de aanpak van jeugdcriminaliteit de woninginbraken verder laten dalen De inzet op jeugdcriminaliteit bestaat uit zowel preventieve als repressieve maatregelen. In de Kadernota Veiligheid 2019-2022 staat de aanpak van jeugdcriminaliteit centraal, met een intensieve samenwerking tussen de domeinen van veiligheid en zorg. In 2022 wordt de persoonsgerichte aanpak versterkt met procesregisseurs. Het aantal inbraken is in 2021 gestabiliseerd, dit wordt nauwgezet gevolgd. Aanpak van drugscriminaliteit Door analyse van informatie en het gezamenlijke optrekken met partners wordt de drugscriminaliteit in Gouda aangepakt. Voorkomen van radicalisering en polarisatie De nadruk ligt in 2022 op het versterken van het netwerk, het verkleinen van de voedingsbodem van radicalisering en jihadisme en het bieden van tegenwicht aan radicalisering. Tegengaan van ondermijning Het is een maatschappelijk probleem wanneer de onderwereld en de bovenwereld zich met elkaar vermengen. Voor het tegengaan van ondermijnende criminaliteit wordt een integrale aanpak gehanteerd. Afname sociale overlast: focus op woonoverlast en personen met verward gedrag De zorg- en veiligheidspartners streven naar een hanteerbare mate van overlast op straat en in de buurt. Bij escalatie kunnen bestuurlijke instrumenten uitkomst bieden.

Wat zijn de belangrijkste indicatoren

10% Streefwaarde afname aantal woninginbraken in 2022

56

Programmabegroting 2022-2025

10% Streefwaarde afname aantal meldingen jeugdoverlast in 2022

5% Streefwaarde afname aantal meldingen burenruzie en conflictbemiddeling in 2022

3.6.1 Doelen en prestaties Wat gaat de gemeente daarvoor doen? Door de aanpak van jeugdcriminaliteit de woninginbraken verder omlaag brengen Persoonsgerichte aanpak van daders De TopX aanpak richt zich met een persoonsgerichte aanpak op personen die verdacht worden van meerdere misdrijven. Deze aanpak heeft in 2021 nader vorm gekregen. De eerste resultaten laten zien dat het werken met een casusregisseur meer effect sorteert per casus. In 2022 wordt dit voortgezet. Op deze manier werkt het Veiligheidshuis samen met gemeente, politie en forensische partners aan een structurele aanpak van daders van onder meer woninginbraken en drugscriminaliteit. Aanpak overlast en inzet op risicojongeren Op de locaties in Gouda waar sprake is van overlast op straat worden snel en gericht (bestuurlijke) maatregelen getroffen. Opvallend is de laatste tijd dat veel overlastgevers ouder zijn dan 18 jaar. Dit vraagt een andere aanpak en dit wordt in 2022 verder voortgezet. Met procesregisseurs die casuïstiek nauwlettend volgen wordt de aanpak meer sluitend gemaakt. De stadsmarinier (met name voor 18+) en het jongerenwerk (met name voor 18-) investeren in relaties met jeugdige en oudere overlastgevers. Zij pakken samen met de partners binnen de aanpak (jeugd)veiligheid ook door als dat nodig is. Voor ondersteuning van risicojongeren en jongvolwassenen is trajectbegeleiding beschikbaar.

Vroegtijdig signaleren en preventie In diverse actieoverleggen worden vroegtijdige signalen van overlast en risicogedrag in de wijken gedeeld en nemen de partners hierop maatregelen. Deze actieoverleggen worden ingezet op de locaties waar en wanneer het nodig is. Inbraakpreventie Met name in nieuwe hotspots (straten waar in korte tijd meerdere inbraken plaatsvinden) wordt ingezet op voorlichting door de buurtvoorlichters en het geven van anti-inbraaktips aan bewoners. Ook via de ruim 100 WhatsApp groepen worden tips met bewoners gedeeld. De omgevingsgerichte aanpak bestaat uit het beter verlichten van straten en achterpaden en de aanpak van vluchtroutes door het plaatsen van poorten of compartimentering en het weghalen van begroeiing waarbij het zicht wordt ontnomen. Daarnaast worden bestuurlijke maatregelen ingezet om inbrekers te weerhouden om in te breken, zoals bijvoorbeeld de last onder dwangsom voor het vervoer van inbrekerswerktuigen. Deze inzet is onderdeel van de persoonsgerichte aanpak van daders. Aanpak drugscriminaliteit Het onderzoek dat in 2020 is uitgevoerd door bureau Beke en bureau Bervoets heeft er toe geleid dat de aanpak van criminele families en netwerken versterkt is. Ook op de aanpak van deze netwerken wordt een procesregisseur ingezet. Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de verbanden tussen jeugdcriminaliteit, TopX en de aanpak van ondermijning.

Binnen preventie wordt ook meer aandacht gegeven aan de koppeling tussen drugsgebruik en criminaliteit en ondermijning. Drugshandel wordt tegengegaan met de inzet van een last onder dwangsom, na constateringen van de politie. Voorkomen van radicalisering en polarisatie Netwerk en preventie De gemeente onderhoudt een breed netwerk in de stad om polarisatie en radicalisering tegen te gaan. De netwerkregisseur werkt samen met de gemeenschappen aan initiëren van activiteiten die onderlinge verbinding stimuleren. Ouders van opgroeiende kinderen kunnen waar nodig weerbaarheidstraining ontvangen vanuit Oumnia works. Voor professionals worden trainingen op links-, rechts- en islamitisch extremisme georganiseerd. Persoonsgerichte aanpak Vanuit casusregie worden contacten onderhouden met (mogelijk) radicaliserende personen. De samenhang tussen de verschillende activiteiten van de partners (zoals de gemeente, politie, Openbaar Ministerie, zorg) wordt bewaakt om te komen tot een aanpak op maat. Dit geldt ook voor eventuele terugkeerders. Tegengaan van ondermijning Het doel van het Programma Ondermijning is het (zoveel mogelijk) verhinderen van criminele activiteiten door het verstoren van hun ‘bedrijfsproces’.

Onder de vlag van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) wordt ingezet op drugscriminaliteit, criminele families en netwerken, Outlaw Motorcycle Gangs, malafide bedrijven(terreinen), witwassen en (vastgoed)fraude en mensenhandel. Malafide bedrijven(terreinen) Om te voorkomen dat criminelen gebruik maken van gemeentelijke vergunningen wordt ingezet op de Wet Bibob, hiermee kan worden voorkomen dat vergunningen worden gebruikt voor het faciliteren van criminele activiteiten of om crimineel geld wit te wassen. Het toezicht op bedrijven(terreinen) wordt geïntensiveerd door intensiever samen te werken met het Haags Economisch Interventieteam (HEIT) en het Bestuurlijk OndersteuningsTeam (BOT). Drugscriminaliteit De meest voorkomende criminele activiteiten in Gouda spelen zich af in de drugscriminaliteit. Bij het aantreffen van drugs in

Programmabegroting 2022-2025

57

woningen en bedrijven, wordt door de politie een bestuurlijke rapportage opgesteld. Aan elke rapportage wordt door de gemeente opvolging gegeven met een bestuurlijke maatregel zoals een last onder dwangsom of een sluiting. Door criminelen worden veel juridische procedures gevoerd om te voorkomen dat de gemeentewoningen en bedrijven onttrekt aan het drugscircuit. Voor de ondermijningsaanpak betekent dit een verdere kwalitatieve impuls van de juridische besluiten en het beschikbaar hebben van voldoende capaciteit om de juridische procedures te kunnen voeren. Criminele netwerken en families Doel is het beperken van de instroom en het bevorderen van uitstroom uit de criminele netwerken en families. Met de extra aangetrokken analysecapaciteit wordt een meer dynamisch beeld gemaakt van de ontwikkelingen binnen een familie. Welk effect hebben de interventies? Veranderen de onderlinge verhoudingen? Welke familieleden stromen er uit? Is er sprake van nieuwe aanwas binnen een familie? Zo kunnen interventies gerichter ingezet worden en kan meer zicht gehouden worden op de (verschuivende) verhoudingen binnen het netwerk van een criminele familie. Door de aanpak heeft een aantal personen trajectbegeleiding gehad en komen zij steeds meer op 'het juiste spoor'. Een aantal personen is weggegaan uit Gouda. Mensenhandel Gemeenten worden in 2022 geacht een aanpak op mensenhandel te hebben.

Hiervoor is onder andere een regionaal ketenregisseur mensenhandel aangetrokken bij het Regionaal Samenwerkingsverband Integrale Veiligheid (RSIV). Binnen Gouda wordt vanuit de domeinen veiligheid, zorg en het sociaal domein ingezet op het voorkomen en tegengaan van mensenhandel. Voor de controles op illegale prostitutie en mensenhandel wordt samengewerkt met het HEIT. Afname van sociale overlast: focus op woonoverlast en personen met verward gedrag Tegengaan woonoverlast De gemeente werkt integraal aan de aanpak van woonoverlast. Woonoverlast is vaak een combinatie van zorgmijding, een psychische stoornis, agressief gedrag, vervuiling en /of geluidsoverlast. Voor buren en omwonenden kan dit langdurig tot heel vervelende situaties leiden. Het Meldpunt Zorg en Overlast van de GGD is het eerste aanspreekpunt voor dergelijke meldingen en dat coördineert vervolgens de benodigde inzet. Bij escalatie kunnen bestuurlijke instrumenten soms uitkomst bieden. Toezicht en handhaving Het team Stadstoezicht werkt aan een schone, hele en veilige leefomgeving. Dit doet zij onder meer door toezicht te houden op parkeren, afval, jeugd, evenementen en horeca. Handhavers zijn zichtbaar en aanspreekbaar voor inwoners in de wijken. Daarbij werkt Stadstoezicht samen met de politie, de omgevingsdienst en met organisaties in de wijk. De leefbaarheid in de openbare ruimte staat daarbij centraal.

Daarnaast zorgt Stadstoezicht voor het cameratoezicht, de brugbediening, de Havendienst en voor de beveiliging Huis van de Stad. Toezicht en handhaving werkt informatiegestuurd, waardoor leefbaarheidsvraagstukken sneller in beeld zijn en adequaat aanpakt kunnen worden. Prioriteiten in de handhaving worden samen met het bestuur gesteld. Ontwikkelingen in 2022 1. Door omstandigheden is de invoering van de scanauto voor het fiscaal handhaven vertraagd en is de verwachting dat deze per januari 2022 wordt ingezet. Om de scanauto operationeel te krijgen moet de gehele stad ingeregeld worden en soft- en hardware hierop ingesteld worden. 2. Door de inzet van gebiedsboa’s sluit het toezicht beter aan bij de vraagstukken uit die wijk. 3. De afdeling is in het bezit van een voertuig om zelf aangehouden verdachten te vervoeren om deze zo spoedig mogelijk voor te geleiden bij de HOvJ (Hulpofficier van Justitie). 4. De afdeling verwacht, door de uitbreiding van het aantal uren inzet van Jeugdboa’s, een substantiële bijdrage te kunnen leveren aan de overlast. 5. De ontwikkeling van een dashboard om direct inzicht te hebben in de inzet en de vraagstukken. 6. De buitengewoon opsporingsambtenaren worden in de komende periode verder opgeleid om integraal te gaan werken. 7. De camera’s en software gebruikt bij cameratoezicht is opnieuw aanbesteed. 8.

Komend jaar wordt een gedeelte van de meldkamer ingericht om bediening op afstand te realiseren bij de brugbediening.

58

Programmabegroting 2022-2025

3.6.2 Eigen indicatoren Voor het monitoren van de doelstellingen van dit programma gebruikt Gouda de volgende eigen indicatoren. Taakveld

Omschrijving

Gouda

Openbare orde en veiligheid

Afname aantal woninginbraken

272

-10% per jaar

Streefwaarde

Openbare orde en veiligheid

Afname aantal meldingen jeugdoverlast

851

-5% per jaar

Openbare orde en veiligheid

Afname aantal meldingen gestoord/ overspannen persoon

887

-5% per jaar

Openbare orde en veiligheid

Afname aantal meldingen burenruzie en conflictbemiddeling

693

-5% per jaar

3.6.3 Wettelijk voorgeschreven indicatoren Taakveld

Indicator

Meeteenheid

Periode

Gouda

1. Veiligheid

Misdrijven Winkeldiefstallen

per 1.000 inwoners

2020

x

Nederland Streefwaarde x

Hier wordt niet op gestuurd in het Integraal Veiligheidsbeleid

1. Veiligheid

Misdrijven - Diefstallen uit per 1.000 inwoners woning

2020

x

x

4,1

1. Veiligheid

Misdrijven Geweldsmisdrijven

per 1.000 inwoners

2020

5,4

4,6

Hier wordt niet op gestuurd in het Integraal Veiligheidsbeleid

1. Veiligheid

Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

per 1.000 inwoners

2020

6,7

6,2

Hier wordt niet op gestuurd in het Integraal Veiligheidsbeleid

1. Veiligheid

Verwijzingen Halt

per 1.000 jongeren

2016

12

14

Hier wordt niet op gestuurd in het Integraal Veiligheidsbeleid

2017

14

13

idem

2018

10

12

idem

2019

13

13

idem

2020

13

11

idem

Tekstuele toelichting op de indicatoren Indicator

Toelichting

Misdrijven - Winkeldiefstallen

Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

Misdrijven - Diefstallen uit woning

Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners.

Misdrijven - Geweldsmisdrijven

Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).

Misdrijven - Vernielingen en beschadigingen (in Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de de openbare ruimte) openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. Verwijzingen Halt

Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.

Programmabegroting 2022-2025

59

3.6.4 Wat gaat het kosten? 3.6.4.1 Overzicht exploitatie Programma 6 Leefbaarheid en veiligheid Exploitatie (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Lasten

10.259

10.044

10.006

Baten

-126

-126

-126

-126

10.133

9.918

9.880

9.745 0

Saldo van lasten en baten

9.871

Toevoegingen aan reserves (lasten)

0

0

0

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-1

0

1

0

Saldo mutaties reserves

-1

0

1

0

10.132

9.918

9.881

9.745

Resultaat

3.6.4.2 Toelichting op de exploitatie De 3e begrotingswijziging 2021 heeft geleid tot de volgende mutaties (+ = nadeel, - = voordeel): Taakveld (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

2e ijkmoment 2021 voortgang 2021

-53

-51

-243

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

-59

-59

-59

-113 -59

1.2 Openbare orde en veiligheid

6

8

-184

-54

Kadernota 2022

-75

-75

-75

-75

1.2 Openbare orde en veiligheid

-75

-75

-75

-75

Totaal

-128

-126

-318

-188

3.6.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakveld (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

1.1 Crisisbeheersing en brandweer

5.135

5.135

5.123

5.123

1.2 Openbare orde en veiligheid

4.997

4.782

4.757

4.622

Totaal

10.132

9.917

9.880

9.745

3.6.4.4 Investeringen Investeringen op basis van jaar gereed (bedragen x € 1.000) Vervanging camera toezicht js 2022

2022

2023

2024

2025

42

0

0

0

Vervanging camera toezicht js stadstoezicht 2023

0

42

0

0

Vervanging camera toezicht js stadstoezicht 2024

0

0

42

0 44

Vervanging camera toezicht js stadstoezicht 2025

0

0

0

Vervanging randapparatuur Meldkamer STZ

40

0

0

0

Totaal

82

42

42

44

3.6.5 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg Hollands Midden (RDOG HM) Het GGD Rampen opvangplan houdt het volgende in: ten tijde van crises en rampen zorgdragen voor de bescherming en bewaking van de gezondheid van burgers en wel in nauwe samenwerking en afstemming met ketenpartners. Na een crisissituatie wordt zo snel mogelijk herstel van (psychosociale) gezondheid en een veilige leefomgeving gerealiseerd, zoals die vóór de crisis aanwezig was. Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) De Veiligheidsregio Hollands Midden behartigt de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van brandweer, geneeskundige hulpverlening bij zware ongevallen, rampen en rampenbestrijding. Daarnaast realiseert het een gecoördineerde inzet van de bij zware ongevallen en rampen betrokken organisaties, instellingen en diensten. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering de leges voor de uitvoering van bijzondere wetten ter dekking van de kosten voor het in behandeling nemen van een aanvraag en het verstrekken van bijvoorbeeld een terrasvergunning of het houden van een evenement.

60

Programmabegroting 2022-2025

3.7 Bestuur en organisatie Waar staat het programma voor? Lasten x € 1.000 31.951

De gemeente Gouda staat met twee benen in de stad, werkt volop samen met bewoners en biedt initiatieven de ruimte. Daarom wordt actief gewerkt aan het stimuleren van bewonersinitiatieven en (burger-)participatie.

Baten x € 1.000 5.371 Percentage van totale uitgaven 11%

Naast de samenwerking met de inwoners van de stad, behartigt Gouda haar belangen ook samen met de omliggende gemeenten, onder meer in de regio Midden-Holland en in samenwerking met Alphen aan den Rijn en Woerden.

Wat wil Gouda bereiken? Ruimte voor initiatieven De gemeente wil aansluiten bij wat de stad vraagt en bewonersinitiatieven krijgen daarom de ruimte. De Goudse wijkteams worden ondersteund in hun samenbindende rol. GoudApot krijgt de kans zich verder te ontwikkelen en zo breed mogelijk initiatieven te honoreren. Regionale samenwerking Steeds meer maatschappelijke vraagstukken vragen om een aanpak die de gemeentegrenzen overstijgt, denk aan opgaven op het gebied van wonen, bereikbaarheid, duurzaamheid, economie, natuur en toerisme of de inkoop van zorg. In de regio Midden-Holland is sprake van netwerksamenwerking tussen de gemeente Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas. In 2019 hebben zij een nieuwe agenda voor regionale samenwerking opgesteld onder de noemer ‘De kracht van Midden-Holland: de regio van verbinding’. In 2022 en de daaropvolgende jaren wordt deze agenda uitgevoerd. Ook in de netwerksamenwerking met Alphen aan den Rijn en Woerden wordt gewerkt aan een nieuwe stip op de horizon: een meerjarige samenwerkingsagenda. Bovendien zal de uitvoering van de regiodeal bodemdaling de komende jaren een belangrijk thema zijn in de samenwerking. Tot slot is regionale samenwerking belangrijk voor de versterking van kaas als streekproduct.

Samen met Bodegraven-Reeuwijk, Krimpenerwaard en Woerden en private partijen willen we Cheese Valley doorontwikkelen.

Wat zijn de belangrijkste indicatoren?

€ 220

4

GoudApot volledig benut

Raadsbrede samenwerking op 4 onderwerpen

Programmabegroting 2022-2025

61

3.7.1 Doelen en prestaties Wat gaat de gemeente daarvoor doen? Ruimte voor initiatieven Participatie en budgetten Bewoners en andere belanghebbenden worden in een vroeg stadium betrokken bij nieuwe ontwikkelingen. Hierbij wordt duidelijk gecommuniceerd over de kaders en regels die laten zien wat de mogelijkheden zijn. De mogelijkheden – of het gebrek eraan - bepalen in belangrijke mate de trede van participatie. Het communicatiedoel is om met het juiste participatieniveau, de juiste boodschap en de juiste middelen met alle belanghebbenden in contact te komen. Bewonersinitiatieven worden ondersteund vanuit de verschillende vakafdelingen. Om participatie te bevorderen wordt gezocht naar kansen om fysieke en sociale projecten met elkaar te verbinden, de betrokkenheid van bewoners te vergroten en de sociale samenhang in een wijk te stimuleren. De Omgevingswet kent een belangrijk participatie-element. De organisatie werkt er hard aan om dat goed in te bedden. Gouda750 stimuleert de participatie door geld beschikbaar te stellen in het FondsGouda750. Dit zal in 2022 tot veel nieuwe initiatieven leiden en bewoners enthousiast maken om iets voor hun stad te doen. Ook binnen het Gouds Sportakkoord is een stimuleringsbudget beschikbaar om initiatieven te stimuleren. Goudse wijkteams De Goudse wijkteams ontvangen jaarlijks € 3.000 als werkbudget voor communicatie en kleine uitgaven.

Doorontwikkeling GoudApot De gemeente bekijkt in goed overleg met GoudApot hoe het concept ieder jaar verder kan worden ontwikkeld. GoudApot bereikt een brede groep van oude en nieuwe initiatiefnemers. Het budget van € 220.000 wordt jaarlijks nagenoeg volledig besteed aan zeer diverse activiteiten. Het bestuur van GoudApot zoekt naar een goede manier om ruimte te geven aan zowel terugkerende activiteiten als aan nieuwe initiatieven. Activiteiten die georganiseerd worden voor de viering van Gouda 750 jaar worden in goede afstemming tussen GoudApot en het fonds Gouda750 behandeld. Samenwerking met Gouda Bruist Gouda Bruist biedt een platform en een netwerk aan iedereen die in de stad actief is. Ongeveer 2.000 leden zijn actief op goudabruist.nl en maken gebruik van de activiteitenagenda, de sociale kaart en het platform. Voor de gemeente ontwikkelt Gouda Bruist op een aantal thema's nieuwe ideeën en methoden om participatie te bevorderen. Regionale samenwerking Samenwerking Alphen aan den Rijn, Gouda en Woerden De gemeenten Alphen aan den Rijn, Gouda en Woerden werken al geruime tijd samen in een netwerkconstructie.

Eind 2016 verankerden zij diverse samenwerkingsafspraken in een bestuursakkoord met de provincie Zuid-Holland, onder meer op het terrein van bodemdaling, toerisme en vervoer en een jaar later vonden alle partijen elkaar bij de aanpak van diverse projecten in het kader van Gebiedsgericht werken. In 2019 is de samenwerking verder geïntensiveerd door de ondertekening en verdere invulling van een regiodeal bodemdaling samen met nog vijf andere overheden. In 2022 en verder zetten Alphen aan den Rijn, Gouda en Woerden weer volgende stappen. In elk geval werken ze aan een nieuwe, meerjarige agenda, als basis voor de samenwerking. Dit gebeurt in nauwe afstemming met de omliggende gemeenten. Daarnaast zal de uitvoering van de regiodeal de komende jaren een belangrijk speerpunt blijven. Vanuit Gouda zijn twee specifieke projecten aangedragen, met als doel deze onder de vlag van de regiodeal uit te voeren, namelijk (1) het opzetten van een kennis- en expertisecentrum bodemdaling, waarbij de eerste stap is om een (sluitende) businesscase te maken en (2) het vervaardigen van een toolbox voor historische steden met een zakkende bodem. Over de voortgang in de uitvoering van alle projecten onder de regiodeal vindt periodiek overleg plaats met de Rijksoverheid. Samenwerking Cheese Valley Ook voor versterking van kaas als streekproduct is regionale samenwerking belangrijk.

Samen met Bodegraven-Reeuwijk, Krimpenerwaard en Woerden en private partijen wil Gouda Cheese Valley doorontwikkelen. Samenwerking in de regio Midden-Holland In de regio Midden-Holland is in 2021 het kernverhaal van Midden-Holland omschreven rond de kernthema’s groeigebied, bereikbaarheid en economische vitaliteit. In 2022 staat het uitvoering geven aan de lobby voor deze drie kernthema’s centraal alsmede het verder uitvoering geven aan de strategische agenda ‘De kracht van Midden-Holland: regio van verbinding’ In deze agenda is een aantal inhoudelijke accenten en speerpunten benoemd. 1. Op weg naar 2050: regio Midden-Holland energieneutraal. Onder deze noemer wordt onder meer ingezet op een regionale energiestrategie, waarbij opgaven als de energietransitie, de ruimtelijke impact daarvan, klimaatadaptatie, duurzame opwekking van energie, circulaire economie alsmede een duurzame bebouwde omgeving en duurzame mobiliteit invulling krijgen.

62

Programmabegroting 2022-2025

2. Vitale regio en bereikbare woon- en werklocaties. Hierbij gaat het onder meer om het efficiënt verbinden van verschillende vervoerssystemen via openbaar vervoer, auto en fiets. In samenwerking met andere relevante partners, onder meer bij de provincie Zuid-Holland, wordt ingezet op diverse investeringen. Eén van de wensen is om een HOVpunt met P&R te realiseren (NS-station Gouweknoop) aan de westkant van Gouda, een traject dat een lange adem vergt, de samenwerking van veel partijen en genoeg financiële middelen. Ook zijn er ambities om te investeren in wegen om (ontwikkel)locaties goed bereikbaar te houden en in de versterking van de fietsinfrastructuur. 3. Toekomstbestendige economie. Een toekomstbestendige economie vraagt onder meer om een aantrekkelijk vestigings-, ondernemers- en kennisklimaat, de benodigde aandacht voor innovatie en goede samenwerkingsverbanden binnen en tussen de private en de publieke sectoren. Randvoorwaarden om dit te realiseren zijn onder meer een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en een regionale aanpak gericht op de detailhandel, bedrijventerreinen en kantoorpanden. 4. Voldoende en passende woningen van goede kwaliteit. In de regio Midden-Holland liggen kansen om een substantiële bijdrage te leveren aan de regionale, maar ook bovenregionale woningbouwopgave van de provincie Zuid-Holland.

De inzet is de woningvoorraad dusdanig te vergroten dat deze voorraad in 2050 op orde is, rekening houdend met de demografische ontwikkelingen. Het gaat daarbij niet alleen om een kwantitatieve opgave, maar ook in kwalitatieve zin met passende woningen die betaalbaar zijn voor starters, duurzaam, geschikt voor de combinatie wonen-zorg en waar ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen, en dat in een kwalitatief hoogwaardige woon- en leefomgeving. Toekomstvisie In 2018 besloot de gemeenteraad van Gouda tot de start van een traject om te komen tot een toekomstvisie voor Gouda, een beeld van Gouda in 2030, bedoeld om te inspireren, richting te geven en als basis te dienen voor toekomstig handelen. In 2019 is deze visie opgeleverd en vastgesteld, onder de noemer ‘Gouda ligt goed’. De Toekomstvisie is een leidraad in de strategische keuzes die de gemeente maakt. In deze visie is ook een paragraaf opgenomen over regionale samenwerking (paragraaf 5 van deel II), met als titel ‘groter denken en positie kiezen’. Deze paragraaf zal nader geconcretiseerd worden. Dat betekent onder meer dat een verkenning plaatsvindt naar nieuwe mogelijke strategische allianties op grond van inhoudelijke opgaven.

Raadsbrede samenwerking De volgende onderwerpen worden in 2022 raadsbreed opgepakt: • Energietransitie (bestaande bouw); • Klimaatadaptatie (water en groen); • Omgevingswet en omgevingsvisie; • Gouda 750 jaar. Samen met de raad wordt gewerkt aan raadsbreed werken in de stad Gouda volgens de door de raad vastgestelde startnotitie met de doelen en uitgangspunten. De intentie van raadsbreed werken is om meer betrokkenheid en draagvlak voor het democratisch proces en de besluitvorming te creëren en als college en raad samen met de stad op te trekken.

3.7.2 Wettelijk voorgeschreven indicatoren Taakveld

Indicator

Meeteenheid

Periode

Gouda

Nederland Streefwaarde

Wettelijke indicatoren op basis van eigen bronnen 0. Bestuur en ondersteuning

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

2019

n.v.t.

Hier wordt niet op gestuurd.

0. Bestuur en ondersteuning

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

2021

6,73

Hier wordt niet op gestuurd.

0. Bestuur en ondersteuning

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

2019

€ 596

Hier wordt niet op gestuurd.

0. Bestuur en ondersteuning

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

2019

22%

20%

0. Bestuur en ondersteuning

Overhead

% van totale lasten

2022

7,1%

Hier wordt niet op gestuurd.

Tekstuele toelichting op de indicatoren Indicator

Toelichting

Formatie

De toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van de gemeente voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari. In Gouda is dit niet van toepassing omdat de gemeente niet werkt met het principe van toegestane formatie.

Bezetting

Het geraamde werkelijk aantal fte's van het ambtelijk apparaat van de gemeente dat werkzaam is op peildatum 1 januari van het begrotingsjaar (Het is niet gebruikelijk de werkelijke bezetting voor een toekomstig begrotingsjaar in te schatten. Voor de begroting 2021 wordt gerekend met de bezetting van 1 januari 2020).

Apparaatskosten

Alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur.

Programmabegroting 2022-2025

63

Indicator

Toelichting

Externe inhuur

Het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de gemeente in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.

Overhead

Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces in verhouding tot het totaal saldo van de lasten (exclusief toevoegingen aan reserves) volgens de begroting.

3.7.3 Wat gaat het kosten? 3.7.3.1 Overzicht exploitatie Programma 7 Bestuur en organisatie Exploitatie (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Lasten

31.951

31.452

31.406

Baten

-5.371

-5.371

-5.371

31.387 -5.371

Saldo van lasten en baten

26.580

26.081

26.035

26.016

Toevoegingen aan reserves (lasten)

557

557

557

557

Onttrekkingen aan reserves (baten)

-664

-664

-664

-664

Saldo mutaties reserves Resultaat

-107

-107

-107

-107

26.473

25.974

25.928

25.909

3.7.3.2 Toelichting op de exploitatie De 3e begrotingswijziging 2021 heeft geleid tot de volgende mutaties (+ = nadeel, - = voordeel): Taakveld (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

2e ijkmoment 2021 voortgang 2021

879

1203

1189

0.1 Bestuur

-51

-50

-50

1184 -50

0.2 Burgerzaken

113

172

157

152

0.4 Overhead

817

1081

1082

1082

Budgetneutraal

25

25

25

25

0.4 Overhead

25

25

25

25

Kadernota 2022

-50

-40

-35

-35

0.1 Bestuur

-50

-40

-35

-35

Totaal

854

1.188

1.179

1.174

3.7.3.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakveld (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

0.1 Bestuur

4.696

4.656

4.649

0.2 Burgerzaken

1.175

1.116

1.131

4.647 1.136

0.4 Overhead

20.709

20.309

20.255

20.233

Totaal

26.580

26.081

26.035

26.016

3.7.3.4 Investeringen Investeringen op basis van jaar gereed (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Automatisering 2022

600

0

0

0

Automatisering 2023

0

480

0

0

Automatisering 2024

0

0

387

0

Automatisering 2025

0

0

0

707

Automatisering 2026

0

0

0

0

AV middelen (MIVOP 2025)

0

0

0

450

MIVOP 2022

0

0

0

0

Vervanging paternosterkasten 2022

0

0

0

0

600

480

387

1.157

Totaal

64

Programmabegroting 2022-2025

3.7.4 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Regio Midden-Holland (RMH) In de Regio Midden-Holland werken de gemeente Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas samen. Daar ligt een formele gemeenschappelijke regeling aan ten grondslag, maar in de praktijk heeft de samenwerking een netwerk-karakter. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de publieksleges ter dekking van de kosten voor de door burgerzaken diverse geleverde diensten.

3.7.5 Overhead 3.7.5.1 Inleiding Het BBV schrijft voor dat in het programmaplan een overzicht van de overhead wordt opgenomen. Doordat de overhead in een apart overzicht verantwoord wordt, ontstaat beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten en het halen van haar doelstellingen. Het idee is dat de begroting transparanter wordt en dat de raad beter kan sturen op de kosten van overhead. Daarnaast kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking met andere gemeenten worden gemaakt. Het BBV geeft de volgende definitie van overhead die de gemeenten moeten hanteren: 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces'. Deze kosten worden verantwoord op het taakveld Overhead. De kosten van personeel (en goederen en diensten) in het primaire proces worden rechtstreeks doorberekend aan de betreffende taakvelden. Vanwege administratief technische redenen heeft de gemeente ervoor gekozen de overhead in de programmabegroting 2019-2022 onderdeel uit te laten maken van programma 7 Bestuur en organisatie.

3.7.5.2 Toelichting op de overhead Voorbeelden van kosten die tot de overhead worden gerekend zijn de salarislasten van leidinggevenden en van medewerkers van de afdeling financiën. Ook de exploitatielasten van het Huis van de Stad maken deel uit van de overhead. Om de raad op eenvoudige wijze meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de gehele organisatie en ook meer zeggenschap over die kosten te geven, worden de overheadkosten centraal begroot. Voorheen werden deze kosten verdeeld over de programma’s en niet apart inzichtelijk gemaakt. Het saldo van de overheadkosten (inclusief het bedrag dat is toegerekend aan externe kostendragers) komt in 2022 uit op € 20,4 miljoen en is daarmee 6,93% van de totale lasten (inclusief reserves) van de begroting. Voor het specificeren van de overheadkosten hanteert de gemeente Gouda een indeling in elf onderdelen. Onderdeel

Toelichting

Directie

Kosten van de 3 directieleden en de bijbehorende management ondersteuning.

Primair proces

Loonkosten van het personeel die niet direct aan een taakveld kunnen worden toegerekend, zoals alle leidinggevenden in het primaire proces en ondersteuning in het primaire proces (managementassistentes en administratieve medewerkers).

Bestuursondersteuning en Communicatie

Kosten die worden ingezet ten behoeve van de interne en externe communicatie en de bestuursondersteuning.

Concernstaf

Kosten die gemaakt worden ten behoeve van interne controle en advies.

Informatisering en Automatisering

Kosten die gemaakt worden voor het aanschaffen van hardware- en software, licenties, onderhoud, systeem- en netwerk beheer, helpdesk, applicatiebeheer en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Ook vallen hier de telefoonkosten, de kopieerkosten en de kosten van DIV onder. Hiervoor zijn alle automatisering en ICT kosten doorgelopen en indien van toepassing direct toegerekend aan een taakveld. De overgebleven kosten zijn verantwoord onder overhead.

HRM

Kosten die gemaakt worden voor het personeelsbeheer, zoals de salariskosten van de HRMmedewerkers, de kosten van het personeelssysteem, concern brede opleidingskosten en trainingen, werving en selectie, arbodienst, OR, detachering en kosten organisatieontwikkeling.

Huisvesting

Kapitaallasten en onderhoud die betrekking hebben op het Huis van de Stad, alsmede waterverbruik, energiekosten, schoonmaakkosten, beveiliging en het onderhoud binnen het Huis van de Stad.

Facilitaire zaken

Kosten die betrekking hebben op het callcentrum, catering/ kantine, en portokosten.

Financiën

Kosten voor het voeren van de administratie, de planning- en controlfunctie en adviesfunctie op het gebied van financiën, treasury en fiscale zaken.

Programmabegroting 2022-2025

65

Onderdeel

Toelichting

Inkoop

Kosten die worden gemaakt t.b.v. inkoop, waaronder ondersteuning aanbestedingen, ontwikkelen contractenbank en contractmanagement en de verzekeringen.

Juridische Zaken

Kosten die betrekking hebben op juridische zaken, zoals juridische advieskosten, proceskosten en schadevergoeding.

In het BBV is voor de grondexploitaties, investeringen en voorzieningen een uitzondering gemaakt voor wat betreft het centraal begroten en verantwoorden van overheadkosten. Deze uitzondering is gemaakt omdat het niet toerekenen van de overhead zou leiden tot een nadelig resultaat. De jaarlijkse last zou dan namelijk ineens ten laste van het begrotingsresultaat moeten worden gebracht in plaats van deze toe te rekenen aan het grondbedrijf, de onderhoudsvoorzieningen en de investeringen. De overhead die door wordt berekend aan deze externe kostendragers bedraagt € 4,3 miljoen. Toerekening overhead aan heffingen en tarieven Doordat de overhead sinds de BBV-wijziging op een apart overzicht wordt verantwoord en niet worden doorbelast aan de producten in het primaire proces, ontstaat een beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten binnen de programma's. Dit betekent niet dat dat de overhead buiten beschouwing wordt gelaten bij de berekening van de heffingen en tarieven. Deze wordt namelijk extracomptabel (buiten de boekhouding om) berekend ten behoeve van de tariefstelling en om aan te tonen dat de gemeente met deze heffingen geen winst maakt. De toegerekende overhead aan de heffingen en tarieven maken onderdeel uit van de in dit onderdeel gepresenteerde kosten van overhead.

3.7.5.3 Specificatie overhead De specificatie van de lasten en baten van overhead leidt tot de volgende overzichten. Verdeling van de lasten van de overhead over de afdelingen Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2022

Beheer Openbare Ruimte Bestuurs- en Managementondersteuning

2023

2024

2025

-69

-68

-68

-68

1.337

1.337

1.337

1.337

Concernstaf

626

626

626

626

2.403

2.412

2.411

2.411

Directie Algemeen

299

296

296

296,232

Directie Maatschappelijke Ontwikkeling

679

646

617

617

2.404

2.543

2.543

2.542

Cultuur, Vastgoed en Ontwikkeling

Facilitaire Zaken Financiën

626

641

652

657

Human Resource Management

2.268

2.288

2.288

2.288

Informatievoorziening en Automatisering

7.672

7.893

7.708

7.687

Maatschappelijk Beleid

219

219

221

221

Projecten Openbare Ruimte

657

248

248

247

1.081

1.081

1.081

1.081

368

368

368

368

1.546

1.604

1.590

1.585

Regionale Dienstverlening Sociaal Domein Ruimtelijk Beleid en Advies Services Stadstoezicht

95

93

93

93

Veiligheid en Wijken

149

149

149

149

Zorg en Ondersteuning Centraal Jurisdische Afdeling

258

258

258

258

1.438

1.427

1.427

1.423

Werk en Financiën

260

260

260

260

Opgroeien en Start Arbeidsmarkt

299

299

299

299

Directie Ruimtelijke Ordening

163

163

163

163

0

0

0

0

24.999

24.599

24.546

24.524

Programmaorganisatie Control en Info Sociaal Domein Totaal lasten Verdeling van de baten van de overhead over de afdelingen Omschrijving (bedragen x € 1.000) Bestuurs- en Managementondersteuning

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

Cultuur, Vastgoed en Ontwikkeling

-171

-171

-171

-171

Facilitaire Zaken

-534

-534

-534

-534

0

0

0

0

-2.638

-2.638

-2.638

-2.638

Human Resource Management Informatievoorziening en Automatisering Maatschappelijk Beleid

-18

-18

-18

-18

Regionale Dienstverlening Sociaal Domein

-799

-799

-799

-799

66

Programmabegroting 2022-2025

Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2022

Ruimtelijk Beleid en Advies

2023

2024

2025

0

0

0

0

Veiligheid en Wijken

-103

-103

-103

-103

Centraal Jurisdische Afdeling

-27

-27

-27

-27

0

0

0

0

-4.290

-4.290

-4.290

-4.290

Werk en Financiën Totaal baten

3.7.5.4 Overheadpercentage De kosten van overhead kunnen worden uitgedrukt in een percentage. Het BBV schrijft voor dat hiervoor een indicator moeten worden opgenomen in de begroting. Deze indicator drukt de totale overheadkosten uit in het percentage van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan reserves. Bedragen x € 1.000

2022

2023

2024

2025

Totale overheadkosten (programma totaal)

24.999

24.599

24.546

Toerekening externe kostendragers

-4.290

-4.290

-4.290

-4.290

Totale overheadkosten (excl. toerekening)

20.709

20.309

20.256

21.234

Totale lasten (excl. toevoegingen aan reserves)

290.389

280.623

284.916

274.511

7,13%

7,24%

7,11%

7,74%

Berekend overheadpercentage

Programmabegroting 2022-2025

25.524

67

3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen Waar staat het programma voor? Lasten x € 1.000 5.126 Baten x € 1.000 200.759 Percentage van totale uitgaven 2%

68

Programmabegroting 2022-2025

In de zeven programma’s van deze begroting zijn de specifieke lasten en baten per programma opgenomen. Daarnaast heeft de gemeente ook lasten en baten die niet aan een programma zijn toe te rekenen. Het betreft de algemene uitkering, de algemene belastingen, de financiering, onvoorziene uitgaven en stelposten en ook de vennootschapsbelasting. Deze komen aan bod in dit onderdeel Financiering en algemene dekkingsmiddelen.

3.8.1 Inleiding Algemene dekkingsmiddelen zijn gelden die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Voorbeelden zijn de uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten van gemeentelijke belastingen (zoals OZB, precariobelasting). Binnen de algemene dekkingsmiddelen wordt geen directe koppeling gelegd tussen middelen en doelstellingen. Daarom bevat dit onderdeel van de begroting geen overzicht met indicatoren. De toelichting is opgebouwd aan de hand van de diverse taakvelden die binnen dit onderdeel worden verantwoord. In lijn met voorgaande jaren worden de volgende algemene dekkingsmiddelen onderscheiden: • financiering/treasury; • lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is; • algemene uitkering uit het gemeentefonds; • overige baten en lasten.

3.8.2 Toelichting op financiering Treasury Op het taakveld treasury worden het renteresultaat en het resultaat op deelnemingen verantwoord. Het renteresultaat wordt ook wel aangeduid als het saldo van de financieringsfunctie. Dit geeft het saldo weer tussen enerzijds: • de betaalde rente (last) over de aangegane langlopende leningen en over de aangetrokken kortlopende middelen zoals kasgeld en middelen in rekening-courant en • de ontvangen rente (baten) over de uitzettingen, zoals deposito’s, verstrekte langlopende leningen en beleggingen en anderzijds de rente die wordt doorberekend aan de producten, de investeringen en de grondexploitaties. Het resultaat op deelnemingen bestaat uit ontvangen dividend van aandelen BNG. Cyclus en Oasen keren geen dividend uit. Naast dividend worden op deze post ook de ontvangen garantiepremies op verstrekte borgstellingen verantwoord. Tot slot worden de kapitaallasten (rentelasten) voor deelnemingen in het aandelenkapitaal van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Cyclus N.V. en Oasen hier verantwoord. Per saldo resteert een voordelig resultaat op het taakveld treasury van ongeveer € 1,6 miljoen in 2022.

In de daaropvolgende jaren stijgt dit voordelig resultaat jaarlijks met ongeveer € 0,5 miljoen met de aantekening dat het rentepercentage waartegen mag worden doorberekend aan producten, investeringen en grondexploitaties op grond van regelgeving wellicht op enig moment moet worden verlaagd. Hierdoor zal het resultaat op taakveld treasury lager worden. Indien dit zich voordoet heeft dit weinig tot geen begrotingsconsequenties omdat dan de producten, de investeringen en de grondexploitaties minder rente doorbelast krijgen.

3.8.3 Toelichting op algemene dekkingsmiddelen Mutaties reserves De bij dit onderdeel geraamde onttrekkingen zijn grotendeels een gevolg van de besluitvorming over de aanwending van de reserve sociaal domein en de algemene reserve. Resultaat van de rekening (baten/lasten) Dit taakveld toont in feite het begrotingssaldo, na alle toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Het begrotingssaldo kent het volgende meerjarige verloop. Bedragen * € 1.000 Begrotingssaldo

2022

2023 -4.041

2024 1.684

2025 3.184

4.159

Het saldo wordt administratief technisch in 2022 onttrokken en in 2023, 2024 en 2025 toegevoegd aan de algemene reserve. Onroerende zaakbelasting (woningen en niet-woningen) De onroerende zaakbelasting (OZB) is een belasting die gemeenten mogen heffen over woningen en niet-woningen. De OZB maakt onderdeel uit van de groep lokale heffingen (rioolheffing, OZB, afvalstoffenheffing, leges, parkeeropbrengsten, precariobelasting, hondenbelasting, havengelden, staangelden, marktgelden en toeristenbelasting) en genereert voor de gemeente Gouda binnen de lokale heffingen de op een na hoogste belastingopbrengst. De OZB kan worden gesplitst in een eigenarenbelasting en een gebruikersbelasting. De aanslagen OZB worden berekend op basis van de waarde van de onroerende zaken. Deze waardering dient de gemeente uit te voeren op grond van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ).

Programmabegroting 2022-2025

69

Het tarief voor de heffing van de OZB wordt jaarlijks gewijzigd. De aanslag OZB wordt berekend naar een percentage van de waarde van de onroerende zaken, zoals die op de voet van de Wet WOZ wordt vastgesteld. Voor het jaar 2022 worden de onroerende zaken gewaardeerd naar waardepeildatum 1 januari 2021. Aan de lastenkant worden kosten geraamd voor het innen van de opgelegde belastingen, de zogenaamde perceptiekosten. Feitelijk zijn dit alle personele en materiële kosten die verband houden met de oplegging, inning, afhandeling van bezwaarschriften en de kosten van de uitvoering van de Wet WOZ. Parkeerbelastingen Tot dit taakveld behoren de heffing en invordering van parkeerbelasting, de opbrengsten van parkeerfaciliteiten en de opbrengsten uit boetes. In Gouda zorgen met name het betaalde straatparkeren rondom de binnenstad en de stationsparkeergarage voor jaarlijkse inkomsten. Overige belastingen Tot dit taakveld behoren overige gemeentelijke belastingen, zoals de precariobelasting en de hondenbelasting. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De (algemene) uitkering uit het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeente. De hoogte van de algemene uitkering wordt bepaald op basis van objectieve maatstaven zoals bijvoorbeeld het aantal inwoners, het aantal woonruimten en andere sociale en fysieke kenmerken van de gemeente.

Naast de algemene uitkering komen uit het gemeentefonds ook decentralisatie-uitkeringen, integratie-uitkeringen en suppletie-uitkeringen, die allemaal hun eigen specifieke basis hebben. De hoogte van de uitkering uit het gemeentefonds voor de periode 2022-2025 is gebaseerd op informatie uit de meicirculaire gemeentefonds 2021. De raad is met de raadsmemo van 29 juni 2021 geïnformeerd over de uitkomsten van deze circulaire. De fondsbeheerders hebben de eerder beoogde ingangsdatum van 1 januari 2022 voor de nieuwe verdeling van het gemeentefonds losgelaten. Besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling - voorzien per 1 januari 2023 - is aan het nieuwe kabinet. Na definitieve besluitvorming vindt zo spoedig mogelijk de verwerking in een circulaire van het gemeentefonds plaats. De herverdeeleffecten zullen op dat moment definitief worden bepaald. Over de resultaten van de septembercirculaire 2021 wordt de raad afzonderlijk geïnformeerd. De uitkomsten worden bij de eerstvolgende begrotingswijziging verwerkt. Overige baten en lasten Binnen dit taakveld presenteert de gemeente de algemene lasten en baten, de post onvoorziene uitgaven algemeen en de stelposten voor nog toe te wijzen middelen. Binnen dit taakveld staan ook de loonkosten voor bovenformatief personeel dat niet meer aan het werk is en de lasten en baten van gedetacheerd personeel.

Onvoorziene uitgaven Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is opgenomen. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang hiervan. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang hij nodig acht. De raming voor 2022 bedraagt € 151.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma’s tezamen, dat onder voorwaarden (onvoorzien, onvermijdbaar, onuitstelbaar) kan worden aangewend. De hoogte van de onvoorziene uitgaven is trouwens niet bedoeld om omvangrijke afwijkingen binnen de begroting op te vangen. Daarvoor dient de beschikbare weerstandscapaciteit. Stelposten Stelposten zijn posten die wel in de begroting zijn meegenomen voor het algemeen beeld, maar nog niet zijn uitgewerkt of ingevuld. Dit omdat nog niet bekend is hoe de verdeling precies plaatsvindt. Het is wenselijk zo min mogelijk met stelposten te werken. Binnen de begroting van Gouda zijn de volgende stelposten verwerkt: • Stelposten loon- en prijscompensatie: De inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prijzen. Dat betekent dat rekening is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prijsstijgingen. De loon- en prijsgevoelige budgetten in de Goudse begroting worden in 2022 verhoogd met de 1,2% voor loongevoelige budgetten en 1,4% voor prijsgevoelige budgetten.

• Stelpost uitbreiding Westergouwe: Op basis van eerdere ramingen van de gevolgen van de bouwactiviteiten in Westergouwe voor de opbrengsten OZB en de uitkering uit het gemeentefonds is ook een (stel)post opgenomen ter dekking van hogere lasten voor de gemeente. • Stelpost taakmutaties uitkering gemeentefonds: De taakmutaties die genoemd worden in circulaires van het gemeentefonds worden in afwachting van nadere inhoudelijke en financiële onderbouwing geraamd op een afzonderlijke post in de begroting. Voor 2022 en verder kunnen nog middelen worden bestemd met betrekking tot onder andere de

70

Programmabegroting 2022-2025

nieuwe wetten Wet inburgering en Wet open overheid en ook voor "antidiscriminatievoorziening" en prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg. Alle bedragen in onderstaande tabel zijn positief. Dat betekent dat de middelen beschikbaar zijn voor besteding.

Stelposten Bedragen x € 1.000 Stelposten loon- en prijscompensatie

2022

2023

2024

2025

0

2.711

4.569

7.023

Stelpost uitbreiding Westergouwe

404

404

393

380

Stelpost taakmutaties uitkering gemeentefonds

562

574

585

587

Totaal

966

3.689

5.547

7.610

Als onderdeel van de algemene baten en lasten is ook de reeds gerealiseerde en verwachte winstuitkering geboekt van het Bedrijvenschap Regio Gouda (BRG) met betrekking tot Gouwe Park. De BRG heeft besloten tot een fysieke winstuitkering aan de drie deelnemende gemeenten in de jaren 2020 (€ 1 miljoen), 2021 (€ 1 miljoen) en 2022 (ongeveer € 1,9 miljoen). Conform het besluit van het algemeen bestuur wordt het BRG 31 december 2022 opgeheven. Vennootschapsbelasting Overheden vallen onder de vennootschapsbelastingplicht. Over de winst die zij met ondernemingsactiviteiten hebben behaald, moeten zij vennootschapsbelasting (VPB) betalen. De gemeente Gouda verwacht op basis van de huidige inzichten dat de activiteiten Straatparkeren, Parkeergarage, reclame, bedrijfsafval en opbrengsten restafval (PMD, ijzer, glas) door de ondernemerspoort gaan: • voor het Straatparkeren kan een vrijstelling worden toegepast, waardoor geen VPB-druk ontstaat; • voor de overige activiteiten geldt geen vrijstelling en is de geraamde vennootschapsbelasting € 130.000 voor 2022 en € 402.500 voor de periode 2023-2025.

3.8.4 Wat gaat het opleveren? 3.8.4.1 Overzicht exploitatie Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Exploitatie (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Lasten

5.126

6.054

9.024

11.931

Baten

-200.759

-193.169

-195.618

-198.449

Saldo van lasten en baten

-195.633

-187.115

-186.594

-186.518

Toevoegingen aan reserves (lasten)

1.800

0

0

200

Onttrekkingen aan reserves (baten)

0

0

0

0

1.800

0

0

200

-193.833

-187.115

-186.594

-186.318

2024

2025

Saldo mutaties reserves Resultaat

3.8.4.2 Toelichting op de exploitatie Uit de 3e begrotingswijziging 2021 zijn de volgende mutaties opgenomen (+ = nadeel, - = voordeel): Taakveld (bedragen x € 1.000) 2e ijkmoment 2021 voortgang 2021

2022

2023

3.555

4.244

3.210

3.504

0.10 Mutaties reserves

215

1.231

101

101

0.5 Treasury

479

181

287

586

0.61 OZB woningen

327

327

327

327

0.62 OZB niet-woningen

677

677

677

677

0.63 Parkeerbelasting

-1

-1

-1

-1

0.64 Belastingen overig

-36

-36

-36

-36

0.8 Overige baten en lasten

1.894

1.865

1.855

1.850

Budgetneutraal

499

399

399

399

0.8 Overige baten en lasten

499

399

399

399

1.792

1.059

926

459

Meicirculaire 2021 0.61 OZB woningen

-3

1

5

20

0.62 OZB niet-woningen

-8

-10

-11

-2

0.64 Belastingen overig

-1

-1

-2

-1

1.561

883

910

682

0.8 Overige baten en lasten

243

186

24

-240

Resultaat 3e raadswijziging 2021

733

-2.188

-1.767

-1.208

0.7 Alg uitk en ov uitk gemeentefonds

Programmabegroting 2022-2025

71

Taakveld (bedragen x € 1.000)

2022

0.11 Resultaat vd rekening baten/lasten

2023

2024

2025

733

-2.188

-1.767

-1.208

Kadernota 2022

0

0

0

-200

0.10 Mutaties reserves

0

0

0

-200

6.579

3.514

2.768

2.954

Totaal

3.8.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit onderdeel van de begroting. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakveld (bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

0.10 Mutaties reserves

-1.235

-305

538

0.11 Resultaat vd rekening baten/lasten

-4.041

1.684

3.184

4.196

0.5 Treasury

-2.295

-2.860

-3.338

-3.831

0.61 OZB woningen

-8.496

-8.625

-8.760

-8.901

0.62 OZB niet-woningen

-8.265

-8.388

-8.516

-8.650

0.63 Parkeerbelasting

-3.969

-3.979

-3.979

-3.979

0.64 Belastingen overig

-407

-420

-428

-437

-166.283

-167.854

-171.187

-174.481

0.7 Alg uitk en ov uitk gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten Totaal

1.225

-641

3.633

5.893

8.341

-195.632

-187.114

-186.593

-186.517

3.8.5 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR) De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de publieksleges ter dekking van de kosten voor de door burgerzaken diverse geleverde diensten. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) De gemeente Gouda heeft 82.446 aandelen BNG à € 2,50 nominaal van de in totaal 55.690.720 uitgegeven aandelen. Het aandelenbezit blijft in stand en er zijn geen jaarlijkse bijdragen aan de BNG. De betrokkenheid van de BNG bij de doelstellingen van het programma Algemene dekkingsmiddelen beperkt zich tot de dividenduitkering die als algemeen dekkingsmiddel wordt gebruikt. Voor 2022 en verder wordt uitgegaan van een jaarlijkse dividenduitkering van € 100.000. Oasen De gemeente Gouda heeft 72 aandelen Oasen à € 455,00 nominaal van de in totaal 2.500 uitgegeven aandelen. Het aandelenbezit blijft in stand en er zijn geen jaarlijkse bijdragen aan Oasen. De betrokkenheid van Oasen bij de doelstellingen van het programma Algemene dekkingsmiddelen is gering. Oasen keert geen dividend uit en levert in dit verband geen bijdrage aan de algemene dekkingsmiddelen.

72

Programmabegroting 2022-2025

4 Beleidsbegroting: paragrafen

Programmabegroting 2022-2025

73

4.1 Lokale heffingen 4.1.1 Inleiding Lokale heffingen zijn een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten. Heffingssoorten Er is onderscheid tussen belastingen, rechten en bestemmingsheffingen. • Belastingen zijn verplichte bijdragen aan de gemeente waar geen directe tegenprestatie tegenover staat. De opbrengst van de gemeentelijke belastingen gaan naar de algemene middelen. • Rechten zijn vergoedingen voor kosten die verband houden met een individuele dienst, zoals het verstrekken van een vergunning. De opbrengst mag niet meer dan 100 procent kostendekkend zijn. • Bestemmingsheffingen zijn vergoedingen die een gemeente vraagt voor het beschikbaar stellen/onderhouden van een collectieve voorziening. De opbrengst mag niet meer dan 100 procent kostendekkend zijn. Lokale heffingen Gouda Gouda kent de volgende lokale heffingen. • Belastingen: onroerende zaakbelastingen (OZB), hondenbelasting, toeristenbelasting, parkeerbelasting en precariobelasting. • Rechten: Leges, marktgelden, havengelden, staangelden. • (Bestemmings)heffingen: rioolheffing, afvalstoffenheffing, reinigingsrechten. Deze paragraaf geeft informatie over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van de diverse lokale heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners en bedrijven.

Ook wordt in deze paragraaf ingegaan op de kostendekking van de diverse gemeentelijke heffingen; de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de leges. De consequenties van het beleid voor de belastingverordeningen worden nader uitgewerkt in het belastingvoorstel dat in de raadsvergadering van december wordt behandeld. De Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR) verzorgt voor Gouda de heffing en de invordering van de lokale belastingen en heffingen. Ook bepaalt de BSGR de hoogte van de WOZ-waarde voor alle onroerende zaken in onze gemeente. Meer informatie over de BSGR is te vinden in de paragraaf Verbonden partijen en op de website van de BSGR.

4.1.2 Beleid en belangrijkste wijzigingen in 2022 Algemeen De uitgangspunten voor de tarieven zijn gebaseerd op het Coalitieakkoord 2018-2022. Het streven is om de OZB met niet meer te laten stijgen dan het inflatiepercentage. Daarnaast is het streven om Gouda binnen de top 25 van duurste gemeente te laten zakken. In 2021 zijn de tarieven OZB voor huiseigenaren opgetrokken naar het landelijk gemiddelde. De meeropbrengst van 1 miljoen is benut ter dekking van de extra kosten voor jeugdhulp en Wmo. De rioolheffing is verlaagd in 2021. Tariefontwikkeling Zoals verwoord in de kadernota 2022-2025 wordt bij het bepalen van de opbrengsten 2022 rekening gehouden met een inflatiepercentage van 1,4% (op basis van de meicirculaire 2021. In 2021 betrof dit percentage 1,8%). In 2021 zijn de tarieven voor rioolheffing verlaagd. In 2022 stijgen de tarieven voor rioolheffing niet (dus ook geen ophoging met het inflatiepercentage). De afvalstoffenheffing stijgt om de heffing kostendekkend te houden. Het vaste tarief afvalstoffenheffing wordt opgehoogd met € 38,50. Dit is inclusief het inflatiepercentage van 1,4%. Woonlasten (lokale lastendruk) De woonlasten bestaan uit de onroerende zaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing. De woonlasten worden berekend voor een eigenaar of huurder van een woning die de woning bewoont met meerdere personen.

Op verzoek van de auditcommissie zal bij de behandeling van de begroting een separaat toelichtend memo over de financiering van de onderhoudswerkzaamheden aan en investeringen in het riool worden verstrekt. In 2022 stijgen de woonlasten voor de eigenaar-gebruiker van een woning met een WOZ-waarde van € 245.000 (gemiddelde WOZ-waarde van woningen in Gouda in 2021) met 4,01%. De woonlasten voor de huurder stijgen in 2022 met 6,96%. Corona Om ondernemers financieel te ondersteunen zijn in 2020 en 2021 de tarieven toeristenbelasting en precario terrassen en uitstallen van goederen op 0 vastgesteld. Met ingang van 2022 worden deze tarieven weer geheven (tarief 2020; + 1,8 % (inflatie 2021) + 1,4 % (inflatie 2022)).

74

Programmabegroting 2022-2025

Precariobelasting Vanaf 2022 is het niet meer mogelijk om precariobelasting te heffen over netwerken die nutsbedrijven in, op of boven gemeentegrond exploiteren. Zie verder paragraaf 4.1.3. onder 'precariobelasting'

4.1.3 Beleidsuitgangspunten gemeentelijke heffingen in 2022 Onroerende zaakbelastingen (OZB) Onroerende zaakbelastingen worden betaald door eigenaren en/of gebruikers van onroerende zaken zoals woningen, bedrijfspanden en grond. De opbrengsten van de OZB gaan naar de algemene middelen. De ozb- opbrengst wordt opgehoogd met het inflatiepercentage van 1,4%. Gouda volgt daarmee de indexatie op basis van ‘prijsoverheidsconsumptie’ op. Wat dat betekent voor de hoogte van de tarieven is onder andere afhankelijk van de waardeontwikkeling van woningen en niet-woningen. De heffingsmaatstaf van de onroerende zaakbelastingen is de WOZ-waarde van de woning/niet-woning. Er wordt belasting geheven naar een percentage van deze vastgestelde WOZ-waarde. De WOZ-waarde wordt jaarlijks opnieuw bepaald. Zodra de nieuwe WOZ-waarden voor 2022 (peildatum 1-1-2021) bekend zijn, zal bij het tarievenvoorstel Belastingverordening (na vaststelling van de begroting) het definitieve belastingtarief hierop worden aangepast. Voor de objecten die de gemiddelde waardeontwikkeling volgen zal de OZB-aanslag 2022 dus met ongeveer 1,4% stijgen. Reinigingsheffingen Afvalstoffenheffing is een heffing voor huishoudens waar de gemeente de plicht heeft om huisvuil op te halen. Met de opbrengst wordt de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval bekostigd.