Programmabegroting 2022-2025
Tekst van het document
Programmabegroting 2022-2025
Inhoudsopgave 1 Introductie
5
1.1 Inleiding
5
1.2 Leeswijzer
5
2 Begroting 2022 op hoofdlijnen
7
3 Beleidsbegroting: programma's
10
3.1 Economie, werk en onderwijs
11
3.2 Energie en klimaat
21
3.3 Wonen en leefomgeving
26
3.4 Sociaal domein
35
3.5 Cultuur, sport en recreatie
48
3.6 Leefbaarheid en veiligheid
56
3.7 Bestuur en organisatie
61
3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen
68
4 Beleidsbegroting: paragrafen
73
4.1 Lokale heffingen
74
4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
82
4.3 Onderhoud kapitaalgoederen
93
4.4 Financiering
97
4.5 Investeringen
103
4.6 Bedrijfsvoering
104
4.7 Verbonden partijen
110
4.8 Grondbeleid
123
5 Financiële begroting
125
5.1 Inleiding
125
5.2 Financieel beleid en indicatoren
125
5.3 Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting
125
5.4 Grondslagen
135
5.5 Overzicht van baten en lasten
136
5.6 Incidentele baten en lasten
137
5.7 Concerninvesteringsplan
140
5.8 Financiering
140
5.9 Stand en verloop reserves
141
5.10 Stand en verloop voorzieningen
142
5.11 Arbeidskosten gerelateerde verplichtingen
142
6 Besluit bij Programmabegroting 2022-2025
143
7 Bijlagen
144
7.1 Concerninvesteringsplan 2022-2026
144
7.2 Specificatie per reserve en voorziening
148
7.3 Financiële onderbouwing taakvelden
157
Programmabegroting 2022-2025
3
4
Programmabegroting 2022-2025
1 Introductie 1.1 Inleiding Voor u ligt de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025 (hierna: programmabegroting) van de gemeente Gouda. De programmabegroting maakt deel uit van de Planning & Controlcyclus. Gemeenten zijn volgens de Gemeentewet verplicht om ieder jaar een begroting, meerjarenraming, jaarverslag en jaarrekening binnen deze Planning & Controlcyclus vast te stellen. In de begroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. De plannen zijn beschreven in zeven programma’s, waarbij steeds drie vragen centraal staan: • Wat wil Gouda bereiken? • Wat gaat de gemeente daarvoor doen? • Wat gaat het kosten? Met deze begroting legt het college van burgemeester en wethouders de voor 2022 geplande lasten en baten ter vaststelling aan de gemeenteraad voor. De begroting dient ter ondersteuning van de rol van de raad. In deze rol ligt de nadruk op kaderstelling, controle, sturing op hoofdlijnen, autorisatie en allocatie van middelen. De budgetten voor 2022 worden door het vaststellen van deze begroting door de raad op programmaniveau geautoriseerd. Daarnaast geeft de meerjarenraming de raad een beeld van de verwachtingen ten aanzien van de financiële ontwikkelingen in de drie daaropvolgende jaren.
1.2 Leeswijzer De brede samenstelling van het gemeentelijk takenpakket maakt het lezen van een gemeentebegroting niet eenvoudig. Deze leeswijzer is bedoeld om u daarbij op weg te helpen. De programmabegroting is opgebouwd uit de volgende onderdelen: De begroting op hoofdlijnen Dit onderdeel bevat een samenvatting van de belangrijkste ambities uit de begroting en de bijbehorende financiële vertaling. Programma's Een (beleids-)programma is een samenhangende verzameling van taken, activiteiten en geldmiddelen, wat gericht is op het bereiken van vooraf bepaalde maatschappelijke effecten. De burgers kunnen de raad aanspreken op de te realiseren prestaties van de programma’s in de begroting. Elk programma gaat in op de eerder aangehaalde drie W-vragen: • Wat wil Gouda bereiken? (geeft inzicht in de gestelde doelen); • Wat gaat de gemeente daarvoor doen? (geeft een beschrijving van de doelen en prestaties en de bijbehorende beleidsindicatoren); • Wat gaat het kosten? (bevat een overzicht van lasten, baten en investeringen). Ieder programma wordt afgesloten met een overzicht van de verbonden partijen. Verplichte overzichten De overzichten Overhead en Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien zijn verplichte onderdelen van de programmabegroting. Het overzicht Overhead is verwerkt in programma 7 Bestuur en organisatie.
Op algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien wordt ingegaan in hoofdstuk 3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen. Paragrafen In de paragrafen worden financiële en bedrijfsmatige onderwerpen (van belang voor het inzicht in de financiële positie) gebundeld en per thema gepresenteerd. De volgende paragrafen maken onderdeel uit van de begroting: Lokale heffingen, Risicobeheersing en Weerstandsvermogen, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Investeringen, Verbonden partijen en Grondbeleid. Het onderwerp Investeringen is wederom dit jaar toegevoegd om extra inzicht in de verwachte uitgaande geldstroom te creëren; de andere 7 onderwerpen zijn wettelijk verplicht. Financiële begroting Dit onderdeel bevat een uiteenzetting van de financiële positie van de gemeente Gouda. Met onder andere de geprognosticeerde balans in meerjarenperspectief, de meerjarige ontwikkeling van het EMU-saldo en een meerjarig overzicht van baten en lasten. Ook de investeringsplanning, een overzicht van de reserves en voorzieningen en de
Programmabegroting 2022-2025
5
grondslagen waarop de ramingen zijn gebaseerd, worden gepresenteerd. De meeste overzichten in dit onderdeel zijn wettelijk voorgeschreven. In de begroting zijn veel optellingen opgenomen. Voor deze tabellen geldt dat als gevolg van afronding de som der delen kan afwijken van het totaal. Besluit en bijlagen De begroting wordt gecompleteerd met het voorgestelde raadsbesluit en enkele bijlagen, waaronder een vertaaltabel met baten en lasten per programma / taakveld.
6
Programmabegroting 2022-2025
2 Begroting 2022 op hoofdlijnen
Programmabegroting 2022-2025
7
8
Programmabegroting 2022-2025
Programmabegroting 2022-2025
9
3 Beleidsbegroting: programma's
10
Programmabegroting 2022-2025
3.1 Economie, werk en onderwijs Waar staat het programma voor? Lasten x € 1.000 22.870 Baten x € 1.000 9.414 Percentage van totale uitgaven 8%
Het programma Economie, werk en onderwijs draait om het versterken van de economie, waarbij inwoners zoveel mogelijk meedoen. Dit vraagt om een stevige verbinding tussen de drie werkvelden economie, werk en onderwijs. Het programma draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat, aan innovatie en aan een goed functionerende arbeidsmarkt. Tevens draagt dit bij aan een goed onderwijsaanbod, adequate onderwijshuisvesting en een goede verbinding tussen onderwijs en het sociaal domein. Circulair produceren en consumeren gelden in dit kader als uitgangspunt.
Wat wil Gouda bereiken? Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt en stimuleren innovatie Gouda wil dat het aanbod van opleidingen in Midden-Holland aansluit op de vraag van het bedrijfsleven en wil daarnaast de innovatie in Triple Helix-verband versterken. Gouda stimuleert, onder andere vanuit Campus Gouda, dat jongeren opleidingen kiezen met een beroepsperspectief en de kans krijgen zich optimaal te ontwikkelen en aan het werk te gaan. Met bedrijven en studenten wordt, via een regionale projectenagenda, gewerkt aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Via Campus Gouda halen we extra hbo-aanbod naar onze stad en regio. Sluitende aanpak jeugdwerkloosheid Gouda wil jeugdwerkloosheid voorkomen. Gouda zet daarom in op preventie en een effectieve aanpak, opdat de jeugdwerkloosheid in de periode '19-'22 met 100 jongeren structureel daalt. Versterken vestigingsklimaat in Gouda en de regio Gouda wil een aantrekkelijke stad zijn voor het midden- en kleinbedrijf en grote ondernemers. Om te onderzoeken op welke manier het bestaande areaal bedrijventerreinen beter benut kan worden, gaat een projectleider aan de slag met de schuifpuzzel Kromme Gouwe – Goudse Poort. Ook gaat Gouda aan de slag met de uitvoering van de prioriteiten uit de Economische Agenda 2021-2024.
Hierbij zoekt de gemeente aansluiting bij de uitvoering van de regionale Triple Helix innovatieve projectenagenda (MKB-deal met provincie Zuid-Holland). Versterken onderwijs en tegengaan schooluitval Gouda wil dat jongeren zich tijdens hun schoolloopbaan zo optimaal mogelijk ontwikkelen. Tijdens corona is het aantal voortijdig schoolverlaters gedaald, maar dit kan in 2022 veranderen. Voorkomen dat jongeren hun opleiding stoppen om te gaan werken is een speerpunt in 2022.Via de Goudse Onderwijsagenda versterken we het Goudse onderwijs. Gouda legt daarbij verbinding met het Nationaal Programma Onderwijs. Aanpak laaggeletterdheid Laaggeletterdheid is een groot maatschappelijk probleem, ook in Gouda. De uitvoering van het Gouds Taalakkoord en het Regioplan Laaggeletterdheid zijn belangrijke prioriteiten voor 2022. De gemeente speelt hierin een voorbeeldrol, door 'direct duidelijk' te communiceren en mensen te verwijzen vanuit haar baliefuncties.
Wat zijn de belangrijkste indicatoren?
100 Streefwaarde 2022: afname aantal voortijdige schoolverlaters tot 1,75% (= 100 jongeren)
100
T10
Streefwaarde periode 2019-2022: Streefwaarde 2022: leegstand afname jeugdwerkloosheid met kantoren : Dalende trend 100 jongeren structureel Programmabegroting 2022-2025 11
3.1.1 Doelen en prestaties Dit programma heeft een sterke relatie met de opgave in programma 4 Sociaal Domein, dat zich richt op ‘aan het werk en meedoen’. Thema 1: Verbeteren aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt en innovatie Er wordt gewerkt aan een sterkere samenwerking in de ‘Triple Helix’, tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Met als doel om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te versterken en innovatie aan te jagen. Wat gaat de gemeente daarvoor doen? Triple Helix meerjarige projectenagenda Met partners (gemeenten in de regio Midden-Holland, bedrijfsleven en onderwijs) wordt, op basis van een projectenagenda, gewerkt aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke problemen en een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. De speerpunten uit de regionale economische visie staan hierbij centraal. Er wordt gewerkt aan technisch vakmanschap, bodemdaling, zorgtechnologie en slimme oplossingen rondom transport, logistiek en stadsdistributie. Met de afgesloten deal tussen het midden- en kleinbedrijf (MKB) en de provincie wordt in 2022 extra ondersteuning geboden aan deze samenwerking. Campus Gouda In 2022 wordt verder ingezet op versterking van het hoger onderwijs in Gouda en de regio Midden-Holland.
De focus vanuit Campus Gouda ligt hierbij (in aansluiting op de regionale projectenagenda) op de ontwikkeling van een living lab zorg & technologie en een living lab bodem & technologie. De labs bieden ruimte aan zowel innovatieve projecten (inclusief startupklimaat) als aan het ‘leven lang ontwikkelen’ (waaronder cursussen en modules) rondom elk thema. Het modulaire aanbod wordt in samenwerking met de Hogescholen verder uitgebreid wat betreft de thema’s zorg en bodemdaling en dit komt ook terug in de samenwerking met de provincie Zuid-Holland rond de Human Capital Agenda. Het streven is een deelakkoord. Inzet is om de Campus in 2022 een fysiek zichtbare plek in de stad te geven, bij voorkeur in samenhang met het nationaal Kenniscentrum Bodemdaling. Centra voor Innovatief Vakmanschap (CIV) Smart Technology & Welzijn en Zorg De gemeente Gouda bouwt de samenwerking in het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Smart Technology (CIV ST) en het Centrum voor Innovatief Vakmanschap Welzijn en Zorg (CIV WZ) verder uit. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de arbeidsmarkttekorten in de techniek- en zorgsector. Daarnaast dragen de CIV’s bij aan innovatie. Beide CIV’s participeren in de living labs zorg & technologie en bodem & technologie. Hierbinnen werken zorgpartners, onderwijs, bedrijven en gemeenten samen aan (onderwijs)innovatie.
Tevens doen mbo- en hbo-studenten binnen deze living labs onderzoek naar bodemdaling en de kansen van zorgtechnologie. Techniekwerkplaats in de Chocoladefabriek (techniekakkoord) Met onderwijspartners (inclusief brede school en bibliotheek) en bedrijven wordt een 'Gouds' Techniekakkoord afgesloten. Dit akkoord zorgt voor een inbedding van en samenwerking rond de te realiseren Techniekwerkplaats in de Chocoladefabriek die in 2022 wordt geopend (zie ook bij Doorlopende leer en ontwikkellijnen). Kom Binnen bij Bedrijven (regionaal) De afgelopen jaren heeft platform Groene Hart Werkt! de actieweek ‘Kom Binnen Bij Bedrijven’ georganiseerd. Om verschillende redenen wordt het evenement niet meer binnen de samenwerking van Groene Hart Werkt! georganiseerd. De gemeenten Gouda, Bodegraven-Reeuwijk, Krimpenerwaard, Waddinxveen en het UWV hebben besloten het evenement alsnog te gaan organiseren, vanuit het Werkgeversservicepunt (WSP) Midden-Holland. De vernieuwde week van ‘Binnen Kijken Bij Bedrijven’ (BKBB) is in 2021 voor het eerst georganiseerd in oktober. Het doel van ‘BKBB’ is om werkzoekenden en werkgevers bij elkaar te brengen door de deuren van bedrijven te openen voor binnenkijkers die een nieuwe baan willen, denken aan een carrièreswitch of een stageplek zoeken.
De organisatie zet in op verschillende activiteiten, waarin werkzoekenden, scholieren en studenten kennis kunnen maken met bedrijven in de regio Midden-Holland. Daarmee worden werkzoekenden aan een baan geholpen en is er op de lange termijn voldoende opgeleid personeel vanuit de opleidingen beschikbaar voor werkgevers. Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt Match vraag en aanbod op de arbeidsmarkt in relatie tot de energietransitie Om de energietransitie te realiseren ontstaan bij bedrijven nieuwe vacatures en functies. Gouda wil dat het onderwijs hierop inspeelt via her- bij- en omscholing. Daarom stimuleert Gouda de onderwijspartners, waaronder mbo Rijnland en Yuverta (opvolger van het Wellantcollege), om een ‘mbo-opleiding Energie en Milieu’ te starten. In dit kader heeft de gemeente een agenderende en faciliterende rol. In 2022 wordt door het WerkgeversServicepunt, in nauwe samenwerking met werkgevers die actief zijn in de energietransitie, onderzocht of werkzoekenden opgeleid kunnen worden om vacatures in deze sector te vervullen. Versterken samenwerking arbeidsmarktpartijen In 2022 wordt de regionale samenwerking in de arbeidsmarktregio Midden-Holland verder doorontwikkeld. Het per 1 januari 2021 gestarte ‘Kernteam Midden-Holland Werkt Door' voert de regie op de uitvoering van het’ Regionaal Jaarplan MiddenHolland Werkt Door 2022’.
In dit jaarplan zijn de activiteiten met inzet van alle regionale middelen (restant ‘Perspectief op
12
Programmabegroting 2022-2025
Werk’, ESF, ‘Structurele middelen Versterken arbeidsmarkt’ en restant ‘Steun- en Herstelpakket') vastgelegd. De gevolgen van Corona worden hierin meegenomen. In nauwe samenwerking met de regiogemeenten, werkgeversvertegenwoordigers, werknemersvertegenwoordigers, onderwijspartners, Promen, SBB, Leerwerkloket en het UWV wordt dit plan binnen een regionale overlegstructuur uitgevoerd. Gezamenlijk wordt er gewerkt aan de volgende resultaten. • Doorontwikkelen van het WerkgeversServicepunt. De regionale samenwerking rondom de werkgeversdienstverlening wordt versterkt door per 1 januari 2022 als één regionaal team met één doelstelling en aansturing te opereren met een fysiek ontmoetingspunt in het HVDS. • Regionaal offensief garantiebanen om de regionale doelstelling garantiebanen te realiseren. Hiermee worden arbeidsbeperkten aan een baan geholpen. • Doorontwikkelen regionale samenwerking in het Regionaal Mobiliteitsteam. Dit team heeft de opdracht om werkzoekenden die van ‘Werk-naar-werk' geleid moet worden en zelfstandigen wiens bedrijf niet levensvatbaar blijkt, toe te leiden naar werk al of niet met inzet van passende scholing. • De samenwerking met het MBO, de uitzendbureaus en het UWV krijgt verder vorm. Binnen het Huis van de Stad wordt dit ook via een fysieke ruimte versterkt.
• In 2022 worden ook werkzoekende statushouders (als onderdeel van het ‘Programma Statushouders’) en jongeren richting werk geholpen. Thema 2: Sluitende aanpak jeugdwerkloosheid Ketenaanpak doorontwikkelen (extra aandacht door corona) Door binnen de gemeente in toenemende mate integraal te werken en door een intensieve samenwerking met de partners in de regio blijft de gemeente Gouda, mede vanuit haar regierol als centrumgemeente, inzetten op een ‘sluitende aanpak jeugdwerkloosheid’. Hierbij worden ook de gevolgen van Corona (werkloosheid onder jongeren, problemen met het vinden van stage- en leerwerkplekken) in regionaal verband opgepakt. School@work Gouda blijft het project School@work (een activiteit van het mbo Rijnland en Promen) financieel ondersteunen, omdat het voorkomt dat jongeren langdurig werkloos worden. Jongeren die niet binnen het reguliere onderwijs passen, behalen binnen School@work een diploma op niveau 1 (of een Praktijkverklaring). Jaarlijks maken ongeveer 15 jongeren gebruik van dit aanbod. School@Work is ook geschikt te maken voor statushouders. Daarom wordt het dusdanig afgestemd dat het binnen de nieuwe Wet inburgering past die op 1 januari 2022 van kracht wordt. Praktijkverklaringen Gouda heeft, vanuit de rol als penvoerder namens de arbeidsmarktregio, in 2019 toestemming gekregen om in een landelijk ‘Pilot Praktijkverklaringen’ te participeren.
De pilot duurde twee jaar en het doel was om 150 werkzoekenden, in overleg met de werkgever, om te scholen voor erkende deeldiploma’s. Hiermee droeg de pilot bij aan het terugdringen van de werkloosheid onder werkzoekenden zonder startkwalificatie en het invullen van werkgelegenheid. De resultaten zijn door Corona sterk achtergebleven. Gelet op het belang van praktijkverklaringen voor doelgroepen met beperkte kansen op de arbeidsmarkt en om zij-instromers makkelijk aan het werk te helpen, wordt in 2022 daarom met de partners binnen de arbeidsmarktregio een extra inspanning gepleegd om via dit instrument zoveel mogelijk werkzoekenden naar werk te leiden en te scholen. Stage- en leerwerkplekken mede in relatie tot discriminatie Samen met de Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) zet Gouda in op voldoende stage- en leerwerkplekken en het oplossen van knelpunten. Hiermee draagt Gouda bij aan het voorkomen dat jongeren hun opleiding vroegtijdig onderbreken. Het probleem discriminatie van jongeren op de arbeidsmarkt wordt in 2022 in regionaal verband geagendeerd, met als doel eventuele knelpunten op te lossen. Op de Goudse Onderwijsagenda is bij het thema ‘Segregatie/burgerschap’ de volgende ambitie opgenomen: Scholen (po, vo en mbo) maken zich samen sterk voor het tegengaan van segregatie en discriminatie.
Inzet jongerencoach ‘Spookjongeren’ ‘Spookjongeren’ zijn jongeren die buiten beeld zijn en niet bekend bij gemeenten, UWV, onderwijs, justitie. Via het ministerie wordt periodiek een overzicht aangeleverd. In Gouda zijn er structureel ongeveer 100 ‘spookjongeren’. Er is een gespecialiseerde werkcoach die deze groep via een outreachende aanpak benaderd en zoveel mogelijk begeleidt naar werk en/of school. Dat gebeurt in nauwe samenwerking met jongerenwerk en andere partners. Deze werkcoach is medio 2021 geïntegreerd in de afdeling ‘Opgroeien en Start Arbeidsmarkt’. Jaarlijks zijn er ongeveer 50 jongeren kansrijk. Thema 3: Versterken vestigingsklimaat Versterken vestigingsklimaat in Gouda en de regio Om het vestigingsklimaat in Gouda en de regio te versterken werkt de gemeente nauw samen met lokale en regionale partners. De gemeente werkt samen met Gouda Onderneemt aan de uitvoering van de Economische Agenda 2021 – 2024. In deze agenda staan drie hoofdopgaves voor het Goudse vestigingsklimaat centraal met daaraan gekoppeld verschillende actiepunten. Gouda ziet uitdagingen en kansen voor het versterken van de structuur van economie en het
Programmabegroting 2022-2025
13
vestigingsklimaat, zoals het bevorderen van innovatie in het bedrijfsleven als een oplossing voor maatschappelijke vraagstukken en verdieping in de verbinding tussen onderwijs, overheid en het bedrijfsleven. De gemeente zet daarnaast in op het accountmanagement voor bedrijven in Gouda. Deze thema’s hebben raakvlakken met verschillende onderdelen van de programmabegroting, waaronder duurzaamheid en klimaatadaptatie. In 2022 hernieuwt de gemeente het Ondernemersfonds na de evaluatie met het bestuur Stichting Ondernemersfonds. In de regio werkt Gouda samen met de andere gemeenten op strategisch niveau op het gebied van bedrijventerreinen, kantoren, detailhandel en circulaire economie. In triple helix verband geeft de gemeente uitvoering aan innovatieve projecten op het gebied van de speerpuntsectoren: de maakindustrie, transport, logistiek en distributie, bodemdaling en zorg en welzijn. Wat gaat de gemeente daarvoor doen? Ontwikkelstrategie Goudse Poort met als doel versterken van de vitaliteit van de Goudse Poort De Goudse Poort is een belangrijk bedrijventerrein voor Gouda. Samen met betrokken partijen heeft de gemeente in de Versnellingskamer Goudse Poort een ontwikkelstrategie voor het gebied opgesteld.
De gemeente wil, samen met de eigenaren en gebruikers van de Goudse Poort (EVGP en BVGP) en het parkmanagement van de Goudse Poort, meer werk maken van het verhogen van de kwaliteit van het bedrijventerrein en het profileren van de Goudse Poort als aantrekkelijke plek om te ondernemen. Door middel van inzet van de Vliegende Brigade van de provincie werft de gemeente een projectleider die aan de slag gaat met het aanjagen van het beter benutten van de Goudse Poort onder andere door een clustering en verplaatsing van perifere detailhandel van Kromme Gouwe naar de Goudse Poort (GoStores), signaleren van koppelkansen voor verhuisbewegingen en vestiging van nieuwe bedrijven en het terugdringen van de kantorenleegstand door acquisitie, functiemenging en transformatie naar bedrijvigheid. Gouda stelt hierbij een levendig gemengd bedrijventerrein centraal. Een oplossing voor het Goudse Poortgebouw is lastig te realiseren. De gemeente wil daarom samen met de partijen van de Versnellingskamer Goudse Poort een aantal scenario’s hiervoor ontwikkelen, met als doel de urgentie op het dossier aan te jagen. Uitvoering van prioriteiten in Economische Agenda 2021 – 2024 In 2021 is een nieuwe Economische Agenda opgesteld in samenwerking met ondernemerskoepel Gouda Onderneemt. Er zijn diverse actiepunten benoemd onder een drietal hoofdopgaves. • Structuurversterking economie en vestigingsklimaat.
• Innovatieve oplossingen in maatschappelijke vraagstukken. • Verbinding en verdieping van de relatie onderwijs, overheid en bedrijfsleven. Deze drie hoofdopgaves zijn vertaald in actiepunten rondom verschillende aandachtsgebieden. Op basis van deze actiepunten werken gemeente en ondernemers samen aan uitvoering van concrete activiteiten en projecten. De programmamanager heeft hierin een verbindende rol richting ondernemersnetwerken en de regio. Onderzoek stadsdistributie In 2025 is de binnenstad van Gouda een ZES-zone (Zero Emission Stadslogistiek). De markt moet zich in de komende tijd hierop gaan voorbereiden. De gemeente inventariseert hoe zij ondernemers hierbij kan ondersteunen en hierover kan communiceren. In het kader van flankerend beleid wordt in samenwerking met de regio een business case onderzocht voor het realiseren van een stadsdistributie hub met betrokken partijen (bedrijven, brancheorganisaties en ondernemersvertegenwoordiging). Dit onderzoek wordt zoveel mogelijk uitgevoerd als Triple Helix project. Regionale bedrijventerreinenvisie In 2020 is door de regio Midden-Holland een bedrijventerreinenvisie opgesteld met een kwantitatieve insteek (wat is de ruimtebehoefte van bedrijven en op welke manier kan de regio hierin voorzien).
In 2022 wordt een vervolgvisie opgesteld met een kwalitatieve insteek (typering van bedrijventerreinen, juiste bedrijf op juiste plek). De lokale bedrijventerreinenvisie die in 2021 is opgesteld geldt, als input voor deze regionale visie. Doel is om tot aanvaarding van de visie door Gedeputeerde Staten te komen. Circulaire economie De circulaire economie geldt als uitgangspunt. Afval is grondstof. In ons beleid en de uitvoering neemt Gouda kansen voor circulariteit mee in de afwegingen die worden gemaakt. In het Uitvoeringsprogramma Duurzame Ontwikkeling Gouda 2020 en de Economische Agenda 2021-2024 volgen we de activiteiten in het kader van Groene Hart Werkt, de regionale agenda Midden-Holland en de activiteiten van het Duurzaamheidsplatform Gouda. Waar nodig en mogelijk participeert de gemeente in deze activiteiten. Gouda ziet voor het Duurzaamheidsplatform Gouda (DPG) en Groene Hart Werkt een mogelijke aanjaagrol richting ondernemers en initiatieven uit de markt. Thema 4: Versterken onderwijs en tegengaan schooluitval Gouda wil dat jongeren zich tijdens hun schoolloopbaan zo optimaal mogelijk ontwikkelen. Met het onderwijs werkt Gouda aan een goed onderwijsaanbod, aan doorlopende leerlijnen en aan de voorwaarden opdat jongeren een startkwalificatie behalen.
14
Programmabegroting 2022-2025
Wat gaat de gemeente daarvoor doen? Goudse Onderwijsagenda In 2022 gaan het Goudse onderwijsveld en de gemeente hun samenwerking verder vormgeven rond de thema’s op de Goudse Onderwijsagenda. • Taalontwikkeling en de versterking van het educatieve thuismilieu. • Doorlopende ontwikkelingslijnen en oriëntatie op loopbaan en beroep. • Segregatie/burgerschap en de verbinding onderwijs-thuis-vrije tijd. Het uitgangspunt voor deze onderwijsagenda is dat er meer voor leerlingen kan worden gerealiseerd als er breed wordt samengewerkt en als opgebouwde kennis en ervaring worden gedeeld. In deel A van de onderwijsagenda zijn ambities, acties en afspraken geformuleerd. In deel B is een aantal inspirerende ‘good practices’ opgenomen. Daar wordt op voortgebouwd en ook gekeken naar de kansen die het Nationaal Programma Onderwijs de komende tijd gaat bieden. Doorlopende leer en ontwikkellijnen De overgang tussen voorschools onderwijs, basisonderwijs en voortgezet onderwijs (vo) wordt in 2022 doorontwikkeld. Dit is één van de thema’s op de Goudse Onderwijsagenda. Tevens wordt ingezet op een soepele overgang van vmbo naar middelbaar beroepsonderwijs (mbo) om uitval te voorkomen. Jongeren worden vroegtijdig in aanraking gebracht met techniek en 21-eeuwse vaardigheden.
Dat doet Gouda door de realisatie van een Techniekwerkplaats in de Chocoladefabriek en het afsluiten van een Gouds Techniekakkoord. Dit akkoord bouwt voort op de samenwerking die rondom Sterk Techniekonderwijs is ontstaan tussen onderwijs, bedrijfsleven en gemeente. Via de plannen vanuit dit Sterk Techniekonderwijs worden de mogelijkheden gecreëerd voor een doorlopende leerlijn techniek in de Goudse regio en zo duurzaam gewerkt aan een inspirerend techniekonderwijs. Voor- en vroegschoolse educatie, onderwijsachterstandenbeleid en samenwerking Brede school en Weekendschool Gouda zet in op het bestrijden van onderwijsachterstanden, binnen de landelijke kaders, ingevuld met gemeentelijk beleid. De rijksuitkering onderwijsachterstandenbeleid (OAB) wordt via gemeentelijke subsidieregelingen doorgezet naar kinderopvangorganisaties, schoolbesturen, Brede school en Weekendschool. Activiteiten zijn: • Voorschoolse educatie op de peuteropvang; • Vroegschoolse educatie, schakelklassen en onderwijstijdverlenging op de scholen; • Stadsbrede collectieve voorzieningen via de Brede School en de Weekendschool. De uitvoerende organisaties werken, waar mogelijk, wijkgericht samen aan een afgestemd en doorlopend OAB-aanbod voor de doelgroep.
Nationaal Programma Onderwijs Gouda krijgt in de periode 1 augustus 2021 tot en met 31 juli 2023 een specifieke uitkering uit het Nationaal Programma Onderwijs (NP Onderwijs): voor maatregelen om onderwijsvertragingen in te halen die kinderen opliepen tijdens de coronapandemie (voorschoolse periode, primair- en voortgezet onderwijs). Het betreft onderwijsvertragingen op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak. De maatregelen moeten aansluiten op de behoeften van kinderen/jongeren en bij de interventies, die scholen al nemen. Gouda neemt maatregelen in overleg met scholen, kinderopvang, Bibliotheek, Brede School, samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs en andere lokale partijen zoals de jeugdgezondheidszorg. We verbinden het NPO zoveel mogelijk met de Goudse Onderwijsagenda. Goudse Gelijke kansen Alliantie - agenda In aansluiting op het thema segregatie op de Goudse Onderwijsagenda wordt in 2022 het, aan de Goudse Gelijke Kansen Alliantie (GKA)-Agenda toegevoegde, addendum ‘tegengaan onderwijssegregatie’ uitgevoerd. Het addendum wordt ondertekend door Gouda en het Ministerie van OCW. Ook de projecten uit de Goudse GKA-Agenda zelf worden uitgevoerd.
In het kader van het addendum geven twee VO-besturen (De Goudse Waarden en Carmelcollege Gouda) en twee PObesturen (De Vier Windstreken en De Groeiling) in een boven-schoolse ‘Stimulansklas’ extra taalondersteuning en/of metacognitieve ondersteuning: aan leerlingen met de cognitie mavo/havo/vwo, maar die vanuit hun thuissituatie onvoldoende ondersteuning krijgen om succesvol op mavo/havo/vwo te functioneren. Het doel is dat kinderen op het onderwijsniveau terecht komen dat past bij hun cognitie. Alle Goudse PO-scholen worden uitgenodigd om leerlingen aan te melden voor de Stimulansklas. Gouda 750 In 2022 viert Gouda 750 jaar stadsrechten. We zetten in op het betrekken van scholen bij de programmering en er is aanbod van educatieve lesprogramma’s, rond het thema verdraagzaamheid. Hierbij zijn partijen zoals Museum Gouda, de Sint Jan, Libertum, de Brede School, het samenwerkingsverband passend onderwijs VO alsook het samenwerkingsverband 1572 gemeenten betrokken.
Programmabegroting 2022-2025
15
Versterken samenwerking jeugdhulp aansluiting op passend onderwijs Gemeenten in Midden-Holland stellen ieder jaar samen met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs thema’s vast die voor de samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs van belang zijn. Voor 2022 richt de gemeente zich vooralsnog op inzicht en gezamenlijke inzet op scholen van zowel onderwijsondersteunende zorg als aanvullende jeugdhulp. Daarnaast zijn de kwaliteit van geleverde zorg en ondersteuning punt van aandacht, evenals de doorontwikkeling van Jeugdhulp op School (JOS) en de aansluiting op de lokale toegang. In 2022 wordt in overleg met de schoolbesturen het dekkend netwerk voor primair onderwijs weer aangevuld door de schoolbesturen met een cluster 4 voorziening en maken de gemeenten goede afspraken over hoe de jeugdhulp daarbij aansluit. Dit is het gevolg van goed overleg in de laatste twee jaren sinds de sluiting van de Regenboogschool medio 2019. Ook voor het voortgezet onderwijs is de gemeente betrokken bij de sturing op een dekkend netwerk voor passend onderwijs en een juiste aansluiting met jeugdhulp en de arbeidsmarkt. Waar nodig experimenteren Gouda in pilots met andere vormen van samenwerking ten einde de ontwikkelingsmogelijkheden zoveel mogelijk te benutten. Aanpak Laaggeletterdheid Gouda is centrumgemeente voor de regio Midden-Holland.
Samen met de regiogemeenten zoekt Gouda naar de beste manieren om laaggeletterden te bereiken. De regio Midden-Holland wil hen ondersteunen bij het verbeteren van hun taal-, reken-, en digitale vaardigheden. Voor de periode tot en met 2024 is een plan van aanpak gemaakt, waarin op een brede manier wordt samengewerkt met alle partijen die bij de aanpak laaggeletterdheid betrokken zijn. In 2021-2022 maken alle gemeenten een lokaal uitvoeringsplan, gebaseerd op het regionale plan om het nog concreter aan te kunnen pakken. In zowel het regionale als lokale plan van aanpak wordt aandacht besteed aan de volgende punten. • Vinden van NT1-ers en voor hen geschikte trajecten. • Versterken van het netwerk en de samenwerking in het sociale domein, zowel lokaal als regionaal. • Optrekken met werkgevers voor het bereiken van laaggeletterde werknemers. • Voorkomen van laaggeletterdheid en bevorderen digivaardigheden als steviger onderdeel van gemeentelijk beleid. • Bereiken van de doelgroep door in te zetten op het herkennen en doorverwijzen van inwoners met een achterstand op de basisvaardigheden. Gouda werkt met de Bibliotheek aan uitvoering van het in 2021 vernieuwde Gouds Taalakkoord. Hierin is veel aandacht voor werkgevers.
Gouda ontvangt naast de jaarlijkse rijksbijdrage voor Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB-middelen) van 2020-2024 ook een extra bijdrage van het Rijk, specifiek voor activiteiten voor NT1-ers. Daarnaast krijgt Gouda nog Rijksmiddelen via het programma Tel Mee met Taal 2020-2024. Daarnaast gaat de regio onderzoeken wat de samenwerkingsmogelijkheden zijn met de aanpak inburgering. Reductie schooluitval en bieden van kansen aan jongeren die een startkwalificatie willen behalen Vanuit het Regionaal Meldpunt Schoolverlaters en door Leerplicht wordt voortdurend gewerkt aan het voorkomen van voortijdig schoolverlaten (VSV). Jongeren die niet terug naar school kunnen, worden toegeleid naar werk. Tevens wordt meer integraal gewerkt met het zorgdomein. Ook eerdere schoolverlaters worden zoveel mogelijk toegeleid naar werk en/of school. De coronacrisis heeft grote impact en heeft negatieve en soms positieve gevolgen voor jongeren. Studenten raakten hun stageplek of leerbaan kwijt. Afstandsonderwijs was voor sommige jongeren prettig, anderen raakten eerder buiten beeld. Een en ander leidt vooralsnog niet tot meer VSV, maar dit kan veranderen het komend jaar. Als de arbeidsmarkt verder aantrekt wordt ‘groenpluk’ weer actueel, waarbij jongeren stoppen met hun opleiding om te gaan werken.
Hoewel VSV-cijfers zeer laag zijn, is het van belang om de ontwikkelingen goed in de gaten te houden en snel te schakelen als dat nodig is, in samenwerking met partners binnen de gemeente, het onderwijs en het bedrijfsleven. Rond groenpluk was vlak voor corona een initiatief gestart waarbij jongeren bij de werkgever werden opgezocht en aangespoord om toch ook aan opleiding te werken, samen met de werkgever. Dit initiatief is in 2021 weer opgepakt en zal ook in 2022 nodig zijn, is de verwachting. Bemiddelen maatschappelijke stages Bemiddeling rond maatschappelijke stages is primair de verantwoordelijkheid van de vo-scholen. De gemeente faciliteert in het kader van de maatschappelijke diensttijd (mbo / hbo) het netwerk ‘Samen voor Goud’. Thema 5: Kosten efficiënte onderwijshuisvesting met duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen Wat wil Gouda bereiken? Uitgangspunt is een goede balans tussen kosten én duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen, onder andere gebaseerd op een clustering van scholen. Wat gaat de gemeente daarvoor doen? Uitvoeringsplan 1e tranche IHP 2020-2024 De gemeenteraad is op 19 februari 2020 akkoord gegaan met het Uitvoeringsplan 1e tranche IHP en het daarvoor benodigde budget. Dit Uitvoeringsplan is gebaseerd op de eerder vastgestelde bouwstenen en strategische (inhoudelijke)
16
Programmabegroting 2022-2025
uitvoeringskaders en is samen met de betrokken schoolbesturen opgesteld. Meteen daarna is gestart met de voorbereidingen van de realisatie van een aantal van de benoemde huisvestingsprojecten uit de 1e tranche. Het betreft omvangrijke bouwprojecten, met een lange doorlooptijd waarbij de gemeente via de betreffende stuurgroepen de IHP-doelstellingen inclusief budgetten bewaakt. Concreet lopen de volgende projecten in 2022 en is de rol van de gemeente. • Monitoring van de voortgang en projectbegeleiding van de planvorming, bouwvoorbereidingen en de daadwerkelijke realisatie van de uitbreiding van de Calvijnschool aan De Dreef; schoolbestuur CNS is de bouwheer. • Voorbereiding en uitvoering van de sloop van de gymzaal aan de Hoogenburg. • Verdere planvorming en voorbereiding van de clustering in nieuwbouw van Auris Taalplein en De Triangel aan de Coniferensingel, waarbij de gemeente op verzoek van de twee schoolbesturen bouwheer is. Eind 2021 is de Europese aanbesteding van de architect afgerond, zodat in 2022 de architect aan de slag gaat met het ontwerp van het gebouw op basis van het zogenoemde Programma van Eisen wat samen de met de onderwijsteams is opgesteld. Ondertussen worden de technische (installatie) eisen uitgewerkt en worden de belanghebbenden en omwonenden via een communicatie- en participatietraject verder betrokken bij de planvorming.
De geplande oplevering van het nieuwe gebouw is voorjaar 2024. • Monitoring van de voortgang en projectbegeleiding van de planvorming en voorbereidingen van de uitbreiding en renovatie van het Kesper College aan de Nansenstraat; schoolbestuur Horizon is de bouwheer. • Monitoring van de voortgang en projectbegeleiding van de planvorming van het najaar 2021 gestartte project voor de uitbreiding van de Al Qalam school aan de Calslaan, schoolbestuur van de Stichting Islamitische scholen Rijn en Gouwe is bouwheer. • Verdere planvorming en projectbegeleiding van het eind 2021 gestartte project voor de nieuwbouw van de Livingstoneschool aan de Livingstonelaan. De gemeente treedt op als bouwheer vanwege de verkenning naar de mogelijkheden van alternatief financieren die bij dit nieuwbouwproject vanaf de start onderdeel uitmaakt. Andere huisvestingsopgaven onderwijs Planvorming en uitvoering van reeds in gang gezette huisvestingsopgaven die niet onder het Uitvoeringsplan 1e tranche IHP vallen: Renovatie De Goudse Waarden – locatie Heemskerkstraat In december 2020 zijn de leerlingen verhuisd naar de tijdelijke huisvesting in de PWA-kazerne, waarna in 2021 het schoolbestuur de sloop (deels) en het strippen van het gebouw aan de Heemskerkstraat in gang heeft gezet.
Het gevonden asbest is inmiddels gesaneerd en het schoolbestuur heeft de verwachting uitgesproken in de zomer van 2022 het gerenoveerde gebouw in gebruik te kunnen nemen. Nieuwe locatie Ark-Gemiva De realisatiefase van het project Ark-Gemiva aan de Clematislaan is nog in volle gang. In 2021 is het te verwijderen bouwdeel gesloopt, zijn de funderingspalen voor het nieuwe gebouwdeel geplaatst en is er begonnen met de renovatie en de nieuwbouw. In het voorjaar van 2022 wordt het pand opgeleverd. Dit is op tijd in relatie tot de start van het clusteringsproject Auris Taalplein-De Triangel, aangezien De Ark nu (deels) gevestigd is bij De Triangel aan de Coniferensingel. Eerder heeft het college al besloten dat de huidige locatie Jan Luykenstraat van De Ark na de verhuizing naar de Clematislaan zal worden gesloopt en ter vergroening van de Kadebuurt zal worden getransformeerd tot een park. Kindcentrum De Ontdekkingsreizigers/ voorzieningencluster in Westergouwe In 2021 is samen met de schoolbesturen, de woningbouwcorporatie en de kinderopvangorganisatie het Programma van Eisen voor de nieuwbouw gemaakt. Ook is de aanbestedingsprocedure doorlopen om een architect te kiezen. Deze architect gaat in 2022 het ontwerp van het voorzieningencluster maken samen met de school, Sport.Gouda, de woningcorporatie en de kinderopvang.
Belanghebbenden en omwonenden worden via een communicatie- en participatietraject op de hoogte gehouden en ook betrokken bij het ontwerp en de voortgang. Streven is om de nieuwbouw in de zomer van 2025 in gebruik te nemen. De huidige tijdelijke locatie van het kindcentrum is in het najaar van 2021 al uitgebreid en wordt in de zomer van 2022 verder uitgebreid met opnieuw een aantal lokalen om voldoende ruimte te bieden voor de groeiende aantallen kinderen totdat de nieuwbouw gereed is. Ten slotte wordt in 2022 de uitvoering van de subsidies “vergroenen schoolplein” en “SUVIS” (dit is voor het verbeteren van de ventilatie op scholen) gemonitord.
Programmabegroting 2022-2025
17
3.1.2 Eigen indicatoren Voor het monitoren van de doelstellingen van dit programma gebruikt Gouda de volgende eigen indicatoren. Taakveld
Omschrijving
Gouda
Streefwaarde
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Aantal banen
36.300
Behoud van het aantal banen
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Aantal bedrijfsvestigingen
6.449
Behoud van het aantal bedrijfsvestigingen
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
Leegstand kantoren als positie van gemeente met hoogste leegstand (Bron Cushman & Wakefield)
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
Afname aantal jongeren zonder werk t/m 27 jaar
plek 11 (C&W, jan Plek buiten top 10 2018) 201
In de periode 2020-2023 daling realiseren van 100 jongeren
3.1.3 Wettelijk voorgeschreven indicatoren Taakveld
Indicator
Meeteenheid
Periode
Gouda
3. Economie
Vestigingen (van bedrijven)
per 1.000 inw.15 t/m 64jr
2020
143,9
Nederland Streefwaarde 158,4
Gouda stuurt niet op deze indicator
3. Economie
Functiemenging
%
2020
52,1
53,2
Gouda stuurt niet op deze indicator
4. Onderwijs
Voortijdige schoolverlaters % zonder startkwalificatie (vsv-ers)
2020
1,6
1,7
Afname naar 1,75 (100 jongeren)
4. Onderwijs
Absoluut verzuim
per 1.000 leerlingen
2018
1,7
1,9
Gelijk blijven
4. Onderwijs
Relatief verzuim
per 1.000 leerlingen
2019
60
26
Afname
Tekstuele toelichting op de indicatoren Indicator
Toelichting
Vestigingen (van bedrijven)
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.
Functiemenging
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.
Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. De periodeaanduiding "2019" staat voor schooljaar "2018/2019".
Absoluut verzuim
Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2019' staat voor schooljaar '2018/2019'.
Relatief verzuim
Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2019' staat voor schooljaar '2018/2019'.
3.1.4 Wat gaat het kosten? 3.1.4.1 Overzicht exploitatie Programma 1 Economie, werk en onderwijs Exploitatie (bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Lasten
22.870
21.353
21.449
Baten
-9.414
-8.125
-7.579
21.547 -7.582
Saldo van lasten en baten
13.456
13.228
13.870
13.965
Toevoegingen aan reserves (lasten)
0
0
0
0
Onttrekkingen aan reserves (baten)
-48
-49
-49
-47
Saldo mutaties reserves Resultaat
18
Programmabegroting 2022-2025
-48
-49
-49
-47
13.408
13.179
13.821
13.918
3.1.4.2 Toelichting op de exploitatie De 3e begrotingswijziging 2021 heeft geleid tot de volgende mutaties (+ = nadeel, - = voordeel): Taakveld (bedragen x € 1.000)
2022
2e ijkmoment 2021 voortgang 2021
2023
2024
2025
-672
-304
-210
2.4 Economische havens en waterwegen
-5
-5
-4
-209 -4
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
-10
-10
-10
-10
3.4 Economische promotie
-141
-39
-39
-38
4.2 Onderwijshuisvesting
-257
-140
-139
-139
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-18
-259
-110
-18
Meicirculaire 2021
0
0
0
1
3.4 Economische promotie
0
0
0
1
Kadernota 2022
-445
-50
-55
-55
3.4 Economische promotie
-400
0
0
0
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
-45
-50
-55
-55
-1.117
-354
-265
-263
Totaal
3.1.4.3 Taakvelden De volgende taakvelden maken deel uit van dit programma. Per taakveld is het saldo van lasten en baten weergegeven. Taakveld (bedragen x € 1.000) 2.4 Economische havens en waterwegen
2022
2023
2024
2025
1.174
1.336
1.268
1.286
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur
68
66
65
64
3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen
73
73
73
73
2.257
1.553
1.584
1.480
3.4 Economische promotie 4.2 Onderwijshuisvesting
7.048
7.788
8.508
8.690
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.835
2.412
2.371
2.371
Totaal
13.455
13.228
13.869
13.964
3.1.4.4 Investeringen Investeringen op basis van jaar gereed (bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
40 jrs renovatie DGW Heemskerkstr (2020)
20.003
IHP Onderwijshuisvesting
1.381
20.055
0
518
0
18.439
21.384
20.573
9.946
18.439
Kredieten Westergouwe Totaal
9.946
3.1.5 Verbonden partijen Verbonden partijen dragen bij aan de te realiseren beleidsdoelstellingen van de gemeente. Natuur en recreatieschap Groenalliantie Midden-Holland Een prettige woon- en leefomgeving voor medewerkers is een aspect dat voor bedrijven een belangrijke rol speelt bij de keuze voor een vestigingsplaats. Met haar historische binnenstad en aantrekkelijke omgeving met gevarieerde recreatieve mogelijkheden biedt Gouda deze prettige woon- en leefomgeving. De recreatiegebieden van Groenalliantie Midden-Holland in Gouda en de bredere regio zijn hierin ook van groot belang. Deze gebieden zijn de afgelopen periode verder ontwikkeld, waarbij de Groenalliantie inspeelt op verschillende doelgroepen: actieve recreatie, beleven en gebruiken. Op die manier voegen de recreatiegebieden meerwaarde toe aan het grotere maatschappelijk en economische perspectief van Gouda. De Groenalliantie wil ook in 2022 blijven investeren in nieuwe projecten die recreatieve meerwaarde bieden. Dit gebeurt binnen de kaders van het Ontwikkel- en beheerplan. De Groenalliantie heeft de organisatiekracht om samenwerkingen en allianties aan te gaan. Onder andere door deelname aan overlegtafels op gebiedsniveau worden op regionale schaal duidelijke en afgestemde afspraken gemaakt over de inhoud en (co-) financiering van ambities en wensen.
Daarnaast wordt op basis van projecten samenwerking gezocht met gebruikers, gebruikersgroepen, exploitanten, ondernemers en andere terreinbeheerders. Bedrijvenschap Regio Gouda Het Bedrijvenschap Regio Gouda is een zelfstandige organisatie waarin de gemeenten Gouda, Waddinxveen en Zuidplas op gelijkwaardige basis samenwerken. Het bedrijvenschap ontwikkelt het regionale bedrijventerrein Gouwe Park van 45 ha netto om zo ruimte te bieden voor de vestiging van bedrijven en daarmee werkgelegenheid te behouden of te verbeteren. In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd dat deze wordt opgeheven nadat alle bedrijfskavels zijn verkocht; dit heeft het afgelopen jaar plaats gevonden. De gemeenschappelijke regeling zal, conform het besluit van het Algemeen Bestuur van 4 december 2019, op 31 december 2022 worden opgeheven. De administratieve en organisatorische afwikkeling van
Programmabegroting 2022-2025
19
de opheffing zal in 2022 zijn beslag krijgen. Het financiële eindresultaat wordt dan gelijkelijk verdeeld over de deelnemende gemeenten. Grondbank RZG Zuidplas De Grondbank heeft tot doel het ontwikkelen, vaststellen, initiëren en uitvoeren van een strategisch beheer- en uitnamebeleid voor de verworven gronden ten behoeve van de beoogde ruimtelijke en sectorale doelstellingen (artikel 3 WGR Grondbank). Op 1 juli 2021 is een koopovereenkomst gesloten tussen de Grondbank en de gemeente Zuidplas, waarin de gemeente Zuidplas de gronden van de Grondbank in eigendom overneemt. De koopovereenkomst zorgt ervoor dat de focus van de Grondbank komt te liggen op het beheren van het grondbezit en daarop aanwezigen opstallen totdat deze door de gemeente Zuidplas worden overgenomen. Het streven is daarbij dat de Grondbank per 31-12-2024 wordt opgeheven. Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland De BSGR verzorgt de heffing en de invordering van de marktgelden en toeristenbelasting als algemeen dekkingsmiddel.
20
Programmabegroting 2022-2025
3.2 Energie en klimaat Waar staat het programma voor? Lasten x € 1.000 29.804 Baten x € 1.000 32.015 Percentage van totale uitgaven 10%
Het klimaat verandert. Er is steeds vaker sprake van extreme weersomstandigheden die droogte, hitte en wateroverlast veroorzaken. Dit heeft gevolgen voor de woon- en leefomgeving. Dit programma beschrijft de inzet van de gemeente op het gebied van klimaatadaptatie, groen en water, bodemdaling en energietransitie. De ambitie is om in 2040 CO2-neutraal en aardgasvrij te zijn. Zo werkt de gemeente aan de toekomstbestendige stad voor de volgende generaties.
Wat wil Gouda bereiken? Klimaatadaptatie: water en groen De gemeente wil de kwetsbaarheid van de stad voor klimaatverandering verminderen en de stad leefbaar en aantrekkelijk houden voor mens en dier. Samen met inwoners zorgt de gemeente voor het behouden en uitbreiden van het groen in de stad. De inzet op meer en kwalitatief beter groen draagt bij aan het tegengaan van overlast van water, hitte en droogte. Zo bereidt Gouda zich beter voor op de verandering van het klimaat. Bodemdaling Gouda ligt in een gebied met sterke bodemdaling. Dit heeft impact voor overheden, maar ook voor bewoners en ondernemers. De gemeente werkt samen met partners aan innovatieve maatregelen De kennis, oplossingsrichtingen en instrumenten voor al deze partijen dragen bij aan een toekomstbestendige stad en regio. Het is daarom van belang dat deze kennis voor iedereen toegankelijk is. Energietransitie: gasloos bouwen en wonen De gemeente wil de stad voorbereiden op de energietransitie. De energietransitie vraagt aanpassingen aan elke woning en elk pand in Gouda. Keuzes kunnen daarom alleen met inwoners worden gemaakt. In een uitgebreid participatieproces kunnen inwoners meedenken over de Regionale Energiestrategie en de Transitievisie Warmte, plus de uitvoering daarvan.
Wat zijn de belangrijkste indicatoren?
30kg Afname huishoudelijk restafval per inwoner per jaar; streefwaarde is 30 kg per inwoner in 2025
5000 Toename van aantal m2 openbaar groen in de bestaande stad
49% uitstoot CO2 omlaag
Programmabegroting 2022-2025
21
3.2.1 Doelen en prestaties Wat gaat de gemeente daarvoor doen? Klimaatadaptatie: water en groen De kwetsbaarheden van de stad voor klimaatverandering zijn in beeld gebracht. Op basis hiervan is de klimaatadaptatiestrategie opgesteld. Naast klimaatadaptief bouwen als uitgangspunt, komt er meer en beter groen voor het vasthouden van regenwater en voor verkoeling. Bovendien heeft groen een positief effect op de biodiversiteit, luchtkwaliteit, stikstofconcentraties, gezondheid en welzijn. Daarom blijft Gouda samen met haar inwoners op verschillende manieren werken aan het behouden en uitbreiden van (openbaar) groen in de stad. Vergroening en initiatieven vanuit het Groenfonds Het is belangrijk dat de gemeente het goede voorbeeld geeft. Zo zorgt zij voor het toevoegen van openbaar groen bij projecten. In 2022 gebeurt dit onder meer bij de locaties ‘het ‘Spinnewiel’, ‘Achter de Waag’, de gevel op de hoek Slapperdel/Nieuwe Haven en het Schouwburgplein (park De Ark). Ook wordt bij ophogingsprojecten gekeken naar de mogelijkheid om geveltuinen aan te leggen. De gemeente stimuleert daarnaast vanuit het Groenfonds groene ideeën en initiatieven van inwoners. Bijvoorbeeld met ‘Grijs wordt Groen-initiatieven’, waarbij inwoners ideeën kunnen indienen om hun straat groener te maken.
De focus ligt hierbij op de wijk Korte Akkeren omdat deze wijk door een gebrek aan groen, overlast van water en hitte kent. Met geld uit het Groenfonds creëert Gouda ook meer groen in de overige minder groene wijken: Binnenstad, Kadebuurt, Kort Haarlem, Gouda Noord en Goverwelle. Ten slotte is er in 2022 opnieuw de mogelijkheid voor (groot)ouders om een boom te laten planten in het Gouds geboortebos in de Oostpolder. Groen bij bouwplannen De Structuurvisie Groen geeft randvoorwaarden voor groen bij planontwikkelingen. Op grond van de structuurvisie is groen een vast onderdeel van bouwplannen. Bij nieuwbouw, verbouwing of transformatie is het uitgangspunt dat minimaal 15% van het totale projectgebied openbaar groen is. Als alternatief zijn onder meer groene daken en groene gevels mogelijk. De eerste evaluatie van de Structuurvisie Groen in 2020 bracht enkele dilemma’s naar voren. Bij de tweede evaluatie in 2021 zijn deze dilemma’s verder uitgewerkt. In 2022 wordt de Structuurvisie Groen opnieuw geëvalueerd. Biodiversiteit en waterkwaliteit De gemeente zet zich in om de biodiversiteit te vergroten. Groen met een grote diversiteit levert vele ecosysteemdiensten en beschermt tegen de gevolgen van veranderingen in het milieu en het klimaat. Naast groen is goede waterkwaliteit een belangrijke factor voor het vergroten van de biodiversiteit.
De gemeente voert in 2022 een nulmeting uit op het gebied van biodiversiteit en waterkwaliteit en blijft dit de aankomende jaren monitoren door het opzetten van een meetnet. De gemeente voert daarnaast waar mogelijk ecologisch beheer uit, onder andere door ecologisch maaibeheer van bermen en het aanleggen van natuurlijke oevers. Uitvoering beheer en onderhoud openbaar groen De gemeente zet in 2022 het verbeteren van de kwaliteit van het groen voort. Waar mogelijk wordt het groen ecologisch beheerd. Naast het aanwezige groen in de stad zijn de omliggende recreatiegebieden van groot belang voor Gouda. De gemeente werkt hiervoor ook in 2022 samen met Groenalliantie Midden-Holland en het Programma Veenweiden Gouwe Wiericke. Klimaatadaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda De Klimaatadaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda brengen de kwetsbaarheden van de stad en de kansen die klimaatverandering biedt in beeld. Het geeft aan hoe Gouda zich kan aanpassen om minder kwetsbaar te zijn voor klimaatverandering. In 2022 werkt de gemeente aan de acties en maatregelen uit de uitvoeringsagenda, zoals het opstellen van een lokaal hitteplan. De deelname aan Stichting Steenbreek en de samenwerking met de Tuinambassadeurs wordt voortgezet om particulier terrein klimaatadaptief in te richten. Inwoners worden gestimuleerd om een regenton aan te schaffen en hun tuin klimaatadaptief in te richten.
Daarnaast maakt de gemeente gebruik van de impulsregeling die het klimaatadaptief inrichten van schoolpleinen stimuleert en geplande projecten, zoals de Vogelbuurt en Kort Haarlem, verbreed met klimaatadaptieve maatregelen. Bij bouwplannen geldt het programma van eisen uit het Convenant Klimaatadaptief Bouwen. Naast de Klimaatadaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda en het Convenant Klimaatadaptief Bouwen zijn er ook nog eisen met betrekking tot het klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte opgenomen in het Gemeentelijk Rioleringsplan. In 2022 begint de uitvoering van de rioolvervanging Kort Haarlem, Kadenbuurt en Vogelbuurt. Subsidie groenblauwe daken Gouda heeft een gemeentelijke Subsidieregeling groen/blauwe daken. Met deze regeling stimuleert de gemeente inwoners, bedrijven en instellingen om maatregelen te treffen die bijdragen aan de biodiversiteit en het tegengaan van wateroverlast en hittestress.
22
Programmabegroting 2022-2025
Programma bodemdaling Gouda neemt een proactieve rol bij de ontwikkeling van nodige kennis om met bodemdaling om te gaan. kennis is nodig om de stad leefbaar en aantrekkelijk te houden. De gemeente deelt de kennis met woningeigenaren, scholieren, bedrijven en overheden, zodat het bewustzijn vergroot over de consequenties van de bodemdaling en hun handelingsbereidheid wordt vergroot. Daarmee worden de kosten op lange termijn beheersbaar en neemt de leefbaarheid toe. De komende jaren zet de gemeente haar inzet in het Platform Slappe Bodem en de daarbinnen opererende Coalitie Stevige Steden voort. Binnen dit breed netwerk van overheden, bedrijven, kennisinstellingen en belangenorganisaties wordt gewerkt aan handelingsperspectieven. En gezamenlijk zorgen zij ervoor dat bodemdaling niet alleen op de agenda blijft staan, maar dat er ook structureel middelen komen voor innovatie en wetenschappelijk onderzoek. De aanleiding van de overlast door bodemdaling in de binnenstad is anders dan in andere delen van de stad. Met uitvoering van het Kaderplan bodemdaling Binnenstad (KBB) zorgt Gouda voor minder overlast door bodemdaling in de binnenstad. De gemeente werkt aan de voorbereidingen van rioolaanpassingen en een aanvullende infiltratievoorziening om het grondwaterpeil in een deel van de binnenstad te verlagen en mogelijke schade te voorkomen.
Dit moet gereed zijn eind 2024, wanneer het hoogheemraadschap klaar is met de aanleg van het gemaal en de peilscheidingen. Het uitvoeren van het monitoringsplan maakt ook onderdeel van het KBB. Dit is nodig om de effecten van de peilverlaging te bepalen. Daarom is het van belang om al in 2022 te meten. En als laatste onderdeel van het KBB is het onderzoeken van overlast door bodemdaling in overige delen van de binnenstad. In mei 2022 host Gouda samen met Delft een groot internationaal bodemdalingscongres: Tenth International Symposium on Land Subsidence (TISOLS). Projecten Regio Deal Bodemdaling Groene Hart Binnen de Regio Deal bodemdaling Groene Hart werken overheden, kennisinstellingen, agrarische sector, bewoners en bedrijfsleven gezamenlijk aan een aanpak voor het omgaan met bodemdaling. Gouda heeft twee projecten ingebracht. 1. De Toolbox Bodemdaling. Deze toolbox is gebaseerd op de beleidsinstrumenten en handelingsperspectieven die in Gouda zijn ontwikkeld. Andere steden in Nederland kunnen deze toolbox gebruiken bij hun aanpak van aan bodemdaling gerelateerde problemen. Oplevering van de instrumenten is medio 2022 voorzien. 2. Het opzetten van het landelijk Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen. Dit centrum wordt in digitale vorm vormgegeven en afhankelijk van bestuurlijke besluitvorming in 2021, wordt in 2022 een fysiek centrum in Gouda geopend.
Dit centrum richt zich op eigenaar-bewoners, bouwers, deskundigen, studenten en overheden (bestuurders en ambtenaren). Toegankelijke en actuele kennis over onderzoek en oplossingen, maar ook ontmoeting en het stimuleren van innovatie zijn daarbij cruciaal. Onderdeel van dit centrum is de aanleg van een diepe extensometer. Met deze unieke meter wordt meer inzicht verkregen in de oorzaken van bodemdaling. Energietransitie: gasloos bouwen en wonen Aan de hand van de Regionale Energiestrategie (RES) en een Transitievisie Warmte (TVW) wordt binnen het programma energietransitie gewerkt aan twee sporen: aardgasvrij en aardgasvrij ready. Beleidskeuzes aardgasvrij In juni 2021 is de Regionale Energiestrategie vastgesteld en in december 2021 ligt de Transitievisie Warmte voor ter besluitvorming. Heel 2022 staat in het teken van het starten met de uitvoering. Voor de RES wordt een beleidskader lokaal eigendom opgesteld en aan de raad voorgelegd. Verder wordt er gewerkt aan het realiseren van opwek van energie op grote daken. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het Duurzaamheidsplatform Gouda en de Energiecoöperatie Gouda. De TVW geeft voor elke buurt in Gouda een mogelijk warmtealternatief aan en een voorlopig tijdspad wanneer welke buurten kunnen beginnen met de overgang naar aardgasvrij.
De TVW benoemt twee buurten om in 2022 verder te gaan met de verkenningen naar aardgasvrij: Plaswijck Kern (gebied rondom winkelcentrum Bloemendaal tot aan de Mammoet) en Middenwillens West. In deze buurten wordt samen met inwoners en andere belanghebbenden verder onderzocht wat het beste alternatief is voor aardgas en hoe dat het beste kan worden gerealiseerd. Inspiratie voor aardgasvrij-ready Aardgasvrij-ready gaat erom inwoners voor te bereiden op de stap naar aardgasvrij. Dat betekent dus alvast aan de gang gaan met isoleren, besparen en lokale opwek. Inwoners hebben daarvoor handelingsperspectief en aansprekende voorbeelden nodig om hun woning te verduurzamen. De communicatiecampagne ‘Dit doen wij, wat doe jij?’ loopt ook in 2022 door. In deze campagne komen inwoners aan het woord die al stappen hebben gezet. Daarnaast is er ook ondersteuning voor initiatieven van inwoners, buurtcoöperaties en Verenigingen van Eigenaren (VVE’s). De gemeente biedt laagdrempelig en concreet advies via energiecoaches, het Duurzaam Bouwloket en Klimaatroute. Daarnaast krijgen inwoners korting om de eerste duurzame maatregelen te treffen. Deze activiteiten zijn voor een groot gedeelte afhankelijk van subsidie van het rijk. Halverwege 2022 stopt deze regeling. Als het rijk dan niet met een nieuwe subsidie of andere financiële bijdrage komt, dan past de gemeente haar activiteiten hierop aan.
Programmabegroting 2022-2025
23
Regiegroep en raadswerkgroep De gemeente houdt samen met de Energiecoöperatie Gouda, woningcorporaties, Duurzaamheidsplatform Gouda en Stedin regie op het proces van de energietransitie. Ook de raadswerkgroep energietransitie is nauw betrokken. Verduurzamen gemeentelijk vastgoed In de eerste fase van verduurzaming van gemeentelijk vastgoed is per object een maatregelenpakket vastgesteld. De eerste fase ziet op 20% energiebesparing en 25% CO2-reductie. Gekozen is voor de meest effectieve maatregelen. Dat betekent dat de benoemde maatregelen het hoogste rendement tegen de laagste kosten hebben. Met de huurders van 26 panden die de gemeente verduurzaamt, zijn afspraken gemaakt. Zij leveren een bijdrage aan de investeringen door middel van het inzetten van het energiekostenvoordeel. Vijf gebouwen zijn aangemerkt als ‘showcases’ voor verduurzaming. Twee van de vijf projecten zijn in 2020 opgeleverd: Cultuurhuis Garenspinnerij en Buurtservicecentrum Lekkenburg 1. In 2021 is verder gewerkt aan het verduurzamen van De Goudse Schouwburg, de Chocoladefabriek en de kinderboerderij. De panden worden geïsoleerd en bijvoorbeeld voorzien van zonnepanelen. Om de ambitie te halen om het gemeentelijk vastgoed in 2040 energie- en CO2-neutraal te maken, ontwikkelt de gemeente Gouda in 2022 een routekaart waarin duurzaamheidsactiviteiten en bijbehorende investeringen zijn opgenomen.