CConstaterende datGouda
Koppel je AI →
Document · PDF

Onderzoeksrapport GHR Huisvesting van arbeidsmigranten in Gouda

Raadsvergadering 23 september 2026, gemeente GoudaBij agendapunt: GHR Rekenkamer - Huisvesting Arbeidsmigranten - GEAMENDEERD20.531 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Aan: De leden van de gemeenteraad van Gouda Contactpersoon: Telefoon: Datum B. Steur 06-18596723 30 juni 2026 Onderwerp Aanbieding rapport onderzoek van de Groene Hart Rekenkamer over huisvesting van arbeidsmigranten Geachte raadsleden, Graag biedt de Groene Hart Rekenkamer u hierbij het onderzoek naar de huisvesting van arbeidsmigranten in Gouda aan. In het onderzoek is het beleid van de gemeente Gouda met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten geanalyseerd. Daarnaast is gekeken naar hoe dit beleid in de praktijk werkt en welke knelpunten en mogelijkheden voor verbetering worden gezien door beleidsmedewerkers, uitvoerende ambtenaren, huisvesters en arbeidsmigranten. In de bestuurlijke nota zijn de conclusies en aanbevelingen van de Groene Hart Rekenkamer opgenomen. Vervolgens vindt u de bestuurlijke reactie van het college en het onderzoeksrapport. Als u nog vragen of opmerkingen heeft dan vernemen wij die graag. De Groene Hart Rekenkamer Dhr. drs. B. Steur, voorzitter Dhr. drs. J.H. van Oort, lid Dhr. Dr. M. Van Lent, lid

Bestuurlijke nota Gouda Huisvesting van arbeidsmigranten in het Groene Hart Deze bestuurlijke nota presenteert de belangrijkste resultaten van het onderzoek naar de huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente Gouda. Het onderzoek is uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van de Groene Hart Rekenkamer. In het onderzoek is het beleid van de gemeente Gouda inzake de huisvesting van arbeidsmigranten geanalyseerd. Daarnaast is inzicht geboden in de uitwerking van dit beleid in de praktijk en in de knelpunten en verbetermogelijkheden die door beleidsmedewerkers, uitvoerende ambtenaren, huisvesters en arbeidsmigranten worden gesignaleerd. Tevens heeft een beoordeling plaatsgevonden van de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk handelen. In dit onderzoek stonden de volgende onderzoeksvragen centraal: 1a . In hoeverre heeft de gemeente Gouda beleid en beleidsdoelstellingen geformuleerd ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten? 1b . Hoe verhoudt dit beleid zich tot landelijke kaders, wet- en regelgeving (zoals de Wet goed verhuurderschap en de bepalingen in de Omgevingswet) en aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten? 2.

Welke knelpunten en risico’s doen zich in de gemeente voor op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten, vanuit het perspectief van (a) gemeentelijke beleidsmakers en professionals betrokken bij (de huisvesting van) arbeidsmigranten; (b) lokale politiek (wethouders); (c) de arbeidsmigranten zelf; en (c) de ondernemers die met arbeidsmigranten werken? 3a . In hoeverre zijn de beleidsdoelstellingen die de gemeente op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten heeft geformuleerd a) concreet en toetsbaar; b) passend bij de gesignaleerde problematiek (zoals onder 2); c) doelmatig, doeltreffend en rechtmatig in de uitvoering? 3b . In hoeverre worden de beleidsdoelstellingen in de praktijk gebracht en leiden de maatregelen daadwerkelijk tot verbeterde huisvesting voor arbeidsmigranten? Context Arbeidsmigranten vervullen een structurele en onmisbare rol in de lokale en regionale economie, met name in sectoren als glastuinbouw, logistiek en productie. Het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten heeft er nadrukkelijk op gewezen dat deze economische afhankelijkheid gepaard gaat met een structureel tekort aan passende en kwalitatief goede huisvesting. Dit tekort vergroot de kwetsbaarheid van arbeidsmigranten en leidt tot druk op leefbaarheid, toezicht en handhaving.

Gemeenten hebben hierin een sleutelrol, maar opereren binnen een complex speelveld van landelijke wetgeving, provinciale kaders en regionale afhankelijkheden. Huisvesting van Arbeidsmigranten in Gouda | 30-06-2025 | Pagina 2 van 9 Aantal arbeidsmigranten in Gouda Decisio heeft in 2025 een regionale monitor van het aantal kennis- en arbeidsmigranten in Midden- Holland en Zuid-Holland Centraal gepubliceerd. 23 Hierin tonen ze aan dat er in 2023 in Gouda 815 arbeidsmigranten werkten, wat 2% meer is dan in 2010. Zij vormen 2,2% van het totaal aantal werkenden in de gemeente in 2023. 24 In 2023 woonden er, volgens BRP- registraties, 1795 arbeidsmigranten in de gemeente, een stijging van 5,8% ten opzichte van 2010. Dit is 2,4% van het totaal aantal inwoners in Gouda in 2023. Bij dit aantal merkt Decisio op dat dit een (grote) onderschatting kan zijn van het totaal aantal arbeidsmigranten woonachtig in de gemeente, omdat veel arbeidsmigranten zich niet inschrijven in de BRP. 25 Beleidsmatige uitgangspunten De gemeente Gouda beschikt op onderdelen over een beleidsmatige basis voor de huisvesting van arbeidsmigranten, maar een samenhangende visie en expliciet beleidskader ontbreken.

Arbeidsmigranten worden in de Woonzorgvisie Wonen in Gouda 2030 aangemerkt als aandachtsgroep en in verschillende documenten erkent de gemeente het belang van adequate huisvesting en het tegengaan van misstanden. De wettelijk verplichte elementen uit de Wet goed verhuurderschap zijn door vertaald, onder meer via deelname aan de regionale pilot met de Omgevingsdienst Midden-Holland en een communicatiecampagne richting verhuurders. Tegelijkertijd is er geen integrale aanpak ontwikkeld, geen uitgewerkt huisvestingsbeleid en ontbreekt programmatische sturing. Dit maakt dat de doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid en de uitvoering beperkt zijn op dit moment. Kernbevindingen: integraal beleid moet nog ontwikkeld worden Het bestuursakkoord uit 2022 bevat geen afspraken over arbeidsmigranten; dit heeft ertoe geleid dat middelen ontbreken en beleidsontwikkeling niet is opgepakt. De uitwerking van het thema is doorgeschoven naar het toekomstige volkshuisvestingsprogramma dat in het kader van de Wet versterking regie volkshuisvesting pas in 2026 wordt verwacht. Hierdoor ontbreekt een actueel en richtinggevend beleidskader waartegen initiatieven voor nieuwe huisvesting kunnen worden getoetst. Ambtenaren én de wethouder bevestigen dat de gemeente daardoor voornamelijk reactief handelt, zonder heldere prioriteiten of regie.

Doordat in de gemeente Gouda meer arbeidsmigranten wonen dan er werken, richt de gemeente zich met name op het verbeteren van de kwaliteit van bestaande huisvesting aan arbeidsmigranten in plaats van het faciliteren van nieuwe huisvesting. Initiatieven voor uitbreiding komen moeizaam van de grond, mede door provinciale ruimtelijke beperkingen en het ontbreken van een lokaal toetsingskader. Hierdoor lopen initiatiefnemers vast in onduidelijkheid en bestuurlijke terughoudendheid. Zowel ambtenaren als de wethouder erkennen dat het toekomstige volkshuisvestingsprogramma kansen biedt om wél tot een heldere afweging en kaderstelling te komen voor nieuwe huisvesting, ook in samenhang met regionale opgaven. Regionaal speelt Gouda als centrumgemeente een belangrijke rol in de opvang van dak- en thuisloze arbeidsmigranten. Dit maakt een regionale, meer geordende aanpak urgent. De bereidheid om in regionaal verband meer samenhang te creëren biedt perspectief op meer evenwichtige taakverdeling en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Huisvesting van Arbeidsmigranten in Gouda | 30-06-2025 | Pagina 3 van 9 In de uitvoering is zichtbaar dat Gouda al verschillende inspanningen levert om registratie, toezicht en handhaving te verbeteren.

De gemeente voert huisbezoeken uit, neemt deel aan de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit en werkt samen met de Omgevingsdienst aan controles op de kwaliteit van huisvesting. Tegelijkertijd blijft het zicht op de feitelijke populatie arbeidsmigranten beperkt en is toezicht vooral reactief, mede door wisselende bewonersstromen en capaciteitsdruk. Het ontbreken van één coördinerend aanspreekpunt binnen de organisatie maakt het moeilijk om signalen structureel op te volgen; maar zowel ambtenaren als bestuur zien de meerwaarde van betere interne afstemming, wat perspectief biedt voor professionalisering. Uit het onderzoek blijkt dat de huisvesting van arbeidsmigranten wordt gekenmerkt door een zogenoemd accountability deficit : verantwoordelijkheden zijn formeel belegd, maar raken in de praktijk versnipperd en doorgeschoven, waardoor niemand zich volledig eigenaar voelt van de oplossing. Dit ontstaat door het samenspel van meerdere bestuurslagen en actoren, waarbij gemeenten afhankelijk zijn van initiatiefnemers en provinciale kaders, terwijl werkgevers en uitzendbureaus vooral feitelijke zeggenschap hebben maar beperkt verantwoordelijkheid nemen voor duurzame huisvesting.

Door deze diffuse verantwoordelijkheidsverdeling verwijzen partijen naar elkaar, wat leidt tot stagnatie in de realisatie van nieuwe huisvesting, beperkte handhaving en een blijvend kwetsbare positie van arbeidsmigranten. Voor Bodegraven-Reeuwijk onderstreept dit het belang van een expliciete toedeling van verantwoordelijkheden en het structureel nemen van regie, zodat beleidsambities ook daadwerkelijk worden omgezet in verbetering van de leef- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten. Beantwoording deelvragen 1a) In hoeverre heeft de gemeente Gouda beleid en beleidsdoelstellingen geformuleerd? De gemeente Gouda heeft geen expliciet of integraal huisvestingsbeleid voor arbeidsmigranten geformuleerd. Arbeidsmigranten worden wel als aandachtsgroep genoemd in de Woonzorgvisie Wonen in Gouda 2030 , maar deze visie bevat geen uitgewerkte doelstellingen, kaders of maatregelen specifiek voor deze doelgroep. De gemeente richt zich primair op de regulering van kamerverhuur (via het Parapluplan Wonen) en op de uitvoering van wettelijke verplichtingen uit de Wet goed verhuurderschap, maar een samenhangend beleidskader ontbreekt. Beleidsontwikkeling is doorgeschoven naar het toekomstige volkshuisvestingsprogramma, dat onder de Wet versterking regie volkshuisvesting vanaf 2026 verplicht wordt. Er is dus wel een beleidsmatige basis, maar geen uitgewerkte beleidsdoelen of integrale aanpak.

1b) Hoe verhoudt dit beleid zich tot landelijke kaders en aanbevelingen? Omdat Gouda geen uitgewerkt beleidskader heeft, is de aansluiting met landelijke richtlijnen en aanbevelingen van het Aanjaagteam slechts gedeeltelijk. Aansluitingen die wel bestaan:  Arbeidsmigranten zijn als doelgroep opgenomen in de woonzorgvisie, wat past bij de aanbevelingen om arbeidsmigranten beleidsmatig te erkennen als aandachtsgroep.  De gemeente neemt vanaf 1 januari 2025 deel aan de regionale Wgv pilot (meldpunt en handhaving via ODMH), wat aansluit bij wettelijke verplichtingen én bij de aanbeveling om professioneel toezicht te organiseren.  In het Parapluplan Wonen is kamerverhuur gereguleerd; er moet altijd een persoonsgebonden omgevingsvergunning worden aangevraagd. Dit sluit aan bij het streven naar regulering en kwaliteitsbewaking, maar wordt in de praktijk als te restrictief ervaren. Huisvesting van Arbeidsmigranten in Gouda | 30-06-2025 | Pagina 4 van 9 Aansluitingen die ontbreken of onvoldoende zijn:  Geen lokale vertaling van landelijke maatregelen gericht op kwaliteitsverbetering, huisvesting uitbreiden, registratie verbeteren of informatievoorziening versterken.  Geen verbinding tussen nieuwe bedrijvigheid en de vraag naar huisvesting voor arbeidsmigranten (aanbeveling uit Een thuis voor iedereen en de VNG-handreiking effectrapportage).

 De gemeente voldoet formeel aan Wgv-verplichtingen via de ODMH-pilot, maar heeft geen aanvullende lokale kaders of verhuurdersvergunning opgesteld. Gouda sluit dus aan bij de minimale landelijke verplichtingen, maar heeft de door het Aanjaagteam voorgestelde beleidsruimte niet benut. 2) Welke knelpunten en risico’s doen zich voor? Gemeentelijke organisatie. Er is geen visie en geen beleidskader ontwikkeld waardoor er reactief gehandeld wordt. De uitvoering is versnipperd over verschillende afdelingen. Eveneens is er capaciteitstekort waardoor beleidsvorming en coördinatie blijven liggen. Lokale politiek. Het thema is niet opgenomen in het bestuursakkoord waardoor er geen middelen zijn vrijgemaakt en het geen prioriteit heeft gekregen. Gebrek aan inzicht. Er is nooit een nulmeting uitgevoerd en het BRP is onbetrouwbaar, daardoor is de omvang de doelgroep onbekend. Misstanden aangetroffen bij BRP-controles. Er worden regelmatig misstanden aangetroffen bij controles, zoals overbewoning en onveilige situaties. Hier kan niet op geacteerd worden omdat alternatieve huisvesting voor arbeidsmigranten ontbreekt. Ontbrekend integraal inzicht en toezicht . Zonder nulmeting en met BRP-registraties die niet op orde zijn, ontbreekt een actueel overzicht van aantallen, locaties en verblijfsduur. Dit beperkt zowel beleidsontwikkeling als handhaving.

De gemeente beschikt over een handhavingsinstrumentarium op grond van bestaande wet- en regelgeving. Meldingen over mogelijke misstanden worden via verschillende kanalen ontvangen en opgepakt, maar worden niet integraal gemonitord. Ook is handhaving grotendeels melding gestuurd en reactief. Daarnaast vindt er beperkte zichtbare terugkoppeling plaats richting bestuur en raad. Hierbij dient te worden meegewogen dat arbeidsmigranten zelf, gezien hun afhankelijkheidspositie ten opzichte van werkgever en huisvester, in beperkte mate formeel melding maken van misstanden. Dit vergroot het belang van actieve, risicogerichte controle. Samenwerking op regionaal en provinciaal niveau. De huisvesting van arbeidsmigranten overstijgt de schaal van de individuele gemeente. De gemeente Gouda opereert binnen provinciale ruimtelijke kaders die nieuwbouw buiten bestaande kernen sterk reguleren. Hoewel arbeidsmigranten in de regionale woonzorgvisie als aandachtsgroep worden benoemd, ontbreken concrete regionale afspraken over aantallen, spreiding en gezamenlijke uitvoeringsstrategieën. Daardoor blijft de feitelijke verantwoordelijkheid primair bij de afzonderlijke gemeenten liggen. Zonder expliciete regionale verdeling van opgaven bestaat het risico dat besluitvorming wordt vertraagd of dat gemeenten elkaar afwachtend benaderen.

De gemeente Gouda heeft de wens om dit op te gaan pakken en de regionale samenwerking te versterken. Vanuit het perspectief van huisvesters ontbreekt bestuurlijke daadkracht. De realisatie van nieuwe huisvesting in de gemeente Gouda is sterk afhankelijk van private investeringen. Deze private Huisvesting van Arbeidsmigranten in Gouda | 30-06-2025 | Pagina 5 van 9 huisvesters stellen dat ze behoefte hebben aan voorspelbaarheid van ruimtelijke kaders, duidelijkheid over gemeentelijke doelstellingen, redelijke en transparante doorlooptijden en consistent en gelijkwaardig handhavingsbeleid tussen gemeenten. Op dit moment ervaren ze langdurige procedures en onzekerheid over bestuurlijke besluitvorming en daadkracht. 3a) In hoeverre zijn de beleidsdoelstellingen concreet, passend, doelmatig, doeltreffend en rechtmatig? De gemeente Gouda heeft geen expliciete, uitgewerkte beleidsdoelstellingen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Daardoor ontbreekt een normatief en toetsbaar kader waartegen inzet, uitvoering en resultaten kunnen worden beoordeeld. Wel bestaan er beleidsmatige bouwstenen (zoals de Woonzorgvisie en het Parapluplan Wonen) maar deze bevatten geen concrete doelstellingen, geen meetbare indicatoren en geen uitvoeringsprogramma specifiek voor deze doelgroep.

Hierdoor is het niet mogelijk om de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van beleid en uitvoering systematisch te beoordelen. De bestaande beleidsdocumenten – met name de Woonzorgvisie Wonen in Gouda 2030 – benoemen arbeidsmigranten als aandachtsgroep, maar doen dat op een hoog abstractieniveau, zonder kwantitatieve doelstellingen (zoals gewenste huisvestingscapaciteit, kwaliteitsnormen, spreidingsopgave) of kwalitatieve ambities (zoals minimale toegang tot informatie, verbeterde registratiesystemen, integrale samenwerking). Omdat het Bestuursakkoord 2022–2026 het onderwerp niet adresseert, zijn ook geen bestuurlijke prioriteiten, financiële middelen of verantwoordingslijnen vastgelegd. De gemeente beschikt daardoor niet over toetsbare maatstaven voor de vraag of zij voldoende inzet pleegt, of haar inzet de gewenste effecten sorteert, of bijsturing nodig is. Het ontbreken van concrete doelstellingen leidt ertoe dat uitvoering “afhangt van wie het oppakt”, zoals door ambtenaren geschetst. Zonder geoperationaliseerde doelen ontbreekt sturing op resultaten, terwijl de problematiek (overbewoning, afhankelijkheidsrelaties, dakloosheid, misstanden, gebrekkige registratie) juist vraagt om programmatische aanpak. Dit leidt in de praktijk tot ad-hoc afwegingen.

Zo worden kamerverhuurvergunningen niet verleend, maar tegelijk vindt er nauwelijks handhaving plaats; werkgevers ervaren onduidelijkheid, terwijl de gemeente aangeeft geen toetsingskader te hebben; ambtenaren constateren misstanden, maar ontbreken een vaste opvolgprocedure. De problematiek vraagt daarmee om scherper geformuleerde, meer samenhangende en beter onderbouwde beleidsdoelstellingen. Door het ontbreken van doelstellingen en prioritering worden middelen en capaciteit niet strategisch ingezet. Inspecties op huisvesting, registratie en brandveiligheid zijn versnipperd over meerdere teams en partners, zonder gezamenlijke sturingslijn. De BRP-toezichthouder voert bijvoorbeeld huisbezoeken uit, maar dit is geen onderdeel van een programmatische aanpak en levert onvoldoende structureel inzicht op. De gemeente werkt dus wel aan het verbeteren van de huisvesting van arbeidsmigranten, maar zonder beleidsdoelmatige inzet van mensen, middelen en informatie. Omdat geen concrete doelstellingen zijn geformuleerd, is het niet vast te stellen of het gevoerde beleid effectief is. Wat wel zichtbaar is:  De kwaliteit van bestaande huisvesting verbetert beperkt; overtredingen blijven structureel voorkomen.  Registratie en zicht op de doelgroep blijven ontoereikend.  Nieuwe huisvesting komt niet van de grond.

 De gemeente blijft terughoudend met handhaving, waardoor misstanden voortbestaan, maar ook niemand op straat komt te staan. Huisvesting van Arbeidsmigranten in Gouda | 30-06-2025 | Pagina 6 van 9 De gemeente voldoet aan de minimale wettelijke verplichtingen (bijv. meldpunt Wgv, controles via ODMH), maar benut niet alle wettelijke instrumenten die rechtmatige en veilige huisvesting kunnen bevorderen. Zo is geen verhuurdersvergunning ingevoerd en is geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om aanvullende kwaliteitseisen op te nemen. Door terughoudend handhaven ontstaat bovendien een spanningsveld tussen rechtmatigheid en praktische uitvoerbaarheid. Arbeidsmigranten blijven vaak in onveilige situaties wonen omdat sluiting leidt tot dakloosheid; verhuurders worden niet altijd aangesproken op constructiefouten, terwijl dit onder de wet wel kan. De ontwikkeling van het volkshuisvestingsprogramma (2026) biedt een kans om deze lacunes weg te nemen door te komen tot een integraal, toetsbaar en uitvoerbaar beleidskader dat aansluit bij lokale en regionale opgaven. 3b) In hoeverre worden beleidsdoelstellingen in praktijk gebracht? Omdat er geen specifieke doelstellingen zijn geformuleerd, zijn er ook geen doelstellingen die concreet kunnen worden uitgevoerd of gemonitord. In de praktijk:  Worden landelijke minimumtaken uitgevoerd (Wgv-meldpunt, controles via ODMH).

 Wordt op kwaliteit van bestaande huisvesting ingezet, maar zonder helder kader.  Wordt nauwelijks nieuwe huisvesting gerealiseerd.  Blijft registratie onvolledig, waardoor toezicht beperkt is. Tot nu toe heeft dit nog onvoldoende zichtbaar geleid tot structurele verbetering van de huisvesting van arbeidsmigranten in Gouda. Regionale en provinciale samenwerking De huisvestingsopgave overstijgt de gemeentelijke schaal. De regionale woonzorgvisie en woondeal benoemen arbeidsmigranten als aandachtsgroep, maar bevatten geen uitgewerkte uitvoeringsstrategie of concrete verdelingsafspraken. Hierdoor blijft de feitelijke verantwoordelijkheid primair bij individuele gemeenten liggen. De gemeente Gouda heeft de wens om de regionale samenwerking verder op te pakken. Aanbevelingen Op basis van de bevindingen en conclusies doet de Rekenkamer de volgende aanbevelingen aan de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders van Gouda. 1. Versterk de regie en organiseer programmatische aansturing Aanbeveling aan het college: Stel op korte termijn een programmamanager huisvesting arbeidsmigranten aan met mandaat, duidelijke doelstellingen en bijbehorende middelen. Toelichting: De uitvoering van het beleid wordt momenteel versnipperd opgepakt door meerdere afdelingen, zonder centrale regie.

Hierdoor blijft de aanpak reactief en ontbreekt samenhang tussen wonen, economie, handhaving, BRP, veiligheid en sociaal domein. Een programmatische aanpak met duidelijke verantwoordelijkheden, planning en voortgangsrapportage is noodzakelijk om beleidsambities om te zetten in concrete resultaten. Dit sluit aan bij de aanbevelingen die eveneens zijn gedaan op basis van de verkenning van de huisvesting van arbeidsmigranten in Gouda. Huisvesting van Arbeidsmigranten in Gouda | 30-06-2025 | Pagina 7 van 9 Aanbeveling aan de raad: Vraag het college om halfjaarlijkse voortgangsrapportages waarin inzicht wordt gegeven in gerealiseerde huisvestingscapaciteit, registratie, handhaving en knelpunten. 2. Voer een nulmeting uit en breng de opgave kwantitatief in beeld Aanbeveling aan het college: Voer binnen één jaar een integrale nulmeting uit naar:  het aantal arbeidsmigranten dat in de gemeente verblijft;  de locaties en typen huisvesting;  de kwaliteit van bestaande huisvesting;  de verwachte toekomstige behoefte. Toelichting: Zonder actueel en integraal inzicht blijft beleid gebaseerd op aannames. Dit belemmert doelgerichte sturing en toetsbare doelstellingen. Een nulmeting vormt de basis voor een realistische en onderbouwde kwantitatieve opgave in het volkshuisvestingsprogramma. 3.

Ontwikkel op korte termijn een tijdelijk beleidskader (tussenproduct) voor aanvragen Aanbeveling aan het college: Stel voorafgaand aan het Volkshuisvestingsprogramma een tijdelijk beleidskader huisvesting arbeidsmigranten vast, zodat aanvragen van initiatiefnemers niet langer vastlopen door het ontbreken van toetsingscriteria. Toelichting: Omdat het Volkshuisvestingsprogramma pas in 2026 wordt opgeleverd, bestaat het risico dat de komende jaren te weinig ontwikkeling mogelijk is. Een tussenproduct met minimale randvoorwaarden (locaties, schaalgrootte, kwaliteit, leefbaarheid) voorkomt stilstand en biedt ondernemers duidelijkheid. 4. Benut beschikbare wettelijke instrumenten actiever Aanbeveling aan het college: Onderzoek en besluit over:  het invoeren van een verhuurdersvergunning voor arbeidsmigranten op grond van de Wet goed verhuurderschap. Toelichting : De gemeente beschikt over juridische instrumenten om kwaliteit en toezicht te versterken, maar benut deze momenteel niet volledig. Gezien de kwetsbare positie van arbeidsmigranten is een steviger instrumentarium verdedigbaar. 5. Herzie het Parapluplan Wonen of creëer uitzonderingsmogelijkheden en pas het vergunningstelsel aan zodat legale huisvesting mogelijk wordt.

Aanbeveling aan het college: Onderzoek of de huidige definitie van ‘huishouden’ en de strikte interpretatie van kamerverhuur kan worden aangepast of genuanceerd, bijvoorbeeld via beleidsregels voor afwijking of pilotlocaties, om passende huisvesting wél mogelijk te maken en te legaliseren. Op dit moment indt huisvesting in kamers plaats, maar kiezen huisvesters ervoor om de kamergewijze huisvesting niet te registreren omdat ze weten dat ze geen vergunning krijgen. Evalueer de huidige omgevingsvergunning voor kamerbewoning en stel vast of aanvullende categorieën, verruiming van normering of gebiedsspecifieke uitzonderingen nodig zijn. Toelichting: Huisvesting van Arbeidsmigranten in Gouda | 30-06-2025 | Pagina 8 van 9 Het Parapluplan zorgt ervoor dat kamergewijze huisvesting beperkt wordt, terwijl de behoefte in Gouda significant is. 6. Start één of meerdere pilotprojecten ‘leren door te doen’. Aanbeveling aan het college: Identificeer samen met kansrijke initiatiefnemers één of twee pilotprojecten voor nieuwe huisvesting op eigen terrein of transformatie van leegstaande panden. Toelichting: Pilots bieden een realistisch leerproces dat beleidsvorming versnelt. 7. Verbeter registratie en informatievoorziening structureel Aanbeveling aan het college:  Richt het digitale nachtregister conform privacywetgeving in.  Intensiveer BRP-controles op risicolocaties.

 Informeer arbeidsmigranten proactief over inschrijfplicht en rechten, in samenwerking met werkgevers en huisvesters, maak hierbij actief gebruik van het WIN-punt. Toelichting: Goede registratie is een randvoorwaarde voor effectief toezicht, handhaving en beleidsontwikkeling. Zolang registratie niet op orde is, blijft de gemeente beperkt in haar sturingsmogelijkheden. 8. Versterk en systematiseer de handhaving Aanbeveling aan het college: Richt een integraal meldingenoverzicht in waarin alle signalen en meldingen centraal worden geregistreerd en gemonitord. Ontwikkel een risicogerichte handhavingsstrategie met prioritering van: recreatieparken, grootschalige kamerverhuur, locaties met herhaalde meldingen. Leg servicenormen vast voor opvolging van meldingen en rapporteer hierover periodiek aan de raad. Versterk de samenwerking tussen BRP, toezicht, brandweer en sociale recherche bij signalen van structurele misstanden. Evalueer jaarlijks de effectiviteit van handhaving (aantal controles, overtredingen, opgelegde maatregelen, herhaalde overtredingen). Toelichting: Handhaving is een cruciale randvoorwaarde voor de geloofwaardigheid van het beleid. Zonder zichtbare en consistente opvolging van meldingen bestaat het risico dat normstelling zijn werking verliest en dat kwetsbare situaties voortduren. 9.

Investeer in regionale samenwerking Aanbeveling aan het college en raad: Zet in op concrete regionale afspraken binnen Midden-Holland over:  spreiding van huisvestingscapaciteit;  gezamenlijke registratie-aanpak;  kennisdeling en handhaving;  afstemming met provinciaal beleid. Werk actief samen met regiogemeenten bij het ontwikkelen van het Volkshuisvestingsprogramma. Toelichting: De arbeidsmarkt en huisvestingsopgave overstijgen gemeentelijke grenzen. Zonder regionale Huisvesting van Arbeidsmigranten in Gouda | 30-06-2025 | Pagina 9 van 9 afstemming bestaat het risico dat gemeenten naar elkaar blijven wijzen en dat de opgave onvoldoende wordt opgepakt. 10. Versterk de positie, weerbaarheid en rechtsbescherming van arbeidsmigranten. Aanbeveling aan het college: Ontwikkel en implementeer een lokaal beschermings- en ondersteuningspakket voor arbeidsmigranten gericht op:  onafhankelijke voorlichting in eigen taal;  veilige meldroutes buiten de werkgever om;  ondersteuning bij inschrijving in BRP en toegang tot voorzieningen;  het verbeteren van arbeidsrechtelijke en huurrechtelijke bewustwording;  het doorbreken van afhankelijkheidsrelaties tussen werkgever, huisvester en bewoner. Toelichting: Bij BRP-controles in Gouda worden arbeidsmigranten vaak aangetroffen in situaties van overbewoning, onveilige huisvesting en looninhoudingen.

Zij durven zich niet in te schrijven uit angst voor baan- en woningverlies. De gemeente mist structurele middelen om hen direct te informeren of te ondersteunen. Contact vindt vooral toevallig plaats, wat onvoldoende is voor deze kwetsbare groep. De genoemde aanbevelingen sluiten aan bij de in april 2025 gepubliceerde handreiking van VNG: ‘Samenhang en samenwerking in toezicht en handhaving rond EU-arbeidsmigranten’. Deze biedt gemeenten praktische richtlijnen voor toezicht en handhaving op de registratie en huisvesting van arbeidsmigranten. De handreiking biedt gemeenten verschillende adviezen met betrekking tot toezicht en handhaving en handvaten voor toepassing, waaronder het advies om de situatie van EU- arbeidsmigranten lokaal in kaart te brengen, gerichte controles uit te voeren op de huisvesting, BRP registratie te verbeteren en in te zetten op informatievoorziening aan arbeidsmigranten in eigen taal, gebruik bestaande wetgeving zoals Huisvestingswet, Woningwet en APV effectief in de handhaving en organiseer toezicht en handhaving intern goed. De VNG adviseert hierbij te zorgen voor een duidelijke rolverdeling tussen afdelingen en een coördinator arbeidsmigranten in te stellen per gemeente.

Aan de voorzitter van de Groene Hart Rekenkamer Bezoekadres Huis van de Stad, Burgemeester Jamesplein 1 Postadres Postbus 1086, 2800 BB Gouda afdeling BMO telefoon 14 01 82 Gouda 16 juni 2026 contactpersoon uw kenmerk ons kenmerk 1699953 onderwerp Rekenkameronderzoek | Bestuurlijke reactie op onderzoek naar huisvesting van arbeidsmigranten in Gouda verzonden Beste voorzitter, Op 21 mei 2026 heeft uw Rekenkamer het rapport Huisvesting van arbeidsmigranten in Gouda aan ons aangeboden, met het verzoek om vóór 10 juni 2026 een bestuurlijke reactie te geven. De reden voor deze korte termijn was, zoals aangegeven, dat het rapport nog betrokken kon worden bij de onderhandelingen voor een nieuw college. Door een wisseling in de directie van de gemeente Gouda is deze deadline helaas niet gehaald. Wij bieden u hiervoor onze excuses aan. Onze bestuurlijke reactie ontvangt u derhalve op 16 juni 2026. Wij danken de Groene Hart Rekenkamer voor het uitgevoerde onderzoek naar de huisvesting van arbeidsmigranten. Wij herkennen de geschetste aanbevelingen en onderschrijven de noodzaak tot verdere ontwikkeling van beleid en regie op dit dossier, ook in regionale samenhang. Het Groene Hart Rekenkamerrapport bevestigt de urgentie van dit vraagstuk, zoals ook al naar voren was gekomen in de thematische verkenning die afgelopen periode door het college is uitgevoerd.

Het rapport verschijnt op een moment waarop een nieuw bestuur wordt gevormd en het concept samenlevingsakkoord recent is gepresenteerd. De verdere weging, prioritering en eventuele middeleninzet laat het huidige college daarom aan het nieuwe college over. Wij beschouwen het rapport als een waardevolle bouwsteen voor verdere beleidsontwikkeling. Wij zullen het aan het nieuwe college overlaten om de aanbevelingen te betrekken bij toekomstige uitwerking van beleid. namens college van burgemeester en wethouders, gemeentesecretaris/algemeen directeur drs. C.W.W. (Christian) van den Berg CMC Reactie Groene Hart Rekenkamer op de bestuurlijke reactie Contactpersoon: Telefoon: Datum Drs. J.H. van Oort 06-43586022 30 juni 2026 De rekenkamer heeft kennisgenomen van de collegereactie en ziet geen aanleiding om daar verder op te reageren. De rekenkamer kijkt uit naar de presentatie en bespreking van de opbrengsten van dit onderzoek in de raad of raadscommissie en is graag beschikbaar daarbij aanwezig te zijn. Met vriendelijke groet, De Groene Hart Rekenkamer Dhr. drs. B. Steur, voorzitter Dhr. drs. J.H. van Oort, lid Dhr. M. Van Lent, lid

Huisvesting van arbeidsmigranten in Gouda Nota van bevindingen Anoeshka Gehring | Maxime van de Gevel | Sanne van der Waart

2 Inhoud 1 Introductie 3 1.1. Aanleiding van het onderzoek 3 1.2. Achtergrond huisvesting arbeidsmigranten in Nederland 4 1.3. Doelgroep en aantallen arbeidsmigranten in Nederland en Gouda 5 1.4. Kenmerken arbeidsmigranten gemeente Gouda 6 1.5. Vraagstelling 6 1.6. Onderzoeksopzet 6 1.7. Normenkader 7 1.8. Opzet nota van bevindingen 7 2 Huisvesting arbeidsmigranten in gemeentelijk beleid 8 2.1. Visie van de gemeente Gouda op huisvesting arbeidsmigranten 8 2.2. Verbeteren kwaliteit bestaande en nieuwe huisvesting 10 2.3. Meer huisvesting realiseren voor arbeidsmigranten 12 2.4. Voorbij de gemeente – de provincie en regionale samenwerking 14 2.5. Dak- en thuisloze arbeidsmigranten 15 2.6. Samenvattend 16 3 Registratie, informatie en dienstverlening 17 3.1. Registratie van arbeidsmigranten 17 3.2. Verbeteren toegang tot informatie en dienstverlening 19 3.3. Samenvattend 19 4 Handhaving en toezicht 20 4.1. Belang handhaving en toezicht 20 4.2. Samenvattend 23 5 Het perspectief van huisvesters 24 5.1. Ervaringen met huisvesting van arbeidsmigranten in het Groene Hart 24 5.2. Samenvattend 26 Bijlage 1. Normenkader 28 Bijlage 2. Literatuurlijst 29 3 1 Introductie Deze nota van bevindingen presenteert de resultaten van het onderzoek naar de huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente Gouda.

Het onderzoek is uitgevoerd door het Verwey-Jonker Instituut in opdracht van de Groene Hart Rekenkamer. Het bevat een analyse van het beleid van de gemeente Gouda inzake de huisvesting van arbeidsmigranten, bezien in het licht van landelijke aanbevelingen. Daarnaast wordt inzicht geboden in de uitwerking van dit beleid in de praktijk en in de knelpunten en verbetermogelijkheden die door beleidsmedewerkers, uitvoerende ambte- naren en huisvesters worden gesignaleerd. Tevens vindt een beoordeling plaats van de doeltref- fendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gemeentelijk handelen. Afsluitend worden de gemeenteraden concrete handvatten aangereikt ter versterking van hun kaderstellende en controlerende rol op dit dossier. In dit hoofdstuk komen de aanleiding van het onderzoek, de achtergrond van de huisvesting van arbeidsmigranten in Nederland, evenals de hoofd- en deelvragen en de gehanteerde onderzoeks- methoden aan bod. 1.1. Aanleiding van het onderzoek Arbeidsmigranten vormen een structureel en onmisbaar deel van de Nederlandse arbeidsmarkt, vooral in sectoren waar weinig Nederlandse werknemers voorhanden zijn.

Toch blijven hun arbeids- en leefomstandigheden vaak onder de maat en zijn ze grotendeels onzichtbaar en ongeorgani- seerd.[1] Sinds de invoering van het vrij verkeer van werknemers binnen de EU zijn arbeidsmi- granten, met name uit Midden- en Oost-Europa, een vast onderdeel van de flexibele schil van de Nederlandse arbeidsmarkt. Werkgevers kiezen voor deze groep vanwege arbeidskrapte, lage kosten, bereidheid tot zwaar en onaantrekkelijk werk, en hun flexibele inzetbaarheid. Ze zijn vaak werkzaam in laagbetaalde, monotone en fysiek zware banen (de zogenaamde 3-D jobs: dirty, dangerous and demanding).[2] 1 Seidler , Y ., van Leeuwen, R., de Boom, J., Wieczorek, B., Serafin, O., van der Schans, K., van Wensveen, P. & Weltevrede, A.M. (2024). Zicht op arbeidsmigranten. Een belevingsonderzoek naar de positie van EU-arbeidsmigranten, derdelanders en ontheemde Oekraïners in Nederland. Risbo Erasmus Universiteit. 2 Cremers, J. (2022). Invisible but not unlimited–migrant workers and their working and living conditions. Transfer: European Review of Labour and Research, 28(2), 285-289. In Nederland werkt 57% van de EU-arbeidsmigranten met een inkomen tot 130% van het mini- mumloon via een Nederlands uitzendbureau en 26% van deze groep werkt via een internationaal uitzendbureau.

Nog eens 5% is werkzaam bij een internationaal detacheringsbureau.[3] [4] Arbeidsmigranten zijn vaak afhankelijk van het uitzendbureau waar ze voor werken of van hun werkgever doordat ze de taal niet spreken, niet bekend zijn met Nederlandse regels en instan- ties, en (nog) geen sociaal netwerk hebben. Dit creëert een vorm van kwetsbaarheid die extra zichtbaar is op het gebied van huisvesting, wat de focus is van dit onderzoek. Huisvesting wordt over het algemeen geregeld door de werkgever, waardoor arbeidsmigranten zich in een afhanke- lijkheidsrelatie bevinden.[5] In 2020 heeft het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten, onder leiding van Emile Roemer, een adviesrapport geschreven getiteld ‘Geen Tweederangsburgers. Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan’.[6] Het Aanjaagteam heeft een breed scala aan geïntegreerde adviezen opgesteld om misstanden op zeven domeinen aan te pakken, te weten: arbeidsmigranten en beleid, informatie en dienstverlening, werk, handhaving en toezicht, regis- tratie, huisvesting en zorg en welzijn. In deze nota van bevindingen in opdracht van de Groene Hart Rekenkamer, ligt de focus op de adviezen die zijn gegeven op het domein ‘huisvesting’ en nemen we de adviezen op de domeinen ‘informatie en dienstverlening’ en ‘registratie’ mee indien relevant en samenhangend met de huisvesting.

Waar een deel van de maatregelen op landelijk niveau dient te worden doorgevoerd, zijn gemeenten verantwoordelijk voor de vertaling van diverse aanbevelingen naar lokaal beleid en regelgeving. Zij vervullen daarbij een cruciale rol in zowel de uitvoering als de handhaving van beleid, wet- en regelgeving. In de volgende hoofdstukken wordt per maatregel uiteengezet op welke wijze deze is vertaald naar lokaal beleid en hoe dit beleid in de praktijk uitvoering krijgt in de gemeente Gouda. 3 Seidler, et al., p. 6. 4 Het aandeel EU-arbeidsmigranten met een inkomen bij de 130 procent van het minimum loon werken veel minder vaak via een Nederlands of internationaal uitzendbureau, respectievelijk 22 en 7 procent (Seidler, et al., p. 6). 5 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). Geen Tweederangsburgers. Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan, p. 3. 6 Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). 1.2.

| Achtergrond huisvesting arbeidsmigranten in Nederland | Uit onderzoek dat de Tilburg Law School heeft uitgevoerd blijkt dat arbeidsmigranten zelf de huis- vesting als het grootste probleem in Nederland ervaren.[11] 40% van de arbeidsmigranten beoor- Deze paragraaf beschrijft, op basis van literatuur, beknopt hoe de huisvesting van arbeidsmi- | deelt de huisvesting negatief, vooral laaggeschoolden werknemers uit Midden- en Oost-Europa granten doorgaans is georganiseerd, waar de belangrijkste knelpunten zich voordoen en welke | en flexwerkers zijn ontevreden. Uit onderzoek van Risbo blijkt dat deze arbeidsmigranten vaak factoren eraan bijdragen dat tot op heden beperkte vooruitgang is geboekt in het verbeteren van | flexibele en tijdelijke contracten hebben. Hoewel de positie van arbeidsmigranten gemiddeld iets hun woonomstandigheden. | verbetert naarmate zij langer in Nederland verblijven, blijft bij een op de drie laagbetaalde arbeids- migranten sprake van een situatie van ‘permanente tijdelijkheid’. Ook na vijf jaar in Nederland is Kenmerken en knelpunten huisvesting arbeidsmigranten | een aanzienlijk deel van deze groep nog steeds direct afhankelijk van de werkgever voor hun huis- Volgens het Aanjaagteam worden arbeidsmigranten veelal in het land van herkomst geworven | vesting en een klein deel huurt een woning met een tijdelijk contract.

Hierdoor blijft bestaanson- door uitzendbureaus, die vervolgens ook de randvoorwaarden voor werk en verblijf in Nederland | zekerheid voor veel arbeidsmigranten een structureel probleem.[12] organiseren. Hierdoor ontstaat in de praktijk vaak een vergaande afhankelijkheidsrelatie, aange- zien werk, huisvesting en soms ook zorg via dezelfde partij worden geregeld.[7] Een aanzienlijk | Arbeidsmigranten worden gezien als tijdelijk, maar verblijven vaak semi-permanent deel van de arbeidsmigranten verblijft in tijdelijke, overvolle of kwalitatief gebrekkige huisves- | in Nederland ting, veelal gekoppeld aan het dienstverband.

Deze woonomstandigheden worden gekenmerkt | In haar onderzoek toont Loomans aan dat arbeidsmigranten geen tijdelijke groep zijn in Nederland, door beperkte voorzieningen, weinig privacy en een gebrek aan reële alternatieven, hetgeen de | maar vaak langdurig in Nederland verblijven, doorstromen naar reguliere sectoren of zelfs decen- kwetsbaarheid voor misstanden vergroot.[8] Het aanhoudende woningtekort versterkt deze positie, | nialang in precaire omstandigheden verblijven.[13] De aanname van tijdelijkheid legitimeert daarmee doordat kwetsbare groepen, waaronder arbeidsmigranten, moeilijk toegang vinden tot passende | tijdelijke huisvesting en voedt beleidsoplossingen die inzetten op kortdurende voorzieningen, zoals huisvesting.[9] Tegelijkertijd constateert het Aanjaagteam dat een substantiële groep werkgevers | hotels of grootschalige logies, terwijl deze structureel tekortschieten.

voorziet in adequate huisvesting en ondersteuning biedt bij de integratie in Nederland, terwijl er ook werkgevers zijn die hun verdienmodel (deels) baseren op: | Knelpunten in verbeteren huisvesting voor arbeidsmigranten Gezien aanhoudende landelijke woningnood vormt ook huisvesting van arbeidsmigranten een Op het vergaand maximaliseren van de kosten voor de arbeidsmigrant voor | enorme uitdaging.[14] Het Expertisecentrum Flexwonen berekende in 2023 dat de overgang naar “ | woongerelateerde zaken onder gelijktijdige minimaliseren van het inkomen van | verplichte SNF-certificering, waarbij maar één arbeidsmigrant per kamer is toegestaan, zorgt dat de arbeidsmigrant. […] Ook zijn er werkgevers die bewust misbruik maken van de | het tekort aan plekken met minimaal 156.000 toeneemt bovenop het bestaande tekort, dat zij kwetsbare positie van arbeidsmigranten: niet het volledige loon betalen, slechte | schatten op 120.000 tot 150.000 plekken.[15] huisvesting bieden tegen een hoge huur die wordt ingehouden op het loon, zorgkosten inhouden op het loon maar de zorgverzekering niet goed regelen.”[10] 11 | Cremers (2022), p. 27. 12 | Seidler (2024), p. 90-91. 7 | Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). | 13 | Loomans, D. (2026). Navigating housing beyond arrival: The trajectories of EU labour migrants in the Netherlands [Doctoral dissertation, Universiteit van Amsterdam].

8 | Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020). 14 | Kenniscentrum Arbeidsmigranten, www.kenniscentrumarbeidsmigranten.nl 9 | Kenniscentrum Arbeidsmigranten, www.kenniscentrumarbeidsmigranten.nl 15 | Expertisecentrum Flexwonen (januari 2023) Effecten van de kwaliteitsverbetering in de huisvesting van 10 | Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020), p. 3. | arbeidsmigranten. 4 In hun onderzoek naar het beleid rondom de huisvesting van arbeidsmigranten in Nederland, | aantal in 2024 is gestegen tot ongeveer 780.000 personen.[20] Waarvan 445.000 een verblijfsduur tonen Baalbergen et al. aan dat Nederland zich op dit moment in een bestuurlijke impasse | hebben van minder dan vijf jaar.[21] Personen die zich aannemelijk in dezelfde kwetsbare positie bevindt.[16] De huisvesting van arbeidsmigranten wordt bepaald door een complex samenspel | bevinden maar niet in deze statistieken voorkomen, zijn arbeidsmigranten die via detachering door van publieke, private en maatschappelijke actoren. Door decentralisatie is veel verantwoordelijk- | een buitenlands uitzendbureau in Nederland werken. Zij betalen geen loonbelasting in Nederland.

heid bij gemeenten komen te liggen, maar hun bereidheid en capaciteit om huisvesting te faci- | In het Risbo onderzoek ging dit op voor één derde van alle laagbetaalde arbeidsmigranten.[22] Het literen verschilt sterk en gemeenten wijzen naar elkaar om verantwoordelijkheid te nemen voor | aantal van 780.000 is daarmee redelijkerwijs een onderschatting van de werkelijkheid. de huisvesting. Ook op andere bestuurslagen wordt veelal niet doorgepakt. De provincie en het Rijk nemen geen sturende rol, maar stimuleren vooral regionale samenwerking. Werkgevers en | Omdat de CBS Migrantenmonitor niet op gemeentelijk niveau wordt bijgehouden, zijn andere uitzendbureaus nemen onvoldoende verantwoordelijkheid voor huisvesting, waardoor gemeenten | bronnen nodig om het aantal arbeidsmigranten op gemeentelijk niveau inzichtelijk te maken. vaak met het probleem blijven zitten. Dit leidt tot een zogenoemd accountability-deficit: niemand | Decisio heeft in 2025 een regionale monitor van het aantal kennis- en arbeidsmigranten in Midden- voelt zich echt verantwoordelijk, waardoor partijen hun eigen belangen blijven nastreven en het | Holland en Zuid-Holland Centraal gepubliceerd.[23] Hierin tonen ze aan dat er in 2023 in Gouda probleem voortduurt.[17] | 815 arbeidsmigranten werkten, wat 2% meer is dan in 2010.

Zij vormen 2,2% van het totaal aantal werkenden in de gemeente in 2023.[24] In 2023 woonden er, volgens BRP-registraties, 1795 In dit onderzoek nemen we de accountability-deficit mee in de analyse hoe gemeenten hun verant- | arbeidsmigranten in de gemeente, een stijging van 5,8% ten opzichte van 2010. Dit is 2,4% van woordelijkheden zien en in uitvoering brengen op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten. | het totaal aantal inwoners in Gouda in 2023. Bij dit aantal merkt Decisio op dat dit een (grote) onderschatting kan zijn van het totaal aantal arbeidsmigranten woonachtig in de gemeente, omdat 1.3. | Doelgroep en aantallen arbeidsmigranten in Nederland en Gouda | veel arbeidsmigranten zich niet inschrijven in de BRP.[25] De door het Aanjaagteam geformuleerde adviezen en de daaruit voortvloeiende maatregelen zijn | Decisio stelt verder dat in de regio Midden-Holland het grootste deel van de arbeidsmigranten gericht op “arbeidsmigranten die afkomstig zijn uit de Europese Unie, die tijdelijk in Nederland | (38%) werkzaam is via een uitzendbureau. Hiervan komt het overgrote deel uit Polen (55%).

Van verblijven om te werken, die laag- of ongeschoolde arbeid verrichten en maximaal 130 procent van | de arbeidsmigranten die werkend zijn in Midden-Holland woont 30% ook binnen Midden-Holland, het minimumloon ontvangen”.[18] Indien gemeenten in hun beleidsstukken expliciet omschrijven | 70% woont daarbuiten. Van de arbeidsmigranten die buiten de regio wonen, wonen de meeste wie zij onder arbeidsmigranten verstaan, wordt in dit onderzoek aangesloten bij hun definitie: indien dit niet het geval is, hanteren wij de omschrijving van het Aanjaagteam. In het Risbo onderzoek wordt aan de hand van de CBS-migrantenmonitor geschat dat er eind 2022 515.750 derdelanders en EU-burgers in Nederland werkten voor een loon onder de 130 procent | 20 | De CBS migrantenmonitor baseert haar cijfers op loonaangiften in de polisadministratie. Arbeidsmigranten die gedetacheerd zijn of via buitenlandse uitzendbureaus werkzaam zijn ontbreken in deze cijfers. van het wettelijk minimum loon.[19] Het online dashboard van de Migrantenmonitor laat zien dat dit 21 | Centraal Bureau voor de Statistiek (2025). CBS Migrantenmonitor - Migrantenmonitor 2024. 22 | Seidler (2024), p. 6. 23 | Decisio (2025). Monitor Internationals 2010-2023. Regiorapportage Midden-Holland en Zuid-Holland. In 16 | Baalbergen, I., Bolt, G., Lin, Y., & Hooimeijer, P. (2023).

Governance networks and accountability patterns in | opdracht van arbeidsmarktregio’s Midden-Holland en Zuid-Holland Centraal. the provision of housing for migrants: The case of Central and Eastern European workers in the Netherlands. Housing, Theory and Society, 40(4), 411-434. | 24 | Dit aantal heeft Decisio gebaseerd op CBS Microdata. In de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmi- granten geregistreerd als het adres van de werkgever. Als zij voor een uitzendbureau werken, komt het voor 17 | Baalbergen et al. (2023), p. 421-424. | dat het werkadres dus elders gelegen is omdat zij (tijdelijk) bij een of meerdere werkgevers worden uitge- zonden. Het daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Daarom kan er volgens 18 | Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (2020), p. 12. | Decisio sprake zijn van een lichte onder- of overschatting zij per werkgemeente. 19 | Seidler (2024), p. 35. | 25 | Decisio (2025), p. 31 5 arbeidsmigranten in Rotterdam, Den Haag en Alphen aan de Rijn.[26] Van de BRP-geregistreerde | 3a. In hoeverre zijn de beleidsdoelstellingen die de gemeenten op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten in Midden-Holland werkt 33% ook binnen de regio, 67% werkt daarbuiten.

Van | arbeidsmigranten hebben geformuleerd a) concreet en toetsbaar; b) passend bij de gesignaleerde de arbeidsmigranten die buiten de regio werken, werkt het grootste deel in Venray, Rotterdam | problematiek (zoals onder 2); c) doelmatig, doeltreffend en rechtmatig in de uitvoering? en Amsterdam.[27] 3b. In hoeverre worden de beleidsdoelstellingen in de praktijk gebracht en leiden de maatregelen 1.4. | Kenmerken arbeidsmigranten gemeente Gouda | daadwerkelijk tot verbeterde huisvesting voor arbeidsmigranten? Opvallend is dat in Gouda aanzienlijk meer arbeidsmigranten wonen (1795 mensen) dan er werken | 1.6. | Onderzoeksopzet (815 mensen). Deze aantallen liggen naar verwachting in werkelijkheid aanzienlijk hoger. Voor dit onderzoek hebben we verschillende onderzoeksmethoden toegepast. Uit de interviews die we voor dit onderzoek hebben afgenomen blijkt dat tijdens BRP-controles regelmatig misstanden worden aangetroffen. De ambtenaren zien dat er meerdere mensen in één | Literatuur- en documentstudie kamer verblijven, dat ze fors betalen voor een woning, dat de huur- en arbeidscontracten niet zijn | Ter voorbereiding op de dataverzameling hebben we een beknopte literatuurstudie en uitgebreide losgekoppeld van elkaar en dat het pand waar de arbeidsmigranten verblijven niet aan de veilig- | documentstudie uitgevoerd.

Hierbij hebben we ons gericht op landelijk beleid, wet- en regelge- heidsstandaarden voldoet. Verder is de positie van arbeidsmigranten in Gouda vaak kwetsbaar | ving. Aan de hand van de literatuur- en documentstudie hebben we een normenkader opgesteld vanwege taalbarrières en daarmee beperkte toegang tot informatie en ondersteuning, afhanke- | (zie bijlage 1). lijkheid van werkgevers voor huisvesting en zorg, en onveilige of ongezonde woonsituaties. Drie (groeps)interviews met ambtenaren 1.5. | Vraagstelling | Na de documentstudie hebben we in Gouda drie semigestructureerde (groeps)interviews afge- nomen. Deelnemers aan de interviews waren (beleids)medewerkers van de afdelingen Wonen en In dit onderzoek beantwoorden we de volgende drie onderzoeksvragen: | Ruimtelijke Ordening, vertegenwoordigers van de afdelingen Handhaving en Toezicht, en mede- werkers van sociale teams, Veiligheid en Wonen, het daklozenloket en Werk & Inkomen. In de 1a. In hoeverre hebben de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Waddinxveen en Zuidplas | groepsinterviews is gesproken over het bestaande beleid betreffende de huisvesting van arbeids- beleid en beleidsdoelstellingen geformuleerd ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten? | migranten, de registratie van arbeidsmigranten en de handhaving op de kwaliteit van de huis- vesting van arbeidsmigranten.

Daarnaast is ingegaan op hoe het beleid, of ontbreken daarvan, 1b. Hoe verhoudt dit beleid zich tot landelijke kaders, wet- en regelgeving (zoals de Wet goed | uitpakt in de praktijk. Daarbij is uitvoerig gesproken over knelpunten en werkzame elementen. verhuurderschap en de bepalingen in de Omgevingswet) en aanbevelingen van het Aanjaagteam | Ook het perspectief van omwonenden is in de gesprekken aan bod gekomen. Bescherming Arbeidsmigranten? Vier groepsinterviews met huisvesters 2. Welke knelpunten en risico’s doen zich in de vier gemeenten voor op het gebied van huisvesting | We hebben vier groepsinterviews afgenomen met huisvesters waaraan drie typen respondenten van arbeidsmigranten, vanuit het perspectief van (a) gemeentelijke beleidsmakers en professio- | hebben deelgenomen die (indirect) huisvesting bieden aan arbeidsmigranten in het Groene Hart. nals betrokken bij (de huisvesting van) arbeidsmigranten; (b) lokale politiek (wethouders); (c) de | Deze interviews zijn gehouden om inzicht te krijgen waar zij in de praktijk van het huisvesten in arbeidsmigranten zelf; en (c) de ondernemers die met arbeidsmigranten werken? | de vier gemeenten tegenaan lopen. Ten eerste hebben we commerciële huisvesters gesproken die panden exploiteren waar arbeidsmigranten verblijven.

Ten tweede hebben we uitzendbureaus gesproken die arbeidsmigranten in dienst hebben en die via een zuster- of dochterorganisatie 26 | Decisio (2025), p. 25-28. | panden beheren waar arbeidsmigranten in wonen. Als laatste hebben we ondernemers gesproken 27 | Decisio (2025), p. 33. 6 7 die arbeidsmigranten in dienst hebben en zelf zorgdragen voor de huisvesting van arbeidsmi - granten. In dit hoofdstuk verwijzen we naar al deze personen als ‘huisvesters’. Voor dit onderzoek hebben wij uitsluitend contact gehad met huisvesters die beschikken over een SNF-keurmerk. Meerdere pogingen zijn ondernomen om in contact te komen met uitzendbureaus die volgens de geïnterviewden betrokken zouden zijn bij misstanden rondom huisvesting. Ondanks meerdere verzoeken hebben wij geen reactie ontvangen van deze uitzendbureaus. Twee extra achtergrond interviews Om de bevindingen aan te vullen en te toetsen, hebben we twee extra interviews afgenomen. Een interview met een vertegenwoordiger van BARKA, een stichting die opkomt voor dak- en thuis- loze arbeidsmigranten en een interview met de net aangestelde coördinator van het op te richten regionale Work in NL (WIN)-punt, een landelijk initiatief om kwetsbare werknemers, waaronder EU-arbeidsmigranten landelijk van informatievoorziening, hulp en dienstverlening te voorzien.

Eén interview met betrokken wethouder We hebben de dataverzamelingsfase afgerond met een interview met de betrokken wethouder bij de huisvesting van arbeidsmigranten om meer zicht te krijgen op de visie van de gemeente, ontwikkelplannen en knelpunten rondom de huisvesting van arbeidsmigranten. Analyse Na afronding van de dataverzameling hebben we een grondige analyse per gemeente uitgevoerd waarbij we gebruik hebben gemaakt van methode- en datatriangulatie. Dit proces omvatte het samenbrengen en zorgvuldig afwegen van alle verschillende typen databronnen die we hebben verzameld. 1.7. Normenkader Het normenkader dat wij voor dit onderzoek hebben opgesteld, sluit nauw aan bij de door het Aanjaagteam geadviseerde maatregelen voor gemeenten op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten. Dit normenkader dient als leidraad om de kwaliteit en effectiviteit van het gemeentelijk beleid en praktijk rondom huisvesting te toetsen. Door deze aansluiting wordt geborgd dat de analyse en aanbevelingen in lijn zijn met landelijke richtlijnen. In bijlage 1 presenteren we het normenkader. 1.8. Opzet nota van bevindingen Deze nota van bevindingen is opgedeeld in vier empirische hoofdstukken, een conclusie en aanbe- velingen.

De eerste drie empirische hoofdstukken richten zich op de huisvesting van arbeidsmi- granten (H2), de registratie van arbeidsmigranten, informatie en dienstverlening aan arbeidsmi- granten (H3), en de handhaving op de kwaliteit van de huisvesting (H5). In deze hoofdstukken zetten we uiteen wat de landelijke richtlijnen zijn voor gemeentelijk beleid omtrent huisvesting arbeidsmigranten. Vervolgens beschrijven we het ontwikkelde beleid in de gemeente Gouda op het thema en gaan we in op de werking van het beleid in de praktijk aan de hand van interviews die we hebben afgenomen met ambtenaren en de wethouder. Na de drie thematisch empirische hoofdstukken, volgt een hoofdstuk waarin we de ervaringen uiteenzetten van huisvesters van arbeidsmigranten die in het Groene Hart actief zijn en specifiek in de gemeente Gouda. We ronden deze nota van bevindingen af met een conclusie. 2 Huisvesting arbeidsmigranten | 2.1. | Visie van de gemeente Gouda op huisvesting arbeidsmigranten in gemeentelijk beleid | De gemeente Gouda verwijst in meerdere beleidsdocumenten naar arbeidsmigranten, maar beschikt vooralsnog niet over een integraal en samenhangend huisvestingsbeleid voor deze doelgroep. In het Bestuursakkoord 2022–2026 van de gemeente Gouda worden arbeidsmigranten niet expliciet genoemd.

Gezien aanhoudende landelijke woningnood vormt ook huisvesting van arbeidsmigranten een enorme uitdaging.[28] Het Expertisecentrum Flexwonen berekende in 2023 dat de overgang naar | Een expliciet geformuleerde visie op de huisvesting van arbeidsmigranten ontbreekt eveneens in verplichte SNF-certificering, waarbij maar één arbeidsmigrant per kamer is toegestaan, zorgt dat | de beschikbare beleidsstukken. Wel kan uit de Woonzorgvisie ‘Wonen in Gouda 2030. Aangenaam het tekort aan plekken met minimaal 156.000 toeneemt bovenop het bestaande tekort, dat zij | stedelijk wonen voor iedereen, met oog voor zorg’ (2021), waarin arbeidsmigranten als aandachts- schatten op 120.000 tot 150.000 plekken.[29] Daarnaast is er nog altijd sprake van een grote mate | groep zijn opgenomen, een beleidsmatige richting worden afgeleid. In deze visie wordt de ambitie van afhankelijkheid op het gebied van huisvesting van de werkgever, wat arbeidsmigranten in een | uitgesproken om, in samenwerking met het Rijk en de provincie, de huisvesting van arbeidsmi- kwetsbare positie plaatst. Op het gebied van huisvesting ligt een grote opgave voor gemeenten. | granten te verbeteren en ongewenste situaties en misstanden tegen te gaan.

Deze inzet wordt gepresenteerd als zowel in het belang van de arbeidsmigranten zelf als van de bredere samenleving.[30] Dit hoofdstuk beschrijft allereerst de context en achtergrond van de huisvesting van arbeidsmi- granten in Gouda, met aandacht voor de gemeentelijke visie, beleidsdoelstellingen en de wijze | Daarnaast wordt in de Woonzorgvisie benoemd dat de gemeente, samen met de regio, streeft waarop deze in de praktijk vorm hebben gekregen. | naar een beter inzicht in de omvang van deze doelgroep en de daarbij behorende huisvestings- vraagstukken. Uitgangspunt daarbij is dat de kwaliteit van de huisvesting verbetert, zowel voor Vervolgens worden de adviezen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten besproken. | de arbeidsmigranten als voor de omgeving. Het regionale beleidsuitgangspunt wordt als volgt Deze adviezen zijn onderverdeeld in drie samenhangende thema’s: (1) het verbeteren van de | verwoord: “iedere gemeente voorziet in de eigen opgave voor de huisvesting van deze groep.”[31] kwaliteit van huisvesting, (2) het realiseren van voldoende en passende huisvestingscapaciteit, en (3) het versterken van de huurpositie van arbeidsmigranten.

Voor de eerste twee doelstel- | In 2024-2025 heeft de gemeente Gouda een verkenning uitgevoerd naar de actuele ontwikke- lingen wordt ingegaan op de voorgestelde maatregelen, de vertaling daarvan naar lokaal beleid | lingen, knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen rondom de huisvesting van arbeidsmigran- en de wijze waarop deze in de uitvoeringspraktijk zijn toegepast. Het derde thema wordt beknopt | ten.[32] Hieruit blijkt dat er zowel op gemeentelijk als regionaal niveau een integrale beleidsaanpak behandeld, aangezien hieruit op lokaal niveau geen directe verplichtingen voortvloeien. | ontbreekt. Hierdoor is het in de praktijk lastig om samenhang te realiseren tussen huisvesting, sociale ondersteuning en handhaving. Daarnaast zien meerdere afdelingen binnen de gemeente Voor dit hoofdstuk maken we gebruik van de documentstudie die we hebben uitgevoerd in de | een groeiende complexiteit in vraagstukken omtrent arbeidsmigranten. gemeente Gouda, aangevuld met de interviews die we met ambtenaren en de wethouder hebben afgenomen. 30 | Gemeente Gouda (2021). Wonen in Gouda 2030. Aangenaam stedelijk wonen voor iedereen met oog voor zorg, p.30. 28 | Kenniscentrum Arbeidsmigranten, www.kenniscentrumarbeidsmigranten.nl 31 | Gemeente Gouda (2025). Verkenning Arbeidsmigranten gemeente Gouda. 29 | Expertisecentrum Flexwonen (2023).

Effecten van de kwaliteitsverbetering in de huisvesting van arbeidsmigranten. | 32 | Gemeente Gouda (2025). Verkenning Arbeidsmigranten gemeente Gouda. 8 9 Uitvoering visie en beleid in de praktijk in Gouda Uit het interview met de wethouder van Gouda, in wiens portefeuille de huisvesting van arbeids- migranten is ondergebracht, en de interviews met de ambtenaren blijkt dat binnen de gemeente inderdaad geen expliciete visie bestaat op vraagstukken rondom arbeidsmigranten. Als belang- rijkste reden wordt genoemd dat in het Bestuursakkoord 2022 geen afspraken zijn opgenomen over deze thematiek, omdat destijds onvoldoende bestuurlijke urgentie werd ervaren. Als gevolg hiervan zijn evenmin financiële middelen gereserveerd voor het ontwikkelen of uitvoeren van beleid ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten. Volgens de wethouder vormt het ontbreken van verankering in het coalitieakkoord de voornaamste verklaring voor het uitblijven van specifiek beleid op dit terrein. Volgens de wethouder en betrokken ambtenaren zijn er aanknopingspunten voor beleidsontwikke- ling, onder meer in de woonzorgvisie, waarin is opgenomen dat Gouda dient bij te dragen aan het realiseren van voldoende huisvesting voor arbeidsmigranten. Ambtelijk wordt aangegeven dat de woonzorgvisie het inhoudelijke kader vormt waarbinnen het team Wonen opereert.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gouda.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/a7e025d3-fd0c-4efa-afa9-689828a8eede?agendaItemId=c752c128-5d73-4ec4-b46c-61d869235254