Nota van beantwoording zienswijzen

Nota van beantwoording zienswijzen en ambtshalve wijzigingen naar aanleiding van de Concept Transitievisie Warmte Gouda 2021

Afdeling ruimtelijk beleid en advies Behorend bij collegebesluit 5033 Versie: 7 oktober 2021

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Op 7 juli 2021 heeft het college van B&W de Concept Transitievisie Warmte (hierna: TVW) vrijgegeven voor inspraak. In de periode 15 juli tot en met 8 september konden alle inwoners en andere belanghebbenden in Gouda reageren op deze conceptversie van de TVW. De pagina www.maakgoudaduurzaam/tvw werd 84 x bezocht door 71 unieke bezoekers gedurende de inspraakperiode. De “ter inzage”- pagina van de gemeentelijke website werd 231 keer bezocht en heeft 288 paginaweergaven gehad. Op 12 juli is een online informatiebijeenkomst georganiseerd waar ruim 100 personen aan deelnamen. De bijeenkomst is als webinar op het YouTube kanaal van Maak Gouda Duurzaam geplaatst. Het webinar is na 12 juli 48 keer bekeken. In totaal hebben 21 personen/instanties een inspraakreactie ingediend. Alle zienswijzen zijn binnen de daarvoor gestelde termijn ingediend. Deze nota beschrijft de verdere procedure en geeft een overzicht van de van de zienswijzen en de beantwoording. De ingekomen zienswijzen zijn samengevat en van een reactie voorzien in hoofdstuk 2. Daarbij is aangegeven of de zienswijze tot een aanpassing in de TVW leidt.

1.2 Procedure en proces Voor de voorbereiding en vaststelling van de TVW is toepassing gegeven aan afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Betrokken partijen zijn in een vroegtijdig stadium betrokken en belanghebbenden zijn in de gelegenheid gesteld hun zienswijze te geven op het besluit en de stukken. Juridisch kader: de TVW wordt gezien als een programma in de zin van de Omgevingswet. De TVW wordt weliswaar vastgesteld vóór inwerkintreding van de Omgevingswet, maar krijgt te zijner tijd automatisch de juridische status van een programma onder de Omgevingswet, omdat het is vastgesteld volgens de vereisten uit de Omgevingswet. De TVW zelf bevat geen bindende regels en staat daarom niet open voor bezwaar en beroep. Naar aanleiding van de TVW zullen uitvoeringsplannen worden vastgesteld. Deze leiden uiteindelijk tot het door de gemeenteraad vastleggen van regels in het Omgevingsplan dat vatbaar is voor bezwaar en beroep.

1.3 Algemene Verordening Gegevensbescherming In deze Nota zijn de gegevens van de indieners van de zienswijzen geanonimiseerd. Deze ‘anonimiseringsverplichting’, vloeit voort uit de Algemene verordening persoonsgegevens (AVG). Daarin is bepaald dat NAW-gegevens van natuurlijke personen niet elektronisch beschikbaar mogen zijn. Dit geldt niet voor ondernemingen die behoren tot een rechtspersoon (bijvoorbeeld een BV) en voor personen die beroepsmatig betrokken zijn bij de procedure. De NAW-gegevens van de indieners zijn wel bekend bij de gemeente. Een uitzondering wordt gemaakt wanneer een goede beantwoording van de zienswijze niet kan zonder duiding van een bepaalde locatie of het aantonen van een af te wegen belang.

1.4 Inhoud zienswijzen Hoofdstuk 2.1 geeft een samenvatting van de meest genoemde punten met de reactie van de gemeente en in hoofdstuk 2.2 zijn alle zienswijzen met reactie en eventuele wijziging onder elkaar weergegeven. Wijzigingen Naar aanleiding van de reacties is de TVW op een aantal punten aangepast. Er zijn geen grote wijzigingen aangebracht. Dit houdt niet automatisch in dat met de overige reacties niets wordt gedaan. Veel van de reacties gaan over de uitvoeringsfase; hoofdstuk 7 van de TVW, de uitvoeringsstrategie. Sommige zienswijzen geven interessante suggesties voor de uitvoering. Deze suggesties zullen in de uitvoeringsfase worden meegenomen. Dit is te herkennen aan de reactie “dit zal onderdeel van de uitvoering worden”. Onderwerpen die nu nog niet zijn genoemd maar wel van belang zijn, en ogenschijnlijke tegenstrijdigheden zullen in de uitvoeringsfase altijd aan het licht komen en rechtgezet worden met de kennis die er dán is. Een aantal zienswijzen bevat vragen die aanzet lijken te geven tot discussie over de klimaatafspraken, het landelijk beleid, over politieke uitgangspunten of over het waarom en hoe van het opstellen van een

pagina 2

Transitievisie Warmte. De opmerkingen kunnen tot interessante discussies leiden maar de onderwerpen vallen buiten de kaders van de TVW. De TVW is tot stand gekomen met inbreng van inwoners en professionele partijen. Tijdens buurtbijeenkomsten en ook daarbuiten is bijvoorbeeld door veel actieve bewoners inbreng geleverd. Mede door die inbreng is uiteindelijk besloten om in twee buurten eerst meer onderzoek voor te stellen (“verkenningsblokken”) in plaats van al in dit stadium een startbuurt aan te wijzen. Uit de ingediende zienswijzen blijkt van een hoge mate van betrokkenheid bij het onderwerp. De indieners namen de moeite om de hele TVW door te nemen en op het gehele stuk of op onderdelen hun visie te geven of wijzigingen voor te stellen. In de uitvoeringsfase zal intensief worden samengewerkt. Op een later moment wordt ingevuld op welke manier de samenwerking en de besluitvorming precies zullen plaats vinden. NB: 1. De volledige zienswijzen worden als bijlage (geanonimiseerd) bij de stukken gevoegd. 2. Eén bijlage bevat zienswijzen voorzien van een reactie, die vanwege de omvang niet in de tabel zijn opgenomen. Het betreft het document met de naam <<Zienswijze 18 TVW_262036_Opmerkingen_en_vragen_TVW>>; zie ook in hoofdstuk 2.2 onder nummer 104.

1.5 Ambtshalve wijzigingen Het is nodig gebleken om in de stukken enkele wijzigingen aan te brengen. Deze zijn beschreven in hoofdstuk 2.3.

pagina 3

Hoofdstuk 2 Beantwoording zienswijzen 2.1 Samenvatting; wat zeggen indieners in hun zienswijzen en wat is de reactie In dit hoofdstuk een grove samenvatting van de zienswijzen, onderverdeeld in thema’s. Schuingedrukt een samenvatting van de reactie. Hoofdstuk 2.2 geeft vervolgens een overzicht van alle zienswijzen met reactie. Meest genoemde onderwerpen In de dwarsdoorsnede van alle zienswijzen zijn drie onderwerpen te onderscheiden die in de uitvoeringsfase veel aandacht en zorgvuldige uitwerking nodig hebben, zowel op uitvoeringsniveau als op politiek-bestuurlijk niveau. • Regierol Gemeente; in hoofdstuk 7.7 van de TVW zijn de rollen beschreven van betrokkenen bij de warmtetransitie. De rol van de gemeente ligt voor een deel vast, bijvoorbeeld als eigenaar van de openbare ruimte en van het eigen vastgoed en wettelijke taken. Voor een ander deel zal die rol gevormd en ontwikkeld moeten worden. • Participatie; het belang hiervan wordt door het college absoluut onderschreven. In hoofdstuk 7.6 van de TVW wordt beschreven dat de participatiestrategie wordt ontwikkeld in samenspraak met stakeholders en inwoners. Communicatie valt onder de uitwerking van de participatie- en communicatiestrategie. • Communicatie; idem als hierboven onder participatie.

Ambitie - 2040: een aantal keer wordt genoemd dat het landelijke ambitiejaar 2050 is en dat Gouda de ambitie 10 jaar zou moeten verleggen omdat 2040 niet haalbaar wordt geacht. Enkele indieners vinden de temporisering naar 2040 te langzaam; zie onder het volgende punt: “CO2”. Reacties samengevat: Het college is zich bewust van de urgentie om te starten. Het nu loslaten van doeljaar 2040 kan de indruk wekken dat de urgentie minder groot is. Hoewel de ambitie stevig is wil Gouda zich er sterk voor maken dat de stad de komende jaren flink aan de slag gaat met het nemen van maatregelen in de richting van deze ambitie. Deze ambitie kan wijzigen door bijvoorbeeld innovaties, veranderende urgentie of politieke voorkeuren. -

CO2 versus aardgasvrij: enkele indieners zijn van mening dat de TVW een bredere aanpak met een hogere ambitie richting CO2 neutraal zou moeten beschrijven dan nu is verwoord. Er wordt ook de suggestie gedaan om het CO2-doel als hoofddoel te stellen; aardgasvrij worden is maar een onderdeel van het hele klimaatbeleid. Reacties samengevat: De ambitie om in 2040 CO2 neutraal en aardgasvrij te zijn is een hoge ambitie die niet door iedereen realistisch of wenselijk wordt geacht. Een nog hogere ambitie zal waarschijnlijk tot veel weerstand leiden, waardoor de haalbaarheid teveel onder druk komt te staan. Verlagen van de CO2 uitstoot is een ambitie van het college en wordt in de inleiding als zodanig beschreven. Het is een belangrijk hoofddoel van het klimaatakkoord, maar niet de hoofd-aanleiding om een TVW op te stellen. In het klimaatakkoord zijn tientallen maatregelen vastgelegd om klimaatverandering tegen te gaan. Eén daarvan is: stoppen met gebruik van aardgas en overstappen op andere, duurzame warmtebronnen. Over de TVW is in het Klimaatakkoord afgesproken dat elke gemeente uiterlijk eind 2021 een plan presenteert voor de overstap van aardgas op andere bronnen. Dit laatste is het doel van de TVW.

Zorgpunten en onzekerheid - Over betaalbaarheid en kostenneutraliteit: kosten voor huiseigenaren wordt genoemd als grote zorg. Verder wordt gemeld dat er wellicht sprake is van verkeerde communicatie waar gesteld wordt dat het streven is een betaalbare en kostenneutrale transitie, en in hetzelfde stuk staat dat de verwachting is dat ervan wordt uitgegaan dat bewoners zelf maatregelen nemen die goed zijn voor een gemiddelde daling van de warmtebehoefte met 24%. Reacties samengevat: Kosten zijn ook de zorg van de gemeente. Deze zorg is beschreven in hoofdstuk 1.5 van de TVW. De uitgangspunten, beschreven in hoofdstuk 7.1, vormen de kaders waarbinnen de uitvoering plaatsvindt. Aangaande kosten is hierin gesteld: “De transitie moet in ieder geval voor iedereen betaalbaar zijn. Woonlastenneutraliteit1 is nadrukkelijk het streven”. 1 Met woonlastenneutraliteit wordt bedoeld dat de financieringskosten of huurverhoging als gevolg van energiebesparende maatregelen

gelijk is aan of lager dan de besparing op de energiekosten.

pagina 4

Streven naar kostenneutraliteit betekent niet dat de warmtetransitie niets hoeft te kosten, maar mensen moeten die kosten wel kunnen dragen. De verwachting is dat woningeigenaren zelf investeringen zullen doen, op natuurlijke momenten. Investeringen kunnen worden terugverdiend via een lagere energierekening. -

Is het technisch wel uitvoerbaar? Indieners noemen problemen die zij ondervinden bij het willen plaatsen van zonnepanelen (dak niet geschikt) of bij het aanbrengen van isolatie in spouwmuren (asbest). Reacties samengevat: Het kan inderdaad voorkomen dat zich onverwachte problemen voordoen bij het uitvoeren van maatregelen. De concept TVW schrijft geen specifieke maatregelen voor; er is bijvoorbeeld geen verplichting voor het plaatsen van zonnepanelen. Inwoners zullen tijdens de uitvoeringsfase worden geïnformeerd en zo nodig geholpen bij dit soort problemen. Problemen die het isoleren bemoeilijken zijn maatwerk dat tijdens de uitvoeringsfase aandacht krijgt.

-

Houd ik wel mijn consumentenrecht? Genoemd wordt dat men nu van energieleverancier kan wisselen. En gevraagd wordt of dat bij een warmtenet ook nog kan. Een andere indiener oppert dat Gouda het Rijk moet oproepen om verplicht aansluiten op te nemen in de wet. Reacties samengevat: De vraag is begrijpelijk. Dit is een onderwerp waar de Warmtewet 2.0 duidelijkheid over moet geven. Gouda heeft samen met andere gemeenten hierop een inspraakreactie gegeven. Het is niet iets waar binnen de huidige TVW over besloten wordt.

-

In de rest van de wereld worden juist kolencentrales gebouwd en wij gaan van het gas af….het wordt allemaal veel te duur en is onuitvoerbaar. Het ontbreekt de gemeente aan instrumentarium en financiële middelen, en er moet eerst maar eens geïnvesteerd worden in uitbreiding van het elektriciteitsnet. Reacties samengevat: Europees en landelijk zijn afspraken gemaakt over terugdringen van CO2 uitstoot. In Nederland zijn in het Klimaatakkoord afspraken gemaakt over aardgas. Deze afspraken staan niet ter discussie in de besluitvorming rond de TVW. De zorg over beperkte middelen is door het college geuit in paragraaf 1.5. Wat betreft het elektriciteitsnet: netbeheerder Stedin is nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van de TVW. Ook de uitvoering wordt in nauwe samenspraak met Stedin ontwikkeld zodat Stedin zich kan voorbereiden op investeringen.

-

Aquathermie: kan dat zomaar, warmte uit de Reeuwijkse plassen halen terwijl daar een aantal particuliere eigenaren is? En welke gevolgen heeft dat voor de waterkwaliteit en de waterbodem? Reacties samengevat: In de concept TVW is de potentie van aanwezige warmtebronnen in kaart gebracht. Er zijn nog geen plannen uitgewerkt. Voordat er plannen uitgewerkt worden wordt eerst een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Bij dat onderzoek worden alle relevante stakeholders betrokken, zoals eigenaren.

-

Ik wil mijn gas zo lang mogelijk houden: indieners merken op dat zij zo lang mogelijk “aan het gas” willen blijven. Daarnaast wordt de vraag gesteld “onderzoeken jullie ook de mogelijkheid van energie uit getijden?” en wordt de suggestie gedaan om te wachten tot biogas en waterstof beschikbaar zijn zodat ook iedereen buiten de binnenstad daarop kan aansluiten. Reacties samengevat: Veel mensen willen hun gasaansluiting zo lang mogelijk behouden. Het is begrijpelijk want de huidige situatie is bekend en dat geeft vertrouwen. Voorlopig wordt niemand gedwongen om van aardgas af te gaan dus het kán ook. Juist hierom zijn in de TVW algemene uitgangspunten geformuleerd, welke in hoofdstuk 7 zijn uitgewerkt in kaders en randvoorwaarden. Daarmee wordt het belang van draagvlak, betrouwbaarheid van het energiesysteem en betaalbaarheid benadrukt. Opwekken van elektriciteit is onderdeel van de RES en maakt beleidsmatig geen onderdeel uit van de TVW. Groen gas: afspraak in het Klimaatakkoord is dat tot 2030 in Nederland 1,5 miljoen woningen worden verduurzaamd. Als al deze woningen wachten op de beschikbaarheid van groen gas komt er van de doelstelling weinig terecht. Daarnaast zijn groen gas en biogas momenteel erg schaars en zijn daarom alleen toepasbaar in die situaties waar echt geen andere oplossing mogelijk is.

(Inter)nationale ontwikkelingen rondom duurzame warmte worden nauwlettend gevolgd en zullen samen met toekomstige innovaties meegenomen worden in volgende versies van de TVW.

pagina 5

Uitvoerbaarheid en handelingsperspectief - Indieners spreken de hoop uit dat de gemeente een warmtenet aan zal leggen waar iedereen op aan kan sluiten, zoals bij stadsverwarming. Reacties samengevat: of het alternatief voor aardgas in Gouda een warmtenet wordt waar iedereen eenvoudig op aangesloten kan worden zal van wijk tot wijk worden onderzocht. De TVW biedt hiervoor de basis. Bij de keuze voor een collectief systeem zullen bewoners zoveel als mogelijk ontzorgd worden. -

Indieners die in het voortraject meer intensief betrokken waren maken in hun zienswijzen complimenten voor de samenwerking; er ligt een gedragen stuk. Daarnaast doen ze een aantal aanbevelingen.

-

Indieners vragen om handelingsperspectief, wat onder meer blijkt uit reacties als: “wij willen een plan uitwerken. Gemeente, help ons!” en: “Wij zijn een VvE, betrekken jullie ons zodra er in onze buurt iets gaat spelen?” en: “Ik ben nu al op leeftijd, mijn wijk is pas over 20 jaar klaar…ga ik het nog meemaken?” Reacties samengevat: Voor 2025 kan er inderdaad al veel bereikt worden. In de TVW is het voornemen verwoord om buurtinitiatieven te ondersteunen. Afhankelijk van beschikbare mensen en middelen gaat dat gebeuren. Bij ontwikkelingen in buurten zullen VvE’s zeker betrokken worden. Het is fijn om nu alvast contactpersonen te hebben. Het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving is een omvangrijke operatie die vele jaren in beslag neemt. In hoeverre inwoners iets merken van aardgasvrij worden hebben zij voor een deel zelf in de hand; woningeigenaren nemen zelf de beslissing om al dan niet maatregelen te nemen in de route naar aardgasvrij.

-

Communicatie: indieners merken op dat zij een hoofdstuk missen waarin communicatie is uitgewerkt. Verder wordt gewezen op het belang van communicatie zodat bewoners weten welke inzet en bijdragen verwacht worden. Reacties samengevat: het is begrijpelijk dat heel betrokken inwoners van de stad al in dit stadium veel zaken uitgewerkt willen zien. In hoofdstuk 7.6 van de TVW wordt beschreven dat de participatiestrategie wordt ontwikkeld in samenspraak met stakeholders en inwoners. Communicatie valt onder de uitwerking van de participatie- en communicatiestrategie. Dit punt betreft dus nadere uitwerking waar in de TVW naar wordt verwezen, en is daarom niet in de TVW zelf opgenomen.

-

Denk aan verzakkingen – ondergrond: er wordt opgemerkt dat Gouda bij de aanleg van warmtenetten rekening moet houden met verzakkingen en daardoor hogere kosten. Ook wordt gesteld dat het door de slechte bodemgesteldheid in Gouda onmogelijk is om een warmtenet aan te leggen. Reacties samengevat: zorg over de ondergrond is een terecht punt. Dit is een terecht punt. In hoofdstuk 7.5.1. is dit punt benoemd als aspect dat de komende jaren onderdeel van de haalbaarheidsonderzoeken gaat uitmaken.

Draagvlak, organisatie, bevoegdheden - Gemeente stelt Rijksmiddelen als “voorwaarde” maar beschrijft niet wat er gebeurt als niet aan die voorwaarden wordt voldaan. Reacties samengevat: de tekst in hoofdstuk 1.5 wordt aangevuld met: “Zonder garanties op een voor inwoners haalbare en betaalbare warmteoplossing en gedegen onderliggende financiële arrangementen, wordt er wel gewerkt aan plannen, maar blijft de uitvoering nog even liggen”. -

“Creëer samenwerkingsverbanden tussen inwoners” is een aanbeveling in ingediende zienswijzen. Reactie: dit is een punt dat navolging verdient en uitgewerkt wordt in de participatie- en communicatiestrategie (en in de uitwerking daarvan in de praktijk).

-

De uitvoeringsstrategie beschrijft te weinig hoe de samenhang tussen de uitvoeringsplannen er uit gaat zien en met welk instrumentarium dit zal gebeuren. Reacties samengevat: Samenhang met andere programma’s en samenhang tussen de programmaonderdelen valt onder het overkoepelend programmamanagement Energietransitie. Ontwikkelen van dit instrumentarium op niveau van de TVW is onderdeel van de uitvoering.

pagina 6

2.2 Zienswijzen, reactie en conclusie nr 1

Zaaknr

Samenvatting zienswijze

Reactie gemeente

Conclusie

237232

Indiener stelt: Inwoners buiten de verkenningsblokken worden “aan hun lot overgelaten”; meerderheid van de inwoners moet nog tot minimaal 2025 of later wachten op duidelijkheid omtrent de mogelijkheden en de rol die de Gemeente Gouda uiteindelijk zal gaan spelen in deze transitie.

De TVW beschrijft (hfd 6, p. 41) dat het advies aan alle inwoners is om zo snel mogelijk te starten met isoleren. Dat loont altijd. Verder beschrijft de TVW in hfd 6 dat, naast de verkenningsblokken waar nader onderzoek gaat plaatsvinden, vanaf 2022 de aanpak ook gericht zal zijn op de buurten die “op natuurlijk tempo” gaan. Vooralsnog is geen sprake van “aan hun lot overlaten”. Dit zal onderdeel worden van de uitvoering.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

2

Indiener stelt: Gemeente moet faciliteren en een proces in gang zetten om tot "klein-collectieve" oplossingen te komen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

3

237575

Indiener stelt voor ten aanzien van het uitgangspunt 2040 aardgasvrij om onder alle inwoners van Gouda een enquête te houden met de vraag of men 10 jaar eerder dan landelijk besluit van het gas af wil.

Ongeacht de uitkomst van een dergelijke enquête blijft de opgave enorm groot. Het college is zich bewust van de urgentie om te starten. Het nu loslaten van doeljaar 2040 kan de indruk wekken dat de urgentie minder groot is. Hoewel de ambitie stevig is wil Gouda zich er sterk voor maken dat de stad de komende jaren flink aan de slag gaat met het nemen van maatregelen in de richting van deze ambitie.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

4

237576

Indiener stelt voor om het ontwerpbesluit om 10 jaar eerder van het gas af te gaan uit te stellen tot na de gemeente raadsverkiezingen van 2022

Zie ook beantwoording zienswijze nr 3. De ambitie om in 2040 van het gas af te zijn is de bestuurlijke ambitie die het uitgangspunt vormt voor het beleid. Deze ambitie kan wijzigen door bijvoorbeeld innovaties, veranderende urgentie of politieke voorkeuren. Het spijt het college dat de indruk van hobbyisme is ontstaan bij de indiener. Wat betreft het gevoel van ontbreken van ondersteuning: Het is de intentie van de gemeente om inwoners zoveel als mogelijk ondersteuning te bieden bij de warmtetransitie. Specifieke vragen om ondersteuning kunnen worden gesteld via de mail: energietransitie@gouda.nl, en

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

5

Indiener stelt: e.e.a. komt nu over als wat hobbyisme van wat gl raadsleden , waarbij de ondersteuning van de inwoners ontbreekt

pagina 7

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

antwoorden op veel gestelde vragen zijn te vinden via www.maakgoudaduurzaam.nl 6

240123

Indiener stelt: Ik ben financieel niet in staat grotere financiële investeringen te doen zoals de aankoop van een warmtepomp

7

Indiener stelt: Technisch is het voor mij lastig zonnepanelen aan te kopen, gezien de eisen die leveranciers stellen aan mijn huis

8

Indiener vraagt: gaat de centrale overheid ook energie uit getijden dan wel uit waterstofgas winnen

9

Indiener deelt het zorgpunt: ik vrees dat de overheid geen betrouwbare partner is ten aanzien van het terugleveren van door mij opgewekte energie

10

11

12

242555

Indiener zet grote vraagtekens bij het realiteitsgehalte van doeljaar 2040. En verwijst naar een brief van de G40 aan de TK waarin wordt verwezen naar het ontbreken van instrumentarium en het ontbreken van financiële middelen Indiener wijst op de benodigde infrastructuur. Diverse netbeheerders in Nederland hebben al aangegeven, dat er eerst fors geïnvesteerd moet worden in de bestaande elektriciteitsnetten. Indiener (VvE in verkenningsblok Middenwillens West) heeft afgelopen jaar de keuze gemaakt om als VvE nieuwe cv-installatie te plaatsen. Appartementen liggen in

Dit is een zorg die bij velen leeft en daarom is het ook een continue aandachtspunt. En ook daarom is hierover in hoofdstuk 1 een paragraaf met ‘randvoorwaarden voor de uitvoering’ opgenomen (1.5). Een van de uitgangspunten in de concept TVW is dat de transitie betaalbaar is voor inwoners. Het kan inderdaad voorkomen dat het plaatsen van zonnepanelen lastig of zelfs niet mogelijk is. De concept TVW bepaalt niet dat inwoners zonnepanelen moeten aanschaffen; duurzame energie kan ook ergens anders worden opgewekt. Inwoners zullen tijdens de uitvoeringsfase worden geïnformeerd en zo nodig geholpen bij dit soort problemen Dit onderwerp maakt geen deel uit van de inhoud van de TVW. De gemeente blijft de ontwikkelingen op gebied van energie-opwek volgen. Dit is voor meer mensen een zorgpunt. Het onderwerp maakt geen deel uit van de inhoud van de TVW.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Deze zorg is geuit in hoofdstuk 1.5 van de concept TVW. Verder: zie de reactie bij zienswijze nr 3.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Netbeheerder Stedin is nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van de TVW. Ook de uitvoering wordt in nauwe samenspraak met Stedin ontwikkeld zodat Stedin zich kan voorbereiden op investeringen. De TVW beschrijft Middenwillens West als verkenningsblok. In deze buurt is het, vanwege het bouwjaar van de woningen, te verwachten

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

pagina 8

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

13

14

15

16

246771

verkenningsblok. Rekenen erop dat zij de eerstkomende (15) jaren gebruik kunnen blijven maken van hun nieuwe Cv-installaties

dat in de komende jaren cv ketels vervangen gaan worden. Onderzoek wijst daarbij uit dat individuele oplossingen het meest voor de hand liggen. De aanpak houdt in dat de gemeente bewoners stimuleert en helpt om die maatregelen te nemen die passend zijn in de route naar aardgasvrij. Bewoners kiezen zelf welke investering zij op welk moment doen; de gemeente kan geen enkele woningeigenaar verplichten tot bepaalde keuzes. In het geval van de VvE is de verwachting dat de volgende vervanging (na ongeveer 15 jaar) nog steeds goed is in te passen in het wijkuitvoeringsplan dat dan mogelijk in uitvoering is.

De TVW geeft een helder beeld van het uitgevoerde onderzoek, de afwegingen die daarbij zijn gemaakt en de invloed van diverse partijen

Dank voor deze positieve zienswijze.

De extra tijd die nodig was voor de verkenningswijken om inbreng te leveren heeft veel opgeleverd: activeren van bewonersgroepen, inhoudelijke uitwisseling tussen wijken, tussen voorstanders en tegenstanders” en de zich positief ontwikkelende samenwerking met de gemeente, zowel bestuurlijk als ambtelijk Indiener (energiecoöperatie Kort Haarlem) stelt: De geschetste aanpak in de TVW betekent voor Kort Haarlem dat er in 2025 besluitvorming over de warmtetransitie zal plaatsvinden. Dit kan het gevoel van urgentie verminderen. De energiecoöperatie denkt dat er voor 2025 ook al veel kan, mits de gemeente buurtinitiatieven ondersteunt

Dit beeld wordt gedeeld.

De Energiecoöperatie Kort Haarlem mist in de TVW de gedachte “verkenningsblokken energiebesparing”. Deze gedachte zou alsnog in de TVW moeten worden opgenomen. Er zou daarom ook financiële ruimte beschikbaar moeten komen

Het gevoel van urgentie neemt inderdaad toe naarmate de besluitvorming dichterbij komt. Dat beeld wordt gedeeld. Echter: projecten kunnen niet allemaal tegelijkertijd van start gaan. In de TVW is het voornemen verwoord om buurtinitiatieven te ondersteunen. Afhankelijk van beschikbare mensen en middelen gaat dat gebeuren. Voor 2025 kan er inderdaad al veel bereikt worden. Inzet op energiebesparing is onderdeel van de gemeentebrede aanpak. De term “verkenningsblok” is gegeven aan die buurten/wijken waarvan de verwachting is dat er een wijkuitvoeringsplan

pagina 9

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

17

18

19

voor onderzoek in verkenningsblokken in Kort Haarlem. Per blok en straat nauwgezette scenario’s te ontwikkelen, die voor bewoners aansprekend en haalbaar moeten zijn. Vrijwilligers in de buurt kunnen referentietypen en hun kenmerken inventariseren en rubriceren. Voor onderzoek naar passende maatregelen, met kosten en baten, is professionele en financiële ondersteuning nodig. Deze aanpak past ook in het streven naar samenwerking met bewonersorganisaties in het kader van een buurtisolatieprogramma Bewoners overleggen momenteel met experts en ontwikkelen een aanpak voor de planvorming. De bewoners krijgen daarmee meer inzicht in het brede spectrum van maatregelen bij kleinschalige warmtenetten. Uiteraard in nauwe samenwerking met gemeente en andere partijen. Hiervoor is gemeentelijke ondersteuning nodig.

Communicatie missen wij in de TVW. Een goede communicatie is essentieel voor de realisatie van de energietransitie. Wij denken dat met de huidige communicatie een deel van de bewoners (niet digitaal actief, beperkte kennis en/of taalbeheersing) niet wordt bereikt. Om deze bewoners te bereiken is communicatie en advisering op buurtniveau, door vrijwilligers georganiseerd, nodig maar wel gefaciliteerd met professionals via de gemeente Bij bewoners in onze buurt heerst onzekerheid over de betaalbaarheid van de transitie. Op diverse plaatsen in de TVW wordt gesproken van (streven naar) kostenneutrale en betaalbare transitie. In de TVW wordt er echter vanuit gegaan dat bewoners zelf maatregelen zullen nemen, die samen voor 24% daling van de

gericht op aardgasvrij worden kan worden ontwikkeld. De ideeën in deze zienswijze zullen in de uitvoering worden betrokken in de uitwerking van het project “gemeentebrede aanpak”.

Het is begrijpelijk dat de buurt dit in nauwe samenwerking met gemeente en andere partijen wil aanpakken en dat daarvoor gemeentelijke ondersteuning nodig is. In de TVW wordt aangegeven dat de middelen schaars zijn, en er is in hoofdstuk 1.5 zorg over uitgesproken. In deze TVW kunnen nu geen toezeggingen worden gedaan voor buurtaanpakken buiten de verkenningsblokken. Het voornemen is om, zodra de bijdrage van het Rijk duidelijk is, ondersteuning beschikbaar te stellen binnen de mogelijkheden die er dan zijn. Deze zienswijze betreft de participatiestrategie. Communicatie valt onder de uitwerking van deze strategie. In hoofdstuk 7.6 wordt beschreven dat de participatiestrategie wordt ontwikkeld in samenspraak met stakeholders en inwoners. Dit punt is dus nadere uitwerking waar in de TVW naar wordt verwezen, en is daarom niet in de TVW zelf opgenomen.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Hierover moet inderdaad helder gecommuniceerd worden. Streven naar kostenneutraliteit houdt in dat het streven is om investeringen gedurende een aantal jaar weer terug te verdienen via een lagere energierekening. De verwachting is dat woningeigenaren zelf

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

pagina 10

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

warmtevraag zouden moeten kunnen leiden. Wij denken dat hier sprake is van onjuiste communicatie.

20

Het is ons bekend dat de gemeente op dit moment geen middelen heeft voor de energietransitie. Dit staat ook als zodanig in de TVW. Dat zal ook gelden voor de door ons genoemde punten. Dit laat ons inziens onverlet dat, onder de randvoorwaarde van extra geld van het rijk of in het nieuwe collegeakkoord volgend jaar, in de TVW een bredere aanpak met hogere ambitie richting CO2 neutraal hoort dan nu is verwoord

21

Op blz 24 wordt het besparingspotentieel gebaseerd op modelberekeningen, die ontleend lijken aan grove bouwjaarklassen, die ons inziens geen enkel houvast bieden aan label of warmtegebruik.

investeringen zullen doen, op natuurlijke momenten. Woningeigenaren kunnen deze investeringen binnen hun eigen mogelijkheden plannen. Waar maatregelen niet betaalbaar zijn voor inwoners maar wel noodzakelijk, zal gezocht worden naar andere oplossingen. Streven naar kostenneutraliteit betekent niet dat de warmtetransitie niets hoeft te kosten, maar mensen moeten die kosten wel kunnen dragen. Het college kiest voor een geleidelijke start met twee verkenningsblokken en een stadsbrede aanpak gericht op isoleren en besparen. De versnelling zal de komende jaren volgen als kennis, capaciteit en beschikbare middelen groeien. De ambitie om in 2040 CO2 neutraal en aardgasvrij te zijn is een hoge ambitie die niet door iedereen realistisch of wenselijk wordt geacht. Een nog hogere ambitie zal waarschijnlijk tot veel weerstand leiden, waardoor de haalbaarheid teveel onder druk komt te staan. Het college maakt zich sterk om met de beperkte middelen een start te maken met de uitvoering van deze eerste TVW. Afhankelijk van door het Rijk beschikbaar gestelde middelen en eventueel door een nieuw college in 2022 aangepaste ambities kan de TVW bijgesteld worden. De TVW wordt minimaal elke 5 jaar geactualiseerd. Als ontwikkelingen daar aanleiding toe geven kan actualisatie ook eerder plaatsvinden. De zienswijze betreft tabel 1.

Tabel 1 geeft mogelijke besparing weer door de warmtevraag van huidige energielabels te vergelijken met die van toekomstige energielabels. Er is daarbij gebruik gemaakt van energielabels voor zover beschikbaar. In de uitvoeringsfase zal, bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen, gebruik pagina 11

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

22

In blz 13 van Bijlage C staat dat voor ongeveer 1% van de woningen in plaats van het label, het bouwjaar als basis voor de labelkeuze is gebruikt. Als 1% klopt, dan is dit argument niet vermeldenswaard

23

Verder stellen we vragen bij de onderbouwing van de keuze voor 70 graden als aanvoertemperatuur. De alternatieven met 50 graden of juist veel lager verdienen in relatie tot aquathermie gelijkwaardige aandacht

gemaakt worden van meer exacte gegevens zodat uiteindelijk elke pandeigenaar een realistisch businessmodel kan maken. Zie verder onder 22. Tabel 1 op blz 24 toont de gecombineerde warmtevraag voor bedrijven en woningen. Op blz 13 van bijlage C staat beschreven dat aangaande woningen voor ca 1% gebruik is gemaakt van een inschatting op basis van bouwjaar; de overige 99% betreft zowel geregistreerde energielabels als voorlopige energielabels bekend bij RVO. De temperatuurniveaus die in de TVW zijn gehanteerd komen overeen met de afgiftetemperaturen zoals door het Expertise Centrum Warmte gehanteerd. Voor wat betreft de oplossingsrichtingen is er niet een “bij voorbaat keuze voor 70 graden aanvoertemperatuur”. In de warmtetool analyse Verkenningsbuurten zijn verschillende technische scenario’s doorgerekend: er is voor elke verkenningsbuurt een variant met warmtenet 70 graden en 50 graden berekend. Uit deze analyse blijkt het scenario met afgiftetemperatuur 70 graden goedkoper te zijn dan het scenario met afgiftetemperatuur 50 graden (zowel voor de totale nationale kosten als voor de kosten voor de eigenaar-bewoners). Dat betekent nog niet dat een definitieve keuze is gemaakt. Die keuze wordt pas gemaakt na verdiepende onderzoeken in de komende jaren. In de uitvoering kan dus zeker gekeken worden naar de mogelijkheid van lagere temperaturen.

Zie ook: https://expertisecentrumwarmte .nl/themas/technische+oplossing en/techniekfactsheets+energiebr onnen/warmtenetten/default.asp x De ‘standaard voor woningisolatie’ die in de loop van de ontwikkeling van de TVW is verschenen (maart 2021) is pagina 12

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

hiervoor leidend. Koppeling: https://www.rijksoverheid.nl/doc umenten/kamerstukken/2021/03 /18/kamerbrief-standaard-voorwoningisolatie 24

Bij de in bijlage G genoemde subsidiemogelijkheden ontbreekt de microsubsidie voor particulieren en huurders van de provincie ZuidHolland. Subsidie aanvragen in het kader van de SEEH regeling kan niet meer sinds 1-1-2021 en hoort dus juist niet meer thuis in de bijlage.

De provincie Zuid-Holland heeft in het kader van lokale initiatieven energietransitie inderdaad een microsubsidie voor particulieren en huurders. Deze is niet vermeld in de lijst. Deze subsidieregeling zal worden toegevoegd aan de lijst. De SEEH regeling staat sinds 1 april 2021 open voor VvE’s: https://www.rvo.nl/subsidie-enfinancieringswijzer/seeh-vve De tekst in Bijlage G zal hierop worden aangepast. Verder zullen wij in een onderschrift vermelden dat het overzicht een momentopname is en daarom kan wijzigen in de periode dat deze eerste TVW van kracht is.

25

26

251847

In de plannen wordt steeds gehamerd op isolatie van woningen. Nu blijkt bij het aanvragen van een energielabel dat als het om een oudere woning gaat er meteen een laag label wordt toegekend. Terwijl de aanbeveling is je huis te isoleren tot een label A,B of C. ( onmogelijk dus) Het lijkt er nu op dat vooral de nieuwere huizen van het gas af gaan. Zou het niet beter zijn juist oudere huizen als eerste aan te pakken?

Toevoegen microsubsidie PZH aan de lijst van financieringsmoge lijkheden. https://www.zuidholland.nl/loket/su bsidies/subsidies/l okale-initiatieven/ Wijzigen: “eigenaar bewoners” verwijderen in Bijlage G kolom 3 regel 5. In een onderschrift vermelden: “dit overzicht is een momentopname en kan daarom wijzigen in de periode dat de TVW 2021 van kracht is”

Het is niet onmogelijk om een woning van een label D, E, F of G naar C, B of A te isoleren. Daar zijn de acties van de gemeente op gericht. Hiervoor kunnen inwoners advies vragen van een energiecoach of een maatwerkadvies voor de woning.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

De beleidsdoelstelling is dat uiterlijk 2040 alle woningen van het aardgas af gaan, zowel de “oudere” als de “nieuwere” huizen. Omdat “nieuwere” woningen vaak al goed geïsoleerd zijn en daar in de komende jaren waarschijnlijk cv ketels moeten worden vervangen, is de stap naar aardgasvrij relatief makkelijk. Voor alle woningen, dus ook de oudere woningen, voorziet de gemeente in acties om te isoleren en andere stappen te

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

pagina 13

27

28

29

Ik ben 76 jaar en als de plannen met dit tempo doorgaan zal ik er misschien op mijn 96e iets van merken. Het is sterk de vraag of ik dan nog leef

256675

nemen richting het aardgasvrij maken. Het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving is een omvangrijke operatie die veel jaar in beslag neemt. In hoeverre inwoners iets merken van aardgasvrij worden hebben zij voor een deel zelf in de hand; woningeigenaren nemen zelf de beslissing om al dan niet maatregelen te nemen in de route naar aardgasvrij.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Gezien de grote CO2 uitstoot van houtstook verbaast het indiener dat deze wijze van verwarmen niet meteen ook in deze transitievisie wordt meegenomen. Indiener is van mening dat het samen moet lopen met het doel om van het gas af te gaan. We moeten af van alle fossiele brandstoffen.

De gemeente is geen voorstander van houtstook als vervanging van aardgas gestookte ketels. Dit is als uitgangspunt opgenomen in de concept Transitievisie Warmte. Het regelen van zaken behoort echter niet tot de reikwijdte van de TVW. In de concept Transitievisie Warmte is hierover de volgende tekst opgenomen (hf 4.2.5 p. 33): Uitgangspunt Gouda pelletkachels en biomassa: Het structureel toepassen van pelletkachels en biomassa wordt niet gezien als voorkeursoplossing. Deze vormen van warmte dragen vooralsnog niet bij aan een verbetering van de luchtkwaliteit en ook niet aan vermindering van de CO2-uitstoot.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Indiener is van mening dat in het gehele document moet worden behandeld hoe we “van het gas EN de houtstook af” willen/ gaan, en verwijst daarbij naar de ondertekening van het Schone Lucht Akkoord door Gouda. Verwijst ook naar het feit dat plaatsen van houtgestookte installaties niet vergunningplichtig is.

Het is juist dat houtstook aandacht nodig heeft. Daarom heeft Gouda het Schone Lucht Akkoord ondertekend. De TVW beschrijft de volgorde waarop wijken/buurten van het aardgas kunnen gaan en welke mogelijke alternatieven daarvoor onderzocht worden. Houtstook wordt beschreven zoals in de reactie op zienswijze nr 28 vermeld staat. Het ontraden van houtkachels is een onderwerp dat in de uitvoering meegenomen zal worden. De manier waarop de gemeente dit gaat doen zal nader bepaald worden; dit gebeurt samen met de uitvoering van acties voortvloeiend uit het SLA.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

pagina 14

30

Indiener is van mening dat er meer duidelijkheid moet komen voor mensen die hout stoken over hoe dat afbouwen eruit gaat zien om mensen te ontmoedigen nieuwe haarden te plaatsen.

31

Indiener is van mening dat er een meldingsplicht moet komen voor houtgestookte installatie, zodat de gemeente een beter beeld krijgt van de aantallen en haar beleid hierop af kan gaan stemmen. Bijvoorbeeld door het stellen van eisen, zoals een koolstof filter Indiener is van mening dat houtstook in de buitenlucht, vanwege de hoge concentratie CO2 en de gezondheidsschade voor anderen zo snel mogelijk verboden moet worden binnen de bebouwde kom

32

33

34

255938

Indiener is bewoner van de Sint Mariewal. Uit in de zienswijze zorg over de inbreuk die gedaan wordt op het beeld van de binnenstad met de komst van warmtepompen

Indiener heeft geconstateerd dat het Noordwestelijke deel van de Raambuurt ingekleurd is als “kansrijk voor een warmtenet”. Indiener beschrijft dat dit niet de makkelijkste situatie is om een warmtenet aan te leggen en voorziet mogelijk vergaande consequenties. Merkt op dat er al op redelijk korte termijn een onderzoeksfase start.

Voor het installeren van een houtkachel is inderdaad geen vergunning nodig. Dit is een punt dat niet door de gemeente kan worden gewijzigd, maar alleen door aanpassing van wetgeving door de landelijke overheid. Hiervoor is landelijk onderzoek gaande, dat Gouda ook volgt. Overigens is het zo dat de regelgeving voor nieuwe houtkachels wel steeds strenger is geworden, waardoor nieuwe kachels minder overlast veroorzaken. Dit punt wordt opgepakt in de uitvoeringsfase. In de uitvoeringsfase zal zeker aandacht besteed worden aan het ontmoedigen van toepassen van houtkachels als vervanging voor aardgas. Zie ook de reactie op zienswijze nr 29: het instellen van een meldingsplicht is niet een bevoegdheid van de gemeente.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Deze zienswijze kan niet worden behandeld binnen de kaders van de Transitievisie Warmte, omdat het niet gaat over een alternatief voor verwarmen van de woning of stoken op aardgas.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Dit zorgpunt is begrijpelijk. De zorg wordt gedeeld door het college. Voor het verduurzamen van monumenten heeft Gouda aangepaste regelgeving opgesteld. De TVW is hiermee niet in strijd en brengt hier geen wijziging in. Het klopt dat dit deel van de buurt is meegekleurd in de kaart als zijnde “kansrijk voor een warmtenet”. Dit heeft te maken met het bouwjaar van de woningen; ze kunnen relatief makkelijk op lage temperatuur verwarming overschakelen. De onderzoeksfase start niet vóór 2025 (middellange termijn).

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

pagina 15

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

35

Indiener is bestuurslid van een VvE en verzoekt om betrokken te worden bij verdere planvorming.

Fijn om het verzoek te krijgen om de VvE te betrekken. Die toezegging wordt hierbij gedaan.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

36

256811

Indiener somt onder de kop “Internationaal” een aantal feiten op die gaan over onder meer Klimaatakkoord, toepassing van bruinkool en bouw van kolencentrales elders in de wereld, en het geld dat met de transitie gemoeid is. Kern: “Het streven naar volledig aardgasvrij in gebouwde omgeving stuit op steeds grotere tegenstand. Ten eerste blijkt de wijkenaanpak bijzonder complex, terwijl het tevens peperduur is”

Europees en landelijk zijn afspraken gemaakt over terugdringen van CO2 uitstoot. In Nederland is in het Klimaatakkoord afspraken gemaakt over aardgas. Deze afspraken staan niet ter discussie in de besluitvorming rond de TVW.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

37

260281

Indiener is Energiecoöperatie Gouda. De EcG verwijst naar de actieve rol die de coöperatie heeft gespeeld in de totstandkoming van de TVW, met name gericht op de communicatie en participatie van de bewoners van Gouda en de ondersteuning van de diverse verkenningsbuurten. EcG vraag aandacht voor forse investeringen: ● in competente capaciteit binnen het ambtelijk apparaat; ● in doorloop- & interactietijd; ● in bestuurlijke en participatieve vernieuwing en ● in inzet van middelen, voor zowel het proces als de feitelijke ingrepen. en geeft aan het onvoldoende concretiseren hiervan te zien als groot afbreukrisico voor het vervolgtraject. EcG geeft aan alle ingediende zienswijzen te ondersteunen, of ze nu “voor” of “tegen” de TVW zijn. EcG ziet elke zienswijze als een bewijs van betrokkenheid en dus invulling gevend aan de zo gewenste en noodzakelijke participatie. EcG gaat er daarom van uit dat het College van B&W alle zienswijzen serieus weegt en meeneemt. En dat ze kijkt waar ze in het proces van concept-TVW naar definitief raadsbesluit al invulling kan geven aan de benodigde

Het concretiseren van de verschillende gebieden waarop investeringen moeten worden gepleegd is iets dat stap voor stap en in nauw overleg met gemeenteraad, stakeholders en de stad moet gebeuren. Dit wordt onderdeel van de uitvoering.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

In het proces van concept-TVW naar definitief raadsbesluit wordt de participatie-strategie opgesteld, op basis van inbreng van en in nauwe samenspraak met inwoners en stakeholders. De participatiestrategie is, net als de TVW, een onderdeel dat voortdurend bijgestuurd kan worden.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

38

pagina 16

bestuurlijke en participatieve vernieuwing: “Wees zelf de verandering die je in de wereld wilt zien.” 39

260405

De TVW wekt onjuiste verwachtingen; De visie is in feite een technische inventarisatie van de mogelijkheden hoe wijken en buurten aardgasvrij te krijgen.

40

Maar de laatste IPPC analyse geeft aan, dat overal ter wereld temperaturen razendsnel stijgen. Veel landen produceren elk jaar steeds meer CO2. En dat verandert niet snel. Indiener verwijst naar klimaatverandering, overstromingsrisico en stikstof uitstoot. Er moet dus veel meer gebeuren dan in Gouda of Nederland van het gas af gaan. Hoe dit aangepakt wordt, ontbreekt in de TVW. Daarin is de visie onvolledig.

41

De gemeente Gouda wil 10 jaar eerder van het aardgas af dan de rijksoverheid. Dat betekent dat alle eigenaren van gebouwen 10 jaar eerder de portemonnee getrokken moeten hebben. In de randvoorwaarden van de visie staat dat de rijksoverheid over de brug moet komen zodat iedereen kan meedoen. Heel goed. Maar zou de rijksoverheid 10 jaar eerder over de brug komen omdat Gouda dat belangrijk vindt? Het zou me verbazen, omdat onze regering in dit opzicht geen enkel vertrouwen inboezemt. De gemeente Gouda noemt genoeg rijksgeld een randvoorwaarde. Maar er staat niet bij dat de gemeente met de transitie stopt als dat rijksgeld er niet komt. Op dat moment moeten we als pandeigenaren vast gaan roeien met de riemen die dan beschikbaar zijn. Graag duidelijkheid wat de gemeente met de Transitievisie doet als de regering daarvoor niet op tijd genoeg geld vrijmaakt.

42

Dit klopt deels. Belangrijk onderdeel van de visie is de technische inventarisatie. Daarnaast is een sociale analyse uitgevoerd en zijn veel gesprekken gevoerd met stakeholders en bewoners, onder meer tijdens informatiebijeenkomsten. Het klopt dat de TVW zich beperkt tot verminderen van CO2 uitstoot en uitfaseren van aardgas. Dit is de opdracht die alle gemeenten hebben volgens de afspraak die in het Klimaatakkoord is gemaakt. Dat genoemde onderwerpen geen onderdeel uitmaken van de TVW betekent niet dat Gouda er geen beleid op maakt.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Het streven om in 2040 aardgasvrij te zijn geeft aan dat het gemeentebestuur de urgentie om te starten inziet. Het Rijk stimuleert gemeenten ook om een snelle start te maken met de warmtetransitie. De randvoorwaarden die de gemeente naar het Rijk heeft geformuleerd hebben vooral betrekking op het op gang brengen van de warmtetransitie door middel van het ontwikkelen van Wijkuitvoeringsplannen. Voor het overige: zie ook de beantwoording onder 3 en 10. Goede suggestie en een terechte vraag! Deze toevoeging zet het betoog van Gouda kracht bij.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

pagina 17

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Aan hoofdstuk 1.5 toevoegen: “zonder aanvullende financiering van het Rijk kan Gouda niet het tempo maken dat nodig is om in 2050 aan de landelijke doelstelling “geheel

43

De verschillende oplossingen om een woning aardgasvrij te krijgen voorzien nauwelijks in koeling van de woning. Dat is deze zomer niet nodig, maar wat nu niet is zal ongetwijfeld komen

44

In de bestaande situatie kunnen we als consument voor levering van gas en elektriciteit van energiebedrijf wisselen. Dat moet bij een warmtenet ook mogelijk worden. Een mooie uitdaging voor de energiebedrijven Kan de gemeente Gouda zomaar de Reeuwijkse plassen gebruiken voor een warmtenet?

45

46

In de WUP's zal niet alleen de energietransitie in de woning zichtbaar moeten worden, maar ook zaken als overstromingsgevaar / waterberging, en hoe onze buurten koeler te krijgen

Het klopt dat de toekomstige koudevraag (koelbehoefte) nog niet in kaart is gebracht. Dit wordt aangegeven in hoofdstuk 4.2.2. In hoofdstuk 5.2 (bedrijven) wordt er aandacht aan besteed, en in hoofdstuk 7.4.1 wordt beschreven dat koelbehoefte een goede aanleiding kan zijn om met WKO aan de slag te gaan. Koelen is daarmee een aspect dat in de WUP-en meegenomen zal worden. Bij de berekening van de CO2 uitstoot in het uiteindelijke warmteconcept is koeling als een van de aspecten meegenomen (zie bijlage B) Dit is een onderwerp waar de Warmtewet 2.0 duidelijkheid over moet geven. het valt niet binnen de reikwijdte van de TVW. De gemeente kan niet “zomaar” de Reeuwijkse plassen gebruiken voor een warmtenet. Bij de aanleg van een warmtenet zijn veel partijen betrokken. In de onderzoeks- en uitvoeringsfase zullen met al deze partijen samen afspraken gemaakt moeten worden over eigenaarschap en gebruik. Het is een goed uitgangspunt om bij een ontwikkeling verder te kijken dan de energietransitie. Een integrale benadering zal bij het opstellen van wijkuitvoeringsplannen de insteek zijn. pagina 18

aardgasvrij” te voldoen Zonder garanties op een voor inwoners haalbare en betaalbare warmteoplossing en gedegen onderliggende financiële arrangementen, wordt er wel gewerkt aan plannen, maar blijft de uitvoering nog even liggen. Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

47

De eigenaren-bewoners en eigenaren-verhuurders zullen moeten kunnen beoordelen of het WUP klopt en goed uitvoerbaar is. Daarom moeten ze kunnen beschikken over onafhankelijke externe deskundigen Gevels aan de buitenkant isoleren lijkt mij veel doelmatiger. Dan is er een omgevingsvergunning nodig. Kan een buitengevel buitenom isoleren makkelijker worden gemaakt?

48

Dit is verwoord in hoofdstuk 7.1 van de TVW, onder het derde uitgangspunt: “De uitvoering van de TVW krijgt zoveel mogelijk integraal vorm. De warmtetransitie en het aardgasvrij maken staan niet op zichzelf. Andere thema’s als circulaire economie, klimaatadaptatie, sociale opgaven, mobiliteit en openbare ruimte worden meegenomen. Het aardgasvrij maken kan de aanleiding zijn voor een buurtverbeteringsplan. Al die thema’s komen samen in de omgevingsvisie.” De suggestie om onafhankelijk deskundigen in te schakelen die bewoners kunnen adviseren wordt in de uitvoeringsfase in overweging genomen.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Het vereenvoudigen van regels is één van de manieren waarmee het isoleren van woningen beter mogelijk wordt gemaakt. Voor monumenten heeft Gouda hier al naar gekeken. In de uitvoeringsfase zal ook gekeken gaan worden naar de manier waarop het versoepelen van regels de voortgang kan helpen.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Waarom de drang van de gemeente Gouda om dit reeds in 2040 te bewerkstelligen?

De reactie op deze vraag is verwoord bij de vragen 3, 4 en 10.

50

Kosten voor huiseigenaren wordt genoemd als grote zorg

51

Indiener noemt “de mythe van de woonlastenneutraliteit”

Kosten zijn ook de zorg van de gemeente. Deze zorg is beschreven in hoofdstuk 1.5 van de TVW. De uitgangspunten, beschreven in hoofdstuk 7.1, vormen de kaders waarbinnen de uitvoering plaatsvindt. Aangaande kosten is hierin gesteld: “De transitie moet in ieder geval voor iedereen betaalbaar zijn. Woonlastenneutraliteit2 is nadrukkelijk het streven”. “zie het antwoord hiervoor onder 50; de praktijk zal moeten uitwijzen in hoeverre dit

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

49

261532

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van

2 Met woonlastenneutraliteit wordt bedoeld dat de financieringskosten of huurverhoging als gevolg van energiebesparende maatregelen

gelijk is aan of lager dan de besparing op de energiekosten.

pagina 19

52

Indiener noemt “De onvermijdelijke drang en dwang”; het effect dat “stimuleren” op een dag overgaat in uitoefenen van drang en dwang omdat er ook huishoudens zullen zijn die niet mee willen werken aan verduurzaming en energietransitie.

53

Indiener noemt “Onbetrouwbare overheid: het veranderen van de spelregels tijdens het spel”

54

Indiener noemt: men moet beseffen dat ook veel belastingbetalers niet zitten te springen om een energietransitie in Nederland. Lang niet iedereen is van de noodzaak of het effect ervan op de mondiale CO2-uitstoot overtuigd. En stelt voor dat de overheid ook de wat minder gewillige mensen alle hulp en steun biedt om hun zorgen kenbaar te maken en om hun eventuele bezwaren juridische kracht bij te zetten. Dat zou dus kunnen betekenen dat de overheid ook de ‘tegenpartij’ financieel zal moeten ondersteunen, bijvoorbeeld als het tot juridische procedures komt.

55

56

261995

Zienswijze van Wijkteam Plaswijck. In Plaswijck, een van de verkenningsblokken, is een kerngroep geformeerd van twintig wijkbewoners, die onder de noemer 'Wijkenergie2804' graag positief-kritisch blijft meedenken bij de verdere warmtetransitie in de wijk. Indiener benoemt in de reactie tien specifieke aandachtspunten en meldt dat de zienswijze is opgesteld op basis van de vele reacties, meningen, gesprekken en sessies in de wijk. 1. We hebben de samenwerking met de ambtenaren van de gemeente Gouda en de adviseurs van de WarmteTransitieMakers als positief ervaren. Wij hopen op een verdere duurzame samenwerking

waargemaakt kan worden. Dit uitgangspunt moet bij elk project in elke nieuwe situatie opnieuw bekeken worden. In de TVW die voorligt staan geen vormen van drang en dwang beschreven. Op landelijk niveau wordt gewerkt aan wetgeving die de gemeente “doorzettingsmacht” geeft. Dat is in deze fase van de TVW nog niet aan de orde. Spelregels die genoemd zijn in de TVW zijn uitgewerkt in hoofdstuk 7, de uitvoeringsstrategie. Bij deze strategie wordt ook een participatiestrategie ontwikkeld, in samenspraak met veel betrokkenen. Zo komen de spelregels democratisch tot stand. Klimaatbeleid (en de energietransitie als onderdeel daarvan) is iets waar mondiaal afspraken over gemaakt zijn. Het college van Gouda heeft begrip voor het feit dat nog lang niet iedereen de doelstellingen onderschrijft. Het staat inwoners vrij om hun bezwaren te uiten. Participatie houdt in dat elke stem gehoord wordt. De Transitievisie Warmte bevat geen bindende regels. Concrete situaties zoals juridische procedures zijn dan ook in dit stadium niet aan de orde.

de TVW of de bijlagen

Het college waardeert het zeer dat vanuit Wijkteam Plaswijck initiatieven zijn ontplooid om een kerngroep te vormen.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Dit punt wordt geheel onderschreven.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

pagina 20

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

57

58

2. Wij hopen dat deze vorm van burgerparticipatie gehandhaafd blijft. Het kost meer tijd en energie, maar het betaalt zich wel terug in de vorm van meer bekendheid en draagvlak bij en vooral meer gerichte inbreng door burgers/bewoners. 3. indiener ziet graag in de TVW meer benadrukt dat de gemeente Gouda de regievoerder is, dit mede gezien alle belangen, betrokken partijen en impact van de warmtetransitie. Wil in de TVW opnemen dat de gemeente er op toeziet dat alle partijen (netbeheerders, woningcorporaties, enz.) constructief meedoen bij de op te stellen WijkUitvoeringsProgramma's.

59

4. Indiener wil meer aandacht voor de studie van het Planbureau van de Leefomgeving van april 2021 over de ervaringen in Nederland met de 'proeftuinen aardgasvrij maken'. Wijkteam schetst als conclusie: “Proeftuinen zijn over het algemeen niet geslaagd” en “Al te ambitieuze plannen maken lijkt dus niet verstandig.

60

5. Wil in de TVW meer benadrukt zien dat bij de thema's draagvlak en communicatie bewonersorganisaties een belangrijke rol moeten spelen.

In de participatiestrategie, die is opgesteld met inbreng vanuit onder meer dit wijkteam, leggen we vast dat deze vorm van burgerparticipatie gehandhaafd blijft. Hoofdstuk 7.6 schetst daarvoor de kaders.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Dit punt is uitgewerkt in hoofdstuk 7.1; uitgangspunten en randvoorwaarden en in hoofdstuk 7.7 “Governance”. Onder het uitgangspunt “De warmtetransitie is een proces dat we samen doen” staat beschreven dat alle stakeholders worden betrokken. In hoofdstuk 7.7 wordt beschreven wat hun rollen zijn. Het college voert dit beleid uit en de gemeenteraad ziet erop toe dat de uitvoering binnen de gestelde kaders plaatsvindt. Binnen dat speelveld heeft de gemeente de regie. De ervaringen in de proeftuinen aardgasvrij worden zeker meegenomen in de voorbereiding van wijkuitvoeringsplannen. Welke ambitie kan worden nagestreefd is geheel afhankelijk van de onderzoeken die nog gaan plaatsvinden, op zowel technisch als sociaalmaatschappelijk vlak. Het belang van de rol van bewonersorganisaties is beschreven in hoofdstuk 7.6 Participatie. Om dit nog iets meer te benadrukken stellen we voor de tekst onder punt 1 aan te vullen.

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

pagina 21

Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen

Toevoegen aan uitgangspunt nr 1 in hfd 7.6: “De gemeente ziet een duidelijke rol weggelegd voor actieve bewoners en ondernemers in buurt en stad. Zij kennen hun doelgroep erg goed en hebben vaak een breed vertrouwen in hun netwerk. Dat betekent dat deze betrokkenen een belangrijke rol kunnen spelen in communicatie over de energietransitie. Richting bewoners zijn dat

61

6. Wil het streven naar een minimum percentage lokaal eigendom veel sterker benadrukt zien in de TVW. Onder verwijzing naar het Nationaal Klimaatakkoord, waarin staat dat bij nieuwe duurzame energiebronnen, zoals een collectief warmtenet, gestreefd moet worden naar een minimum percentage lokaal eigendom

62

7. Indiener pleit voor meer flexibiliteit in tijd en wijkspreiding; de verkenningsblokken en de buurten op ‘natuurlijk tempo’ (korte termijn), en de buurten middellange termijn.

Het streven naar 50% eigendom van de lokale omgeving geldt voor nieuwe grootschalige opwek van hernieuwbare elektriciteit op land (>15kW). Daarmee worden nieuwe windparken en zonneparken bedoeld. Dit onderwerp is onderdeel van de Regionale Energiestrategie en wordt in de TVW niet uitgewerkt. Eigendomssituatie bij warmtenetten is een ingewikkeld onderwerp dat op Rijksniveau moet worden uitgewerkt (Warmtewet 2.0). In het Klimaatakkoord staat hierover: Voor de snelle uitbreiding van warmtenetten is het noodzakelijk dat rollen, bevoegdheden en verantwoordelijkheden bij aanleg en exploitatie van warmtenetten duidelijk zijn. De Rijksoverheid zal derhalve wetgeving in gang zetten over de marktordening van warmtenetten. Om aansluiting bij de (planning van de) wijkgerichte aanpak mogelijk te maken, is het wenselijk deze wetgeving uiterlijk 1-1-2022 in werking te laten treden. De TVW beschrijft globaal de tijdvakken waarin de transitie plaats kan vinden. Deze TVW heeft een looptijd van 5 jaar en wordt uiterlijk dan geactualiseerd. Het is goed mogelijk dat zich in deze 5 jaar situaties voordoen die om flexibiliteit in planning vragen. Deze TVW biedt voldoende

pagina 22

bijvoorbeeld bewonersorganis aties, en andere groepen en personen met een breed netwerk. Voor ondernemers kan dit bijvoorbeeld via ondernemersplatf orms en verenigingen. Deze partijen spelen een rol bij het verhogen van draagvlak. Zienswijze leidt niet tot aanpassing van de TVW of de bijlagen