Bijlage 1: Verslag van de re-integratie Participatiewet 2022-2023

Rapport

Verslag van de re-integratie Participatiewet Rapportage over de effectiviteit van de re-integratie in de periode 2022-2023

Inhoudsopgave 1

Samenvatting

3

2

Inleiding

7

2.1

Aanleiding voor dit verslag

7

2.2

Doel van dit verslag

7

2.3

Beleidskader 2022 en 2023

7

2.4

Leeswijzer

9

Re-integratie dienstverlening

10

3.1

Integrale dienstverlening met de menselijke maat

10

3.2

Dienstverlening aan specifieke klantgroepen

11

3.3

Regionale dienstverlening

16

3.4

Ontwikkelingen van invloed op de re-integratie dienstverlening

18

3.5.

Ingezette re-integratie voorzieningen 2022-2023 3.5.1. Beschikbaar aanbod aan ondersteuning 3.5.2. Ingezette re-integratievoorzieningen

20 20 20

Inzet van financiële middelen voor re-integratie en participatie

25

Besteding middelen voor re-integratie en participatie

25

5.

De beleving van cliënten

26

6.

Resultaten en duiding van de effecten van de re-integratie en participatie

29

6.1.

Samenstelling van het bestand

29

6.2.

Uitstroom (naar werk) 6.2.1 Uitstroom naar werk voor klantgroepen 1 en 2 6.2.2 Uitstroom naar werk voor klantgroep 3

30 31 31

6.2.3. Participatie door cliënten klantgroep 4

36

Discussie

37

7.1.

Zijn de beleidsopgaven behaald?

37

7.2.

Was het palet aan re-integratievoorzieningen voldoende en divers genoeg?

39

7.3.

Sloot de re-integratie aan bij de wensen, behoeften van cliënten?

39

7.4.

Was de inzet van de consulenten werk effectief?

39

7.5.

Was de re-integratie effectief?

40

7.6.

Was het re-integratiebudget toereikend voor uitvoering van het re-integratiebeleid?

41

3

4. 4.1

7.

Bijlage 1 – Re-integratie instrumenten in Gouda

42

Bijlage 2 - Statistiek Re-integratie Gemeenten (SRG)

50

Pagina 2

1 Samenvatting Verslag van de re-integratie Met dit verslag geeft het college inzicht aan de gemeenteraad van Gouda in de effectiviteit van de hulp die is geboden aan inwoners om weer te kunnen deelnemen aan de Goudse samenleving. Dit gebeurt 2jaarlijks op grond van artikel 4, lid 2 van de Re-integratieverordening. Voor ligt nu het verslag over de periode 2022 en 2023. Het college geeft in dit verslag inzicht in welke voorzieningen zijn ingezet, hoe is gestuurd op de effectiviteit, hoe de middelen zijn besteed, tot welke resultaten deze keuzes hebben geleid en wat de beleving van cliënten hierover was. Over het aantal verstrekte bijstandsuitkeringen en de bijstandsuitgaven legt het college jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraad in de PenC documenten. Dit maakt geen onderdeel uit van dit verslag. Re-integratie dienstverlening In 2022 en 2023 kende de gemeente Gouda in het sociaal domein een integrale dienstverlening met de menselijke maat; een belangrijke kernwaarde van de gemeente Gouda. Zo werd meer tijd en aandacht besteed aan de mens achter de hulpvraag. Samen, in persoonlijk contact met de inwoner, werd echt gekeken naar wat iemand kon en wilde om op die manier ook meer passende ondersteuning te kunnen bieden.

De dienstverlening was erop gericht om inwoners met een bijstandsuitkering zoveel mogelijk mee te laten doen in de samenleving, via werk of (voor inwoners met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt) via sociale activering. Vanuit de overtuiging dat werk zoveel meer is dan een inkomen, door verbetering van sociale contacten, dag structuur, welzijn, zelfredzaamheid en persoonlijke ontwikkeling. De re-integratie dienstverlening is richting de zomer van 2022 weer volledig hervat na de coronacrisis. De inzet van re-integratie en participatie voorzieningen was maatwerk, afgestemd op de individuele behoefte en mogelijkheden van de werkzoekende. Specifieke aandacht was er voor aan het werk helpen van inwoners met een arbeidsbeperking, statushouders en jongeren en voor de participatie in de Goudse samenleving van inwoners die langdurig niet kunnen werken. Regionale dienstverlening Op het niveau van de arbeidsmarkt Midden-Holland waren er in 2022 en 2023 belangrijke ontwikkelingen om werkzoekenden en werkgevers beter te bedienen. Het Werkcafé werd gestart en de samenwerking tussen de verschillende organisaties in de regio werd intensiever. Het Werkgevers servicepunt (WSP) organiseerde samen met het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) en het Leerwerk Loket (LWL) in 2022 en 2023 evenementen en ontwikkeldagen om de uitstroom naar werk te faciliteren en te bevorderen.

Deze werden steeds georganiseerd voor de gehele arbeidsmarktregio en Goudse inwoners profiteerden hier natuurlijk ook van. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt De werkgelegenheid ontwikkelde zich tussen 2020 en 2023 behoorlijk positief. In de verslagperiode stond de arbeidsmarkt Midden-Holland in het teken van een ongekende krapte. Maar op individueel niveau wisten werkgevers en werkzoekenden elkaar niet altijd te vinden. De reden daarvoor was dat wat de werkgevers verwachtten van een nieuwe werknemer en wat de werkzoekenden te bieden hadden, niet altijd direct op elkaar aansloot. Deze mismatch was in lang niet alle gevallen gemakkelijk op te lossen. Inzet re-integratievoorzieningen De belangrijkste inzet bestond uit de begeleiding van de cliënten door de consulenten werk. In 2022 werden ruim 900 re-integratievoorzieningen ingezet en in 2023 bijna 1.000.

De belangrijkste reintegratievoorzieningen die in de verslagperiode werden ingezet waren: • het in beeld brengen van de mogelijkheden en belastbaarheid van cliënten (546 keer ingezet), de noodzaak hiertoe hing samen met de veranderende doelgroep met meer problematiek; • (forfaitaire) loonkostensubsidies (319 keer) met name bij de garantiebanen en Beschutte Werkplekken, maar ook bij de Praktijkroute waarbij de inschrijving in het doelgroepregister tijdens de eerste periode van werken plaatsvond; • individuele trajecten en opleidingen (220 keer ingezet); • de dienstverlening van Promen, die in de verslagperiode werd doorontwikkeld van modules naar routes (129 keer ingezet);

Pagina 3

• •

114 cliënten met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt (zgn. klantgroep 4) werden via de methode van Frequent, Intensief en Persoonlijk contact (FIP methode) begeleid door de consulenten participatie; Ook hebben de medewerkers van het WSP, RMT en LWL veel Goudse inwoners begeleid en geholpen richting werk en of scholing.

Inzet re-integratiebudget In 2022 werd € 1,76 miljoen re-integratiebudget ingezet voor uitvoeringskosten (zoals IT kosten en juridische kosten) en de inzet van re-integratievoorzieningen (excl. loon- en inhuurkosten). Daarnaast werd ruim € 9 ton ingezet vanuit het BUIG budget voor loonkostensubsidies. In 2023 werd € 1,75 miljoen re-integratiebudget ingezet voor uitvoeringskosten en de inzet van reintegratievoorzieningen (excl. loon- en inhuurkosten) en ruim € 1,1 miljoen vanuit het BUIG budget voor loonkostensubsidies. Samenstelling van het bestand De groep inwoners die aangewezen was op een bijstandsuitkering veranderde. Er kwamen meer kwetsbare mensen, die om uiteenlopende redenen ver van de arbeidsmarkt stonden. Het ging om inwoners die voorheen in de Wajong of de Wsw zouden zijn ingestroomd, nieuwkomers, mensen met diverse problematiek, zonder dak boven hun hoofd en/of slachtoffers van lichamelijk, seksueel of psychisch geweld. De Goudse bijstandspopulatie bestond in 2022 en 2023 veelal uit cliënten die ver van de arbeidsmarkt stonden. In de verslagperiode nam de complexiteit van de groep mensen met een bijstandsuitkering ook nog verder toe. Goudse cliënten hadden in 2023 meer dan gemiddeld problematiek op meerdere leefgebieden. Waar in januari 2022 nog 5% van de cliënten direct bemiddelbaar was naar werk (klantgroep 1), was dit einde 2023 gedaald naar 2%.

Meer dan 1 op de 10 cliënten was statushouder (einde 2023). Ruim 600 cliënten, een derde (30%) van het bestand, konden niet werken en hadden geen arbeidspotentie (zgn. klantgroep 4). Meer dan de helft van het bestand had en heeft langdurige ondersteuning nodig om stapjes te maken richting de arbeidsmarkt. Deze groep nam in de verslagperiode toe van 1.054 cliënten in januari 2022 naar 1.203 cliënten in december 2023. De tevredenheid van cliënten De integrale dienstverlening met de menselijke maat, met meer tijd en aandacht voor de kwaliteit van de dienstverlening, leidde tot meer tevreden cliënten: de tevredenheid steeg structureel tussen 2018 en 2024. De cliënten gaven de re-integratie dienstverlening in 2023 gemiddeld een 8 en dit is een zeer mooi cijfer. Meer cliënten waren te spreken over hun re-integratietraject en hadden het idee dat het traject goed paste bij wat zij konden en wilden. De ondersteuning naar re-integratie en participatie was maatwerk, er werd gekeken naar de behoefte en mogelijkheden van de cliënt. Toch werd het traject door bijna de helft van de cliënten als zwaar ervaren; dit was in 2023 vergelijkbaar met 2022. Mogelijk kwam dit door de samenstelling van het cliëntenbestand. Veel cliënten hadden problemen op meerdere leefgebieden.

Mogelijk vond deze groep het traject zwaar omdat zij door het volgen van het traject opeens een andere daginvulling hadden dan zij gewend waren. Alhoewel het traject door sommigen als zwaar werd ervaren, vonden wel meer cliënten dat het traject goed bij ze paste. Dit laat zien dat het palet aan re-integratievoorzieningen in 2023 beter aansloot bij de verschillende doelgroepen. Uitstroom (naar werk) In 2022 was de totale uitstroom uit de bijstand 533 dossiers; 184 cliënten stroomden uit naar werk en 15 naar school. De uitstroom daalde in de verslagperiode; Gouda volgde hier de landelijke trend. In 2023 was de totale uitstroom 488 dossiers; 150 cliënten stroomden uit naar werk en 14 naar school. De lagere uitstroom (naar werk) wijst erop dat veel cliënten de stap naar werk moeilijk konden zetten. Een andere oorzaak van de afname van de uitstroom is de verhoging van de AOW leeftijd, waardoor mensen langer in de uitkering verblijven. Uitstroom naar werk voor klantgroepen 1 en 2 Bij cliënten ingedeeld in klantgroep 1 of 2 was de inzet erop gericht hen zo snel mogelijk naar werk te begeleiden. De vraag is dan in hoeverre het college daarin effectief was. Daarvoor is gekeken naar de ontwikkeling van de omvang van de klantgroepen en naar de uitstroom (naar werk).

Pagina 4

De omvang van beide klantgroepen is lager aan het einde van de verslagperiode dan aan het begin van de periode; 58% lager voor klantgroep 1 (van 96 naar 40 cliënten gedaald) en 22% lager voor klantgroep 2 (van 236 naar 185 cliënten gedaald). 109 cliënten stroomden in 2022 uit naar werk en 77 in 2023. Vooral voor cliënten uit klantgroep 1 was de verwachting dat zij vrijwel direct konden gaan werken en dat was ook zichtbaar in de cijfers: 70% van de uitstroom in 2022-2023 was uitstroom naar werk en de omvang van deze groep nam netto af met 58%. Cliënten uit klantgroep 2 hadden iets meer ondersteuning nodig. 44% van de uitstroom in 2022-2023 was uitstroom naar werk en de omvang van deze groep nam netto af met 22. Mogelijk had een aantal cliënten eigenlijk een grotere afstand tot de arbeidsmarkt dan eerder werd ingeschat. Uitstroom naar werk voor klantgroep 3 De omvang van deze klantgroep is in de verslagperiode met 14% toegenomen tot 1.203 aan het einde van 2023. De toename heeft o.a. te maken met de hoge instroom van kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt in relatie tot de centrumfuncties voor de Maatschappelijke Opvang (dak- en thuislozen) en de Vrouwenopvang en de voorsprong op de huisvesting van statushouders 8. Slechts een beperkt aantal cliënten uit deze groep is naar werk begeleid: de uitstroom naar werk was 26% (136) van de totale uitstroom van 529 cliënten.

Uit deze cijfers blijkt al dat het lastig was deze cliënten (snel) te bemiddelen naar werk Het is moeilijk te duiden of en in welke mate de dienstverlening voor deze klantgroep effectiever zou kunnen. Omdat deze klantgroep echter zo groot is en meer dan de helft van het bestand uitmaakt, is het wel van belang om structureel de focus te hebben op de mogelijkheden om te gaan werken van deze inwoners. Ook op dat zij niet te lang aan de kant staan, maar zo volwaardig mogelijk meedoen in de Goudse samenleving. Daarom is het college voornemens om in 2024 voor de groeiende groep bijstandsgerechtigden met een lange afstand tot de arbeidsmarkt matchingstafels organiseren. Dat houdt in dat consulenten werk en werkgeversadviseurs samen de mogelijkheden om te gaan werken doorspreken voor cliënten in de caseload. Ook wordt er opnieuw een bestandsvergelijking met het UWV gedaan om na te gaan welke inwoners met een indicatie banenafspraak nog niet in beeld zijn bij het college, zodat zij ook ondersteuning naar werk zullen ontvangen. Statushouders In 2022 stroomden 14 statushouders die nog vielen onder de oude inburgeringswet (kortweg: de WI2013) uit naar werk en in 2023 stroomden 13 statushouders uit. Van de statushouders die inburgeren volgens de (nieuwe) Wet Inburgering 2021 waren er 40 actief op de arbeidsmarkt, waarvan 18 via betaald werk.

De andere 22 personen deden een stage, werkervaringsplek of vrijwilligerswerk. De uitstroom naar werk was in de verslagperiode beperkt. De groep die nu nog bijstand ontvangt kon eerder niet werken en was heel moeilijk bemiddelbaar. Recent ingestroomde statushouders hebben eerst beperkte ruimte en tijd om te gaan werken. Het landelijk beeld is ook dat het vaak zeker 2 jaar duurt voordat zij kunnen gaan werken (Bron: CBS). In 2024 komt er meer focus op aan het werk helpen van statushouders. Gerealiseerde garantiebanen Het was al met al lastiger om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen. Vaak hadden deze mensen op papier arbeidsvermogen, maar hadden ze in de praktijk geen reële kans op werk. Dit speelde landelijk en ook in de gemeente Gouda. Bovendien was er in de gemeente Gouda in 2022-2023 een beperkte instroom van nieuwe inwoners met een indicatie Wet Banenafspraak vanuit het UWV (Dit wordt nader toegelicht op blz. 34). In 2022 werden 52 garantiebanen gerealiseerd; en in 2023 36. Daar stond overigens wel tegenover dat in 2022 4 en in 2023 21 personen met een arbeidsbeperking op een reguliere baan geplaatst zijn; een mooie ontwikkeling! Beschutte Werk plekken Het aantal Beschutte Werk plekken nam af in Gouda, van 62 in 2022 naar 46 in 2023.

Deze afname had onder meer te maken met de wetswijziging waardoor bij verhuizingen naar buiten Gouda de ontvangstgemeente verantwoordelijk werd voor het uitbetalen van de loonkostensubsidies. Daarnaast was het zo dat de behoefte onder het aantal vanuit de Ministeriële regeling lag. Er was en is dus geen wachtlijst.

Pagina 5

De verdeling die het Ministerie hanteert is gebaseerd op verouderde criteria en sluit daardoor niet goed aan bij de huidige behoefte aan Beschut Werken. De nieuwe doelgroep is naar schatting minder dan een derde van de omvang van de vroegere Wsw groep. Daarom bereidt het Ministerie een andere verdeling voor. Participatie voor klantgroep 4 Een derde van de cliënten had geen arbeidspotentie (zgn. klantgroep 4). Voor deze cliënten was uitstroom naar betaalde of gesubsidieerde arbeid niet aan de orde. De cliënten hadden te maken met complexe problematiek, met vooral fysieke en mentale belemmeringen. Waar deze cliënten voorheen 2-jaarlijks gesproken werden in de heronderzoeken, werd vanaf begin 2023 groepsgewijs intensieve en frequente persoonlijke ondersteuning (FIP) geboden (een evidence based methode van de Erasmus Universiteit Rotterdam). Doel van de ondersteuning was gericht op meedoen in de Goudse samenleving, op participatie in het kader van de Participatiewet. Voor deze aanpak werden initieel 124 cliënten geselecteerd, die waren ingedeeld in klantgroep 4 en op dat moment niet konden werken, ook geen vrijwilligerswerk deden en geen Wmo dagbesteding hadden. Na de start zijn enkele cliënten afgevallen en in totaal werden daarom ruim 140 cliënten benaderd en waren 114 cliënten in actieve begeleiding (situatie december 2023).

In de eerste voorlopige resultaten in december 2023 werd zichtbaar dat cliënten terecht waren ingedeeld in klantgroep 4 en dat de stap naar participatie (dagbesteding, bewegen traject, vrijwilligerswerk, etc.) zeer groot was voor hen. De gemeenteraad wordt in het eerste kwartaal van 2025 in een separaat raadsmemo geïnformeerd over de evaluatieresultaten van de 18 maanden ondersteuning van de eerste groep.

Pagina 6

2 Inleiding In dit verslag legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over de effectiviteit van de hulp die is geboden aan inwoners om weer te kunnen deelnemen aan de Goudse samenleving. Dit gebeurt 2jaarlijks. Voor ligt nu het verslag over de periode 2022 en 2023.

2.1 Aanleiding voor dit verslag In de Re-integratieverordening is opgenomen dat het college elke 2 jaar verantwoording aflegt aan de gemeenteraad over de inzet en de resultaten van de re-integratie. Dit is vastgelegd in artikel 4, lid 2 van de Re- integratieverordening Gouda 2023. Artikel 4, lid 3 schrijft voor dat het college voor het verslag systematisch informatie verzamelt over: a. de inzet van re-integratievoorzieningen; en b. de resultaten van de re-integratie; en c. de beleving van cliënten De gemeenteraad ontving in januari 2022 voor de eerste keer een verslag over de re-integratie, over de periode 2020 tot medio 2021. Voorliggend verslag is een vervolg daarop en heeft betrekking op de periode 2022 en 2023. Ten opzichte van het vorige verslag zijn de cijfers nu voorzien van context en mogelijke verklaringen (cf. het raadsbesluit van 8 februari 2023). Over het aantal verstrekte bijstandsuitkeringen en de bijstandsuitgaven legt het college jaarlijks verantwoording af aan de gemeenteraad in de PenC documenten. Dit maakt geen onderdeel uit van dit verslag.

2.2 Doel van dit verslag Met dit verslag geeft het college inzicht aan de gemeenteraad van Gouda in de keuzes die zijn gemaakt in de jaren 2022 en 2023 op het gebied van re-integratie en participatie op grond van de Participatiewet. Welke voorzieningen en maatregelen zijn ingezet voor welke klantgroepen, hoe is gestuurd op de effectiviteit, hoe de middelen zijn besteed, tot welke resultaten deze keuzes hebben geleid en wat de beleving van cliënten hierover was.

2.3 Beleidskader 2022 en 2023 In de verslagperiode 2022-2023 was de nota sociaal domein ‘Iedereen kan meedoen’ van kracht. Daarin waren de volgende maatschappelijke doelstellingen op het gebied van werk en inkomen geformuleerd: Doelstellingen werk en inkomen, nota sociaal domein ‘iedereen kan meedoen’ • •

• •

Iedereen die kan werken, werkt naar vermogen of is actief voor de samenleving. Voor wie dat nodig heeft is een veilig vangnet beschikbaar. De gemeente stimuleert duurzame inzetbaarheid bij de begeleiding van uitkeringsgerechtigden. De gemeente zet in op regionale samenwerking met gemeenten uit de arbeidsmarktregio om te komen tot een eenduidige werkgeversbenadering. De gemeente Gouda streeft daarbij naar een regionaal gelijkluidend instrumentarium voor werkgevers, dat vastgelegd wordt in de Re-integratieverordening. De prioritering van de inzet van de begeleiding naar werk is afhankelijk van de conjunctuur. We hebben nadrukkelijk oog voor de mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en statushouders. Bij de ondersteuning van statushouders wordt als uitgangspunt een brede blik op alle leefgebieden van de statushouder gehanteerd, met als doel om zo snel mogelijk te integreren in de Goudse samenleving door hen te activeren, het stimuleren van het sociaal netwerk met als beoogd resultaat betaald werk.

Pagina 7

• • •

De gemeente spant zich in om overgangen bij (gedeeltelijk) in- en uitstromen uit de uitkering op financieel-administratief gebied te versoepelen We zien ook het ondersteunen bij participeren nadrukkelijk als opdracht aan de gemeente: inwoners die niet (volledig) kunnen re-integreren begeleiden we om stappen naar participatie te zetten. De gemeente werkt aan het vergemakkelijken van het switchen tussen de ondersteuning voor mensen met een arbeidsbeperking op basis van de Wmo en Participatiewet en onderzoekt de mogelijkheden om mensen met een arbeidsbeperking met en zonder indicatie baanafspraak succesvoller te bemiddelen naar werk.

Vanuit de behandeling van het Groene Hart Rekenkamer onderzoek over de uitvoering van de Participatiewet in Gouda (rapport van 1 juli 2022) heeft de gemeenteraad op 8 februari 2023 de volgende opdracht meegegeven aan het college: 1. Maak de dienstverlening voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt effectiever door een haalbaar aantal cliënten frequenter en intensiever te ondersteunen; 2. Zet evidence based methoden in bij de ondersteuning van mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt; 3. Benut de beleidsruimte die de Participatiewet biedt om het instrument loonkostensubsidie breder in te zetten.

Op 12 april 2023 werd de beleidsnota sociaal domein gedeeltelijk geactualiseerd, waarbij de opgave ‘Inclusief werken of participeren’ als volgt werd versterkt: Addendum actualisatie beleidsnota: Het is belangrijk dat inwoners zoveel mogelijk meedoen in de Goudse samenleving, hetzij door te werken, hetzij door vrijwilligerswerk of door op een andere manier sociaal actief te zijn. Om succesvol te zijn is de aanpak om meedoen te bevorderen afgestemd op de doelgroep. Een inwoner die bijstand aanvraagt en kan werken, wordt direct bemiddeld richting werk. Hierbij wordt o.a. samengewerkt met uitzendbureaus. Voor inwoners die meer begeleiding nodig hebben, werken de consulenten en de adviseurs van het Werkgevers Service Punt (WSP) intensiever samen. Ook aan de kant van de werkgevers wordt extra ondersteuning ingezet, bijvoorbeeld via functiecreatie en open hiring. De verdere samenwerking in het Werkcafé (van het WSP, het Regionaal Mobiliteitsteam en het Leerwerkloket) staat voor 2023 op de agenda. Dit past binnen de landelijke uitbreiding van de arbeidsmarktinfrastructuur, waarbij alle inwoners en werkgevers bij 1 loket terecht moeten kunnen met vragen rondom werk en/of ontwikkeling. De grootste groep inwoners met een bijstandsuitkering heeft intensieve begeleiding op maat nodig, waarbij er vaak meerdere stappen nodig zijn voordat de stap naar werk gemaakt kan worden.

Voor deze inwoners (zgn. klantgroep 3) wordt Promen eerder ingezet voor intensieve begeleiding (in de vorm van het Talentenplein). Het Werkgevers Service Punt (WSP) richt zich ook op deze groep om de meest passende route naar werk vorm te geven. Steeds vaker wordt een inwoner die aan het werk is onderzocht op toetreding tot het doelgroepenregister, zodat men kan werken met loonkostensubsidie. Daarnaast wordt onderzocht hoe het instrument loonkostensubsidie breder ingezet kan worden. Dit wordt meegenomen in de aanpassingen van de Re-integratieverordening naar aanleiding van de wet Breed Offensief. Inwoners met een bijstandsuitkering met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt (zgn. klantgroep 4) worden gedurende 18 maanden intensief ondersteund en begeleid, met evidence based methodieken. Dit draagt eraan bij dat bijstandsgerechtigden die door een handicap of beperking ver van de arbeidsmarkt staan in beweging komen en gaan deelnemen aan de samenleving.

Pagina 8

Hoe het college hieraan in 2023 vervolg heeft gegeven, wordt beschreven in voorliggend verslag van de re-integratie.

2.4 Leeswijzer Hoofdstuk 3 beschrijft de re-integratie dienstverlening en het gebruik van de beschikbare re-integratie en participatie voorzieningen in 2022 en 2023. In hoofdstuk 4 wordt een overzicht gegeven hoe de voor re-integratie beschikbare (financiële) middelen in de periode 2022 en 2023 zijn besteed. Hoofdstuk 5 beschrijft de ervaring van de cliënten. In hoofdstuk 6 worden de resultaten van de inzet van de gemeente Gouda om inwoners te ondersteunen naar werk en/of te laten deelnemen aan de Goudse samenleving gepresenteerd en geduid. Hoofdstuk 7 bevat de discussie.

Pagina 9

3 Re-integratie dienstverlening In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de dienstverlening op het gebied van re-integratie en participatie in 2022 en 2023 was. De gemeente Gouda kende een integrale dienstverlening in het sociaal domein en de re-integratie was daar onderdeel van. De menselijke maat speelde hierin een belangrijke rol. De dienstverlening was erop gericht om inwoners met een bijstandsuitkering zoveel mogelijk mee te laten doen in de samenleving, via werk of (voor inwoners met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt) via sociale activering. Vanuit de overtuiging dat werk zoveel meer is dan een inkomen, door verbetering van sociale contacten, dagstructuur, welzijn, zelfredzaamheid en persoonlijke ontwikkeling. De groep inwoners die aangewezen was op een bijstandsuitkering veranderde. Er kwamen meer kwetsbare mensen, die om uiteenlopende redenen ver van de arbeidsmarkt stonden. De inzet van reintegratie en participatie voorzieningen werd daarop afgestemd. Het was maatwerk, al naar gelang de individuele behoefte en mogelijkheden van de werkzoekende. Specifieke aandacht was er voor aan het werk helpen van inwoners met een arbeidsbeperking, statushouders en jongeren en voor de participatie in de Goudse samenleving van inwoners die langdurig niet konden werken.

3.1 Integrale dienstverlening met de menselijke maat Integrale uitvoeringsorganisatie, oog voor de inwoner Er was in de verslagperiode één centrale toegang voor alle sociale hulpvragen, waarbij de vraag van de inwoner centraal stond. Vragen waarmee inwoners bij de gemeente kwamen werden in samenhang bekeken en in goed overleg met de betrokkenen werd gezocht naar een passende oplossing. Ook de aanvragen levensonderhoud (bijstandsuitkering) en de hulpvragen over ondersteuning naar werk werden integraal opgepakt. Er was dus geen sprake meer van een zogenaamde ‘poort’ voor het aanvragen van een bijstandsuitkering. Dienstverlening met de menselijke maat en maatwerk Een belangrijke keuze was dienstverlening met de menselijke maat; een belangrijke kernwaarde van de gemeente Gouda. Zo werd meer tijd en aandacht besteed aan de mens achter de hulpvraag. Samen, in persoonlijk contact met de inwoner, werd echt gekeken naar wat iemand kon en wilde om op die manier ook meer passende ondersteuning te kunnen bieden. Daarbij werd waar nodig ook de ruimte gezocht en benut die de regels bieden om de inwoner beter te kunnen helpen, zonder in strijd te komen met de wet. Meer klantcontact Deze werkwijze (maatwerk, menselijke maat) vroeg veel van de consulenten die contact hadden met cliënten. U kunt zich voorstellen dat meer individuele ondersteuning van cliënten meer tijd kost.

Bovendien nam het aantal cliënten én de problematiek toe in de verslagperiode. En naar aanleiding van het Groene Hart Rekenkamer rapport werd vanaf 2023 ook frequentere en intensieve aandacht gegeven aan een groep cliënten die het verst van de arbeidsmarkt staat. De formatie van de consulenten werk werd in 2023 (en 2024) tijdelijk met 2 fte uitgebreid naar 14 FTE. De caseload van alle consulenten werk werd hierdoor gemiddeld iets kleiner en dit maakte vaker persoonlijk contact met de cliënten mogelijk. De gemiddelde caseload werd toen gemiddeld rond de 70 cliënten. Daarnaast startten in april 2023 twee consulenten participatie. Zij boden een groep inwoners met een bijstandsuitkering en een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt (zogenaamde klantgroep 4) intensieve persoonlijke begeleiding volgens de FIP methode van de Erasmus Universiteit Rotterdam (een evidence based methode)1. Bevordering professionaliteit Naast inzet op capaciteit werd in 2022 en 2023 ook ingezet op verdere verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening. Er werd gewerkt aan de professionaliteit en de integrale dienstverlening vanuit de menselijke maat met casuïstiekoverleg, methodisch werken, coaching on the job bij klantgesprekken en kennissessies.

1

Naar aanleiding van het raadsbesluit van 8 februari 2023 . De gemeenteraad wordt over de inzet en resultaten van de consulenten participatie in het eerste kwartaal van 2025 separaat geïnformeerd.

Pagina 10

Specifiek voor de re-integratie dienstverlening werd het instrumentenboek EVA geïntroduceerd. Dit is een instrumentengids ontwikkeld door de VNG samen met gemeenten voor professionals binnen de gemeenten en ondersteunt bij het begeleiden van inwoners naar werk of duurzame participatie. Ook werden er cursussen en trainingen gegeven voor de consulenten, gericht op de kenmerken van de veranderende doelgroep en aangesloten op de uitkomsten van de kwaliteitscontroles. In 2023 zijn de volgende trainingen gegeven: training verslavingsproblematiek, training laaggeletterdheid, training interculturele communicatie en cultuursensitief werken, actualiteiten training Participatiewet (o.a. maatwerk bieden), gesprektechnieken en collegiaal toetsen. Contractbeheer re-integratie trajecten Een andere belangrijke ontwikkeling voor de kwaliteit en de effectiviteit van de re-integratie was de inrichting van contractbeheer voor re-integratietrajecten. In 2022 werd een contractmanager aangesteld voor het toezien op de effectiviteit van de ingekochte re-integratietrajecten. Deze was verantwoordelijk voor het inkopen/aanbesteden van diensten, hield toezicht op de uitvoering van de uitbestede trajecten en evalueerde. Daarbij was er frequente afstemming tussen de consulenten werk en de contractmanager over welke trajecten nodig waren voor hun doelgroep en over hoe de ingekochte trajecten werkten.

Het aanbod aan re-integratievoorzieningen werd zo continu aangepast aan de veranderende doelgroep.

3.2

Dienstverlening aan specifieke klantgroepen

Alle cliënten met een bijstandsuitkering waren in beeld en werden regelmatig gesproken door de consulenten werk. Alle cliënten waren in de verslagperiode ingedeeld in een klantgroep. Er werden 4 klantgroepen onderscheiden, samenhangend met de problematiek van cliënten en de afstand tot de arbeidsmarkt. Elke klantgroep vroeg om een ander soort dienstverlening. Daarnaast was er specifieke dienstverlening voor specifieke groepen, te weten inwoners met een arbeidsbeperking, statushouders en jongeren.

Re-integratiedienstverlening aan cliënten met de kortste afstand tot de arbeidsmarkt (klantgroep 1 en 2) Klantgroep 1 en 2 Inzet: zo snel mogelijk activeren en bemiddelen naar werk, door: • Doorverwijzen naar het Werkcafé en het Werkgeversservicepunt (WSP) voor directe bemiddeling naar werk; • Begeleiding door de samenwerking van consulenten werk en de adviseurs van het WSP; • Samenwerking met uitzendbureaus., die o.a. sollicitatie- en empowerment trainingen boden;

Pagina 11

• • •

Trainingen cv opstellen (in het Werkcafé); Functiecreatie en open hiring; Nazorg door inzet van een jobcoach van Promen, met als doel een duurzame plaatsing te realiseren.

Re-integratie dienstverlening aan cliënten met een lange afstand tot de arbeidsmarkt (klantgroep 3) Klantgroep 3 Begeleiding naar werk, welke bestond uit: • Persoonlijke begeleiding door consulenten werk; • In beeld brengen van wat cliënten wel konden, op basis van medische diagnosetrajecten (arbeidsdeskundig onderzoeken en belastbaarheids-onderzoeken); • Promen ontwikkelde speciaal voor deze doelgroep het Talentenplein voor intensieve begeleiding. Het Talentenplein werd begin december 2023 officieel geopend. Op het Talentenplein wordt gebruik gemaakt van innovatieve diagnose-instrumenten om mensen te helpen hun weg te vinden naar werk en scholing. Om hun talent te ontdekken en tot ontwikkeling te brengen. Na een intake op het Talentenplein volgt een objectieve nulmeting (assessment) die richting geeft aan het activeringstraject of het traject richting werk in de basisroute, de branche- of de uitstroomroute. Daarna wordt de Talentenreis voor de kandidaat samengesteld.

De routes zijn speciaal ontwikkeld voor de groep met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt om hen stapjes te laten zetten richting de arbeidsmarkt; • Doelgerichte werk- of re-integratietrajecten of scholingstrajecten op maat; • Nederlandse taallessen in samenwerking met het Taalhuis en de Brede School; • Vrijwilligerswerk en sociale activering; • Het WSP richtte zich ook meer op klantgroep 3 om de meest passende route naar werk vorm te geven. Speciaal voor deze klantgroep werden Ontdek-je-Talent-dagen en Banenmarkten georganiseerd, zie hiervoor de paragraaf 3.3 ‘Regionale Dienstverlening'. De begeleiding tijdens werk, welke bestond uit: • Persoonlijke begeleiding door consulenten werk; • Werkstages met als doel het opdoen van werkervaring of leren functioneren in een arbeidsrelatie; • Persoonlijke begeleiding door jobcoaches; • Vergoedingen van bijvoorbeeld reiskosten, kinderopvang of werkkleding; • Onderzoek op mogelijke toetreding tot het doelgroepenregister, zodat men kan werken met loonkostensubsidie (zgn. Praktijkroute); • Inzet van loonkostensubsidies (al dan niet forfaitair).

Re-integratie dienstverlening aan cliënten met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt (klantgroep 4) Er was ook ondersteuning voor een groep cliënten met een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt, zonder arbeidspotentie. Tot begin 2023 werden deze cliënten alleen tweejaarlijks door een consulent inkomen gesproken tijdens een zogenoemd heronderzoek. Klantgroep 4 In april 2023 startten twee consulenten participatie met het intensief begeleiden van een eerste groep van 114 van de cliënten uit klantgroep 4. Het primaire doel van deze aanpak was dat deze cliënten gingen participeren in de Goudse samenleving of – indien mogelijk - (part time) gingen werken. Hiermee gaf het college opvolging aan het advies van de Groene Hart Rekenkamer (van juli 2022) om de dienstverlening voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt effectiever te maken door een haalbaar aantal cliënten frequenter en intensiever te ondersteunen. De cliënten werden gedurende 18 maanden frequent, persoonlijk en intensief begeleid via de FIP methode van de Erasmus Universiteit en hadden minimaal 6 gesprekken in die tijd. De consulenten participatie werkten nauw samen met de consulenten op de andere domeinen en met maatschappelijke partners. Na anderhalf jaar is een volgende groep aan de beurt. De overige cliënten blijven in beeld bij de heronderzoeken.

Pagina 12

Na 1,5 jaar (18 maanden) wordt geëvalueerd of deze aanpak heeft geleid tot meer participatie en of de cliënten in beweging zijn gekomen. De gemeenteraad wordt hierover in het eerste kwartaal van 2025 apart geïnformeerd. • • •

Frequente, intensieve en persoonlijke begeleiding (FIP methode) door consulenten participatie; Mogelijkheden onderzoeken richting participatie; Trajecten gericht op participatie konden ook voor deze doelgroep worden ingezet.

Re-integratie dienstverlening aan inwoners met een arbeidsbeperking Om zoveel mogelijk inwoners met een arbeidsbeperking aan werk te helpen werd in de verslagperiode onverkort uitvoering gegeven aan het uitwerkingsplan Garantiebanen en het regionale Offensief Garantiebanen. In 2022 en 2023 waren er 3 gespecialiseerde consulenten werk voor de ondersteuning en begeleiding van cliënten met een arbeidsbeperking. De consulenten hadden hun cliënten goed in beeld via wekelijkse caseload-overzichten, casusbesprekingen, overleg met de werkgeversadviseurs van het WSP en met Promen. Er was een ruim scala aan instrumenten beschikbaar, van loonkostensubsidie (en no risk polis via het UWV) tot jobcoaching, werkplekaanpassingen, hulp bij vervoer van en naar werk, diverse soorten (meeneembare) voorzieningen. De Rijksoverheid nam ook nog maatregelen om werk voor mensen met een arbeidsbeperking te stimuleren. Voor werknemers die werken met loonkostensubsidie kwam er per 1 januari 2023 een nieuwe vrijlatingsregeling, die inhoudt vrijlating van 15% van de inkomsten verdiend met de uren waarin met loonkostensubsidie wordt gewerkt2. Re-integratie dienstverlening aan statushouders Bij de ondersteuning van statushouders was het uitgangspunt een brede blik op alle leefgebieden van de statushouder om zo snel mogelijk te integreren in de Goudse samenleving met als beoogd resultaat betaald werk.

In de verslagperiode waren er twee manieren van begeleiden van statushouders in Gouda, voor de groep die inburgering plichtig was volgens de Wet Inburgering 2013 (WI2013, “de oude wet”) en voor de groep die dat was volgens de Wet Inburgering 2021 (WI2021, “de nieuwe inburgeringswet”)3. Het grootste verschil tussen deze groepen is dat de eerste groep zelf verantwoordelijk is voor het inkopen van het inburgeringsonderwijs en dat voor de tweede groep de gemeente hierin voorziet en inburgeraars begeleidt in hun traject. De statushouders die onder WI2013 vielen werden door de gemeente niet begeleid bij hun inburgering. De nadruk van deze begeleiding lag op de ondersteuning naar werk. Diegenen die een bijstandsuitkering hadden werden door de consulenten werk met als specialisatie statushouders geholpen bij het vinden van werk. Hierbij kon gebruik gemaakt worden van alle re-integratievoorzieningen die beschikbaar waren voor het naar werk begeleiden van cliënten in de Participatiewet. Aanvullend werden speciaal voor statushouders de volgende voorzieningen beschikbaar gesteld: sollicitatietrajecten, trajecten ‘aanleren werknemersvaardigheden voor statushouders’, de module Arbeidsmarkt Oriëntatie’ (van Sosy Training), taallessen (via het Taalhuis), bemiddeling naar werk via een gespecialiseerd uitzendbureau (U&B Works) en vrijwilligerswerk (in kringloopwinkels, bij Stichting Bizon).

En speciaal voor de doelgroep Arabisch sprekenden werden Ontdek-je-Talent dagen en Banenmarkten georganiseerd. Daarnaast gaven de consulenten aanvullende begeleiding aan inburgering plichtige asielmigranten onder de WI2013 die 95% van hun hun maximale lening hadden gebruikt óf 75% van hun maximale lening hadden gebruikt en binnen 12 maanden ingeburgerd moesten zijn. Het ging in totaal om 29 personen (peildatum: 20 september 2023). Vrijwel alle betrokkenen ontvingen ook een bijstandsuitkering, maar ook 2 tot een maximum van € 143,125 (nieuwe vrijlatingsregeling in artikel 31 PW, tweede lid, onder z); dit gaat in ná de

periode van de reguliere vrijlating (art. 31 lid 2 onder n). 3 Op 1 januari 2022 is de Wet Inburgering 2021 (WI21) ingegaan. Met die wet heeft de gemeente de plicht om

inwoners die na die datum hun verblijfsvergunning hebben gekregen te begeleiden bij hun inburgering. Dit zijn asielmigranten en zogenaamde gezinsmigranten (mensen uit een niet-Europees land die met een Nederlander zijn getrouwd). In 2022 viel een deel van de instroom nog onder de oude wet op grond van de datum van hun verblijfsvergunning. De bedoeling van de WI21 is dat inburgeraars op een hoger taalniveau inburgeren en inburgering en werk gecombineerd worden in duale trajecten zodat inburgeraars eerder een betaalde baan kunnen vinden.

Pagina 13

als dat niet het geval was werd contact met ze opgenomen. Waar nodig werden maatwerkafspraken gemaakt zodat de betrokkenen alsnog konden voldoen aan hun inburgeringsverplichting en geen schuld zouden opbouwen naar aanleiding van de inburgering. De statushouders die onder de WI2021 vielen, werden zowel begeleid op het gebied van de inburgering als bij het vinden van werk4. De WI2021 is gericht op het combineren van inburgering en werk in zogenaamde duale trajecten, zodat het leren van Nederlands en werkervaring tegelijk ontwikkeld worden. Dat is zowel betaald werk als het taalniveau en anders begint de asielmigrant met vrijwilligerswerk en wordt vandaar uit begeleid naar betaald werk. Vrijwilligerswerk werd o.a. gedaan bij stichting Bizon, Meltingshop, kringloopwinkels etc. De WI2021 kent een module gericht op het verkrijgen van betaald werk (MAP). Deze module werd intensief ingezet als instrument voor het ontwikkelen van werknemersvaardigheden en sollicitatie mogelijkheden. De WI2021 heeft ook een speciaal traject voor de moeilijk lerende inburgeraar: de zogenaamde zelfredzaamheidsroute waarin de taal leren en participeren tezamen aangeboden werden. En statushouders onder 30 jaar kregen na een intensief taalschakeljaar de gelegenheid een reguliere Nederlandse opleiding te volgen (de zogenaamde Onderwijsroute).

Voor het vinden en behouden van werk werden de bestaande re-integratie instrumenten van de Participatiewet ingezet. Er waren twee consulenten inburgering gespecialiseerd in het naar werk begeleiden van deze groep. Zij werkten nauw samen met verschillende partners, zoals met de werkgeversadviseur met specialisatie statushouders van het WSP, om de statushouders die daaraan toe zijn te begeleiden naar werk. Re-integratiedienstverlening aan jongeren Ook voor jongeren waren er gespecialiseerde consulenten werk om hen te helpen. Voor deze doelgroep werd maatwerk geboden; afhankelijk van de mogelijkheden werd ondersteund naar werk, naar school of juist ingezet op contact houden. Bij jongeren zonder startkwalificatie of diploma werd waar mogelijk ingezet op begeleiding naar school. Daarnaast heeft de gemeente Gouda zich ingezet om ervoor te zorgen dat jongeren die hulp nodig hadden, de hulp beter wisten te vinden. Landelijk en ook in Gouda was een toename in complexe problematiek bij jongeren zichtbaar. Bijvoorbeeld lichamelijke of psychische aandoeningen of een combinatie hiervan. Dit is toegenomen sinds de coronacrisis. Deze jongeren konden niet direct aan het werk en vroegen daarom als tijdelijke oplossing bijstand aan. Tijdens de coronacrisis werd de verplichte zoekperiode van 4 weken niet opgelegd.

Na de coronacrisis werd de zoekperiode alleen opgelegd aan jongeren waarvan de inschatting was dat zij binnen 4 weken werk of een opleiding kunnen vinden. Aan jongeren met (complexe) problematiek en voormalige Pro/Vso leerlingen werd de zoektermijn niet opgelegd. Om de jongeren naar werk te begeleiden (of terug naar school) stonden alle re-integratievoorzieningen ter beschikking. Maar gemeente Gouda deed daarnaast nog meer voor jongeren. • Sluitende aanpak Jeugdwerkloosheid De sluitende aanpak jeugdwerkloosheid werd gecontinueerd in 2022 en 2023. Deze regionale aanpak richtte zich op ondersteuning van jongeren tot 27 jaar die niet zelfstandig de weg naar de arbeidsmarkt en/of een passende opleiding konden vinden. Het ging om jongeren met en zonder bijstandsuitkering. De regionale coördinator jeugdwerkloosheid was de aanjager van de aanpak. De arbeidsmarktpartners werkten nauw samen aan een sluitende aanpak door middel van werkafspraken en warme overdrachten. Er werd ingezet op complementair werken aan preventie én bestrijding jeugdwerkloosheid. De sluitende aanpak bestond onder andere uit diverse regionale initiatieven zoals: School @ work, Jongeren buiten beeld, tegengaan groenpluk en de matchtafel. In 2022 werd een coördinator praktijkonderwijs/voortgezet speciaal onderwijs aangesteld.

Deze coördinator zette zich namens de Pro en Vso scholen in om de arbeidstoeleiding in de arbeidsmarktregio zo te optimaliseren dat geen jongere meer tussen wal en schip viel. De coördinator sloot aan bij diverse overleggen in de arbeidsmarkt en zorgde voor verbinding tussen de diverse scholen en bedrijven. Ook kon er een scholings- en hulpmiddelenbudget worden ingezet voor jongeren die vanwege geldtekort met hun opleiding wilden stoppen. Dat hield in dat jongeren een aanvraag konden indienen bij de arbeidsmarkt voor financiële ondersteuning.

4. Wanneer een asielzoeker een verblijfsvergunning krijgt wordt hij een statushouder. Vanuit de

asielopvangvoorzieningen koppelt het COA statushouders aan gemeenten voor huisvesting. Het grootste deel van de Goudse AZC bewoners verhuist naar buiten Gouda.

Pagina 14

• Jongeren buiten beeld Een specialistische jongerencoach benaderde jongeren buiten beeld met een outreachende aanpak om hen te begeleiden naar school en/of werk. Jongeren buiten beeld zijn jongeren die niet naar school gingen, geen startkwalificatie hadden, niet aan het werk waren en geen uitkering ontvingen. Het ging vaak om jongeren die worden verzorgd door hun ouders en hierdoor geen directe noodzaak voelden om in hun eigen onderhoud te voorzien. Het gevolg is dat zij mogelijk vereenzaamden en andere problematiek ontwikkelden. De gemeente Gouda kende structureel ongeveer 120 jongeren buiten beeld. De jongeren werden gevonden doordat het Ministerie van SZW periodiek een overzicht van ‘Jongeren binnen beeld’ aanleverde. • Jongerenperspectief fonds In april 2023 startte de aanpak Jongerenperspectief fonds (JPF). Dit was een innovatieve aanpak gericht op het perspectief van jongeren met schulden. De focus lag niet op maximaliseren van de afloscapaciteit maar op het werken aan perspectief. Hierdoor kon een jongere bijvoorbeeld terug naar school of juist op school blijven, maar toch schuldenvrij worden. De aanpak bestaat eruit dat schulden worden gesaneerd door middel van een saneringskrediet. Hierdoor ontstaat er bij de jongere snel rust en ruimte om te werken aan perspectief. Het bedrag van het saneringskrediet kan in geld of in natura terugbetaald worden.

Bij terugbetaling in natura doet de jongere een maatschappelijke tegenprestatie. Deze draagt bij aan de perspectiefwens. De jongere krijgt 2 jaar integrale trajectbegeleiding. Samen werken zij aan de doelen uit het perspectiefplan van de jongere. In 2023 namen 10 jongeren deel aan het traject. Dit aantal is in 2024 verder gegroeid. Re-integratie dienstverlening aan niet-uitkeringsgerechtigden Goudse inwoners die geen recht hadden op een bijstandsuitkering maar wel graag hulp wilden hebben op weg naar werk, konden ook gebruik maken van de dienstverlening van de gemeente. De gemeente Gouda voerde in 2022 en 2023 een zogenaamd passief beleid voor niet-uitkeringsgerechtigden. Dat betekende dat ze op eigen verzoek dienstverlening kregen aangeboden. De regionale dienstverlening was er voor alle werkzoekenden, met en zonder uitkering. Zie hiervoor paragraaf 3.3 Regionale dienstverlening. Niet-uitkeringsgerechtigden met een arbeidsbeperking (uit de doelgroep Wet Banenafspraak) zijn wél actief door de gemeente benaderd voor ondersteuning naar werk. Dit waren vaak jongeren die het Pro/Vso onderwijs verlieten zonder baan en nog thuis woonden bij hun ouders. Voor hen konden diverse voorzieningen worden ingezet, zie hiervoor ‘re-integratie dienstverlening aan jongeren’.

Social Return (SR) Social Return is een aanpak om meer werkgelegenheid te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De aanpak bestaat eruit dat in aanbestedingstrajecten een contractuele verplichting werd en wordt opgenomen om kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt te betrekken bij de uitvoering van de opdracht. In 2022 was Social Return lokaal georganiseerd. Eind 2022 werd het regionale SR-beleid vastgesteld met eenduidige spelregels voor (regionale) werkgevers/opdrachtnemers. Hiermee werd de kans op werk voor werkzoekenden vergroot. Daarnaast vond de uitvoering van SR per 2023 plaats vanuit het WSP. Daar werd 1 loket ingericht dat de lokale inkoopafdelingen van de vier regiogemeenten ondersteunde. Het loket was en is daarnaast verantwoordelijk voor advisering, facilitering, monitoring en handhaving van gemaakte Social Return afspraken met werkgevers en opdrachtnemers. Simpel Switchen tussen Wmo en Participatiewet Veel cliënten die vanuit een uitkering willen gaan werken durven die stap niet te zetten. Zij hebben de zekerheid van een stabiel inkomen, vaste begeleiding of een veilige weg nodig. Simpel Switchen, een landelijk concept, wil de drempels om aan het werk te gaan wegnemen en het makkelijker maken om een stapje terug te doen als het even niet lukt.

Zodat uiteindelijk iedereen mee kan doen op de plek die op dát moment het beste bij diegene past, of dat nou (vrijwilligers)werk, beschut werk of dagbesteding is. Met of zonder (gedeeltelijke) uitkering. Voorop staat dat de betrokkene goede begeleiding krijgt bij de “switch” en dat de juridische en financiële gevolgen tot een minimum beperkt blijven. Op lokaal niveau in de gemeente Gouda werd daartoe in 2022 in de werkinstructie voor dagbesteding in het kader van de Wmo de ambitie aangescherpt om in ieder geval voor cliënten van 18 tot 27 jaar altijd eerst te kijken wat er arbeidsmatig mogelijk is als zij in beeld komen voor dagbesteding. Hiervoor werd altijd maatwerk geboden. Daarnaast startten in 2022 de voorbereidingen om met onder meer aanbieders

Pagina 15

van dagbesteding en partners op het gebied van beschut werk en garantiebanen invulling te geven aan “Simpel Switchen". In 2023 is de pilot ‘Simpel Switchen’ gestart met 5 deelnemers met Wmo-dagbesteding. Doel was te onderzoeken of zij zouden kunnen ‘switchen’ naar een vorm van arbeid en wat daarvoor nodig is. Eén deelnemer heeft inmiddels daadwerkelijk de stap kunnen zetten. Verder hebben gesprekken plaats gevonden met Promen en 2 dagbestedingsaanbieders om te onderzoeken wat er nodig is om inwoners vanuit de dagbesteding een overstap te laten maken naar een vorm van werk. Dit wordt vervolgd in 2024. Nazorg De gemeente spande zich in om overgangen bij (gedeeltelijk) in- en uitstromen uit de uitkering op financieel-administratief gebied te versoepelen. Ook hielden de consulenten van de gemeenten en het WSP gedurende een periode contact met de cliënt en werkgever om een vinger aan de pols te houden of alles goed ging of dat er nog ondersteuning nodig was.

3.3 Regionale dienstverlening Ook op het niveau van de arbeidsmarktregio Midden-Holland, in de regionale dienstverlening, zijn in de verslagperiode vele activiteiten ondernomen om werkzoekenden aan het werk te helpen. De arbeidsmarktregio Midden-Holland is één van de 35 arbeidsmarktregio’s in Nederland en omvat de gemeenten Krimpenerwaard, Waddinxveen, Bodegraven-Reeuwijk en de centrumgemeente Gouda. In de arbeidsmarktregio wordt nauw samengewerkt met het UWV, werkgeversvertegenwoordigers, werknemersvertegenwoordigers, onderwijspartners, Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB), Promen en andere partners. Het doel is met goede werkafspraken en activiteiten een bijdrage te leveren aan goed en voldoende opgeleid personeel voor werkgevers en werkzoekenden aan het werk te helpen. Hiermee wordt toekomstbestendige arbeidsmarktdienstverlening verzorgd. In 2022 en 2023 werd de samenwerking van het WSP met de werkgevers in de regio verder versterkt. Het WSP zocht met nog meer werkgevers in de regio de samenwerking op en wist meer inwoners te plaatsen bij deze werkgevers. De bestaande dienstverlening werd aangevuld met het Regionaal MobiliteitsTeam (RMT) dat zoveel mogelijk werkzoekenden gericht aan het werk kon helpen, via intensieve begeleiding, coaching, scholing en leren in de praktijk.

Het LeerWerkLoket (LWL) hielp inwoners met het geven van onafhankelijk persoonlijkheid- ontwikkel- en scholingsadvies aan werkzoekenden, werknemers, studenten/scholieren en werkgevers, zowel individueel als groepsverband. Ook de onderlinge samenwerking tussen het UWV, de gemeenten, WSP, RMT en het LWL werd versterkt. Een voorbeeld hiervan was de start van het Werkcafé. Het WSP ging gebruik maken van de instrumentengids Dennis5, waardoor de WSP-adviseurs goed op de hoogte waren van de reintegratievoorzieningen die konden worden ingezet voor werkgevers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Werkgevers waren in 2022 en 2023 in het algemeen positief over de dienstverlening en de gemiddelde beoordeling steeg van een 7,3 in 2022 naar een 8,1 in 2023. De werkgevers waardeerden de contacten, de bereidwilligheid om mee te denken en de proactieve opstelling van de gemeente. In 2022 en 2023 waren er een ook aantal belangrijke ontwikkelingen voor werkzoekenden, namelijk: Werkcafé Op 26 april 2022 ging het eerste Werkcafé van start. Het Werkcafé vond iedere dinsdagochtend plaats in het Huis van de Stad, iedere 1e dinsdag van de maand in Bodegraven Reeuwijk, iedere 2e dinsdag van de maand in Stolwijk en iedere 3e dinsdag van de maand in Waddinxveen.

Alle inwoners, met en zonder uitkering, met een vraag rondom werk of ontwikkeling konden vrij inlopen en werden geholpen door een team van adviseurs van het WSP, RMT en LWL. Meer dan 650 inwoners uit de regio hebben in 2023 het Werkcafé op één van de locaties bezocht, waarvan het grootste deel in het Huis van de Stad (438 bezoekers). Het Werkcafé hielp bijvoorbeeld met 5 Dennis is een digitaal platform voor adviseurs van arbeidsmarktregio’s die samen met (potentiële) werkgevers

werken aan bemiddeling van werkzoekenden. Adviseurs en werkgevers kunnen in Dennis op een snelle en eenvoudige manier re-integratievoorzieningen en leerwerktrajecten bekijken en delen. Het combineert zowel de lokale en regionale voorzieningen als de landelijke voorzieningen.

Pagina 16

een competentietest, sollicitatietraining, loopbaangesprekken, opleidingen, inzicht in beroepen of met een baan. Vanaf 2023 werd de achtergrond van de bezoekers van het Werkcafé bijgehouden op regionaal niveau. Daaruit bleek dat in 2023 47% van de bezoekers van het Werkcafé geen werk of uitkering had. Dit zou betekenen dat ongeveer 200 Goudse niet-uitkeringsgerechtigden het Werkcafé hebben bezocht en dat ongeveer 90 Goudse wel een baan hadden. Ondersteunend matchingssysteem Hallo Werk In 2021-2022 heeft de arbeidsmarktregio Midden-Holland een uitgebreide verkenning naar HalloWerk uitgevoerd; een onlinematchingssysteem voor werkzoekenden en werkgevers. Er is toen uiteindelijk niet voor dit systeem gekozen, gelet op de hoge kosten, de onzekerheden op het gebied van gegevensuitwisseling en de doelgroep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt die meer gebaat is bij persoonlijke begeleiding. Met het WSP is toen een pilot gedraaid onder de naam Werkpunt / ‘MiddenHolland matcht’ om de werkgeversadviseurs meer samen te laten werken met de consulenten werk (werkzoekendendienstverlening) om een duurzame match tussen werkzoekende en werkgever tot stand te brengen. Dit maakt nu onderdeel uit van de reguliere werkwijze van het WSP. Landelijke uitbreiding van de arbeidsmarktinfrastructuur In 2023 kondigde het Ministerie van SZW een hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur aan.

Gelet op de tijdelijkheid van de crisismaatregel van het RMT, wilde het kabinet toegroeien naar een Werkcentrum per arbeidsmarktregio voor werkenden, werkzoekenden en werkgevers. In april 2024 zijn de maatregelen verder geconcretiseerd in de kamerbrief. Met de Werkcafés in Midden-Holland liep de arbeidsmarktregio hier al op vooruit. Activiteiten georganiseerd door het WSP, RMT, LWL in 2022-2023 Het WSP organiseerde samen met het RMT en het LWL in 2022 en 2023 diverse evenementen en ontwikkeldagen om de uitstroom naar werk te faciliteren en te bevorderen. Deze werden steeds georganiseerd voor de gehele arbeidsmarktregio, maar Goudse cliënten en inwoners zonder uitkering profiteerden hier natuurlijk ook van. Bij het organiseren van de evenementen werd zoveel als mogelijk rekening gehouden met de diverse doelgroepen. Er werden Banenmarkten georganiseerd (online 5 t/m 7 juni 2022, fysiek 3 november 2022, fysiek 27 juni 2023 en fysiek 23 november 2023), Binnen kijken bij bedrijven (13 t/m 17 juni 2022 en 13 t/m 17 maart 2023) en de jaarlijkse banenmarkt in de Sint Jan (2 november 2022 en 23 november 2023). Daarnaast werden Ontdek je Talentdagen in 2023 georganiseerd voor specifieke doelgroepen: voor Arabisch sprekenden (7 en 8 juni 2023) en 50-plussers (25 en 26 oktober 2023).

En er werden Banenmarkten georganiseerd voor anderstaligen (27 juni 2023) en inwoners met een arbeidsbeperking (29 juni 2023). Samenwerking met uitzendbureaus Voor verschillende activiteiten werd de samenwerking met uitzendbureaus aangegaan. Met het uitzendbureau U&B Works als een plaatsing- en uitzendbureau voor statushouders en laagopgeleide nieuwkomers. Met Tempo Team voor het maken van een CV of het volgen van het re-integratietraject ‘Activeer Academie’. Medewerkers van de uitzendbureaus waren hiervoor fysiek aanwezig in het Werkcafé om inwoners, met en zonder uitkering, direct aan een baan te helpen. De uitzendbureaus rouleerden in aanwezigheid.

Pagina 17

3.4 Ontwikkelingen van invloed op de re-integratie dienstverlening Voor de interpretatie van de resultaten, de effecten van de re-integratie, is het belangrijk om een duidelijk beeld te hebben van de situatie in deze periode, van de ontwikkelingen die van invloed geweest zijn op de effectiviteit van de re-integratie. De meest relevante ontwikkelingen worden in deze paragraaf geschetst. Coronamaatregelen 2022 Het eerste kwartaal van 2022 stond nog in het teken van corona. Tot 10 januari 2022 was er een lockdown. Het volledig thuiswerkadvies was van kracht. Vanaf 26 januari 2022 mochten restaurants, concertzalen en theaters weer beperkt open en mochten evenementen met maximaal 1.250 bezoekers weer plaatsvinden. Vanaf 15 februari 2022 was bezoek thuis weer gewoon mogelijk en was het advies om de helft van de tijd op kantoor te werken. Per 25 februari 2022 golden normale openingstijden. Per 15 maart werden de coronaregels adviezen en waren de beperkingen voorbij. De gemeentelijke dienstverlening, waaronder die op het gebied van de re-integratie, is richting de zomer van 2022 weer volledig hervat. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt De werkgelegenheid ontwikkelde zich in 2022 en 2023 behoorlijk positief. In 2022 stond de arbeidsmarkt in de regio Midden-Holland in het teken van een ongekende krapte.

Werkgevers in vrijwel alle sectoren hadden te kampen met moeilijk vervulbare vacatures en personeelstekorten. Ondanks de coronacrisis en de voortdurend veranderende economische omstandigheden bleef het aantal openstaande vacatures groeien. Daartegenover stonden steeds minder werkzoekenden. De krapte op de arbeidsmarkt leek in 2022 op haar hoogtepunt. De economische gevolgen van de oorlog in Oekraïne, inflatie en dalende koopkracht zorgden voor toenemende onzekerheid. In 2023 veerde de economie terug na de coronacrisis. Zo groeide het aantal werknemersbanen in de arbeidsmarktregio Midden-Holland sinds 2020 met 5.000. De economie bleek weerbaar en herstelde snel van de twee crises (coronacrisis en energiecrisis) die elkaar in korte tijd opvolgden. Door vergrijzing hield de krapte in 2023 aan. Er waren namelijk meer mensen die de pensioengerechtigde leeftijd bereikten en de arbeidsmarkt verlieten dan dat er mensen toetraden. Vooral in de sectoren industrie, zorg en welzijn, openbaar bestuur, onderwijs en transport & logistiek werkten veel 60plussers. Desalniettemin nam ook in de gemeente Gouda de jeugdwerkloosheid toe en deden meer jongeren een beroep op bijstand, net zoals landelijk. En ondanks de krapte op de arbeidsmarkt waren er in 2022 en 2023 in absolute zin veel mensen op zoek naar een baan. Zie hiervoor het kader op de volgende bladzijde.

Op individueel niveau wisten werkgevers en werkzoekenden elkaar niet altijd te vinden en was er een mismatch. Daarnaast wilde een deel van de deeltijders liever meer uren werken dan dat ze deden. Toch was het voor veel van deze werkzoekenden lastig om (extra) werk te vinden. De reden daarvoor was dat wat de werkgevers verwachtten van een nieuwe werknemer en wat de werkzoekenden te bieden hadden, niet altijd direct op elkaar aansloten. De mismatch was in lang niet alle gevallen gemakkelijk op te lossen. Deze werkzoekenden waren ten opzichte van de werkende beroepsbevolking gemiddeld lager opgeleid en een aanzienlijk deel beschikte niet over een startkwalificatie, dat betekende dat ze maximaal een diploma hadden op MBO-1 niveau. Dit gold vooral voor de mensen met een bijstandsuitkering. Werkgevers waren daarentegen vooral op zoek naar kandidaten met een opleiding op minimaal MBO-2 niveau. Ook waren werkzoekenden vaker op zoek naar functies in de administratieve richting. Hoewel ook werkzoekenden met een administratief beroep op dat moment wat makkelijker werk vonden was deze situatie toch niet te vergelijken met bijvoorbeeld de arbeidsmarkt in de techniek en ICT. Werkgevers hadden veel moeite om geschikte kandidaten te vinden in de techniek en ICT, waar dat in een administratieve richting wat makkelijker was.

Pagina 18

Werkzoekenden In 2022 waren er 4.300 Goudse geregistreerde werkzoekenden (tot het GWU behorend 6) en in 2023 4.323. Van hen had 72% geen dienstverband (cijfer voor de arbeidsmarktregio Midden-Holland). Een groot deel van deze groep had geen startkwalificatie: 44% van de werkzoekenden zonder dienstverband en 38% van de werkzoekenden met dienstverband (Bron: UWV). Inwoners met een WW uitkering In de instroom in de WW was per maand in 2022 en 2023 een grote variatie te zien. Het aantal Goudse inwoners met een WW-uitkering daalde in de loop van 2022, maar nam in 2023 weer toe: Aantal Goudse inwoners met WWuitkering Bron: UWV