Geamendeerd_Omgevingsvisie_Gouda_v5.2.pdf

combinaties gebruiken van zorg op maat en zelfstandig blijven wonen (ook mensen met alleen een AOW) - Nieuwe woningen en de leefomgeving hieromheen die voldoen aan kwaliteits- en andere eisen omtrent duurzaamheid (e.g. materiaalgebruik, isolatie, gas-vrij) in lijn met de RES - Multifunctioneel woninggebruik. Woningen worden steeds vaker ook gebruikt om te werken, voor het voeren van een bedrijf aan huis, of voor andere functies. Bij nieuwbouwplannen zal er ook voor gezorgd moeten worden dat de nieuwe woningen ook geschikt zijn voor de eisen die het toekomstige gebruik aan de woningen stelt - De leefbaarheid, gezondheid en (sociale en fysieke) veiligheid in de wijken vergroten - Een stad waar de ruimtelijke omgeving het mogelijk maakt dat ouderen en mensen met een beperking zoveel mogelijk zelfredzaam zijn in de samenleving - De historische binnenstad beschermen én ontwikkelen zonder de historische waarden aan te tasten.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

50

Aanpak kwetsbare buurten Relatief veel woningen per hectare, te weinig groen en op cruciale plekken weinig uitnodigende architectuur geeft risico op verpaupering en kwetsbaarheid van de leefomgeving. Gelet op deze leefbaarheidsproblematiek is in sommigewijken en buurten in de stad (zie § 5.3) een aanpak nodig waarbij maatschappelijke en fysieke maatregelen worden gecombineerd. Daarom wordt de Wijkontwikkeling in Korte Akkeren en Gouda Oost voortgezet door aan de slag te gaan met herontwikkelingslocaties, zoals de Zuidelijke Stempel Oost en de Gunningmavo. Wij gaan met de woningcorporaties in gesprek over het voortzetten van deze aanpak in andere buurten waar dit wenselijk is om tot een verbetering van de leefbaarheid te komen. Waar mogelijk probeert de gemeente in Goverwelle bij herinrichtingen van de openbare ruimte meer groen te maken. Dat is echter niet eenvoudig, omdat de wijk ook krap zit in het aantal parkeerplaatsen. Voldoende betaalbare woningen We willen dat Gouda beschikt over voldoende sociale en middeldure huurwoningen. Hiervoor benutten we de transformatielocaties (zie 7.1) in de stad en bouwen we verder aan Westergouwe. We stimuleren wonen boven winkels, om meer woningen én meer sociale veiligheid in de binnenstad te realiseren (o.a. door de levendigheid te vergroten).

We willen ook andere vernieuwende woonvormen toepassen, en een goede mix aan woningtypen maken per wijk, zodat geen wijken ontstaan met maar één doelgroep (zie graph Gouda Verstedelijkingsopgave van 6.4).

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

51

Leefbaar en veilig Gouda We willen zorgen voor voldoende levendigheid in wijken. Veiligheid en leefbaarheid zijn direct verbonden met de (inrichting van de) omgeving. Een veilig en leefbaar Gouda kan alleen in een fysieke omgeving die dit toelaat en stimuleert. Bij het maken van stedenbouwkundige en architectonische ontwerpen en bij de inrichting van de openbare ruimte is er aandacht voor de doelstellingen uit het Integraal Veiligheidsbeleid (IVB Kadernota). Bij het maken van ruimtelijke plannen wordt vooraf getoetst of de maatregelen en acties, die nodig zijn om de doelstellingen uit de IVB Kadernota te behalen, mogelijk zijn en blijven. Inclusieve stad We willen onze stad zo inrichten dat het ontmoetingen stimuleert, om zo de eenzaamheid helpen tegen te gaan en onderlinge betrokkenheid te vergroten. Het letterlijk ruimte (in een buurtcentrum bijvoorbeeld) bieden om te komen tot (waar gewenst meer) wijk- / buurtorganisaties, zodat iedereen die dat wil mee kan werken aan de voorbereiding van gemeentelijk- / buurt- en/of wijkbeleid, vinden we hierbij belangrijk. Openbaar toegankelijke plekken zijn hierin cruciaal. Deze bieden mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en om activiteiten te ontplooien. Denk hierbij aan zowel ingerichte locaties in de open lucht als gebouwen met een openbaar karakter. Gouda is niet alleen een stad om in te wonen, maar vooral een stad om in te leven.

Gebouwen die openbaar toegankelijk zijn voor publiek om te kunnen werken, vergaderen, een bijeenkomst te organiseren, spelen, muziek maken, sporten, tuinieren, taalles krijgen of samen eten (maken), maken de stad dynamischer en kleurrijker. Iedere buurt verdient zo’n plek. Omwonenden van zo’n locatie kunnen deze plekken benutten en inrichten. Westergouwe Ervaringen die we opdoen bij de inrichting van Westergouwe als inclusieve wijk, zetten we in andere delen van de stad in waar dat hard nodig is. De inrichting van de openbare ruimte en de stad moet deze ontmoetingen – voor iedereen - mogelijk maken, bijvoorbeeld door buurtcentra te voet beter bereikbaar te maken. We willen hiervoor bij de start van een project samen met deskundigen kijken wat daarvoor nodig is. Commerciële en maatschappelijke voorzieningen voor dagelijkse behoeften zouden in de wijk aanwezig moeten zijn. Scholen en opleidingen Om ook op termijn te blijven zorgen voor een volwaardig palet aan opleidingsmogelijkheden, werken we aan de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Waar dat mogelijk is maken we gecombineerd gebruik van pleinen en/of gebouwen mogelijk, zodat scholen naast de onderwijsfunctie voor de buurt nog breder van betekenis zijn. Voorzieningen dichtbij dragen bij aan versterking sociale cohesie Momenteel heeft ieder deel van Gouda een ontmoetingsplek.

De omvang van de gebieden waar ze bij horen is dusdanig gekozen, dat de centra ieder voldoende schaalgrootte hebben om te organiseren wat nodig is. Deze zijn ook gekoppeld aan werkingsgebieden van de sociale teams. Het betreft het ‘Nelson Mandelacentrum’ in het oosten, ‘De Walvis’ in het deel ten westen van het centrum, ‘Van Noord’ in het noorden, en de vierde is gepland in Westergouwe. In sommige wijken, zoals in Goverwelle, zijn er aanvullend nog ‘buurthuiskamers’. Deze wil de gemeente in stand houden voor de toekomst, met de vrijwilligersorganisaties die nodig zijn om buurtinitiatieven te stimuleren en te faciliteren. De kinderbibliotheken zijn op moment gevestigd in noord (Van Noord) en oost (NMC). Op termijn wordt er een derde kinderbibliotheek gerealiseerd in west (Westergouwe). Ook informele ontmoetingsplekken, zoals bijvoorbeeld schoolpleinen, parken, speelplekken of bij winkelcentra, spelen een rol in het brengen van meer cohesie en levendigheid in de samenleving.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

52

7.6

Zes deelgebieden onder de loep

Voor zes deelgebieden wordt in meer detail beschreven waar de ambitie voor de toekomst ligt. Dit zijn gebieden waar veel verandert (de Spoorzone, Goudse Poort en Westergouwe), waar uitdagingen voor verbeteringen of intensivering liggen (zoals de Binnenstad, de Oostpolder en het IJsselfront), en de eerste woonwijk waarvoor een Omgevingsplan wordt opgesteld (Goverwelle). Goverwelle is uit de vele interessante buurten van Gouda gekozen als pilot voor het Omgevingsplan, omdat deze wijk representatief is, en veel potentie heeft.

7.6.1

Binnenstad

Levendig historisch centrum We willen de binnenstad van Gouda levendig, leefbaar en gezellig houden met behoud van het historische karakter.. Voor horeca sturen we op locaties waar horecabedrijven voldoende ontwikkelingsmogelijkheden hebben. Hierdoor ontstaat een levendiger centrumgebied waar én gewinkeld, én gewoond, én gerecreëerd kan worden. De grenzen van het kernwinkelgebied gaan we de komende jaren opnieuw bepalen in samenwerking met stakeholders uit de stad, afhankelijk van de ontwikkelingen in de detailhandel. Er is in de binnenstad beperkt ruimte voor dagelijkse boodschappen. Binnen de grenzen hiervan werken we aan een levendig en vitaal aanbod voor een breed publiek, met ruimte voor wonen boven winkels en andere publieksfuncties (subsidieregeling). Daarbuiten komt meer ruimte voor functieverandering van panden om leegstand te voorkomen. We perken de solitaire detailhandel in Gouda in. De binnenstad is bij uitstek de locatie voor niet-dagelijkse boodschappen (Go-Stores is daarentegen meer bedoeld voor perifere detailhandel). Binnenstad voor voetgangers en fietsers In de binnenstad staat de beleving en bescherming van het historisch erfgoed voorop: hier willen we zoveel mogelijk alleen licht verkeer: vervuilende voertuigen worden er (geleidelijk aan) geweerd, de nadruk ligt op toegankelijkheid van voetgangers en fietsers.

De noodzakelijke bevoorrading willen we met slimme en schone stadslogistiek oplossen (zo mogelijk via één distributiehub) (zie VCP).

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

53

Historische grachten De historische grachten zijn van grote betekenis voor het stadsbeeld en het ‘verhaal’ dat ze over de stad vertellen. Ze verdienen bescherming in meerdere opzichten. Het herstellen van verdwenen grachten is wenselijk vanuit het oogpunt van beeldkwaliteit en cultuurhistorie en zou meerwaarde hebben voor de waterrecreatie. De mogelijkheid tot het terugbrengen van ‘Verdwenen grachten’ is in het project Gouda Hollandse Waterstad’ (2006 – 2009) beperkt tot daar waar de ondergrondse infrastructuur dat toestaat. De mogelijkheid is open gelaten voor de Intieme Vaarroute en de vaarverbinding over het Nonnenwater en Verlorenkost. Verder zou door het openen van de Havensluis in het zuidelijk deel van de binnenstad meer levendigheid kunnen ontstaan. Zowel het terugbrengen van verdwenen grachten, het realiseren van de intieme vaarroute als het openen van de havensluis zijn echter ingrepen met hoge kosten en veel impact op bestaande functies in de stad, bijvoorbeeld met het oog op bereikbaarheid. Ook heeft het Kaderplan Bodemdaling effect op de doorvaarbaarheid van de stad. De peilscheidingen worden zo aangelegd dat ze tegen zo laag mogelijke kosten in de toekomst kunnen worden aangepast om er sluizen van te maken. Waar mogelijk stimuleren we de doorvaarbaarheid van de binnenstad (zie § 5.1).

Wat betreft de opening van de havensluis staat de gemeente op het standpunt dat substantiële private financiering en een gevalideerde businesscase noodzakelijk zijn als eerste stappen om het gesprek hierover aan te gaan. We zetten in op het verlevendigen van het gebied rond de Veerstal voor bezoekers van de binnenstad. Het autoluw maken van dit gebied is echter een voorwaarde. Daarvoor is een positieve uitkomst van de pilot Nieuwe Veerstal, zoals dat in het uitvoeringsprogramma van het VCP is opgenomen, noodzakelijk. Bij het slagen van de genoemde pilot is er in ieder geval geen verkeerskundige belemmering voor het openen van de havensluis en daarmee de bevordering van de doorvaarbaarheid van de binnenstad (zie § 5.1)

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

54

Leven met bodemdaling In het Kaderplan Bodemdaling Binnenstad (2020) worden keuzes gemaakt over het omgaan met bodemdaling in de binnenstad. De kern van de aanpak is dat we meebewegen met de bodemdaling waar de vocht- en wateroverlast het meest urgent is en dat we in dat gebied de (grond-)waterpeilen verlagen. Hierdoor wordt de vocht- en wateroverlast teruggebracht tot een acceptabel niveau. Via ons ‘Kenniscentrum voor de Bodemdaling’ (zie 7.1.3: Onderwijs, Campus Gouda en kennis- en belevingscentrum bodemdaling) blijven we openstaan voor en zoeken naar innovatieve manieren voor het tegengaan van bodemdaling of de gevolgen daarvan. We blijven op zoek naar een duurzame, toekomstbestendige oplossing. Drukte in de ondergrond Wij voeren meer regie op de gevolgen van ingrepen in de fysieke leefomgeving in de ondergrond van de binnenstad. In de binnenstad komt een groot aantal kansen én opgaven samen. De combinatie van een hoge archeologische verwachtingswaarde en oude boomwortels in smalle straatprofielen waar een hoge dichtheid van kabels en leidingen doorlopen betekent bijvoorbeeld dat zeer beperkt ruimte is voor nieuwe voorzieningen in de ondergrond.

En willen we nieuwe bomen planten, ook met het oog op bijvoorbeeld hittestress, maar passen die nieuwe bomen eigenlijk wel in dit historische beeld? Ingrepen in de binnenstad en de ondergrond moeten niet alleen gecoördineerd plaatsvinden, maar in het zoeken naar oplossingen én kansen moet van meet af aan integraal worden gewerkt. Samen met de Omgevingsdienst Midden-Holland en de provincie Zuid-Holland wordt gewerkt aan de totstandkoming van een nieuwe manier van werken, waarbij de ondergrond direct bij de eerste planvorming wordt betrokken (werken vanuit de gebiedsgenese). Een van de twee genomineerde pilotlocaties ligt in Gouda en betreft de historische binnenstad. Door met deze bijzondere locatie te starten, wordt tegelijkertijd casuïstiek ontwikkeld, en wordt deze in de praktijk getest.

7.6.2

Spoorzone & Goudse Poort

Hedendaags gemengd woon-werkgebied In de Spoorzone en Goudse Poort zullen veel van de beoogde transities voor Gouda plaatsvinden de komende jaren. Dit moet leiden tot een modern en aantrekkelijk stedelijk gebied voor wonen en werken. Met het Ontwikkelingsperspectief Spoorzone hebben wij ingezet op hoogwaardige kwaliteit voor wonen en werken in een stedelijke setting. De ambitie is om tot 2025 ten minste 1.000 extra woningen in de Spoorzone te realiseren. De nabijheid van het intercitystation maakt dat hier veel ambities waargemaakt kunnen worden op het gebied van duurzame mobiliteit; het beoogde autobezit is relatief laag, ten gunste van gebruik van het openbaar vervoer en (vooral) de fiets. Auto’s die er zijn, zijn bij voorkeur deel-auto’s of emissieloos, gefaciliteerd in de eHUB’s. Voor het westelijke deel van Goudse Poort ligt de focus op het verbeteren van het bedrijventerrein door verduurzaming, efficiënter ruimtegebruik, verbetering van de (OV-)bereikbaarheid, en het clusteren van perifere detailhandel van elders uit de stad op GoStores. Om de verdichtingsopgave in Gouda te versnellen zijn uitbreidingsmogelijkheden een belangrijk instrument om schuifruimte te creëren. Kansen dienen zich aan wanneer gevestigde bedrijven zich kunnen verplaatsen naar een Gouwe Park II. Dit zorgt voor ruimte op de bestaande terreinen om de intensivering en verdichting te starten.

Met het op de markt brengen van te veel nieuw areaal wordt de urgentie om te verdichten echter wel verlaagd. Daarom is regionale afstemming over de ontwikkeling en uitgifte van het bedrijventerrein belangrijk waarbij ook strikte afspraken worden gemaakt over de realisatie van de gewenste intensivering en verdichting op de achterlaatlocaties.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

55

Duurzame verstedelijking We zetten de kansen voor verstedelijking in om te werken aan de opgaven voor de toekomst (zie 5.2). Volop stedelijk groen om hittestress tegen te gaan, wateroverlast te voorkomen, en gezond gedrag te stimuleren, zonnepanelen op de daken om deels in eigen energiebehoefte te voorzien, en hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte zijn de ambitie in dit gebied.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

56

2e kaart met info maximale bouwhoogtes:

Goede verbinding met het centrum en de rest van Gouda Met de beoogde transitie van deze hoek van Gouda besteden we veel aandacht aan het verbeteren van de bestaande (en waar nodig nieuwe) wandel- en vooral fietsroutes naar de Goudse binnenstad en andere gebieden waar veel gewerkt of gerecreëerd wordt.

7.6.3

Oostpolder

Groene wig in Gouda: zorgvuldig benutten van de potentie De Oostpolder neemt een bijzondere positie in Gouda in: het is het grootste groengebied binnen het stedelijk weefsel van Gouda, en biedt daardoor mooie kansen voor natuur en groen en recreatie. Daar staat tegenover dat het, samen met het Gouwekanaal, ook een wig is die Westergouwe van de rest van Gouda scheidt. We willen het brede scala aan potentie van dit gebied beter benutten in de toekomst. Van noord naar zuid heeft (en krijgt) het gebied een verschillend karakter: grofweg van rustiger en natuurlijker in het noorden, naar intensiever (primair recreatief) richting het zuiden. Ruimte voor rust en biodiversiteit Het noordelijke deel heeft grotendeels al een natuurlijke uitstraling en gebruik, mede door de nabijheid van ’t Weegje, aan de andere kant van de spoorlijn. Een wandelpad dat seizoensgebonden toegang biedt, maakt extensief recreatief medegebruik mogelijk. Dat houden we graag zo, om hier de natuur volop de ruimte te geven. Het drukkere gebruik in de noordoosthoek (zoals het crossterrein en recreatiepark De Elzenhof) worden dan ook niet verder uitgebreid.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

57

Sportief middengebied In het midden van Oostpolder ligt het Sportpark Donk, en hieromheen is het ‘Gouds geboortebos’ in aanplant: de groene symbolisering van de jonge aanwas in de gemeente. Dit gebied kan beter worden benut voor recreatief gebruik, ook voor de toekomstige bewoners van (met name de oostrand van) Westergouwe. Versterken relatie Westergouwe – Oostpolder - Gouda Ten westen van Oostpolder wordt de nieuwe wijk Westergouwe aangelegd, en ten oosten van de Oostpolder bevinden zich industrieterrein Kromme Gouwe en de wijk Korte Akkeren. Om de relatie tussen Gouda, Oostpolder en Westergouwe te versterken, wordt gewerkt aan het versterken van de bestaande fietsverbindingen, en aan het maken van een extra oeververbinding voor langzaam verkeer tussen Oostpolder en de overkant van het Gouwekanaal. Nu is het Gouwekanaal alleen bij het Sluiseiland oversteekbaar. In samenwerking met de provincie wordt de haalbaarheid onderzocht van een nieuwe oeververbinding over het Gouwekanaal, naast de spoorbrug. De verbinding tussen de Oostpolder en Westergouwe zal ook verbeteren als de hierboven genoemde nieuwe fietsverbinding via de noordelijke route langs het spoor wordt aangelegd.

Dan maakt deze deel uit van een nieuwe snelle fietsroute tussen Rotterdam en Gouda, waarbij het bestaande fietspad parallel aan het spoor in Oostpolder met een viaduct over de N207 wordt aangesloten op het parallel aan de N207 gelegen fietspad. Via veilige verkeerslichten kan vervolgens de N207/ N457 worden overgestoken naar Westergouwe.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

58

7.6.4

Westergouwe

Inclusiviteit voorop in Westergouwe Westergouwe is de jongste wijk van Gouda, en is inmiddels deels gerealiseerd. De start van de bouw vond plaats in het zuiden, vlakbij de oeververbinding met Gouda, bij het Sluiseiland. Westergouwe moet de meest inclusieve wijk van Gouda worden. We hebben daarom: - Bij het ontwerp van de wijk geschikte plekken gezocht voor specifieke woondoelgroepen - Een centraal Integraal KindCentrum (IKC) voor de hele wijk ontworpen, met daarbij ook sportvoorzieningen die multifunctioneel gebruikt kunnen worden - Ervoor gezorgd dat speelplaatsen en aantrekkelijk groen altijd ‘om de hoek’ aanwezig zijn - We creëren zoveel mogelijk de condities die ertoe gaan leiden dat Westergouwe een gemeenschap wordt.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

59

2e kaart met maximale bouwhoogtes:

Groene en waterrijke leefomgeving Westergouwe ligt in een laaggelegen gebied; in plaats van tegen het water te vechten, is het omarmd in het ontwerp voor de wijk: water en groen vormen de dragers van de stedenbouwkundige structuur, en bieden kwaliteit aan de leefomgeving. Een sterke relatie met het groengebied ten westen van de wijk (gemeente Zuidplas) biedt de bewoners goede recreatieve mogelijkheden, net als het polderpark in de Oostpolder. Verkeersoplossingen Westergouwe De nieuwbouwwijk Westergouwe ligt dicht bij de A12 en A20. Dit maakt het verleidelijk voor nieuwe bewoners om voor woon-werkverkeer de auto te gebruiken. Dezelfde routes naar de snelweg worden ook intensief gebruikt door autoverkeer uit andere Goudse wijken en omliggende kernen en bedrijfstransport. De samenkomende verkeersstromen zorgen op de N207 en N457 voor veel oponthoud, waardoor geheel Gouda-West in de spits moeilijk bereikbaar is. In samenwerking met de provincie Zuid-Holland worden deze knelpunten de komende jaren aangepakt. Het bieden van efficiënte en duurzame alternatieven voor de auto moet voorkomen dat de druk op GoudaWest blijft toenemen. Nieuwe en verbeterde doorfietsroutes tussen Gouda, Rotterdam en Den Haag worden verbonden met de wijk Westergouwe.

In samenwerking met de regiogemeenten wordt ingezet op een aanbod van hoogwaardig openbaar vervoer (HOV), waarbij de Gouweknoop als OV-knooppunt fungeert. Hiervan profiteren de inwoners van Westergouwe, Zuidplaspolder (gemeente Zuidplas) en het bedrijventerrein Gouwepark. Versterken relatie met de rest van Gouda De bestaande verbindingen met de rest van de stad worden verstevigd, door onderweg waar mogelijk en gewenst levendige functies toe te voegen zodat deze routes sociaal veiliger worden. Indien mogelijk versterken we de band met de stad nog met nieuwe verbindingen (zie ook Deelgebied Oostpolder). 13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

60

7.6.5

Krimpenerwaard & IJsselfront

Langs de Hollandsche IJssel Het bijzondere van dit deelgebied is dat het op het raakvlak ligt van het historisch centrum van de stad, gelegen aan de Hollandsche IJssel en het buitengebied van de Krimpenerwaard. In alle andere richtingen heeft Gouda zich stedelijk ontwikkeld, terwijl dat aan deze kant maar heel beperkt is gebeurd, en vooral in de vorm van bedrijvigheid. Dit is te danken aan de rivier. Verbetering van de relaties tussen de stad en de Hollandsche IJssel blijft belangrijk, zodat de rivier en alles wat daarbij hoort (buitendijkse gebieden, oevers, dijken, wielen) beleefd kan worden. In verband daarmee zijn in de Gebiedsvisie Hollandsche IJssel verschillende doelen benoemd die nog steeds actueel zijn. We zien ten zuiden van de Hollandsche IJssel geen ruimte voor (grootschalige) woningbouwontwikkeling. Hier liggen betere kansen voor nieuwe vormen van cultuur en bedrijvigheid en landschapsbeleving. Bedrijven langs de Hollandsche IJssel De bedrijven langs de Hollandsche IJssel zijn nog steeds van groot belang voor de werkgelegenheid van Gouda. De bestaande bouw- en milieurechten worden gerespecteerd. We willen de hier aanwezige arbeidsplaatsen behouden en dus geen medewerking verlenen aantransitie naar wonen aan de zuidkant van de IJssel. In dit gebied liggen kansen voor de energietransitie; op de daken van Croda zijn reeds zonnepanelen gelegd als opmaat hiervoor.

Goudasfalt Een deel van de bedrijvigheid heeft inmiddels plaatsgemaakt voor Goudasfalt: hier zetten we in op ambachtelijke, maatschappelijke en recreatieve functies. Er is ruimte voor kleine initiatieven maar ook voor grotere plannen, mits dit past in de omgeving. Tussen de historische binnenstad dichtbij in het noorden en het open groene landschap van de Krimpenerwaard in het zuiden vind je deze niet volledig aangeharkte plek. Dit soort plekken maken de compacte stad een prettige woon- en leefplek. De initiatieven op Goudasfalt versterken elkaar binnen de authentieke sfeer van het industriële erfgoed, gelegen aan de Hollandsche IJssel waar Gouda ooit ontstond, waar de geschiedenis van Gouda nog voelen zichtbaar is. Er is ruimte voor bewegen in het groen, eigentijdse ambachten, verruiming van het recreatieve aanbod naar stad en land, en een evenement op zijn tijd voor Gouwenaren. Door de toegankelijke organisatie achter dit maatschappelijke initiatief en de flexibele opzet van het terrein, is het voor veel mensen gemakkelijk aanhaken op bestaande of met eigen activiteiten. Hier zie je verschillende elementen uit de toolbox voor slim ruimtegebruik uit de omgevingsvisie samenkomen. De meeste mensen vinden de weg naar Goudasfalt op de fiets. Samen met het bestaande zonnedak en voorzieningen rond lokaal voedsel is dit het begin van veel meer duurzame initiatieven voor de toekomst.

Dit culmineert op Goudasfalt, maar kan op meer plekken langs deze fraaie rafelrand van de stad een plaats krijgen. We koesteren de cultuurhistorische zichtlijnen van de binnenstad met de Krimpenerwaard. Grootschalige bebouwing van het terrein is hierdoor uitgesloten. Kleinschalige experimentele en innovatieve vormen van wonen kunnen hier mogelijk een plaats krijgen, als dat zorgvuldig wordt ingepast.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

61

Openheid Krimpenerwaard Via de Haastrechtse brug is het maar een klein stapje voor veel Gouwenaren naar het groene gebied van de Krimpenerwaard. Een prettiger inrichting van het Goudse deel van de Krimpenerwaard versterkt deze schakel tussen stad en buitengebied. Gedacht wordt aan kleinschalige licht-recreatieve toevoegingen waar nodig, zoals versterking van de fiets- en wandelmogelijkheden, of bijvoorbeeld een ‘theetuin’ bij de volkstuinen. Dit gebied wordt daarmee een interessanter uitloopgebied voor veel Gouwenaren. De openheid van het landschap is daarbij een waarde die wordt gekoesterd. Dit betekent ook dat er geen streven is om de N207 / N228 (de provinciale wegen) verder op elkaar aan te laten sluiten (is overigens grondgebied van buurgemeente Krimpenerwaard). Duurzame nutsvoorzieningen In de Krimpenerwaard ligt ook de AWZI Gouda; een locatie die ruimte biedt voor kleinschalige en zorgvuldig ingepaste zonnevelden, als onderdeel van de energietransitie.

7.6.6

Goverwelle

Sterke wijk Goverwelle Een van de Keuzes van deze Omgevingsvisie is dat de gemeente Gouda gaat voor sterke wijken. Per wijk kan dat een ander accent betekenen. Wat dat voor Goverwelle betekent, is met name inzetten op een goed voorzieningenniveau, zoals het centrale gebied rondom Winkelcentrum Goverwelle, maar ook de overige voorzieningen op het gebied van zorg en scholen. De bereikbaarheid en toegankelijkheid, niet alleen fysiek, maar ook in de vorm van laagdrempeligheid en voor iedereen, is hierbij erg belangrijk voor de gemeente. De juiste functies op de juiste plek hoort daar ook bij. Als kantoorpanden lang leeg (blijven) staan, kunnen deze beter ruimte maken voor wonen (met groen). Ook kan groeiruimte in de hoogte, vooral nabij het treinstation, nog beter worden benut.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

62

Extra kaart met maximale bouwhoogtes:

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

63

Gezond en groen Goverwelle Ook minder tastbare voorzieningen zijn belangrijk, zoals een schone openbare ruimte met voldoende groen en water, en waarbij de inrichting uitnodigt om te bewegen. Goverwelle heeft een tekort aan groen. Om die reden zet de gemeente in op de toegankelijkheid en veiligheid van de groene uitloopgebieden in de aangrenzende gemeente Krimpenerwaard naar buiten toe. Denk aan de gedeelde ambitie (met het Hoogheemraadschap Stichtse Rijnlanden) om het jaagpad te herstellen als doorlopende wandelverbinding en het versterken van het fietspadennetwerk met de omliggende wijken. Het historische lint Voorwillenseweg vormt de bijzondere drager van een van die fietsverbindingen. Ook het terugbrengen van de footprint van parkeren kan deel uitmaken van de weg naar meer groen. Duurzame mobiliteit De ligging aan het spoor, met station Goverwelle, biedt voor duurzame mobiliteit nog aanvullende kansen. Ook nieuwe buslijnen naar dit station dragen hieraan bij. Wellicht dat op termijn zorgvuldige verdichting op strategische plekken nabij het station wenselijk is. Pilot Omgevingsplan Na Goudasfalt (zie 7.6.5) is de wijk Goverwelle het tweede plangebied dat dient als pilot in het kader van de Omgevingswet.

Dit keer is gekozen voor een bestaande woonwijk waarvoor we een Omgevingsplan maken, de nieuwe vorm van een bestemmingsplan volgens de werkwijze onder de aanstaande Omgevingswet.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

64

8

Hoe gaan we de Omgevingsvisie realiseren?

In dit hoofdstuk wordt beschreven op welke wijze de gemeente Gouda werkt aan het realiseren van de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is een integraal strategisch beleidskader dat op hoofdlijnen richting geeft aan toekomstige ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie is als het ware een kapstok voor sectoraal en/of gebiedsgericht beleid. Bestaande en toekomstige gebiedsgerichte of sectorale beleidsdocumenten en uitvoeringskaders, blijven naast de omgevingsvisie dan ook bestaan. De Omgevingsvisie vraagt op termijn een nieuwe manier van werken. We hebben vanaf nu één integrale kadernota voor ons ruimtelijk beleid en maken in principe geen sectorale beleidsnota’s meer op kaderstellend niveau. De toekomstige werkwijze binnen de gemeente, de relatie met bestaande beleidsen visie documenten en de onderlinge doorwerking van de beleidsinstrumenten onder de Omgevingswet wordt de komende periode verder uitgewerkt. In dit hoofdstuk wordt daar een eerste aanzet voor gegeven. Wettelijk kader/ Instrumentarium Omgevingswet Een omgevingsvisie is één van de wettelijk verplichte instrumenten uit de nieuwe Omgevingswet, die in 2022 van kracht wordt. Volgens de Omgevingswet moet een omgevingsvisie in ieder geval de volgende drie elementen bevatten: • De hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied.

• De hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. • De hoofdzaken van het beleid op alle relevante terreinen van de fysieke leefomgeving. Naast de omgevingsvisie zijn andere instrumenten uit de Omgevingswet de omgevingsprogramma’s , het omgevingsplan en omgevingsvergunningen. De omgevingsvisie en geeft richting aan het beleid van de gemeente. Omgevingsprogramma’s Het programma is een instrument onder de Omgevingswet waarmee met concrete maatregelen uitvoering wordt gegeven aan doelstellingen uit de visie. Een programma bevat maatregelen voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud van (een deel van) het grondgebied. Een programma kan gewenst zijn bij uitwerking van de omgevingsvisie voor een bepaald beleidsthema of een te ontwikkelen gebied. Een eerste stap na vaststelling van deze visie is het uitwerken van eventuele Goudse programma’s en verplichte programma’s. Omgevingsplan Het omgevingsplan is een instrument uit de Omgevingswet waarmee de gemeente uitvoering kan geven aan het beleid uit de omgevingsvisie, door middel van voor een ieder bindende juridische regels. Er komt één omgevingsplan voor de hele gemeente. Dit vervangt de huidige bestemmingsplannen en de verordeningen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving.

Vanwege het omvangrijke karakter van het omgevingsplan zal de gemeente dit stapsgewijs per thema en per gebied oppakken. De gemeente Gouda is voornemens om dit in 2025 af te ronden. De huidige bestemmingsplannen blijven na invoering van de Omgevingswet ‘van rechtswege’ gelden als het tijdelijke omgevingsplan. Gouda heeft al een eerste stap gemaakt door alle verordeningen die zien op de fysieke leefomgeving te bundelen tot één 13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

65

Verordening Fysieke Leefomgeving (VFLO). Ook deze VFLO blijft geldig tot de inhoud ervan is overgezet naar het omgevingsplan. Omgevingswaarden Eén van de manieren waarop de gemeente het beleid van een omgevingsvisie kan uitvoeren is door het vaststellen van omgevingswaarden. Dit zijn normen voor de kwaliteit die een gemeente voor (een onderdeel van) de fysieke leefomgeving wil bereiken. De gemeente moet zijn taken en bevoegdheden zo uitvoeren dat deze omgevingswaarden worden behaald. Bijvoorbeeld door algemene regels te stellen voor activiteiten, door feitelijk handelen of door besluiten te nemen die bijdragen aan het behalen ervan. De gemeente is niet verplicht om omgevingswaarden op te stellen. Omgevingswaarden gelden in de eerste plaats voor de gemeente zelf. Voor bedrijven en inwoners ontstaat pas een juridisch bindende werking als de omgevingswaarde is vertaald naar een omgevingsvergunning, een algemene regel of een maatwerkvoorschrift. Omgevingsvergunning In de omgevingsvisie beschrijven we wat we belangrijk vinden bij de groei en ontwikkeling van Gouda De inhoud van voorgaande hoofdstukken gebruiken we als leidraad en kader bij de beoordeling van nieuwe ruimtelijke initiatieven. We werken graag mee aan projecten en ontwikkelingen die bijdragen aan bijzondere eigenschappen van de stad, aan de Goudse waarden.

Relatie met andere beleidsdocumenten De omgevingsvisie bundelt het bestaande ruimtelijke beleid op strategisch niveau en maakt dit beleid toegankelijker en samenhangend. De omgevingsvisie richt zich op de lange termijn (2040) en biedt een kader voor (toekomstig) sectoraal en gebiedsgericht beleid. De Omgevingsvisie kan worden uitgewerkt in drie soorten plannen, die gericht zijn op de uitvoering van de visie op de korte en de middellange termijn: • •

•

Uitwerkingen van de omgevingsvisie op gebiedsniveau, zoals bijvoorbeeld voor Goud Asfalt. Uitwerkingen van de omgevingsvisie in sectoraal beleid, zoals bijvoorbeeld een ‘woon-zorg visie’ of een ‘historische linten visie’. Deze sectorale visie documenten volgen de hoofdlijnen de strategische koers die in de omgevingsvisie is neergezet en werkt deze binnen de kaders van de voor het specifieke onderwerp verder uit. Uitvoeringsagenda’s of programma gericht op de realisatie van de thema’s van de omgevingsvisie. Deze worden opgesteld met als doel om gewenste ontwikkelingen te plannen en sturen. Voor de realisatie van gewenste toekomstige ontwikkelingen kunnen ook (verplichte) programma’s worden opgesteld zoals bedoeld in de Omgevingswet.

Bestaande en toekomstige beleidsdocumenten en uitvoeringskaders blijven dus naast de omgevingsvisie bestaan. Deze documenten bevatten in principe geen nieuw beleid, maar zijn een uitwerking van het beleid uit de Omgevingsvisie.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

66

Actualiteit en doorontwikkeling De Omgevingsvisie is een dynamisch document. Doordat we met de opgaven in de visie aan de slag gaan, veranderen deze opgaven. Daarnaast vragen nieuwe inzichten en veranderingen in de maatschappij, de markt en/of onze wijzigen in de gemeentelijke organisatie soms om bijstelling van de opgaven. Om te zorgen dat de Omgevingsvisie steeds zo actueel mogelijk is, willen we de visie periodiek actualiseren. Telkens wanneer daartoe aanleiding bestaat, kan deze door de gemeenteraad worden verrijkt en aangevuld, zowel voor als na invoering van de Omgevingswet in 2021. Op die manier kunnen hoofdlijnen van nieuw beleid telkens onderdeel worden van de omgevingsvisie. Na vaststelling van de visie gaan we werken aan een cyclisch proces om de gemeenteraad en de stad te betrekken bij nieuwe ontwikkelingen, resultaten van verkenningen en nieuwe onderwerpen in de visie. Nieuwe inzichten en veranderingen in de maatschappij, de markt en/of onze wijzigen in de gemeentelijke organisatie vragen om bijstelling van de opgaven. Dit werken we de komende periode verder uit. Anders werken De omgevingswet introduceert niet alleen een nieuw wettelijk instrumentarium, maar vraagt ook om een andere manier van werken. De manier waarop de gemeenten samen werkt met andere overheden, met inwoners en bedrijven zal veranderen.

De Omgevingswet legt de verantwoordelijkheid voor participatie bijvoorbeeld meer bij de samenleving en introduceert nieuwe regels voor besluitvorming binnen de gemeente en voor het verhalen van ontwikkelingskosten. Gemeenten hebben tot 2029 de tijd om de omgevingswet volledig te implementeren en het anders werken in te voeren. Binnen Gouda gaan we de komende periode vorm geven aan die nieuwe manier van werken. De sturende werking van de omgevingsvisie en de relatie met de andere beleidsinstrumenten, hoe we om willen gaan met kostenverhaal en participatie werken we na vaststelling van de omgevingsvisie in de komende periode verder uit.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

67

9

MER voor de Omgevingsvisie

9.1

Omgevingseffectrapport voor Gouda

Ter ondersteuning van de visievorming en de besluitvorming over de Omgevingsvisie Gouda wordt de procedure van de milieueffectrapportage (m.e.r.) 2 doorlopen. Deze procedure zorgt ervoor dat het milieubelang volwaardig wordt meegewogen in de planvoorbereiding. Onderdeel van de m.e.r.-procedure vormt het opstellen van een planMER. Dit betreft een onderzoeksrapport waarin de resultaten van het onderzoek naar effecten van de Omgevingsvisie in beeld zijn gebracht. Ook zijn hierin aanbevelingen meegegeven voor aanscherping van de visie, dan wel voor vervolgbesluiten. Gouda kiest ervoor om niet alleen milieueffecten maar ook andere omgevingseffecten in beeld te brengen. Daarom wordt ook wel gesproken over een Omgevingseffectrapport (OER). Het planMER/OER wordt tegelijk met de ontwerp Omgevingsvisie ter inzage gelegd. Wanneer een m.e.r.-verplichting? Het is verplicht om een planMER/OER op te stellen omdat de Omgevingsvisie kaders stelt voor activiteiten die volgens de wet (Besluit-m.e.r.) m.e.r.-plichtig of m.e.r.- beoordelingsplichtig zijn. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde stedelijke ontwikkelingsprojecten, de bouw van woningen of de aanleg / wijziging van autowegen. Daarnaast kunnen significante negatieve effecten op instandhoudingsdoelen van Natura-2000-gebieden op voorhand niet worden uitgesloten en dient er een ‘passende beoordeling’ te worden opgesteld.

Ook via dit spoor geldt voor Gouda de verplichting tot het opstellen van een planMER/OER.

9.2

NRD als eerste stap

Als eerste stap in de m.e.r.-procedure is een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld. Deze NRD beschrijft welke alternatieven, omgevingsaspecten en effecten in het planMER/OER onderzocht gaan worden (‘reikwijdte’) en met welke diepgang (‘detailniveau’). De NRD is voor advies naar de wettelijke instanties gestuurd en heeft 6 weken voor eenieder ter inzage gelegen. Er zijn vier zienswijzen ingebracht op de NRD (door de Politie, GGD, TenneT en VRHM). De zienswijzen zijn meegenomen bij het opstellen van het OER.

9.3

Foto van de Leefomgeving

Vervolgens is een ‘Foto van de Leefomgeving’ opgesteld. Deze ‘Foto’ brengt aan de hand van een groot aantal thema’s de huidige situatie van de leefomgeving van Gouda in beeld, én geeft aan in hoeverre er op basis van autonome trends (bv op het gebied van klimaatverandering) en vastgesteld beleid een verbetering of verslechtering verwacht kan worden richting 2030. Beleid dat in oktober 2020 vastgesteld was, maakt onderdeel van de autonome situatie. De huidige en autonome situatie van de verschillende thema’s zijn gevisualiseerd in een Rad (zie figuur 9.1). Het streven is om met de Omgevingsvisie zo veel mogelijk negatieve trends te keren, en de juiste ambities meer ruimte te geven. De resultaten van de Foto hebben geleid tot aanscherping van de Omgevingsvisie, bijvoorbeeld meer aandacht voor biodiversiteit, afval, en verbreding van aandacht naar álle groepen die een woning zoeken.

2 M.e.r. staat voor ‘milieueffectrapportage’ en is de procedure waarbinnen een MER wordt opgesteld.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

68

Figuur 9.1 Rad van de Leefomgeving gemeente Gouda 13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

69

9.4

PlanMER/OER

Voor de verschillende ‘keuzes’ van hoofdstuk 7 is aan de hand van het beoordelingskader dat voor het planMER/OER is opgesteld in beeld gebracht wat de verwachte effecten zijn op de leefomgeving. De effecten zijn samengevat gevisualiseerd in het Rad middels pijlen (zie figuur 9.1). Groene pijlen staan voor kansen op positieve effecten, rode pijlen voor risico’s op negatieve effecten. Een belangrijke kanttekening is dat de Omgevingsvisie beleid op hoofdlijnen formuleert. De effecten zijn mede afhankelijk van de manier waarop dit beleid uiteindelijk wordt uitgewerkt. Om dat met zo weinig mogelijk negatieve effecten te kunnen laten gebeuren zijn goede stedenbouwkundige analyses en gebiedsprogramma’s nodig, mede als onderbouwing van het omgevingsplan. De beoordeling van de visie heeft geleid tot een aantal aanbevelingen voor het aanscherpen van de Omgevingsvisie, en/of voor vervolgbesluiten (Omgevingsplannen en uitvoeringsprogramma’s). In de MER is aangegeven op welke manier de aanbevelingen van het planMER/OER een plek hebben gekregen in de visie dan wel een plek gaan krijgen in vervolgbesluiten. Enkele beleidsuitspraken van de Omgevingsvisie kunnen daarnaast een risico hebben op significant negatieve effecten binnen Natura 2000-gebieden.

Bij de verdere uitwerking van het nieuwe beleid moet integraal aandacht zijn voor ontwikkelingen die kunnen leiden tot een verhoogde milieudruk binnen Natura 2000-gebieden. Door een integrale aanpak en de projectscope van een ontwikkeling zo in te steken dat ook maatregelen om stikstofdepositie te verminderen worden betrokken bij de ontwikkeling (interne saldering) kan een significant negatief effect voorkomen worden. Daarmee zijn de getoetste beleidsuitspraken uit de Omgevingsvisie in principe uitvoerbaar in het kader van de Wet natuurbescherming (onderdeel Natura 2000-gebieden).

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

70