Geamendeerd_Omgevingsvisie_Gouda_v5.2.pdf

Florerende stad: Focus op de economisch gezonde stad met voldoende werk en voldoende en prettige en gevarieerde woonruimte, en sterke en uiteenlopende voorzieningen voor Gouda en omgeving, in de context van onze grote historische kwaliteiten Een hoge kwaliteit van bebouwing en de openbare ruimte draagt bij een prettige leefomgeving. Deze Keuze heeft vooral een link met Goudse Opgaven #5: Sterke economie en regionale positie behouden, #1: Doorgeven Historisch Gouda, en #3: Prettig woon- en leefklimaat; 2. Duurzame mobiliteit: Focus op de verduurzaming van de wijze waarop we ons binnen en buiten de stad bewegen, met een verschuiving naar nog meer fietsen, wandelen en openbaar vervoer, en met ruimte voor nieuwe mobiliteitsdiensten. Door afname van autoverkeer is het mogelijk verhardingsoppervlak en parkeerruimte te reduceren. Deze Keuze heeft vooral een link met Goudse Opgaven #2: Duurzaam stedelijk ontwikkelen en #4: Gezondheid stimuleren; 3. Gezonde groene stad: Focus op het stimuleren van onze gezondheid, door hier bij de inrichting van de stad rekening mee te houden: een aantrekkelijker en groenere openbare ruimte, met gevarieerd groen, veel biodiversiteit, aandacht voor duurzaamheid, bescherming van de cultuurhistorische linten en groenstructuren, en zorgvuldig gekozen transitie- of ontwikkellocaties.

Aandacht voor beperken van geluidhinder en zorg voor schone lucht speelt daarbij een grote rol. Deze Keuze heeft vooral een link met Goudse Opgaven #3: Prettig woon- en leefklimaat en #4: Gezondheid stimuleren; 4. Energietransitie: Focus op duurzame transitie van onze energie, niet alleen in keuze van de bron (duurzame opwekking) maar ook hoe we dit onderling afstemmen, zodat we elkaar niet (onder- of bovengronds) in de weg zitten met de systemen. Deze Keuze heeft vooral een link met Goudse Opgaven #2: Duurzaam stedelijk ontwikkelen; 5. Sterke wijken: Focus op onze woonwijken, waar het gewoon fijn leven is en/of nog fijner gaat worden! Voldoende

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

29

woningen en de juiste, kwalitatief goede woningen, met een goed ingerichte openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten en gezond gedrag, waarbij iedereen mee kan doen! Deze Keuze heeft vooral een link met Goudse Opgaven #3: Prettig woon- en leefklimaat en #4: Gezondheid stimuleren. De totaalkaart van de Omgevingsvisie geeft hier een samenvatting van.

7.1

Florerende stad

We ontwikkelen Gouda tot een vestigingsplaats die nog aantrekkelijker is voor bedrijven, voorzieningen en woningzoekenden. Hierdoor bieden we voldoende werk, voldoende, gevarieerde en prettige woonruimte, en sterke en uiteenlopende voorzieningen voor Gouda en omgeving, met groen dichtbij. Positie in de regio Gouda is een regionaal verzorgende en economisch gezonde stad in het Groene Hart met een strategische ligging in de Randstad. De westkant van de stad raakt aan de Zuidvleugel van de Randstad, waar de verstedelijking de komende jaren verder doorgaat in de Zuidplaspolder. Voor de regio is de stad van oudsher van belang in verband met zijn voorzieningen. Dat betekent ook, dat door het grotere verzorgingsgebied het voorzieningenniveau voor de inwoners ook hoger is. Omgekeerd is voor Gouda het ommeland van belang om het open landschap en de natuur te ervaren. De stad zelf is dan wel dichtbebouwd, maar aan alle zijden van de stad zijn grote, aaneengesloten groengebieden te vinden. 13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

30

7.1.1

Ontwikkelstrategieën voor onze stad

Slimme groei Gouda is een bloeiende en compacte stad. We zien kansen en ruimte om slim verder te groeien in een goede balans met de cultuurhistorische waarde van de stad. Daarmee benutten we de kans om het draagvlak voor de voorzieningen te vergroten, en een aantrekkelijke plek te bieden voor bedrijven en woningzoekenden. Hoe dit doorwerkt in onze woonwijken is te lezen in § 7.5, Sterke wijken. Hierbij maken we efficiënt gebruik van de schaarse ruimte in de stad, en maken we optimaal gebruik van de strategische ligging. De groei benutten we voor het aanpakken van de grote transities waar we voor staan, zoals voor het klimaat en energie, en voor de ambities bij alle andere stedelijke functies. Daar hoort bij dat de groei zo min mogelijk moet leiden tot extra verharding (zie § 7.3). Om dit te bereiken werken we volgens deze principes. Multifunctionele inrichting van de stad (zie § 6.5) We kiezen ervoor om de beschikbare ruimte multifunctioneel in te richten. Kansrijke voorbeelden daarvan zijn energieopwekking en/of groen op daken, combinaties van wonen met werken, voorzieningen en commerciële functies, en gebouwd parkeren. Dit vereist flexibelere en ruimere bestemmingen.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

31

Versnelling woningbouw We zetten in op de versnelling van de bouw van circa 6.200 woningen die onderdeel uitmaken van vastgestelde visies en plannen. Daarbovenop hebben we de ambitie om op diverse locaties in totaal 2.300 woningen te bouwen, in lijn met de Verstedelijkingsagenda en met het woonbeleid en de Woon(zorg)visie. Het bouwen in het juiste segment is hierbij van groot belang, om alle doelgroepen naar wens te kunnen huisvesten in Gouda. Hoger bouwen en verdichten (zie § 6.5) Op plekken in de stad waar dit past in het stedenbouwkundige weefsel en bestaande (historische) kwaliteiten, bieden we ruimte voor hoger en dichter bouwen. Dit is bijvoorbeeld het geval rondom OVknooppunten waar we streven naar een hoogwaardig gemengd stedelijk milieu. Door deze situering wordt de ruimtevraag voor parkeren beperkt gehouden (zie § 7.2). Twee belangrijke uitgangspunten liggen daaraan ten grondslag: - Een ruimtelijk-visuele, zoals verwoord in de Nota Hoogbouw: de karakteristieke skyline van Gouda gezien vanuit de Krimpenerwaard willen we behouden. Zicht op de Sint Jan, de Gouwekerk en de oude molens speelt daarbij een belangrijke rol. Op andere plekken prevaleert het historisch karakter, zoals bij de historische linten. Dit betekent dat op een aantal plekken de bebouwing lager gehouden wordt. Anderzijds staat Gouda met zijn ‘kop’ in de Zuidvleugel van de Randstad.

Dat mag ook zichtbaar zijn in Westergouwe en de Spoorzone en zijn directe omgeving. Ook is in sommige wijken hoogbouw nu al verweven met het ‘handschrift’ van de wijk. Op deze stedenbouwkundige kwaliteit wordt aangesloten bij nieuwe ontwikkelingen. Op termijn zal de Nota Hoogbouw worden geactualiseerd. - De locatie biedt voldoende draagkracht voor hoger en/of dichter bouwen, dit betekent immers een grotere dichtheid van mensen. Dat moet niet leiden tot knelpunten in de bereikbaarheid. Vooral locaties waar OV beschikbaar is, hebben daarom de voorkeur. Beide uitgangspunten zijn tegelijkertijd van toepassing. Functieverandering Bij verstedelijking kiezen we primair voor functieverandering (zie § 6.5). Het waarborgen van de ongehinderde bedrijfsvoering van de bestaande bedrijvigheid is hieraan bovengeschikt. Dat wil zeggen, de gereserveerde milieuruimte (geluidszonering) van de zittende (HMC) bedrijven mag niet verloren gaan. Functieverandering en daarmee verminderen van bestaande functies vindt dus alleen plaats als we daar nu én naar verwachting ook in de toekomst minder van nodig hebben. Een voorbeeld is de langdurige leegstand van kantoorpanden, die ook verloedering van de ruimte met zich meebrengt, of situaties waarbij langdurig sprake is van hinder en functieverandering een uitkomst biedt.

Deze kunnen plaatsmaken voor méér van die functies waar juist wel behoefte aan is, zoals een breed scala aan woningtypen, groen en bedrijvigheid die past bij de huidige vraag. De prioriteit van de transitie naar wonen ligt in de gebieden van de Spoorzone en Goudse Poort (zie § 7.6.2). Daarbij zien we in het oostelijk van Goudse Poort/ Spoorzone kansen voor transformatie naar een woon-werkmilieu. Het westelijk deel zien we eerst kansen in het kader van beter benutten van het bedrijventerrein en transformatie leegstaande kantoorpanden naar bedrijvigheid. Aan functieverandering van bedrijven ten zuiden van de Hollandsche IJssel naar wonen wordt geen medewerking verleend. Op het zuidoostelijk deel van Kromme Gouwe doen zich op termijn kansen voor om door verdichting, transformatie of herbestemming een gemengd hoogstedelijk milieu tot stand te brengen. Het waarborgen van de ongehinderde bedrijfsvoering van de bestaande bedrijvigheid is hieraan bovengeschikt. Dat wil zeggen, de gereserveerde milieuruimte (geluidszonering) van de zittende (HMC) bedrijven mag niet verloren gaan. Uitwerking van deze kansen is daarom aan strikte voorwaarden gebonden.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

32

Afwegingskader Functieverandering Bij functieverandering naar wonen gelden in de basis de volgende voorwaarden, waarbij een integrale afweging wordt gemaakt: - Continuering van een economische functie is niet haalbaar, bijvoorbeeld door onvoldoende vraag of vanwege geldende milieuregels - Als de transformatie een bestaand bedrijventerrein betreft: Er is draagvlak voor de functieverandering onder omliggende bedrijven. De bedrijven worden door de functieverandering niet beperkt in hun bedrijfsvoering - Er is sprake van een leefbaar woonklimaat, aansluitend bij bestaande of in ontwikkeling zijnde woongebieden, waarbij rekening wordt gehouden met (fysieke) veiligheid, gezondheid en de nabijheid van voorzieningen - De bereikbaarheid van de locaties wordt georganiseerd via het STOMP-principe (zie § 7.2) - Er moeten voldoende parkeervoorzieningen worden gemaakt (zo min mogelijk, zo veel als nodig; in de loop van de tijd kan de parkeernorm hopelijk naar beneden worden bijgesteld op locaties waar voldoende en goede alternatieven voorhanden zijn) - In het geval van cultuurhistorisch erfgoed leidt de functieverandering tot een betere benutting van de bestaande kwaliteiten, zoals beschreven in de Erfgoedvisie - Er wordt tijdig en voldoende aandacht besteed aan groen, biodiversiteit en duurzaamheid, o.a. door het uitwerken van het PVE klimaatadaptief bouwen (denk bijv.

aan bouwen met nestvoorzieningen, groene daken en groene muren). We volgen de ontwikkelingen op het gebied van circulair bouwen, en moedigen de toepassing hiervan aan bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen Deze integrale afweging moet voorafgaand aan een bouwproject plaatsvinden. De impact van het project op de opgaven moet daarbij ook worden weergeven, zowel positief als negatief. Indien een effect negatief is, moet tevens worden aangeven hoe deze wordt gemitigeerd of gecompenseerd. Beschermen én ontwikkelen historische waarden We beschermen de (cultuur-)historische waarden van Gouda, én ontwikkelen deze in lijn met de Erfgoedvisie. Bij nieuwe ontwikkelingen streven we naar een meerwaarde voor de stad, en mag geen afbreuk worden gedaan aan de historische kwaliteiten van de stad. De huidige cultuurhistorische waarden (de kernkwaliteiten van de huidige stad) vormen daarmee het startpunt van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Dit geldt voor de stad als geheel, maar in het bijzonder voor de binnenstad, de schil rond de binnenstad, en de historische linten. De relaties tussen deze gebieden onderling versterken we verder voor betere voorzieningen voor fietsers en voetgangers, zodat die er nog meer van kunnen genieten. Daarbij moet ook worden nagedacht over de inrichting van de openbare ruimte en het stallen van fietsen.

De fietsen willen we op plekken waar dit niet leidt tot een verrommeling van het straatbeeld en/of afbreuk doet aan het beschermd stadsgezicht, de historische linten en het aanzien van het cultureel erfgoed / de monumenten.

7.1.2

Sterk vestigingsklimaat voor moderne bedrijvigheid

Ruimte voor modernisering bedrijvigheid Hoe meer de bedrijven maatschappelijk bijdragen aan de Goudse opgaven, hoe beter dat is. Gouda heeft in de regio een centrumpositie voor het aantrekken van moderne en innovatieve bedrijvigheid. De sterke positie van Gouda in de regio is te danken aan de aanwezigheid van toonaangevende bedrijven, uitstekende bereikbaarheid en goede voorzieningen zoals het Groene Hart Ziekenhuis. Deze positie wil Gouda versterken door te werken aan een gunstig vestigingsklimaat voor moderne en innovatieve vormen van bedrijvigheid, en door het aantrekken van extra – naast de bestaande Hogeschool - instellingen die hoger onderwijs aanbieden (zie 7.1.3).

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

33

Regionale coördinatie Gouda maakt samen met de gemeenten Waddinxveen, Zuidplas en Bodegraven-Reeuwijk onderdeel uit van een grotere stedelijke agglomeratie. In lijn met de regionale Economische Visie Midden Holland (2020) wordt gekeken welke bedrijven op welke locatie het beste kunnen landen, om de regio als geheel sterker te maken. Prioritair worden bestaande locaties in de stad benut. In gevallen waar Gouda geen geschikte locatie voor bepaalde bedrijven kan bieden, werken we eveneens samen met directe regio en buurgemeenten, zoals we bijvoorbeeld al doen bij de ontwikkeling van Gouwe Park. Sterke economie behouden Gevestigde economische clusters zoals zorg, onderwijs en de maakindustrie willen we behouden voor de stad. Dit bereiken we door te werken aan goed bereikbare werklocaties met een duidelijk profiel. Binnen Gouda is beperkt ruimte voor uitbreiding van werklocaties; dit vraagt om slim gebruik van de beschikbare ruimte, bijvoorbeeld door te clusteren en/of verdichten (zie § 6.5) waar dat goed kan. We bieden langetermijn-bestemmingszekerheid voor de volgende locaties op onderstaande wijze. Gecombineerde woon-werk ruimte Naast grootschaligerplaatsen om te werken is het noodzakelijk dat er ook ruimte blijft en gemaakt wordt voor kleinschalige bedrijvigheid aan huis.

Aan de ene kant faciliteert dit nieuwe vormen van bedrijvigheid die mogelijk gemaakt worden door het verminderde werken op kantoor maar ook kleinschalige bedrijvigheid als een kapper of kinderopvang aan huis maar ook de meer van oudsher aanwezige bedrijvigheid als een kleinschalige huisartsenpraktijk, buurt-/theehuis op de hoek, etc. Hoge milieucategorie en watergebonden bedrijvigheid Bedrijfslocaties met een hoge milieucategorie of mogelijkheden voor watergebonden bedrijvigheid zijn regionaal gezien schaars. Uitbreidingsruimte voor dergelijke vormen van bedrijvigheid hebben we niet binnen de gemeentegrenzen. Wij kiezen ervoor om binnen de bestaande planologische mogelijkheden te werken aan een betere benutting. Dit bereiken we door medewerking te verlenen aan de verplaatsing van andere vormen van bedrijvigheid die geen gebruik maken van het water of de geldende milieucategorie. Dit geldt onder andere voor perifere detailhandel. Uitzonderingen worden beschreven in 7.6.2 (Spoorzone) en 7.6.5 (Goudasfalt). We gaan met bedrijven in een hoge milieucategorie in gesprek om samen te werken aan innovatie op het gebied van duurzaamheid en gezondheid, en om een bijdrage te leveren aan de energietransitie en een gezond leefklimaat in de stad.

7.1.3

Stevig voorzieningenaanbod

Detailhandel In lijn met de Winkelvisie 2017-2025 wordt gestuurd op een duidelijke profilering van de binnenstad, wijkwinkelcentra en locaties voor perifere detailhandel (PDV). Gouda kiest bewust voor één sterk kernwinkelgebied in de binnenstad als een bruisend centrum. We streven naar een divers (groot en klein, keten en niet-keten, etc.) winkelaanbod, en voldoende plekken waar men elkaar informeel kan ontmoeten. In de binnenstad dringen we de leegstand terug. Enerzijds door voorzieningen aan te bieden voor een breed publiek, en anderzijds door ruimte te bieden voor functieverandering (zie 7.6.1). Wijkwinkelcentra zoals Bloemendaal en Goverwelle zijn de voorzieningencentra van de Goudse wijken, met een sterk aanbod aan dagelijkse boodschappen in combinatie met maatschappelijke voorzieningen. Solitair gelegen winkels buiten de genoemde gebieden worden teruggedrongen, door functieverandering bij bedrijfsbeëindiging. De Goudse Poort is de belangrijkste locatie voor perifere detailhandel. We staan positief tegenover initiatieven om de Go-Stores aansluitend op het bestaande gebied te laten groeien als daar voldoende vraag naar blijft (zie 7.6.2). We werken mee aan de verplaatsing van perifere detailhandel elders in de stad naar de Goudse Poort, om de regionale aantrekkingskracht te vergroten. 13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

34

Onderwijs, Campus Gouda en kennis- en belevingscentrum bodemdaling In iedere Goudse wijk is onderwijs beschikbaar. Door IKC-vorming (integraal kindcluster) en clustering zetten we in op efficiënt ruimtegebruik. Het voortgezet onderwijs heeft een stadsbrede / regionale functie (en is daarmee niet wijkgebonden). Ter aanvulling op de bestaande opleidingen in Gouda wil Gouda ruimte bieden aan een campus (met hoger onderwijs), om zo een completer opleidingsaanbod te kunnen bieden. De samenwerking tussen de sector educatie, het bedrijfsleven, de regio en de overheid draagt eraan bij dat jongeren alle kansen krijgen om zich in Gouda op hun toekomst voor te bereiden, met als doel dat deze doelgroep in deze waardevolle leeftijdscategorie voor de stad behouden blijft. De campus is al virtueel van start gegaan. Wanneer zich een mogelijkheid voordoet om hiervoor ook een fysieke plek in te richten, zal hier serieus naar gekeken worden. Mogelijk zijn koppelkansen met het Centrum Bodemdaling of initiatieven rond de Techniekwerkplaats. Een locatie met goed openbaar vervoer, zoals het geval is in de Spoorzone, heeft hierbij de voorkeur. Het oprichten van een Nationaal Kennis- en belevingscentrum Bodemdaling in Gouda is een van de projecten uit de regiodeal Bodemdaling.

In het Kenniscentrum Bodemdaling wordt relevante kennis over het Nederlandse bodem- en watersysteem gebundeld en toegankelijk gemaakt voor particulieren, scholieren, bedrijven, overheden en kennisinstellingen. Door toegankelijke informatie en het bieden van hulp en advies neemt de bewustwording toe. Dit vergroot de actiebereidheid en biedt handelingsperspectieven om tot daadwerkelijke actie over te gaan. Bruisende evenementen in Gouda Een belangrijk deel van de levendigheid van Gouda komt door de vele evenementen die er jaarlijks worden gehouden, het historisch karakter, en de aanwezigheid van het erfgoed. We blijven ruimte bieden aan evenementen die passend zijn bij de schaal en identiteit van Gouda, die Gouda verlevendigen en bruisend maken, die gezond zijn, en die Gouda een economische impuls geven. De evenementen zullen daarbij evenwichtig worden gespreid over het jaar en naar locatie, uitstraling en doelgroep. De binnenstad en Goudasfalt zijn bekende locaties, maar ook in de rest van Gouda kunnen op passende wijze en schaal evenementen worden georganiseerd. Ruimte voor horeca Gouda wil haar rol als gastvrije stad behouden in het centrum van het Groene Hart. Een veelzijdig horecaaanbod versterkt de woon-, werk- en vrijetijdsbestemming, en draagt zo bij aan een grotere economische en maatschappelijke betekenis, naamsbekendheid en een sterker imago.

Bovendien is de interactie van horeca met andere centrumfuncties als detailhandel, warenmarkt (o.a. Goudse kaasstad), toeristisch aanbod, cultuur en dienstverlening groot. De sector is daarnaast een belangrijk bindend element in de toeristische en zakelijke ontwikkeling van de stad. We werken aan de vaststelling van een nieuwe Horecavisie. Horeca concentreert zich vooral in het centrum van Gouda. We willen graag dat horeca zich vestigt op locaties waar ze zich voldoende kunnen ontwikkelen. De condities waaronder de gemeente dit gaat faciliteren en stimuleren zullen verder worden uitgewerkt in de nieuwe Horecavisie. Cultuur en Toerisme Toerisme draagt bij aan de lokale economie, maar het versterken van de vrijetijdseconomie is geen doel op zich. Het is een middel om voorzieningen in stand te houden, de lokale economie vitaal te houden, en het draagt zorg voor een aantrekkelijke woon- en werkomgeving voor bewoners en gebruikers van de stad. Het is wenselijk dat toerisme op deze wijze ook bijdraagt aan een betere benutting van cultuurhistorisch erfgoed. Behoud van de bestaande cultuurhistorische kwaliteiten is hierbij het uitgangspunt. De vrijetijdseconomie is niet voorbehouden aan bezoekers die van buiten Gouda komen. Het gaat net zo goed om bewoners die gebruik maken van het Goudse vrijetijdsaanbod. Nieuwe en/of verbeterde 13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

35

toeristische infrastructuur, culturele instellingen en activiteiten dragen bij voorkeur bij aan de kwalitatieve beleving van Gouda voor de bewoners en bezoekers. Hoge kwaliteit zorgt voor bewoners en bezoekers als ambassadeurs (tevreden gebruikers), hoger rendement voor ondernemers (meer uitgaven en terugkerend bezoek), en een leefbare stad (toegankelijk, schoon, heel, veilig). Een goede inrichting van de openbare ruimte, met water en groen, geeft hier een goede impuls aan. Vooral het water, waar Gouda haar oorsprong vindt, biedt kansen zoals het vergroten van de doorvaarbaarheid (hoewel dit wel integraal moet worden beschouwd op kansen en risico’s), mogelijkheden aan het water, promotie van de stad als waterstad etc. Door Gouda weer te verbinden met het water versterken we de historische binding en aantrekkingskracht, wat ervoor zorgt dat er ook weer activiteiten op en om het water kunnen plaatsvinden. Zorg We vinden het belangrijk dat goede zorg beschikbaar en bereikbaar is. Dit betreft bijvoorbeeld thuiszorg, revalidatie, jeugdhulp, verpleeghuizen, kinderdagverblijven en een huisarts. Waar nodig en mogelijk streven we er daarbij naar om geschikte woningen verspreid over de stad (dus ook dichtbij voorzieningen) aan te kunnen bieden, inclusief een toegankelijke openbare ruimte om er te kunnen komen.

Als onderdeel van het programma Wonen (in ontwikkeling) wordt een nadere visie op wonen in combinatie met zorg uitgewerkt.

7.2

Duurzame mobiliteit

We leggen de focus op de verduurzaming van de wijze waarop we ons binnen en buiten de stad bewegen, met een focus op fietsen, wandelen en openbaar vervoer, en met ruimte voor moderne mobiliteitsdiensten.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

36

We gaan hierbij uit van het voor de ontwikkeling van de Spoorzone al gehanteerde principe van STOMP: Stappen (wandelen), Trappen (fietsen), OV (openbaar vervoer), MaaS (Mobility As A Service), en eindigen bij de P van parkeren. In verschillende trajecten wordt gekeken naar verbetering van de mobiliteit voor Gouda en omgeving: het Regionaal Verkeer en Vervoersplan (RVVP), het Mobiliteitsplan en Verkeerscirculatieplan (VCP). Het VCP bevat concrete uitwerkingen van het Mobiliteitsplan.. In deze omgevingsvisie zijn de hoofdpunten uit genoemde stukken opgenomen en wordt voor details naar de betreffende stukken verwezen De kern is dat voor verplaatsingen binnen de stad de autodominante wordt getemperd ten faveure van voetganger en fietser door het netwerk voor deze gebruikers te versterken. Tevens wordt de kwaliteit van het OV-netwerk verbeterd en moet deze regionaal en lokaal concurreren met de auto. Het autoverkeer (doorgaand verkeer) wordt gebundeld op de randwegen. Zwaar (vracht)verkeer gebruikt de hoofd- en randwegen en de binnenstad moet op termijn via emissieloze stadslogistiek worden bevoorraad. Dit wordt hieronder nader toegelicht. Gouda in de regio Mobiliteit is een vraagstuk met een sterke regionale context. Gouda kiest ervoor om deze vraagstukken samen met regionale partijen zoals de buurgemeenten, de provincie, en de vervoerspartners op te pakken.

Op deze manier kunnen we samen invulling geven aan de ambities ‘- 49% CO2 in 2030’ en ‘- 95% CO2 in 2050’ (conform de Klimaatwet) op het vlak van mobiliteit (Regionaal Mobiliteitsprogramma). Dit betekent o.a. dat er meer laadpalen voor elektrische auto’s komen, en enkele waterstof-tankstations in de regio. Daarnaast komt er een lijst met maatregelen om de luchtkwaliteit verder te verbeteren. Uitstekend openbaar-vervoerverbinding met regio en randstad Gouda heeft als centrumgemeente in Midden-Holland al een goede bereikbaarheid met het openbaar vervoer; die positie willen we verder versterken. Het centraal station Gouda behouden we als regionaal OV-knooppunt, als cruciale schakel in de ketenmobiliteit tussen de regio en grote steden. We zetten dan ook extra in op: - Het versterken van de positie van regionale ‘OV-hub’: beter aansluiten van de omliggende regio op knooppuntstation Gouda, met bussen en (snel)fietsverbindingen - Inzetten op een betere bereikbaarheid van Gouda-west met een nieuw hoogwaardig OV-knooppunt in de ‘Gouweknoop’ / Goudse Poort.

Deze nieuwe knoop heeft een regionale functie met het oog op het op termijn naar elkaar toe groeien van Westergouwe, Zuidplaspolder en Waddinxveen (Coenecoop, Triangel) Gouda van binnen Voor de verschillende delen van Gouda inclusief het direct omliggende groen ligt de nadruk voor mobiliteit op verschillende doelen en maatregelen (zie VCP). De binnenstad kenmerkt zich door de vele bezoekers van de (culturele) voorzieningen en winkelfuncties. Binnen dit gebied is alles te voet te bereiken binnen 15 minuten. Andere vervoerswijzen hebben hier een lagere prioriteit. ‘Shared Space’ is hier de belangrijkste inrichtingsmethode voor de openbare ruimte. De komende jaren wordt de binnenstad autoluwer. De woonwijken kennen een mix van vervoerswijzen: fietsen (Gouda is echt een fietsstad, waarbinnen alle bestemmingen binnen 15 minuten fietsen zijn te bereiken), wandelen, openbaar vervoer en auto. Voor de auto zijn op veel plaatsen nu nog veel parkeerplaatsen beschikbaar; mocht in de toekomst kunnen worden volstaan met minder, dan wordt deze ruimte toegevoegd aan het groen van de stad (zie 7.3). Emissieloos (zoals elektrisch) vervoer moet helpen de emissies in deze delen van de stad in de toekomst te reduceren (conform de City Deal). Dit alles draagt bij aan de gezondheid van de inwoners van Gouda.

Goede bestaande en nieuwe (door-)fietsroutes moeten het fietsen nog veiliger en comfortabel maken. En 13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

37

goed openbaar vervoer moet ervoor zorgen dat iedereen volop deel kan blijven uitmaken van de Goudse samenleving, en onze voorzieningen ook voor bezoekers goed bereikbaar zijn. MAAS (‘Mobility as a service’) helpt hierbij, met maatwerk. De voorkeur is hierbij: lopen en fietsen vóór openbaar vervoer en emissieloze auto’s. Het overige stedelijke gebied van Gouda is meer auto-afhankelijk. Het zijn de bedrijventerreinen (langs de snelweg), Westergouwe, en het gebied ten zuiden van de Hollandsche IJssel, waar openbaar vervoer wat verder weg is. Voor Westergouwe wordt wel gewerkt aan zo goed mogelijk openbaar vervoer als relatie met de rest van de stad en de omgeving. Fietsen stimuleren De opkomst van de e-bike zorgt ervoor dat de fiets op steeds meer trajecten een alternatief is voor de auto. Voor de kortere ritten, ritten in de stad en naar omliggende kernen en steden, willen we ook het fietsgebruik verder stimuleren. Dit scheelt in de luchtverontreiniging, en komt de gezondheid ten goede (zie ook de volgende keuze: ‘Gezonde groene stad’). Verbeteren van het fijnmazige fietspadennetwerk, inclusief veilige kruisingen met de autoverbindingen, én doorstroomroutes op strategische trajecten naar de kernen in de omgeving van Gouda, kunnen hierbij helpen (zie ook de kaart bij Gezonde Groene Stad voor de belangrijkste van deze routes).

Belangrijk hierbij is dat de fietsroutes comfortabel zijn, en snel, en een prettige omgevingskwaliteit hebben. Deze omgevingskwaliteit kan bijvoorbeeld zijn de (perceptie van) veiligheid, atmosfeer (e.g. schoon, gezonde lucht) en ruimtelijke kwaliteit. Op provinciaal niveau wordt gewerkt aan een netwerk van doorfietsroutes. Gouda wordt via deze doorfietsroutes verbonden met Rotterdam, Den Haag/Zoetermeer, Alphen aan den Rijn en Bodegraven. Voor de verbinding met Rotterdam is een nieuwe fietsverbinding over het Gouwekanaal nodig. Dit maakt het ook mogelijk om vanuit nieuwbouwwijk Westergouwe comfortabel en veilig naar de rest van Gouda te kunnen fietsen. Ook de fietsverbinding naar Woerden en Utrecht moet beter worden. Binnen de stad is de aanleg van ontbrekende schakels van belang, zoals fietsbruggen (Gouwe, Karnemelksloot) en dijkopgangen (Goejanverwelledijk). Ook het aanpakken van conflictueuze knooppunten is van belang (Haastrechtsebrug, Florisbrug, Breevaartbrug, Bleulandweg, Margrietplein, Goudse Poort). Ook verbeteren we de fietsroutes tussen Goverwelle en de Goudse Poort (‘forenzenroute’). Meer mensen in trein en bus In Gouda is het openbaar vervoer een goed alternatief voor de auto. Veel mensen fietsen of lopen de relatief korte afstanden binnen Gouda, wat vanuit het oogpunt van gezondheid nog beter is natuurlijk! Het stimuleren van het OV-gebruik (i.p.v.

de auto) draagt bij aan een betere doorstroming van het verkeer en aan een verbetering van de luchtkwaliteit. Het bieden van een alternatief voor de auto draagt ook bij aan het duurzaam inrichten van de openbare ruimte (als minder parkeerplaatsen of wegverharding nodig zijn komt ruimte vrij voor groen en wandel- en fietspaden). We richten ons primair op het faciliteren van langzaam verkeer, OV of deelmobiliteit. Pas daarna komt het faciliteren van de auto in beeld. We treden met de busvervoerders in overleg over efficiënte busroutes tussen omliggende kernen, Goudse buurten en de treinstations. Hiermee moeten bus en spoor zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. Alleen zo houden we onze economische bereikbaarheid voor weggebruikers ook voldoende op peil. Hardnekkige fileknelpunten willen we daarbij oplossen.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

38

Zo min mogelijk en zo schoon mogelijk autoverkeer Om het autoverkeer zo weinig mogelijk en zo schoon mogelijk te maken, willen we: - Vraag naar en aanbod van deelmobiliteit stimuleren en faciliteren in heel Gouda - Het gebruik van elektrische vervoermiddelen (e-bikes, escooters, e-steps, e-auto’s), stimuleren door de aanleg van ‘e-HUBs’ (oplaadmogelijkheden) bij buurtvoorzieningen - Het gebruik van deelauto’s stimuleren - Meer P&R-locaties maken dichtbij OV-knooppunten - Aanleg van transferia aan de randen van de stad Het stimuleren van deelmobiliteit betekent evenwel ook dat er aandacht moet zijn voor eventuele overlast die dit mogelijk met zich meebrengt (o.a. verkeerd parkeren) en hierover afspraken over te maken met de beheerders van deze services. Parkeren Zolang er nog volop behoefte bestaat aan parkeergelegenheid wordt bestaande parkeerruimte in stand gehouden, ter voorkoming van parkeeroverlast. Voor nieuwbouwontwikkelingen ingezet op de ontwerpprincipes van “STOMP”.Diverse initiatieven bieden mogelijkheden om het verhard oppervlak terug te brengen: ‘Operatie Steenbreek’, ‘Groen moet je doen’ (verfraaien bestaand gemeentelijk groen), ‘Meters-voor-meters-aanpak’ en ‘Sloopregeling Bedrijventerreinen’. Vrachtvervoer Grotere en zwaardere voertuigen volgen zo veel mogelijk de hoofd- en randwegen om naar de eindbestemming te komen.

De bedrijventerreinen zijn veelal gunstig gelegen aan de westkant van Gouda met korte routes naar het rijkswegennet. Voor de logistiek in de binnenstad geldt dat de doelstelling is emissieloos vanaf 2025. Daartoe wordt mogelijk op termijn een logistieke hub gepland. Hiernaast speelt vervoer over het water een rol met betrekking tot de watergebonden bedrijvigheid.

7.3

Gezonde groen-blauwe stad

Gouda is een stad die gekenmerkt wordt door het blauw van het water en het groen rondom, maar ook zeker het groen in de stad zelf. Het blauwe en het groene gaan uitstekend met elkaar samen en dienen vergelijkbare doelen. We leggen de focus op het bevorderen van onze gezondheid door hier bij de inrichting van de stad rekening mee te houden: een aantrekkelijkere en groenere openbare ruimte, met gevarieerd groen, voorkomen van hittestress (bijv. door aanleg van water, en positief gebruik van frisse wind), en zorgvuldig gekozen transitie- of ontwikkellocaties. Bij stedelijke ontwikkeling wordt groen en beplantingtoegevoegd ten behoeve van opvang van regenwater en de bevordering van biodiversiteit (zoals ook aangegeven in de Structuurvisie Groen en ook in andere beleidsvisies als de Historische lintenvisie en Bedrijventerreinvisie). Gezien de grote opgave waar we qua klimaatadaptatie voor staan, zal er in de toekomst mogelijk nog éxtra ingezet moeten worden op het maken van extra ruimte voor water en groen. “Convenanten zoals ‘Klimaatadaptief bouwen’, het ‘Schone lucht-akkoord’, de ‘City-deal elektrische deelmobiliteit’, ‘Binnenstedelijk bouwen’, en ‘Green deal zero emission stadslogistiek’ worden dan ook omarmd met deze visie. Inwoners kunnen soms zelf bijdragen aan een meer aantrekkelijke en minder anonieme openbare ruimte door de ‘Groen moet je doen-contracten’.”

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

39

Optimale inzet van onze openbare ruimte In de openbare ruimte komt een aantal doelen tot stand: - Hittestress, wateroverlast, droogte en overstromingsrisico zo gering mogelijk maken - Een leefomgeving die een gezonde levensstijl bevordert - Een sterkere groenstructuur voor Gouda, die ook ruimte biedt voor natuur en biodiversiteit - Zo schoon mogelijke lucht, bodem, en water (oppervlakte en grond) - Innovatieve manieren om met bodemdaling om te gaan Groener-Blauwer Gouda We hebben de ambitie om Gouda groener en blauwer te maken. Dit heeft de stad nodig om zich aan te kunnen passen aan de klimaatveranderingen, om een gezonde levensstijl te bevorderen en om de biodiversiteit te vergroten. We streven ernaar dat alle Gouwenaren groen nabij hebben, door actief ruimte te maken voor groen. Het versterken en vergroenen van de verbindingen naar groengebieden (buurtparken, wijkparken, grootschalig groen) horen daarbij. Hier maken we op de volgende manieren werk van: - De omvang van het groen moet gelijke tred houden met de omvang van de woningbouw. Groenere tuinen, daken en straatinrichting dragen daar ook aan bij.

Het aantal m2 groen en het aantal bomen laten we de komende jaren groeien; onder andere door bij projectontwikkelingen 15% van het oppervlak te reserveren voor groen, en door bij gemeentelijke projecten zoals rioolvervanging en ophogingen de openbare ruimte groener in te richten. Voor de bomen geldt dat niet alleen het aantal bomen zoveel mogelijk wordt behouden, maar dat daarnaast ook afwegingen worden gemaakt over het kroonoppervlak (i.v.m. de schaduwwerking) en de kwaliteit van bomen. Een indeling van het bomenbestand in kwaliteitsklassen kan het dagelijks beheer daarbij helpen.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

40

-

-

-

-

-

-

-

Als genoemd in § 6.5 is het ook een mogelijkheid om randvoorwaarden te stellen aan de maximale verhardingsgraad bij nieuwe ontwikkelingen. We gaan op zoek naar locaties in de openbare ruimte waar verharding kan worden omgezet naar groen. Met het initiatief ‘Grijs wordt Groen zijn al de eerste tegelpleinen omgezet in plantsoenen. Dit verdient navolging op andere locaties in de stad. Een voorwaarde hierbij is dat de omzetting van verharding in groen wordt uitgevoerd in balans met de aanwezige cultuurhistorische waarden. In samenwerking met ondernemers en vastgoedpartijen streven we naar een efficiënt gebruik van bedrijventerreinen (zie § 7.1). Dit genereert ruimte voor een groene kwaliteitsinjectie, die bedrijventerreinen een hoogwaardige en duurzame uitstraling geeft. Het inzetten van duurzame vormen van mobiliteit (zie § 7.2) moet op termijn tot gevolg hebben dat minder parkeerplaatsen nodig zijn in de openbare ruimte. Deze overbodige parkeerplaatsen kunnen dan worden omgezet in groen, juist in delen van de stad waar de openbare ruimte nu wordt gedomineerd door geparkeerde auto’s. Een voorwaarde is dat de omzetting van verharding in groen wordt uitgevoerd in balans met de aanwezige cultuurhistorische waarden.

Groenere inrichting van particuliere tuinen, zoals dit al aandacht krijgt met de ‘Stichting Steenbreek’ en de werkgroep Tuinambassadeurs: stimulans en advies hoe tuinen meer bio-divers en meer klimaat-adaptief te maken Van de grootste groengebieden binnen de gemeentegrens, de stadsparken Oostpolder en Goudse Hout zal de beeldkwaliteit, biodiversiteit en de recreatieve waarde de komende jaren worden verbeterd, overeenkomstig het “Ontwikkelplan Groenalliantie 2030”. Om het groen en water rond de stad te kunnen ervaren is een goede toegankelijkheid en kwaliteit belangrijk. Op dat punt zijn in het afgelopen decennium verschillende dingen bereikt, zoals de aanleg van recreatiegebied Oostpolder, het toegankelijker maken van de IJsseloever bij de uitvoering van de dijkversterking, en het pontje naar Goudasfalt. Toch vraagt het laten aansluiten van de stad op het omringend landschap de komende jaren blijvend aandacht, evenals het verder toegankelijk maken van de oevers van rivieren en kanalen. We streven naar het behoud en uitbreiden van vaarverbindingen binnen de beschikbare budgetten voor aanleg en onderhoud van bruggen. En tot slot: het ene groen is het andere niet. Oftewel, in bovenstaand proces moet er steeds ook aandacht zijn voor de kwaliteit van het groen; het maakt verschil of je tegen struikgewas aankijkt of een veld met grote bomen.

We willen de inwoners de gelegenheid geven om te participeren in het ontwerp en (indien gewenst) beheer van het openbare groen. Door de gemeente en met inbegrip van de resultaten van de participatie moet het gewenste kwaliteitsniveau worden bepaald. Dit kan leiden tot een hogere kwaliteit van het groen, en meer saamhorigheid tussen de mensen.

Verbetering biodiversiteit Sinds begin jaren tachtig van de vorige eeuw wordt in Gouda gewerkt aan ecologisch beheer van de openbare ruimte. Ecologisch beheer is een manier van beheren van groen- en waterstructuren, gericht op het vergroten van de biodiversiteit en ecologische waarden. Met deze ervaring is er stadsbreed ingezet op ecologisch beheer van het groen. Door de jaren heen zijn vele gemeenten en organisaties in Gouda op bezoek geweest om kennis te maken met het ecologisch beheer in Gouda. Daarnaast heeft Gouda verschillende prijzen gewonnen op het gebied van ecologisch beheer van bermen. We zien hier onze aandacht voor bosplantsoenen, vlinderranden en ‘sinusmaaien’ terug. De komende jaren wordt daar blijvend aandacht aan besteed en bezien hoe dit ecologisch beheer nog structureler kan worden doorgevoerd. Verder bestaat er een register van monumentale bomen. Integrale benadering van water Van oudsher speelt water een belangrijke rol voor Gouda. Gouda is aan het water ontstaan, en dankt er haar economische bloeiperiode aan. In de Historische Lintenvisie zijn de historische wegen en

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

41

waterwegen van grote betekenis voor de stad vastgelegd. Deze zijn ook belangrijk bij de wateropgaves van de stad. Vandaag de dag speelt water nog steeds een grote rol in bijvoorbeeld de beleefbaarheid van het historische verstedelijkingspatroon van de stad, toerisme, recreatie, biodiversiteit en ruimtelijke kwaliteit / beleving. Het water is beeldbepalend voor de Goudse binnenstad en voor de beeldvorming van Gouda naar buiten. Ook is water een belangrijke factor om om te gaan met de effecten van het veranderend klimaat (zie volgende paragraaf). In de loop van de eeuwen is veel water uit de (binnen-)stad verdwenen. Het is mogelijk om dat terug te brengen. Maar het is daarbij van groot belang niet over één nacht ijs te gaan. Daarbij moeten de effecten op de gebouwen, de kosten(-dragers) en andere positieve en negatieve effecten beter in beeld zijn (het open maken van gedempte grachten werkt niet altijd positief en kan in gevallen een toename van wateroverlast betekenen, naast een verlies van ruimte voor verkeer en parkeren etc.). Bij het maken van plannen tot dat moment moet in ieder geval worden voorkomen dat het terugbrengen van waterelementen nog moeilijker wordt gemaakt (‘no-regret’).

De Watervisie van de Wateralliantie bevat waardevolle voorstellen, maar de gemeente moet deze breder afwegen, en veel zal nog moeten worden onderzocht, berekend en op haalbaarheid moeten worden getoetst. Overigens voorziet het kaderplan Bodemdaling Binnenstad inmiddels al in de behoefte aan een plan voor de omgang met bodemdaling. Ook houden of maken we bij de (her-)inrichting van onze stad voldoende ruimte voor water, zoals bijvoorbeeld duidelijk te zien is in Westergouwe. De keerzijde van water is de waterveiligheid. In het kader van de waterveiligheid werken we samen met het waterschap en zetten we in op het sterk en op peil houden van onze dijken en afvoercapaciteit (gemalen) (door het Waterschap). Dijken worden daarbij gemonitord en verhoogd of versterkt waar nodig. Ook wordt er gekeken naar de waterbergingscapaciteit. Als er daarvoor betaalbare mogelijkheden zijn, wordt in de waterbergingscapaciteit ook gekeken naar de historische watergangen in de binnenstad; zo worden waterveiligheid en cultuurhistorie gekoppeld. Klimaatadaptief Gouda De klimaatveranderingen raken ook Gouda. De nadelige effecten daarvan beperken we zoveel mogelijk. We zullen de bewoners tijdig en goed informeren, over wat zij zelf kunnen doen. We passen onze omgeving aan op het klimaat (adaptatie).

Vanuit de verwachting dat de klimaatverandering steeds sneller zal verlopen, zal het op termijn nodig zijn aanvullende maatregelen te nemen. Voor de vier kernthema’s van klimaatadaptatie betekent dat: - Wateroverlast: Door de klimaatverandering stijgt het aantal extreme buien. Dat, in combinatie met de bodemdaling in Gouda, zorgt voor dubbel risico op wateroverlast. Regenwater moet zoveel mogelijk worden vasthouden zodat het infiltreert in de bodem en niet versneld op het riool wordt geloosd (dat zo’n hoeveelheid niet aankan). Belangrijk is dat – ook in geval van hevige buien – de belangrijkste publieke voorzieningen bereikbaar blijven; - Hittestress: Door de klimaatverandering zijn er meer, langere en hetere periodes. In dicht stenig stedelijk gebied loopt de temperatuur tijdens deze periodes hoger op en wordt de warmte langer vastgehouden. Gebouwen goed isoleren houdt de warmte zo lang mogelijk buiten. En door op de heetste gebieden water en groen toe te voegen, daalt de temperatuur bij hitte (door verdamping en schaduwwerking). Ook willen we recreatieve mogelijkheden aanbieden op koelere plekken. - Droogte: Door droogte daalt de grondwaterspiegel. Buiten de oude binnenstad heeft deze verlaging tot gevolg dat de bodem verder inklinkt, zodat gebouwen en wegen sneller zakken.

Voor gebouwen met (deels) houten funderingspalen kan dit tot problemen leiden, als de palen aan de lucht worden blootgesteld

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

42

-

(waardoor deze worden aangetast). Ook verdrogen de groengebieden zoals de Heemtuin, en komt zilt water de stad binnen; beide hebben een verstorend effect op de aanwezige flora (en fauna). Droogte kan ook schade aanbrengen aan het bodemarchief (archeologie). Als zuurstof bij hout komt rotten niet alleen palen, maar vergaan ook houten en andere voorwerpen die archeologische waarde hebben. Door een actief grondwaterpeilbeheer te voeren, en regen zoveel mogelijk in de openbare ruimte en op particulier terrein op te vangen en vast te houden, kunnen we dit negatieve effect verzachten. Overstromingsrisico: Overstroming kan plaats vinden vanuit de Hollandse IJssel, maar ook vanuit de regionale wateren zoals kanalen en boezemsystemen. De primaire en regionale waterkeringen (dijken) beschermen ons tegen overstromingen vanuit zee en rivieren. Tegelijkertijd weten we dat we niet tot in het oneindige kunnen blijven vechten tegen overstroming, en er ook méé zullen moeten ontwerpen (‘meerlaagse veiligheid’).

Het aanpassen van de leefomgeving vanwege het klimaat op de bovengenoemde thema’s, en de ingrepen die hiermee samenhangen, leveren ook kansen voor het verbeteren van de leefomgeving zelf. Natuur en recreatie in evenwicht Bij de ontwikkelingen in onze gemeente zoeken we naar mogelijkheden voor het verbeteren van de biodiversiteit. Ook streven we naar een positieve invloed op de natuur buiten onze gemeentegrens, voor zover we daar invloed op hebben. Bijvoorbeeld het veenweidegebied in het Groene Hart, de Reeuwijkse Plassen (via de Groenalliantie) en Broekvelden, Vettenbroek en Polder Stein. Samen met de stakeholders (natuurverenigingen, recreatie-partijen e.d.) gaan we de mogelijkheden onderzoeken om op gepaste wijze de recreatieve mogelijkheden in en om onze stad te optimaliseren, op een manier die goed samengaat met de natuurdoelen. Deze gebieden bieden ook bij hitte in de stad een welkome verkoeling, en bevorderen daarmee de gezondheid van ons allemaal. De Goudse Hout is daar al een goed voorbeeld van; recreatie en natuurbehoud (en -ontwikkeling waar mogelijk) gaan hier hand in hand, hoewel het behouden van die precaire balans een aandachtspunt vormt. Ook kleinschalige opwekking van duurzame energie op plaatsen waar dat ruimtelijk goed kan worden ingepast, wordt daarbij niet uitgesloten (bijvoorbeeld op parkeerterreinen van recreatieparken).

Er wordt actief gekeken naar het vergroten van de biodiversiteit. Zo heeft de gemeente een stadsecoloog in dienst, die ecologisch beheer promoot en implementeert. Er liggen al vele kilometers ecologische oevers door de stad, en deze breiden we in de toekomst verder uit. We behouden en beschermen groene gebieden zoals de Oostpolder, om ruimte te geven aan bijvoorbeeld flora en fauna. Mede gezien de groeiende bevolking benutten we waar mogelijk kansen om de natuur- en recreatiegebieden van de Groenalliantie uit te breiden. Gezondheid bevorderen We streven naar een leefomgeving die een positief effect heeft op het gedrag en de leefstijl van de Gouwenaren. Onze ambitie is: - Genoeg ruimte in Gouda om te sporten, bij kwalitatief goede en laagdrempelige voorzieningen - Vrijheid van bewegen vergroten, met minimale milieu-impact. Dat doen we bijvoorbeeld door: o Uitnodigen tot fietsgebruik en wandelen naar werk, sport en voorzieningen, door het verbeteren en maken van een fijnmazig netwerk van loop- en fietsroutes o Verbeteren van de fietsverbindingen binnen de stad – tussen de wijken onderling en ook naar het centrum (zoals ook een nieuwe verbinding tussen Westergouwe en de rest van de stad)

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

43

De aanleg van aanvullende doorfietsroutes en recreatieve mogelijkheden naar regionale bestemmingen en het buitengebied, en het beter benutten van bestaande routes o Het bieden van meer recreatiemogelijkheden in de buitenlucht, binnen maar juist ook aan de randen van de stad (in de grote groengebieden) o Bij al deze voorzieningen rekening te houden met mensen die minder goed ter been zijn (ouderen / mensen met een beperking), in relatie tot de verkeersveiligheid, openbaar vervoer, en wegen en paden zonder hobbels en obstakels De binnenstad het domein maken van voetgangers en fietsers Dat de hoge belevingswaarde van de verbindingen en routes die we tot onze Historische Linten rekenen vanwege de eeuwenoude historie en de hoogwaardige historische inrichting herkenbaar blijft o

-

Gezonde en leefbare wijk We werken aan een gezonde en leefbare wijk. We ontwikkelen een ‘integrale aanpak gezonde wijk’ waarbij aandacht is voor factoren als leefbaarheid, rust en activering. Het doel is om concrete gezondheidswinst te boeken. Op basis van gezondheidsgegevens zullen we hiervoor om te beginnen één specifieke wijk aanwijzen (Kort Akkeren), om capaciteit en middelen gericht in te zetten, daar waar we het meeste effect verwachten. Bij het aanwijzen van een wijk wordt onder andere rekening gehouden met de volgende factoren: lage sociale economische status, overgewicht, groen in de wijk en sport/bewegingsmogelijkheden. Primaire inzet is daarbij om de huidige middelen beter te richten en op basis daarvan de doelen te bepalen. Indien er een afweging op zijn plaats is tussen doelstellingen en beschikbare middelen zal dit worden voorgelegd. Bij de uitwerking zal de doelstelling ‘concrete gezondheidswinst’ meetbaar worden gemaakt. Gezond milieu We streven naar een zo schoon mogelijke lucht in Gouda. O.a. schonere vormen van mobiliteit (zoals elektrische stadsdistributie, indien mogelijk via één hub) spelen hierbij een belangrijke rol. Voor de bodem en water ligt de focus op het naleven van de wettelijke normen.

De kwaliteit van de bodem moet zo zijn dat de functies wonen, werken, infrastructuur, natuur en landbouw op een verantwoorde wijze toegewezen kunnen worden en mogelijk zijn. Ongewenste veiligheidsrisico’s moeten hiermee tot een aanvaardbaar minimum worden beperkt. In samenspraak met ondernemersvertegenwoordigers en onderwijs- en kennisinstellingen willen we innovatie die gericht is op het beperken van milieu-impact. Voor woonlocaties gelden wettelijk gezien hoge gezondheids- en veiligheidsnormen. Voor bestaande woonwijken in Gouda heeft dit een hoge prioriteit. Op transformatielocaties is de uitdaging op dit punt groot. In samenwerking met woningcorporaties en marktpartijen zoeken we naar slimme keuzes op gebied van stedenbouw en mobiliteit, zodat ook deze locaties aan de wettelijke normen kunnen voldoen. Wel dient er bij de bouw en vormgeving van de openbare ruimte naar te worden gestreefd de negatieve impact tot een minimum te beperken (bijvoorbeeld door het nemen van aanvullende geluidwerende voorzieningen, of het bieden van aanvullende vluchtroutes). Schone openbare ruimte Wat afval betreft werken aan een schoon Gouda met zo weinig mogelijk zwerfaval. De manier waarop dat het beste kan worden bereikt wordt operationeel uitgewerkt bij het bepalen van uitgangspunten voor afvalinzameling en het evalueren daarvan. 13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

44

Goudse Bodemdaling We beschouwen bodemdaling voor dit moment min of meer als een gegeven, en zoeken naar (innovatieve) manieren om overlast te beperken. Bij nieuwe ontwikkelingen dient altijd rekening te worden gehouden met de draagkracht van de ondergrond, waarbij het beperken van de restzetting op de lange termijn het doel is. Het vinden van overlastbeperkende oplossingen is maatwerk. De kennis die we hiermee opdoen maakt Gouda tot een expert in het omgaan met stedelijke bodemdaling. Via het Platform Slappe Bodem, het Kenniscentrum Bodemdaling en Campus Gouda zetten we in op kennis en innovatieve oplossingen. Om bodemdaling zoveel mogelijk tegen te gaan hanteren we het uitgangspunt om het grondwaterpeil zo hoog mogelijk te houden. Ook is het gebruik van actief grondwaterpeilbeheer standaard in vooroorlogse wijken, waar het risico op paalrot op de loer ligt. Een uitzondering daarop vormt de aanleg van een compartiment in de oude binnenstad (zie 7.6.1). Na eeuwenlange zetting wordt de bodemdaling daar bijna uitsluitend door het gewicht van de stad veroorzaakt, en de hoge grondwaterstand veroorzaakt in het deel dat het snelst zakt onacceptabele overlast. Daar wordt ter vermindering van deze overlast het oppervlakte- en grondwaterpeil verlaagd. Bodemvisie We nemen meer regie in de inrichting van de ondergrond.

Hiermee zorgen we ervoor dat de grote ruimtelijke opgaven (zie hoofdstuk 6) ook ondergronds goed kunnen worden ingepast. Als dat niet goed gebeurt zullen de vele functies immers in toenemende mate met elkaar gaan conflicteren. Denk aan archeologie, warmtesystemen, fundering, bodemdaling, kabels en leidingen, ondergrondse afvalcontainers in het kader van een zo circulair mogelijke economie en samenleving, klimaatadapatie, riolering en boomwortels en het archeologisch bodemarchief. Ruimtelijke keuzes worden nader uitgewerkt in het Omgevingsbeleid Ondergrond, waarin ook zaken rondom bodemverontreinigingen e.d. worden behandeld. E.e.a. zal worden verwerkt in de eerstvolgende actualisatie van de Omgevingsvisie.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

45

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

46

Effecten van Covid Belangrijke effecten als gevolg van de Covid-pandemie (zoals we dat zien in 2021) zijn: - Mogelijke gevolgen voor werkplekken zoals kantoren; wellicht is daar straks minder vraag naar. Dat kan betekenen dat meer kantoren die nu al leegstaan (eerder) voor transitie in aanmerking komen (zie 7.1.1) - Thuiswerken. De scheiding van woon- en werklocatie is veranderd. Naast bovenstaande verandering van vraag naar kantoren, zal dit invloed gaan hebben op het gebruik van bestaande woningen en eisen aan nieuwe woningen, maar ook aan de leefomgeving. - (In ieder geval) Tijdelijke gevolgen voor mobiliteit: de files zijn korter en minder; wellicht is hierdoor later behoefte aan aanvullende infrastructuur, én kan meteen sterker worden ingezet op duurzame vervoerswijzen (zie 7.2) - Voor de openbare ruimte: Door meer thuiswerken is er een extra reden om bewegen in de openbare ruimte te stimuleren.

7.4

Energietransitie

We leggen de focus op duurzame transitie van onze energie. Niet alleen in keuze van de bron daarvan (duurzame opwekking) maar ook hoe we dit onderling afstemmen, zodat we elkaar niet (onder- of bovengronds) in de weg zitten met de systemen.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

47

CO2-neutraal en aardgasvrij Voor de energietransitie streven we naar een CO2-neutraal en aardgasvrij Gouda in 2040. Daarvoor werken we langs twee sporen: 1. Aardgasvrij 2. Aardgasvrij-ready 1: Aardgasvrij Hiervoor ligt de focus op duurzame alternatieve warmtebronnen en -infrastructuren ter vervanging van aardgas en duurzame alternatieve opwekmethoden voor elektriciteit. Regionale Energie Strategie (RES) In regionaal verband is de ‘Regionale Energie Strategie’ vastgesteld, waarbij is gekeken naar de mogelijkheden voor opwekking van zon- en windenergie in de regio, en voor een regionale warmtestructuur. Landelijk is de opgave om via de RES-en te komen tot een grootschalige hernieuwbare opwek op land van 35TWh in 2030. De regio’s wordt gevraagd in de RES een bod te doen hoeveel zij van die 35 TWh kunnen realiseren. De ambitie en streefwaarde in de concept-RES Midden-Holland is om in 2030 een jaaropwekking aan hernieuwbare elektriciteit van 0,435 TWh te hebben gerealiseerd. Dat is 1,24% van de landelijke opgave van 35 TWh. Deze 1,24% is gebaseerd op de huidige elektriciteitsvraag van de regio ten opzichte van de landelijke elektriciteitsvraag.

In de vastgestelde RES is aangegeven dat het Goudse aandeel hierin ongeveer 25% is, Gouda heeft daarmee de uitdaging 0,108 TWh op te wekken Hierbij is het de ambitie om 50% lokaal eigendom en medezeggenschap van de hernieuwbare energie-opwek te realiseren. De gemeenten in de regio MiddenHolland stellen hiervoor een beleidskader ‘Lokaal eigendom’ op. Er worden drie denkrichtingen gegeven hoe aan de opgave kan worden voldaan. Die drie denkrichtingen bevatten dezelfde basis. In die basis worden zonne-energie en windenergie gecombineerd op plekken die het meest wenselijk en kansrijk zijn. Dit betekent voor Gouda dat er gekeken wordt naar: - Daken (bestaand en nieuw), voor de opwekking van zonne-energie - De zone langs de A12/A20 en de invalswegen, voor de opwekking van zonne- en windenergie (samen met buurgemeente Waddinxveen). - Voor zonne-energie wordt hierbij gekeken vooral naargrote (bedrijfs-)daken en op overkappingen van parkeerterreinen Omdat dit alleen onvoldoende is om aan de totale Goudse ambitie te voldoen, zijn aanvullende oplossingen nodig. Hiervoor wordt gedacht aan één of meer grote locaties om schone energie met zon en/of wind op te wekken, in zogeheten ‘energielandschappen’. De vraag is echter of dit zou moeten landen in Gouda.

Voor zowel de opwekking van zonne- als windenergie, hanteren we in elk geval onderstaande spelregels; - Houd bij energietransitie rekening met (beschermd) cultureel erfgoed - Houd bij herontwikkeling in het stedelijk gebied rekening met plaatsing van zonnepanelen (bijv. op (groene) daken) - Zoek voor de plaatsing van windturbines zo veel mogelijk aansluiting bij bestaand (gesloten) stedelijk gebied en/of bestaande windturbines - Houd rekening met beschikbare energie-infrastructuur Maar plaats turbines ook op voldoende afstand van gevoelige objecten, zoals woningen, locaties waar vervoer of opslag van gevaarlijke stoffen (b.v. tankstation) plaatsvindt, en recreatieve groengebieden. De RES zal in een separaat spoor worden afgerond, inclusief een eigen MER.

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

48

Warmte Voor warmte is geen landelijke doelstelling hoeveel duurzame warmte de regio in 2030 moet produceren. Een overzicht van beschikbare duurzame warmtebronnen in Midden-Holland is in ontwikkeling, waarbij onderzoeken naar mogelijke bronnen zoals geothermie, aquathermie, zonthermie en restwarmte worden meegenomen. Voor uitwisseling van warmte heeft de regio nu nog geen bovengemeentelijke infrastructuur en laten de reeds bekende warmtebronnen geen lokale overschotten zien. Dit wordt verder uitgewerkt in een eerste schets van de Regionale Structuur Warmte in de RES 1.0. Transitievisie Warmte (TVW) In de Transitievisie Warmte maakt de gemeente het tijdspad inzichtelijk: wanneer worden welke wijken of buurten geïsoleerd en/of aardgasvrij gemaakt. Voor de wijken of buurten die voor 2030 gepland staan, maakt de gemeente ook al de mogelijke warmte-alternatieven bekend. De TVW moet iedere 5 jaar worden geactualiseerd, zodat steeds nieuwe wijken/buurten aangewezen worden met potentiële alternatieven. Er zijn vijf algemene uitgangspunten voor de warmtetransitie in Gouda vastgesteld: 1. Het is een proces dat we samendoen en er wordt zoveel mogelijk aangesloten op natuurlijke momenten om de situatie te wijzigen 2. In de warmtetransitie moet iedereen mee kunnen 3. De warmtetransitie leidt tot significante vermindering van CO2-uitstoot 4.

De warmtetransitie is een technisch én sociaal proces 5. Er wordt zoveel mogelijk aangesloten op natuurlijke momenten om de situatie te wijzigen (fasering volgens de TVW Gouda 2021: bedrijventerreinen vallen in de categorie “natuurlijk spoor” Daarnaast zijn er vier voorwaarden die zwaar wegen in de keuze van de eerste buurten: - Aanwezigheid van een buurtinitiatief - Contracteerbaarheid (grote warmtevrager) - Onderhoudsplanning corporaties - Gevolgen eindgebruikers (kosten, ‘gedoe’ in de woning, gebruiksgemak, ruimtebeslag) Zowel de RES 1.0 als de TVW zijn in 2021 vastgesteld. 2: Aardgasvrij-ready Niet alle woningen kunnen tegelijk aardgasvrij worden gemaakt. Voor alle inwoners die nog even moeten wachten is er het ‘aardgasvrij-ready’-spoor. Dit spoor bestaat uit drie pijlers: - Bewustwording - Inhoudelijke support - Financiële ondersteuning Tezamen moeten deze de bewoners in beweging krijgen (en houden) om stappen te zetten bij het verduurzamen van hun woning zodat ze voorbereid zijn op de overschakeling naar een alternatief voor aardgas.

7.5

Sterke wijken

We leggen de focus op het verbeteren van de leefbaarheid in onze woonwijken, om bij te dragen aan een inclusieve samenleving in een veilige omgeving. Voldoende en de juiste woningen, met een openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten en gezond gedrag, en met voorzieningen die in een wijk nodig zijn, zodat iedereen mee kan doen, en de wijken levendig blijven!

13 januari 2022

SAMEN BLIJVEN WERKEN AAN DE OMGEVING

BG8638

49

Prettig wonen in Gouda Een sterk Gouda is een optelsom van sterke wijken. We streven naar een ontwikkeling van het woningaanbod voor Gouda die aansluit op de vraag, en naar leefbare en veilige wijken. Het uitgangspunt is en blijft gemengde woonwijken (zie ook de Woon(zorg)visie). Gouda wil dat er in alle wijken een goede balans blijft tussen jong en oud, niet-vermogend en vermogend, mensen met en zonder migratieachtergrond, enzovoort. Op sommige locaties is daar meer voor nodig dan op andere. De nadruk ligt in de toekomst veeleer op het maken van slimme keuzes, veilige openbare ruimte, meer en beter groen, en het verduurzamen van woningen. We streven daarbij naar extra woningen voor de juiste doelgroepen, in combinatie met andere opgaven, met name het maken van aantrekkelijke openbare ruimte, die veilig is, die bloeit en uitnodigt tot bewegen. Op hoofdlijnen werken we toe naar: - Voldoende woningen voor alle doelgroepen. Dit wordt momenteel nader uitgewerkt in de Woon(zorg)visie. Een voorbeeld, zeker interessant met het oog op de vergrijzing, zijn alternatieve woonvormen voor ouderen, zoals een ‘Knarrenhof’ of ‘Het Ouden Huis’. Mensen op leeftijd kunnen op deze manier langer voor elkaar en zichzelf zorgen, resp.