Bijlage 1. Toekomstplan Stichting Schouwburgcomplex
Tekst van het document
Toekomstplan Stichting Schouwburgcomplex Gouda Naar een toekomstbestendige financiële huishouding
Gouda, oktober 2025
1
INHOUD
1. Inleiding 2. Uitgangspunt: scenario behoud beide voorzieningen voor Gouda 2.1 Stichting Schouwburgcomplex 2.1.1 De afgelopen jaren 2.1.2 De toekomst 2.2 De Goudse Schouwburg 2.2.1 Ontwikkelingen in de afgelopen jaren 2.2.2 De toekomst 2.3 Cinema Gouda 2.3.1 De afgelopen jaren 2.3.2 De toekomst 3. Aangepaste meerjarenbegroting 4. Te ondernemen stappen 4.1 Cinema rendabel maken 4.2 Aanpassing hypotheek 4.3 Éénmalige investering cinema 4.4 Éénmalige bijdrage achterstallige investeringen 4.5 Structurele verhoging exploitatiesubsidie schouwburg 5. Mogelijkheden financiering verschillende maatregelen 5.1 Eénmalige bijdrage 5.2 De verhoging van de exploitatiesubsidie 5.3 De éénmalige impuls van € 75.000 voor de cinema 6. Toekomstperspectief langere termijn (>10 jaar)
3 4 5 5 7 9 9 12 15 15 16 18 21 21 22 23 24 25 29 29 30 31 32
Bijlages • Cijfermatige onderbouwingen o MJB, Liquiditeitsbegroting, investeringen • Vergelijkingscijfers Theater Analyse Systeem • Jaarverslag 2024 • Deel rapport Hendrik Beerda
2
1.
Inleiding
Stichting Schouwburgcomplex Gouda kent met de Goudse Schouwburg en Cinema Gouda grote financiële uitdagingen, zowel in de huidige exploitatie als in de liquiditeitspositie. Naar aanleiding van de financiële situatie van de stichting heeft de gemeente Gouda bureau Berenschot gevraagd om advies over het financiële toekomstperspectief van de stichting, om zo te komen tot oplossingsrichtingen voor een duurzame financiële toekomst. Dit onderzoek heeft plaats gevonden tussen oktober 2024 en februari/maart 2025. De expertise van Bureau Berenschot op schouwburggebied is aangevuld met de expertise op bioscoopgebied van internationaal adviesbureau The Big Picture. Berenschot heeft de uitkomsten van beide onderzoeken opgenomen in hun finale rapport dat gedeeld is met college en raad in april 2025. De stichting omvat zowel De Goudse Schouwburg als Cinema Gouda. Cinema Gouda is 11 jaar geleden opgezet om de exploitatie van De Goudse Schouwburg te ondersteunen. De coronajaren veroorzaken een langlopend proces van herstel. Bezoekersaantallen bij zowel de schouwburg (professionele programmering) als de cinema zijn nog niet terug op het niveau van 2019. Het niveau van voor corona, dat extreem hoog was op beide locaties, verwachten we voorlopig niet meer terug. In het licht van deze uitdagingen presenteren wij een toekomstplan voor Stichting Schouwburgcomplex Gouda.
Het doel van dit toekomstplan is om binnen de Stichting een duurzame, solide en financieel stabiele toekomst voor zowel de Goudse Schouwburg als Cinema Gouda te waarborgen. Het plan is opgesteld op basis van de inzichten uit het Berenschot-rapport en het rapport van The Big Picture, en biedt een raamwerk voor de transformatie en versterking van beide organisatieonderdelen. Uit de rapporten komen een aantal zaken naar voren: • Bezoekersaantallen bepalen het exploitatieresultaat in de combinatie van ticketverkoop met de voorstellingshoreca. In de meerjarenbegroting uit 2022 zijn die te ambitieus ingeschat. • De schouwburg heeft relatief weinig extra verdiencapaciteit op haar ticketverkoop, vanwege het specifieke businessmodel van schouwburgen en de al zeer goede resultaten die op de professionele voorstellingen behaald worden. Vanwege de al hoge bezoekersaantallen is forse bezoekersgroei voor professionele voorstellingen niet aannemelijk. • Op het gebied van zakelijke verhuur zijn de mogelijkheden van het schouwburggebouw zeer beperkt door gebrek aan geschikte ruimtes. De beschikbare ruimtes voldoen niet aan de actuele maatstaven van zakelijke huurders. Voor het gebouw van de cinema zijn de zakelijke mogelijkheden beperkt vanwege de vele draaiuren benodigd voor films en de niet optimale logistiek van het gebouw.
• Er is veel achterstallig gebruikersonderhoud bij de schouwburg door gebrek aan financiële middelen. Gebouw en inventaris vragen om vervanging en verbetering om het kwaliteitsniveau te verhogen en te voldoen aan actuele maatstaven van bezoekers en zakelijke huurders; het gebouw heeft behoefte aan duurzaam perspectief. • De cinema kan met eenmalige middelen herstellen. In combinatie met een herstructurering en herpositionering kan de cinema weer rendabel gemaakt worden, en na aflossing van de hypotheek (2032) weer beter renderen en bijdragen aan de exploitatie van de schouwburg. Wij onderschrijven de bevindingen uit de rapporten. Door strategische investeringen, structurele ondersteuning van de exploitatie en organisatorische herstructureringen streven we naar een veerkrachtige en bloeiende culturele toekomst voor onze organisatie. Om dit te bereiken binnen het aangegeven scenario, onderscheiden we vijf benodigde stappen. De uitwerking van deze vijf stappen, en de financiële consequenties daarvan, zijn in dit plan verder uitgewerkt op basis van een aangepaste meerjarenbegroting en nieuwe bezoekersramingen. (aanbevelingen uit rapport Berenschot).
3
2.
Uitgangspunt: scenario behoud beide voorzieningen voor Gouda
De culturele sector speelt een cruciale rol in de sociale cohesie en economische vitaliteit van Gouda. Het belangrijkste streven van de huidige cultuurnota is een groot en steeds breder bereik van de cultuur die Gouda rijk is. Kunst en cultuur worden gezien als een onmisbare schakel voor een aantrekkelijke en leefbare stad. Er wordt door de gemeente extra geïnvesteerd in het brede culturele veld door een innovatiefonds, focus op jongeren als deelnemers en gebruikers van het cultuuraanbod, culturele projecten in buurten en wijken en fair practice als uitgangspunt. De Goudse Schouwburg en Cinema Gouda zijn belangrijke culturele voorzieningen voor de stad die als partners bijdragen aan deze uitgangspunten. Naar aanleiding van de door de raad aangenomen motie van 18 juni 2025 werkten we een toekomstplan uit waarbij wordt uitgegaan van behoud van beide organisatieonderdelen voor de stad. De uitkomsten van het rapport van Bureau Berenschot dienen daarbij als uitgangspunt. Voor een beter inzicht schetsen we per bedrijfsonderdeel ook een beeld van de ontwikkelingen in de afgelopen jaren en de acties die we momenteel al ondernemen. Als organisatie zijn we tegelijkertijd volop aan de slag met verduurzaming, toegankelijkheid en beleid op het gebied van diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. In de scoop van dit plan laten we de ontwikkelingen op dat gebied even buiten beschouwing.
Berenschot: De stichting Schouwburgcomplex Gouda zit als geheel financieel in zwaar weer. De Schouwburg en de Cinema vallen allebei binnen de stichting en er is één boekhouding en één winst- en verliesrekening. Het idee achter de combinatie van deze functies was dat de Cinema de tekorten op de Schouwburg zou dekken. Dat lukt nu niet. De Cinema draait flink verlies, net zoals de Schouwburg. Dat zorgt er niet alleen voor dat de Cinema de tekorten van de Schouwburg niet meer dekt, de optelsom van twee verlieslatende exploitaties zorgt voor zware verliezen voor de hele stichting. Alleen met sterk stijgende bezoekersaantallen wordt het resultaat de komende jaren minder slecht. De niet-beïnvloedbare kosten (energie, lonen, inkoop) zijn echter zo veel harder gestegen dat een positief resultaat nog ver weg lijkt. Dit leidt ook tot een zorgelijke liquiditeitspositie. Al jarenlang zijn investeringen uitgesteld, bij gebrek aan geld. Door aanhoudende verliezen komt nu de limiet van de rekening-courantlening bij de bank in zicht.
4
2.1 Stichting Schouwburgcomplex Ontwikkelingen laatste jaren In de omstandigheden waarin we verkeren is het logisch dat de focus op financiën ligt. Maar met alle focus op geld en kosten is het belangrijk om ook de andere waarde van de organisatie in beeld te houden, de reden van ons bestaan. Onze winst zit niet (alleen) in geld, maar gaat na het bezoeken van een voorstelling of deelnemen aan een project mee naar huis (in je hoofd en/of in je hart). Uiteindelijk is een van onze belangrijkste doelen het bereiken van zoveel mogelijk mensen: cultuur van en voor iedereen en sterker door cultuur zoals in de gemeentelijke nota staat. De stichting is de afgelopen jaren enorm gegroeid als organisatie. Van oldschool aanbodgericht theater naar een deels vraaggestuurde organisatie met wortels in de stad. Groei zit niet alleen in het verkopen van meer tickets, maar ook in alle samenwerkingen, vernieuwende initiatieven, onze aanwezigheid in de stad en de veerkracht om ons steeds weer aan te passen. We maken de stad aantrekkelijker en levendiger voor inwoners en bezoekers. We dragen bij aan een inclusieve en verbonden samenleving, en vervullen daarmee een steeds belangrijkere maatschappelijke rol.
2.1.1 De afgelopen jaren We zijn gestart met een efficiencyslag door integratie van werkzaamheden op de locaties van de schouwburg en cinema. Horecamedewerkers worden ingezet in beide gebouwen, er is een salesmedewerker aangesteld die deals kan maken voor beide locaties, er is meer gezamenlijke inkoop en het gebouwenbeheer voor beide locaties is geclusterd. Dit heeft ervoor gezorgd dat de kosten niet verder zijn opgelopen. Op het gebied van automatisering hebben we sinds 2018 een enorme inhaalslag gemaakt. Zowel voor de ticketing, marketing, planning en de financiële administratie zijn nieuwe systemen aangeschaft en geïnstalleerd. Dat leverde verschillende voordelen op: • Efficiency door het inzetten van nieuwe technieken, minder handmatig werk • Mogelijkheid op afstand te werken • We kunnen gerichtere marketing bedrijven • Bij de financiële administratie was het mogelijk de afdeling af te slanken van 5 fte naar 2,4 fte. Er waren/zijn knelpunten: • De toenemende inflatie • De sterke stijging van de niet-beïnvloedbare kosten in de laatste jaren: energielasten, inkoopkosten, rentelasten en loonkosten (door cao-stijgingen). De personeelslasten stegen tussen 2022 en 2025 met 12%. De komende 2 jaar is er nogmaals 6% cao-stijging. Dit levert extra personele lasten op van +/- 150.000 euro in de komende 2 jaar.
De kosten zijn in de afgelopen jaren getemperd door met minder mensen meer te doen en efficiencyslagen in de organisatie te realiseren. Zonder ingrepen in de personele bezetting waren de personeelslasten nu zo’n € 400.000 hoger geweest. • Personele bezetting / fair pay / werkdruk – in vergelijking met andere organisaties hebben we grote output met een kleine personeelsomvang. We ontvingen extra exploitatiesubsidie van de gemeente Gouda in het kader van fair pay, helaas groeiden de kosten harder dan de compensatie. • De positieve resultaten van de cinema werden jarenlang ingezet voor het afdekken van de tekorten van de schouwburg. Ze werden niet gebruikt om reserves voor vervangingsinvesteringen mee op te bouwen en alleen om de hoogst noodzakelijk investeringen mee te doen. Onze gebouwen moeten bijdragen aan de juiste ervaring. Of je nu komt voor een voorstelling, een film of een zakelijke bijeenkomst. Het gebouw en met name de meer dan 25 jaar oude inrichting van de schouwburg, is aan het einde van zijn technische en functionele levensduur. Veel spullen gaan kapot, en kunnen niet meer gerepareerd worden. Dagelijks en preventief onderhoud volstaat niet meer om het gebruik en de instandhouding te garanderen. Vervangingsonderhoud dient uitgevoerd te worden.
Om als theater relevant te blijven als ontmoetingsplek is het noodzakelijk op zeer korte termijn het gebouw up-to-date maken. Het niet kunnen investeren in noodzakelijke vervangingen voor
5
•
kapot meubilair of apparatuur brengt zeer grote risico’s voor de continuïteit van de bedrijfsvoering met zich mee, en maakt ons minder aantrekkelijk voor bezoekers. Dit betekent noodzakelijke investeringen op korte termijn op het gebied van vloeren, plafonds, wandafwerking, meubilair, bars, verlichting en keukeninrichting. Ondanks de verhoging van de subsidie in de afgelopen jaren is het subsidieniveau van de schouwburg in vergelijking met vergelijkbare theaters in de regio laag.
Cijfers t.o.v. 5 vergelijkbare theaters in de Randstad 2023 (Selectiecriteria: 2 zalen, 1 toneeltoren, 500 – 1000 zitplaatsen, 100-300 voorstellingen, horeca in eigen beheer, groot onderhoud bij gemeente, gemeentes van 50.000 – 150.000 inwoners)
In willekeurige volgorde: Zaandam, Dordrecht, Schiedam, Alphen a/d Rijn en Zoetermeer
Note: subsidie t.o.v. totale inkomsten incl. cinema. Excl. Cinema bedraagt het percentage: 29% in 2023. Ook bij de vergelijkingstheaters zijn neveninkomsten uit bioscoop, filmhuis of andere activiteiten, inbegrepen in de cijfers. Personeelskosten percentage alleen voor schouwburgdeel. Bron: Theater Analyse Systeem. Vergelijking landelijk gemiddelde zie bijlages.
We groeiden ook op een heleboel fronten: • We maakten (particuliere) Vrienden (1.000). • Richten een businessclub op met op dit moment 44 leden, en groeiend. • Samenwerken doen we met steeds meer maatschappelijke en culturele partners in de stad, inmiddels 27. • Onze vrijwilligersgroep groeide naar 45 enthousiaste ambassadeurs. • We ontvingen voor het eerst meerjarige landelijke programmeringssubsidie van het Fonds Podiumkunsten • We hebben veel maatschappelijke en impactvolle projecten opgestart: 14 in totaal tot op heden. Trots zijn we op onze ‘doneer een ticket’ actie, die jaarlijks circa 12.000 euro aan donaties oplevert. Met dit geld kopen we tickets waarmee we mensen met minder financiële draagkracht blij maken met een gratis bezoek aan de cinema of schouwburg. Dit levert veel blijdschap op. Nog trotser zijn we op een sterk team, dat zich terug knokte na de coronajaren, die een diepe impact op onze organisatie hadden. Het werken aan projecten vroeg om een andere manier van werken voor sommige afdelingen. Medewerkers hebben nieuwe vaardigheden ontwikkeld op het gebied van produceren en theatertechniek. Medewerkers zijn enorm betrokken en staan steeds klaar om zelfs in hun vrije tijd samen de schouders onder dingen te zetten.
Zo schilderden en beplakten we het theatercafé om alle kapotte spullen te verbloemen, verbouwden we na lekkages eerst alle kleedkamers en vervolgens de artiestenfoyer. Deze zomer staken we samen de handen uit de mouwen in de cinema.
6
2.1.2 De toekomst We laten corona nu steeds verder achter ons, ook al is de nasleep groter en langer geweest dan we ooit voor mogelijk hielden. Ook op dit moment zijn er enorm onstuimige ontwikkelingen in de hele wereld. Oorlogen, een veranderend politiek klimaat en toenemende inflatie maken de wereld om ons heen minder voorspelbaar. Het zijn spannende en onvoorspelbare jaren. Tegelijkertijd zijn dit jaren waarin kunst en cultuur steeds belangrijker worden. We maken de stad aantrekkelijker en levendiger voor inwoners en bezoekers. We dragen bij aan de economie en aan een inclusieve en verbonden samenleving. Daarmee vervullen we een steeds belangrijkere maatschappelijke rol. In de komende jaren gaan we inhoudelijk verder op de ingeslagen weg zoals beschreven in onze Toekomstvisie 2023-2027: Verder bouwen aan Podium van de Stad. Inspireren, vernieuwen en verbinden.
Hoofdlijnen toekomstvisie • We bieden de stad een nog breder en diverser cultureel programma, met een balans tussen food for thought en vermaak. Met nieuwe formats, in gesprek met bezoekers via programmeringsraden • We pakken onze rol als Podium van de Stad, in dialoog en samenwerking met partners en bewoners. We opereren op locaties in de stad. Geven inhoud door projecten en produceren voor alle Gouwenaars. • We bouwen aan een stevig team • We zorgen voor een toekomstbestendige financiële huishouding • We maken onze marketing eigentijds, acteren meer op basis van data, bouwen aan community’s.
Door de snelle veranderingen in de bioscoopwereld de afgelopen jaren, hebben we voor de cinema in 2024 een herstelplan opgezet en dit verder aangescherpt met de aanbevelingen uit het rapport van The Big Picture. Dit rapport dient als leidraad voor onze acties in de cinema de komende jaren. Met inachtneming van de opmerkingen uit het rapport Berenschot en de aanbevelingen van het rapport van The Big Picture zien we voor de stichting een toekomstbestendig perspectief. Hiervoor dient een aantal zaken gerealiseerd te worden, zowel in de bedrijfsvoering als in de financiering. Dit lichten we in de rest van dit plan verder toe.
Ontwikkelingen in 2025 en verder: (voor specifiek schouwburg en cinema: zie volgende hoofdstukken) Organisatie Personele bezetting / fair pay / werkdruk : we lopen aan tegen de grenzen van wat mogelijk is aan. Vanuit het oogpunt van fair pay / fair practice is dat niet langer houdbaar. Het gaat daarbij om structureel overwerk van verschillende medewerkers die in financiële zin niet terug te zien is in de cijfers, aangezien medewerkers de uren schenken aan de stichting. Dat betekent dat we keuzes zullen maken in wat we wel en niet kunnen doen. Inzet van extra personeel is alleen mogelijk als hiervoor dekking wordt gevonden, bijvoorbeeld in de vorm van extra subsidies of donaties bij projecten. Zakelijk Er is in 2024 nieuw presentatiemateriaal ontwikkeld om actief mee aan de slag te gaan, en het ontwerp voor een zakelijke webpagina is recent gerealiseerd. Deze zal in Q4 2025 in gebruik worden genomen. De opdracht voor de nieuwe salesmedewerker is om meer actieve acquisitie te plegen voor beide locaties: zowel de schouwburg als de cinema. In 2024 steeg het aantal verhuringen, met name door het toenemende aantal kleinere verhuringen. De omzet bleef ongeveer gelijk aan 2023. Het resultaat verbeterde wel, doordat de kosten voor deze verhuringen lager waren dan in 2023.
Met financiering door onze Backstage Businesspartners en een subsidie van het Cultuurfonds realiseerden we in de zomer van 2025, een verbouwing van de ‘Gouden Zaal’ naar Studio67. De opzet is beperkte groei in gebruik van de zaal voor sales, maar in ieder geval behoud van de huidige huurders / gebruik. En een uitbreiding van andere gebruiksmogelijkheden: uitbreiding krappe foyerruimte voor een betere beleving van onze gasten, inzetbaarheid als huiskamertheater, voor het plaats bieden aan nieuw talent. We realiseerden een tender voor de inkoopcontracten van food & beverage bij verschillende partijen. Dit leidt tot een aanscherping van de inkoopprijzen, wat bijdraagt aan de verbetering van het inslagpercentage horeca benodigd voor een verbetering van het horecarendement. Onderdeel van de onderhandelingen was naast scherpere inkoopprijzen, ook een marketingbijdrage en een bijdrage in natura vanuit de brouwer voor investeringen in het horecadeel van de locaties.
7
In samenwerking met het bestuur van Backstage Businesspartners werken we aan uitbreiding van ons sponsornetwerk. Rapportage onderhoud Voor beter inzicht in het verloop van het huurdersdeel van het onderhoud/vervanging vanuit de recent bijgestelde MJOP zullen we vanaf 2025 een apart verslag opleveren, dat we laten opstellen door onze externe adviseur op dit gebied. Om overzicht te hebben over het eigenaarsdeel en de planning daarvan voor de volgende jaren, stemmen wij graag af met de afdeling vastgoed van de gemeente Gouda met betrekking tot dit eigenaarsonderhoud, zodat er geen misverstanden kunnen ontstaan op het gebied van demarcatie. Financiële administratie De stichting Schouwburgcomplex had ook vóór de oprichting van Cinema Gouda al een bioscoop als onderdeel binnen haar stichting, namelijk de Arcade bioscoop. Bij de oprichting van Cinema Gouda is die richting voortgezet. Qua boekhouding zijn de resultaten van de twee ondernemingen gescheiden en worden ze als zodanig verantwoord in de jaarrekening. Voor de toekomst moeten er wellicht nieuwe afwegingen worden gemaakt of aanpassingen worden gedaan aan de huidige opzet. Daarbij spelen zowel kosten als het (beperken) van risico's een rol.
Een tweetal zaken zullen daartoe nader onderzocht worden in het komende jaar (2026): • een review van de huidige opzet van de financiële administratie/rapportage met als doel te onderzoeken of de boekhouding voor schouwburg en cinema voldoende gescheiden gepresenteerd worden binnen de jaarrekening van de stichting. Dit in het kader van mogelijke staatssteun. • We onderzoeken in hoeverre de huidige inrichting van de organisatie de meest optimale is, of dat overwogen moet worden om twee zelfstandige juridische entiteiten op te richten. Mogelijke voordelen zijn bijvoorbeeld het wellicht beperken van de onderlinge afhankelijkheid en aansprakelijkheid en de invloed die een negatief exploitatieresultaat van één bedrijfsonderdeel op het andere kan hebben. Nadelen zijn bijvoorbeeld een fiscale afrekening bij het overbrengen van positief exploitatieresultaat van de cinema naar de schouwburg, sterke toename van de administratieve lasten en vermindering van efficiency en inkoopvoordelen die zullen drukken op het exploitatieresultaat. Om een gedegen oordeel te kunnen vellen hierover is specialistische ondersteuning nodig. Voor het eerste punt denken we dat het goed is daar een onafhankelijke financieel specialist een uitspraak over te laten doen. Het ontbreekt de stichting aan capaciteit en specifieke juridische kennis op het gebied van splitsing van bedrijfsonderdelen.
Het is wenselijk dat de gemeente hierin ondersteuning biedt of financiële middelen ter beschikking stelt om dit onderzoek te realiseren.
8
2.2 De Goudse Schouwburg
Berenschot: De Schouwburg vormt de kern van de stichting, met een uitgebreide theaterprogrammering en in toenemende mate ook een programmering als podium van de stad. De Schouwburg heeft een goede reputatie maar een verouderd gebouw. Er is weinig in het gebruikersonderhoud geïnvesteerd, feitelijk te weinig om het verdienpotentieel op peil te houden. Het aantal betalende bezoekers was jarenlang uitzonderlijk hoog en trouw in vergelijking met andere theaters. Met een veranderende populatie en keuzes in de programmering gericht op publieksverbreding is de ticketopbrengst genormaliseerd.
De gemeente heeft een meerjarige subsidierelatie met de stichting, waarbij de subsidie is bedoeld voor de exploitatie van de Schouwburg en niet voor de Cinema. Bij deze subsidierelatie horen prestatieafspraken die zijn vastgelegd in de meerjarenbeschikking. Hierin zijn naast het aanbieden van professionele voorstellingen met een zo optimaal mogelijke bezettingsgraad, ook andere afspraken opgenomen:
• Toepassen fair practice code op personeel en inhuur • Implementeren code diversiteit en inclusie • Samenwerken met het brede culturele veld • Bijdragen aan doorgaande leerlijnen PO, VO en MBO in relatie tot podiumkunsten / realiseren Jongerenprogrammeringsraad • Stimuleren laagdrempelige toegankelijkheid activiteiten schouwburg voor alle inwoners van Gouda, onafhankelijk van beperking, achtergrond of financiële mogelijkheden. (streaming, tolken, acties Rotterdampas, minstens 3 culturele activiteiten op andere locaties) • Doorontwikkelen Theaterdelta • Invullen rol Podium van de Stad door opzetten en uitvoeren activiteiten, die naast artistieke waarde ook een sociaal-maatschappelijke waarde vertegenwoordigen (impact onderzoeken) • SROI: geven van kansen aan brede groep mensen door mogelijk maken van o.a. stages/vrijwilligerswerk/werkervaringsplaatsen • Samenwerking met bedrijfsleven ten behoeve van een aantrekkelijke binnenstad • Organiseren van activiteiten die de culturele uitstraling en het netwerk van Gouda versterken (culturele business borrel / opzetten start culturele seizoen in samenwerking met lokale partners: De Verwondering)
Als schouwburg hebben we een toonaangevende rol binnen het Nederlandse theaterlandschap. De organisatie geniet landelijke erkenning vanwege haar professionele werkwijze, sterke culturele verankering en maatschappelijke betrokkenheid. De schouwburg is meermaals verkozen tot het meest gastvrije theater van Nederland en staat bekend om haar kwalitatief hoogwaardige programmering en publieksgerichte benadering. Deze reputatie draagt niet alleen bij aan de aantrekkingskracht van Gouda als culturele stad, maar onderstreept ook de meerwaarde van de schouwburg als solide en betrouwbare partner in het lokale en landelijke culturele veld.
2.2.1 Ontwikkelingen in de afgelopen jaren De schouwburg veranderde van aanbodgericht naar deels vraaggestuurd theater en Podium van de Stad. We zijn als schouwburg veel meer dan een theater voor podiumkunsten – steeds meer een maatschappelijk ankerpunt in de stad. Als toegankelijke en verbindende culturele instelling vervullen we een essentiële rol in het sociale weefsel van Gouda en omgeving. Door actief in te zetten op inclusiviteit, cultuurparticipatie en het bereiken van diverse doelgroepen – waaronder jongeren, ouderen, nieuwkomers en mensen met een kleinere beurs – biedt de schouwburg ruimte aan ontmoeting, dialoog en verbinding. Daarbij fungeren we als platform voor lokale initiatieven en talentontwikkeling, en als partner in samenwerkingen met onderwijs, welzijnsinstellingen en maatschappelijke organisaties. De schouwburg maakt cultuur bereikbaar én betekenisvol voor álle Gouwenaars, en draagt daarmee concreet bij aan sociale cohesie, mentale gezondheid en kansengelijkheid in de stad.
9
In het licht van onze meerjarenvisie bouwen we verder aan Podium van de Stad. Met onze projecten verbinden we groepen in de stad die elkaar anders niet snel ontmoeten, en vertellen we verhalen van mensen die anders niet snel een podium krijgen. Waarbij we een stem geven aan deze tijd, en plaats willen bieden aan alle Gouwenaars: jong en ouder, avontuurlijk en behoudender, meerkleurig en meerstemmig We hebben de laatste jaren de verbinding met de stad versterkt en ons verder gepositioneerd als initiatiefnemer en samenwerkingspartner voor projecten in ons huis of in de wijken/op locatie. O.a. : • Express Yourself: een project om talent voor het leven te krijgen voor kwetsbare jongeren ism buurtwerk, 3 succesvolle edities • Gouden Dans; een project in het kader van eenzaamheid bij ouderen, 2 succesvolle edities • Opzetten toneelgroep voor mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel, ism acteur Romijn Conen • Theater na de Dam, een project met jongeren en ouderen die verhalen over de oorlog levend houden • Festival de Verwondering: 3-daags stadsbreed festival in de binnenstad, met alle soorten kunstvormen en straattheater in een combinatie van professionele en amateurgezelschappen • Nacht van de Verwondering: het kleine zusje van het festival, naar voorbeeld Museumnacht. • Programmeringsraden: ouderen en jongeren • Streaming van voorstellingen naar verzorgingshuizen.
Voor gasten die niet meer fysiek naar het theater kunnen komen. • Contextprogramma rond maatschappelijke thema’s als armoede, dementie, inclusie, depressie of eenzaamheid • Theaterdelta Zuid-Holland: samenwerking met Schouwburg Kunstmin Dordrecht en de Leidse Schouwburg – Stadsgehoorzaal. o Samenwerkingsconvenanten met mbo-onderwijs; activiteiten binnen en buiten het curriculum, studenteninitiatieven, talentontwikkeling, stages- en leerwerkplekken o Ondersteuning nieuwe Zuid-Hollandse makers, talentontwikkeling, en gezamenlijk produceren. (Voor een compleet overzicht en meer informatie, zie jaarverslagen en website).
Onderzoek Hendrik Beerda Recent lieten we Hendrik Beerda (brand consultancy) een merkanalyse uitvoeren naar de ontwikkeling van de kracht en reputatie van De Goudse Schouwburg in het culturele veld in Zuid-Holland. Hieruit kwam naar voren dat we de hoogste waarderingsscore in het culturele veld in Zuid-Holland krijgen van gasten die ons kennen. Ook de binding met ons publiek is enorm gestegen ten opzichte van de jaren voor corona. Daar hebben we enorme groei doorgemaakt, ondanks de ingewikkelde coronajaren. (zie bijlage en www.hendrikbeerda.nl).
Door deze ontwikkeling als Podium van de Stad groeiden onze bezoekersaantallen voor de podiumkunsten in 2024 tov 2023. Voor de professionele programmering stabiliseerde het aantal bezoekers in het afgelopen jaar. Het totale aantal groeide doordat steeds meer gasten ons weten te vinden voor alle andere activiteiten en projecten die we organiseren. Deze zijn vaak gratis toegankelijk. Deze niet-betalende bezoekers(tickets) leveren weliswaar geen recettes op, maar wel horecaopbrengsten, binding en laten niet-bezoekers kennis maken met onze organisatie en activiteiten.
10
Professionele programmering In de afgelopen jaren hebben we als cultureel ondernemer steeds gezocht naar extra inkomstenmogelijkheden rondom ticketverkoop. Voor meer rendement voerden we de volgende maatregelen door: Theatertoeslag vóór partage Administratiekosten Vriendenlidmaatschappen
€ 3,- per ticket € 1,- per ticket € 35,-/50,- per seizoen pp
Dit levert per seizoen +/- € 320.000,- extra inkomsten op, waar zeer weinig kosten tegenover staan. Dit is niet voldoende om de gestegen kosten van voorstellingen, en de organisatie daarvan, te dekken. Sinds een aantal jaren is een drankje inbegrepen voor € 3,50 per ticket. Dit levert gegarandeerde extra horeca-inkomsten op en zorgt voor betere doorstroming bij de bars in de pauzes of bij de eerste drukte na afloop. Voor onze programmering deden we aanvragen voor ondersteuningssubsidie voor de professionele programmering bij het landelijk Fonds Podiumkunsten. In 2023 kregen we een toekenning voor 2 jaar van +/- € 50.000,- per jaar. Projecten Projecten kunnen alleen door gaan indien we additionele subsidie, donaties of sponsoring verwerven, ook als ze als afspraak in onze subsidieovereenkomst staan. Dat lukt tot nu toe bij alle aanvragen en dit leverde sinds 2022 +/- € 700.000 euro extra subsidie op. Publieksbereik / marketing • We hebben een nieuw marketingsysteem geïmplementeerd, zodat we nog beter kunnen targetten • We werken aan het behoud van ons bestaande publiek. • Met een zoektocht naar nieuw/jong en diverser publiek: noodzakelijk want er was al jaren een daling in aanvragen bij de voorverkoop. En dus moet je investeren in publiek van de toekomst. Dat lukt, want onze bezoekers zijn echt jonger en diverser geworden in de afgelopen jaren.
Belangrijk voor behoud van publiek voor de toekomst. • We realiseerden een grotere groep gasten die regelmatig kaarten reserveren: van 8.800 in 2019 -> 21.500 in 2024. Die verbreding maakt ons minder kwetsbaar. • We hebben een nieuw, breder, inclusiever en diverser publiek aan ons weten te binden. We mochten meer dan 10.000 nieuwe gasten 1 of meerdere keren ontvangen. (zie jaarverslag 2024 voor uitgebreide informatie)
Zakelijk Doordat er geen ruimte is voor investeringen en vlak voor de zomer van 2024 alle, 15 jaar oude, koffiemachines kapot gingen, hebben we via een deal met de koffiebonen-
Hoe werken financiële deals bij professionele voorstellingen
Recetteopbrengsten van tickets worden op verschillende manier verdeeld. Grofweg hanteren we in Nederland twee systemen: uitkoop of garantie met partage. De ticketprijzen worden in overleg vastgesteld, zodat die landelijk niet te veel uit elkaar lopen. Bij voorstellingen in de Kleine Zaal hanteren we uitkoop: een vast bedrag per voorstelling, ongeacht het aantal bezoekers. Recettes zijn voor het theater. Deze uitkoopsommen zijn met gemiddeld ong. 50% gestegen in de afgelopen jaren, door de gestegen kosten bij producenten en de afspraken over fair pay. Dit verkleint onze marge. Bij voorstellingen in de Grote Zaal rekenen we in 95% van de gevallen af op basis van garantie met partage. Het theater betaalt iig een garantiebedrag aan het gezelschap/ producent. Hoe groter de productie, hoe hoger de garantiesom. Deze varieert tussen de € 1.500,- en € 27.500,- per voorstelling. Als de recette hoger is dan de garantie, wordt de rest van de opbrengst gepartageerd, na aftrek van btw, auteursrechten en toeslagen. De landelijk meest voorkomende verdeling daarbij is 80% voor het gezelschap, 20% voor het theater. De Goudse Schouwburg heeft in 95% van de afspraken betere deals met een partage van 70%/30%, normaliter alleen gehanteerd bij de grootste zalen.
Deze afspraak is mogelijk vanwege de hoge bezettingsgraad, en het feit dat artiesten graag in Gouda willen staan, maar staat enorm onder druk. Het komt dus voor dat een uitverkochte grote zaal met een dure productie met hoge garantie amper iets oplevert. Voorbeeld: uitverkochte grote productie Bruto recette 34.917,Toeslagen theater 2.337,- -/Btw & auteursrechten 4.615,09 -/Netto recette 27.964,91 Garantie 27.500,Partageren 70/30 over 464,91 Te betalen aan gezelschap: Garantie 27.500,Partage 70% van 464,91 325,44 Auteursrechten 1.925,TOTAAL 29.750,44 Voor theater: toeslag Partage 30% van 464,91 TOTAAL
2.337,139,47 2.476,47
11
leverancier een nieuw machinepark weten te realiseren. Deze deal heeft wel effect op de marge van onze verkopen koffie en thee, die is daardoor lager voor de komende vijf jaar. Ook de koelingen en vriezers begaven het in het afgelopen jaar. Via onderhandelingen met onze brouwer hebben we door een investering van deze relatie een nieuwe inloopkoelcel en vriezers kunnen regelen. Ontvangst amateurgezelschappen Ieder jaar ontvangen we veel amateurgezelschappen uit de stad; dans- toneel- en muziekgezelschappen en verschillende scholen maken gebruik van onze zalen. Met een hoogtepunt in drukte in de maanden juni en juli. De onderhandelingen over de kosten die daarmee gemoeid zijn worden steeds ingewikkelder. Er zijn negatieve reacties op onze prijsstelling door plaatselijke gezelschappen of maatschappelijke organisaties. Veel partijen vinden dat wij als gesubsidieerde instelling nog hogere kortingen moeten geven (nu: cultureel gebruik 50% korting op de commerciële prijs, maatschappelijk 25% korting op de commerciële prijs) Helaas hebben wij hier geen financiële middelen voor en ook geen specifieke opdracht van de gemeente Gouda. Veel van dit soort verhuringen voeren we kostendekkend, of met een kleine marge uit.
We doen dat overigens met liefde, en proberen vanuit onze vakkennis alle partijen zo goed mogelijk te ondersteunen en adviseren op het gebied van theatertechniek, marketing en kaartverkoop. De startkosten in ons gebouw zijn nu eenmaal hoog, en die kunnen we niet voor eigen rekening nemen. Het is de bedoeling dat verhuringen extra inkomsten opleveren.
Kosten zalen schouwburg (deur open) Dagkosten Kleine Zaal basisactiviteit: - Technisch personeel 850,- Dutymanager / BHV 338,- Schoonmaak 150,- Huisvestingskosten 150,Totaal opstartkosten: 1.488,Dagkosten Grote Zaal basisactiviteit: - Technisch personeel 1.275,- Dutymanager / BHV 338,- Schoonmaak 300,- Huisvestingskosten 250,Totaal opstartkosten: 2.163,Zonder voorbereidingen/ marketing /ticketing/horeca/inhuur materialen / regie/etc.
2.2.2 De toekomst
Berenschot: Bredere basis aan bezoekers Ten opzichte van 2019 is er een lager aantal bezoekers en bezettingsgraad. Hier staat echter een breder en diverser bezoekersbestand tegenover, met meer unieke bezoekers. Dat past beter bij de maatschappelijke functie van de Schouwburg en is ook minder kwetsbaar dan een grote afhankelijkheid van een relatief kleine, homogene groep.(note: dit gaat over bezoekers professionele voorstellingen) Verdere groei eigen inkomsten lijkt niet realistisch De Schouwburg had jarenlang uitzonderlijk hoge bezoekersaantallen, ook vergeleken met andere theaters. De bezettingsgraad is … nu meer genormaliseerd. Door verandering van publiek en publieksgedrag in combinatie met de aangescherpte programmering van de Schouwburg is forse bezoekersgroei voor professionele voorstellingen niet aannemelijk. Met enkel de Gouden Zaal zijn mogelijkheden voor zakelijke verhuur in de Schouwburg zeer beperkt. Congresorganisatoren en bedrijven hebben behoefte aan meer multifunctionele ruimtes (break-out rooms). Gebouw en inventaris vragen om vervanging en verbetering Het gebruikersonderhoud van de Schouwburg is achterstallig.
De stichting heeft onvoldoende financiële middelen om het noodzakelijke onderhoud te realiseren, laat staan dat er financiële ruimte is voor verbeteringen om het kwaliteitsniveau te verhogen en te voldoen aan actuele maatstaven van bezoekers en zakelijke huurders. Investeringen leiden ook tot hogere afschrijvingslasten in de exploitatie.
12
Voor de schouwburg betekenen de conclusies uit het rapport Berenschot dat we inhoudelijk doorgaan op de ingeslagen weg, met het handen en voeten geven aan onze meerjarenbeleidsvisie in samenhang met de subsidieafspraken. Dat betekent geen extra opdrachten bij een verhoging van de exploitatiesubsidie, maar met een structurele verhoging normaal kunnen opereren en tekorten opvangen, inclusief ruimte om te kunnen investeren, vervangen en reserves opbouwen. Gebouw Een groot risico voor de bedrijfsvoering is het niet kunnen investeren in vervangingen voor zowel de schouwburg als de cinema door het ontbreken van middelen hiervoor. In de schouwburg hebben we te maken met 20-30 jaar oude inrichting, middelen en materialen die zowel hun technische als economische levensduur ver voorbij zijn. Er gaat steeds meer kapot, en er is geen geld om alles te kunnen vervangen. Het niet voldoende kunnen investeren in noodzakelijke vervangingen voor kapot meubilair of apparatuur brengt zeer grote risico’s voor de continuïteit van de bedrijfsvoering met zich mee. Wat we zo snel mogelijk willen realiseren bij ondersteuning door de gemeente voor achterstallige investeringen, is het gebouw op orde maken in de zomer van 2026. In een gebouw dat voldoet aan de eisen van gasten in deze tijd, is het voor ons mogelijk onze reputatie als een van de meest aantrekkelijke theaters van Nederland te handhaven.
Daarmee kunnen we de inspirerende plek in de stad zijn waar bezoekers van allerlei achtergronden en leeftijden elkaar ontmoeten. Dat is belangrijk om ons bestaande publiek gastvrij te blijven ontvangen zoals ze al jaren gewend zijn. En ook nieuw, jong en diverser publiek te verleiden een bezoek te brengen. Het is noodzakelijk een betere ontvangst van gasten te kunnen realiseren, waardoor de bezoekersaantallen minstens op peil blijven, en we betere verhuurmogelijkheden creëren zodat we in ieder geval bestaande huurders weten te behouden (ook al is dat beperkt). Door waar mogelijk de logistiek en technische infrastructuur te verbeteren is het mogelijk efficiënter te werken voor theatertechnici en horecamedewerkers. Waar we doorlopend mee aan de slag zijn: Podiumkunsten • We streven naar een groei van bezoekers voor de professionele programmering en een stabilisering van de groei van bezoekers die ons om andere redenen bezoeken. We proberen de laatste groep te verleiden ook (vaker) professionele voorstellingen te bezoeken. De voorverkoop voor het seizoen 2025-2026 laat een stijging zien ten opzichte van het vorige seizoen. Ongeveer 74.500 tickets zijn verkocht in de voorverkoop voor het seizoen 2025-2026. Dat zijn er ruim 13.000 meer dan vorig jaar op hetzelfde moment.
Het lijkt erop dat de groei van bezoekersaantallen bij het theater zich zoals verwacht doorzet in het nieuwe jaar. Zoals eerder gesteld en ook door Berenschot aangegeven: het financieel resultaat hiervan is slechts beperkt. • We voelen grote verantwoordelijkheid om podium te geven aan jong talent, midcareers en bestaande gezelschappen. Voor experiment, klassiek repertoire of modern en nieuw werk. Want de culturele sector is een keten. Zonder makers geen podium en zonder podium geen makers. Tegelijkertijd veroorzaakt de sterke stijging van kosten van producties en fair pay een spagaat in wat mogelijk is. • Toegevoegd als verdienmodel voor seizoen 2025/2026: De mogelijkheid een annuleringsverzekering af te sluiten voor € 1,- per ticket Daar is in de voorverkoop inmiddels zo’n 4.500 keer gebruik van gemaakt. • Voor de komende 4 jaar is onze subsidieaanvraag voor meerjarige programmeringssubsidie bij het landelijke Fonds Podiumkunsten toegekend. Dit is een subsidie van ruim € 50.000 per seizoen. Daarbovenop hebben we een subsidie ontvangen van hetzelfde fonds in het kader van fair pay voor de gezelschappen die we boeken van € 12.000 euro per seizoen voor de komende 4 jaar. In totaal ongeveer € 250.000 extra programmeringssubsidie voor de komende 4 seizoenen.
13
Marketingacties • We zetten in op het verleiden van ons nieuwe publiek om vaker te komen, en ons bestaande publiek te behouden. Dit doen we door intensieve gerichte marketingcampagnes die mogelijk zijn met ons nieuwe systeem. • We starten een pilot voor de familievoorstellingen in de kleine zaal: kinderen tot 12 jaar gratis onder begeleiding van minimaal 1 volwassene. In navolging van succesvolle projecten in andere steden. We zien nu al een significante stijging in de voorverkoop voor deze voorstellingen voor het volgende seizoen. • Er zijn grote stappen gezet in digitale marketing, publieksverbreding en samenwerkingen. In 2025 en verder zullen we verder bouwen op deze successen door: o Meer focus op data-analyse om publieksgedrag beter te begrijpen. o Verdere optimalisatie van het ticketing- en marketingsysteem. o Versterken van samenwerkingen met culturele partners en lokale ondernemers. o Uitbreiding van onze loyaliteitsprogramma’s, vriendenacties en communitybuilding. Doorontwikkeling Podium van de Stad Om een aantal van onze ambities en subsidieafspraken te realiseren is het nodig externe gelden te verwerven voor het realiseren van projecten, aangezien deze niet vanuit de reguliere exploitatie kunnen worden bekostigd.
Bijzondere projecten in verbinding met onderwijs, maatschappelijk veld en culturele organisaties, kunnen dan ook alleen doorgang vinden als de subsidieaanvragen hiervoor worden toegekend. We ontvangen aanvullende subsidies en donaties van het VSB-fonds, Fonds21, het Cultuurfonds ZuidHolland, Ondernemersfonds Gouda, Evenementensubsidie gemeente Gouda, het innovatiefonds, afdeling Welzijn gemeente Gouda, de Goudapot, Genootschap Graaf Floris de Vijfde, Fonds Podiumkunsten, Fonds Cultuur Participatie, SPUK-jongerengelden. Het aantal projecten binnen Podium van de Stad kan sterk fluctueert per jaar, hierdoor is begroten lastig. Het uitgangspunt is dat projecten budgettair neutraal verlopen, en pas starten indien additionele gelden zijn toegezegd. Indien een project wordt uitgevoerd wordt hierover in de jaarrekening zowel beleidsmatig als financieel verslag over uitgebracht. Voor de volgende projecten zijn al subsidies of donaties toegekend, deze voeren we uit in het seizoen 2025/2026: • Nacht van de Verwondering – samenwerking met culturele organisaties en horecaondernemers in de binnenstad van Gouda, en op alle culturele locaties als opening van het cultureel seizoen. Het kleine zusje van Festival de Verwondering, dat volgend jaar weer terugkomt als 3-daags festival in de hele binnenstad. • World Food & Filmfestival op Gouwestrand ism Kwadraad, Voedselverhalen en Gouwestrand.
Buurtkoks met verschillende culturele achtergronden presenteren smaakvolle fingerfoods en delen hun culturele verhalen. Een combinatie van eten, film, talkshows, live-muziek en ontmoeting. • Express yourself 4.0: de wijken in met ons jongerenprogramma. • In samenwerking binnen de Theaterdelta: • mbo-project. Door subsidie van het Cultuurfonds en een donatie van Fonds21 kunnen we dit project met mbo-Rijnland voortzetten in het nieuwe schooljaar. Er loopt een aanvraag voor subsidie bij het Fonds Cultuurparticipatie, als deze wordt gehonoreerd kunnen we verder doorbouwen. • First Time Voters: een project in samenwerking met o.a. het VO-onderwijs en de bibliotheek. Met een programma voor jongeren die voor het eerste gaan stemmen. • Laat je horen! Een theatraal jongerenproject met een eendaagse bootcamp waarin jongeren met kunstenaars en stadsexperts werken aan hun persoonlijke verhalen en toekomstvisie voor hun stad. Ze maken theatrale Liefdesbrieven aan de stad.
14
•
New Dutch Connections; de Kracht van kunst om mensen te verbinden. Ontmoetingen tussen (ex-)vluchtelingen, professionals en publiek, met aangrijpende en hoopvolle verhalen over thuiskomen in een vreemd land. • Nieuwe makerstraject: 2 nieuwe Zuid-Hollandse makers, maken in de komende jaren een nieuwe voorstelling onder begeleiding van onze 3 theaters • We starten in 2025 de Wijkjury in Korte Akkeren: voor iedereen die nooit in het theater komt. Samen met Kwadraad zetten we de wijk Oost in het zonnetje vanuit het Nelson Mandela Centrum. De WijkJury is een initiatief van theatermaker Adelheid Roosen en Female Economy. Juryleden uit de wijk bezoeken samen tien theatervoorstellingen. Na afloop bespreken ze de voorstellingen met elkaar én de makers: acteurs, regisseurs en schrijvers. Aan het einde van het seizoen kiezen ze samen de favoriete voorstelling van de jury. Sales en verhuur We proberen deze te optimaliseren, maar zijn beperkt i.v.m. ons gebouw en de beschikbare ruimtes. Wel zetten we in op meer actieve acquisitie. En het verder verbeteren van de marges. Een positieve ontwikkeling is de verbouwing van de vergaderzaal op de 1e etage met financiële ondersteuning van onze Businesspartners en het Cultuurfonds Zuid Holland. Kortom: we werken er doorlopend aan om onze maatschappelijke waarde te vergroten en de publieksaantallen verder te verhogen in de komende jaren.
2.3 Cinema Gouda
Berenschot: De Cinema, onderdeel van de stichting, is bedoeld om rendement op te leveren voor de Schouwburg. Het gebouw is niet handig ingericht, waardoor relatief veel personeel nodig is. Ook in de Cinema is beperkt geïnvesteerd. Bezoekersaantallen waren goed maar een combinatie van nieuwe concurrenten en een staking in de Amerikaanse filmindustrie zorgde voor een sterke terugval sinds 2024.
2.3.1 De afgelopen jaren Vanaf de opening in 2014 tot het begin van de pandemie presteerde Cinema Gouda goed. Met naast de blockbusterbezoekers, een groot publiek voor het Cine+ aanbod. Voor een stand alone bioscoop organiseerden we veel extra evenementen zoals Ladies Nights, Girls Nights, etc. die goed bezocht werden. Voor corona realiseerde de cinema hoge bezoekersaantallen, na corona volgde een periode van herstel en stijgende bezoekerscijfers. Dat herstel verliep goed t/m 2023, de omslag kwam in het tweede kwartaal 2024. De bioscoopwereld heeft het wereldwijd moeilijk. Bezoekersaantallen zijn nog lang niet terug op het niveau van voor corona. Na een opwaartse beweging vanaf 2022, die doorzette in 2023, volgde opnieuw een daling in bezoekersaantallen in 2024. Momenteel liggen de bezoekersaantallen wereldwijd nog ongeveer 20% onder het niveau van het gemiddelde van 2017/2018/2019. Cinema Gouda volgt die landelijke trend. Alleen speelde bij ons nog één extra factor een rol, en dat was de opening van Pathé Ypenburg in mei 2023. Deze blockbusterbioscoop wist in een zeer korte tijd een groot deel van de markt te veroveren en zich, tot ieders verbazing, te profileren als best bezochte bioscoop van Nederland. Ook de bouwperikelen in de omgeving hebben in de afgelopen jaren niet positief bijgedragen aan de aantrekkelijkheid van de locatie.
De laatste twee jaar lag de Cinema naast de bouwput voor gebouw de Koploper en waren er met grote regelmaat afsluitingen van de weg en beperkingen in bereikbaarheid. Onmiddellijk na het gereedkomen van het bouwproject volgde de volgende complicerende factor in de
15
vorm van een afsluiting van de parkeergarage, waar veel bezoekers gebruik van maken, Dit leidde tot veel klachten van bezoekers. Door het terugvallen van de bezoekersaantallen zien we ook een vermindering van de horeca inkomsten. Deze zijn sterk gerelateerd aan de bezoekersaantallen. Ook de cinema heeft geringe mogelijkheden voor commerciële verhuur. Doordat de winsten van de cinema in de eerste jaren gebruikt zijn om tekorten bij de schouwburg op te vullen, zijn er niet voldoende financiële middelen aanwezig om vervangingsinvesteringen te doen. Nu het gebouw 10 jaar oud is, krijgen we daar ook op deze locatie mee te maken.
2.3.2 De toekomst
Berenschot: Korte termijn: quick wins door investeringen en eenmalige uitgaven Voor de Schouwburg zijn de MJOP investeringen nodig, net als bij variant 1a. De verbeterslag bij de Cinema resulteert in investeringen die afgeschreven worden en kosten die direct ten laste van het resultaat komen. De aanpassingen die gedaan moeten worden zijn met name het in goede staat brengen van de stoelen, het verplaatsen van de ticketkassa, algemene ingrepen om de ambiance te verbeteren, het implementeren van online horeca verkoop en het inwinnen van advies op strategie, programmering, prijzen en marketing. The Big Picture schat in dat deze aanpassingen circa € 75.000 kosten. Ongeveer 50% daarvan betreffen uitgaven voor investeringen die afschrijvingen tot gevolg hebben. De andere 50% zijn directe kosten. Daarnaast is het voor de winstgevendheid van de Cinema van belang dat de organisatiestructuur en het personeelsbestand wordt aangepast. Overigens hoeven volgens The Big Picture de zaken die voor 2024 en 2025 als investering op het MJOP staan, niet in één keer te worden vervangen. Er is volgens het bureau meer spreiding mogelijk dan eerder aangenomen. Daardoor staat uitstel van enkele MJOP investeringen tegenover de impulsinvesteringen die nodig zijn om op korte termijn weer rendabel te worden.
Met deze investeringen en diverse eenmalige bestedingen geeft de stichting een impuls aan de Cinema, met als doel meer bezoekers te trekken en de exploitatie weer voor een langere periode winstgevend te maken. Andere benodigde investeringen kunnen zo ook worden uitgesteld naar het moment dat de resultaten het weer toelaten om investeringen te doen.
Er is in mei 2025 een opstart gemaakt met de herstructurering en heroriëntatie van de cinema. Daarbij is het advies van The Big Picture leidraad. Zij begeleiden ons in dit traject. De eerste fase van dit plan beslaat 18 maanden. In deze periode realiseren we quick wins waardoor de cinema weer break-even gaat draaien. Daarna maken we plannen voor de middellange termijn 18 maanden – 3 jaar en de lange termijn: 3 jaar en verder (voor de complete aanpak zie plan TBP). Inmiddels hebben we in mei en juni een projectteam aangesteld en een projectplan gerealiseerd. De eerste stappen zijn gezet: • De herstructurering van het team is grotendeels gerealiseerd. Dit betekent dat een aantal arbeidsplaatsen zijn vervallen en we gaan werken met een kleiner, toegewijd team dat direct rapporteert aan de directie. o de positie van manager hospitality & cinema is vervallen per 1 augustus o het tijdelijke contract van 1 dutymanager is niet verlengd o dutymanagers krijgen intensieve cinemagerelateerde trainingen en begeleiding o met 4 medewerkers is overeengekomen dat ze een andere taakinvulling krijgen o door efficiëntere inroostering worden minder flexuren ingezet
16
o de ticketingafdeling van schouwburg en cinema zijn samengevoegd en verplaatst naar de cinema. De ticketingbalie van de schouwburg is nu 7 dagen per week fysiek bereikbaar in de cinema. Reserveringsmedewerkers hebben een training gehad zodat zij voor beide locaties ticketafhandeling kunnen realiseren. Hierdoor zijn de openingstijden van de schouwburgkassa verruimd, en maken we een efficiëncyslag. • De herpositionering op de markt is gestart. o de plannen met betrekking tot indeling, sfeer, service, aanbod, commerciële activiteiten zijn voor een groot deel uitgevoerd. In eerste instantie door de ontwikkeling van de begane grond. o er zijn contacten geweest met het Filmhuis om te kijken of het mogelijk zou zijn dat zij gebruik maken van zalen in de Cinema. Er is een inschatting gemaakt van de hoogte van huur inclusief huisvestingslasten en benodigde opbrengst voor de Cinema voor gebruik van 1 zaal. De benodigde huur is niet haalbaar voor het Filmhuis. De wens van het Filmhuis om 2 zalen te gebruiken, is niet haalbaar voor de Cinema, in verband met filmaanbod. Wel zijn we volop in gesprek over de mogelijkheden van samenwerking op de inhoud, zodat we complementair aanbod realiseren. o Half september realiseerden we de presentatie van een cinema in andere vorm. De restyling van de begane grond is gerealiseerd en de overall sfeer in het gehele gebouw aangepakt.
Het is onze bedoeling het gevoel van gastvrijheid, warmte en welkom waarvoor we als schouwburg bekend staan ook in de cinemalocatie te realiseren. o Cinema Gouda zal zich meer presenteren als Bioscoop van de Stad, en net als de schouwburg sterker inzetten op binding met de stad. We zijn bezig met het opzetten van samenwerkingen en projecten. • Marketing en community building: voorbereidingen zijn in gang, de eerste stappen worden gezet. o Per half augustus is een nieuwe parttime marketeer gestart, gespecialiseerd in bioscoopmarketing o We presenteerden onszelf 2 weken in september ten tijde van de landelijke Bioscoop10daagse, als onderdeel van de Nacht van de Verwondering, gevolgd door Het World Food & Filmfestival. Het moment om veel marketing in te zetten en onder andere werving van members in te zetten. Daartoe ontwikkelden we gevarieerd membershipaanbod. o Er is door de implementatie van hetzelfde ticketing & planningsysteem in beide locaties meer cross-overmarketing mogelijk. Daarmee gaan we in de komende maanden aan de slag. • We realiseren een plan voor het gefaseerd uitvoeren van vervangingen (MJOP), zodat deze een paar jaar opschuiven naar het moment waarop de cinema voldoende inkomsten genereerd. Pas in 2026 zullen de resultaten van al deze acties zichtbaar worden in de exploitatie. Maar achter de schermen wordt er hard gewerkt.
Als over een aantal jaren de hypothecaire lening op het gebouw is afgelost (2032) zal de cinema bij ongewijzigde omstandigheden en na het doen van de benodigde vervangingsinvesteringen, een substantiële bijdrage gaan leveren aan de totale liquiditeit van de stichting (voor een uitgebreid overzicht zie 4.1).
17
3.
Aangepaste meerjarenbegroting
Berenschot: Het verdienmodel van de Schouwburg en de Cinema bestaat uit kaartverkoop en voorstellingshoreca. De brutomarge hierop wordt dan ook sterk bepaald door, en is heel gevoelig voor, bezoekersaantallen. Wij constateren dat zowel voor de Schouwburg als de Cinema in de meerjarenbegroting wordt gerekend met zeer ambitieuze groei, terug naar de zeer goede prestaties in de jaren voor corona. Door veranderde omstandigheden in publieksgedrag bij de Schouwburg en in concurrentie in het verzorgingsgebied van de Cinema hebben wij grote vraagtekens bij deze ambitie. Er zijn weinig andere mogelijkheden om het rendement te verhogen, bijvoorbeeld via verhuur. De gebouwen en de huidige programmering bieden weinig ruimte voor commerciële nevenactiviteiten. Wij bevelen de stichting aan een nieuwe raming op te stellen met lagere bezoekersverwachtingen.
Het uitgangspunt voor de verschillende onderzoeken was de bestaande meerjarenbegroting 2023-2027. Deze is opgesteld in 2022, vlak na de coronaperiode, waar nog moeilijk te voorspellen was hoe de wereld zich zou ontwikkelen in de komende jaren. Het idee was dat herstel naar oud niveau in een aantal jaren tot de mogelijkheden zou behoren. De nasleep van corona duurde langer dan voorzien en nieuwe ontwikkelingen in de wereld om ons heen zorgden voor een nieuwe realiteit. Naar aanleiding van de veranderende omstandigheden en de opmerkingen uit het rapport Berenschot is er dit jaar een aangepaste meerjarenbegroting opgesteld. Daarbij is de begroting bijgesteld op de volgende punten Schouwburg actueel: • aangepaste bezoekersaantallen schouwburg ticketstand verkocht voor naar 100.000 bezoekers professionele voorstellingen professionele voorstellingen t/m december 2025 in 2025 groeiend naar 108.000 bezoekers in 2029. verkoop tweede helft pas gestart, loopt nog door Afgezet naar de actuele cijfers is dit haalbaar. Eerste halfjaar 65.657 Tweede halfjaar (verkoop loopt nog) 28.986 • aangepaste bezoekersaantallen bioscoop naar Totaal stand 19 juli 94.643 165.000 in 2025 geleidelijk groeiend naar 200.000 in 2030 (raming TBP). Dit is gematigder dan het rapport van TBP, die een sneller herstel voorzien.
Er is Cinema actueel: gekozen voor een gematigder groei vanwege het feit ticketstand dat het rapport van TBP dateert van begin 2025 met Eerste halfjaar 69.532 herstel in dat jaar, terwijl de uitvoer van de eerste Begroot tweede halfjaar 95.000 fase van het plan pas vanaf 2026 vruchten zal gaan (tweede helft jaar altijd relatief meer bezoekers) afwerpen. Daarnaast blijkt de voorziene groei van bezoekersaantallen bij bioscopen wereldwijd in 2025 achter te blijven bij de verwachtingen. Vanaf 2030 blijven de bezoekersaantallen in deze meerjarenbegroting stabiel. • Daarnaast is het herstelplan voor de cinema meegenomen in deze cijfers (volgens rapport TBP). - Besparing personeelslasten met € 75.000 vanaf 2025 - Ontslagvergoedingen in 2025 - Besparing personeelslasten met nogmaals € 75.000 vanaf 2026 - Een verbetering van het inslagpercentage van de horeca van 2025 – 2029. Voor de liquiditeitsbegroting is rekening gehouden met: • benodigde gelden voor toekomstige (vervangings-) investeringen, en Tegelijkertijd is deze meerjarenbegroting uitgebreid met een aantal jaren in verband met de termijn waarop de hypotheek van de cinema komt te vervallen. Dit heeft grote impact op de exploitatie en liquiditeit van de totale stichting.
18
Resultaat na aanpassing meerjarenbegroting Resultaat stichting na bijstelling (x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
Resultaat schouwburg na bijstelling
-265
-252
-233
-205
-186
-193
-200
-208
-216
Resultaat cinema na bijstelling
-176
11
110
182
266
330
358
352
373
Totaal resultaat stichting
-441
-241
-123
-23
80
137
158
144
157
Eigen vermogen begin
-560 -1.001
-1.242
-1.365 -1.388 -1.308 -1.171
Resultaat boekjaar
-441
Eigen vermogen eind
-241
-123
-1.001 -1.242
-1.365
-1.012
-868
158
144
157
-1.388 -1.308 -1.171 -1.012
-868
-711
-23
80
137
Bovenstaande tabel is gebaseerd op het resultaat vanuit de aangepaste meerjarenbegroting die is opgenomen in de bijlage (MJB). Uit bovenstaande tabel valt op te maken dat de schouwburg structureel verlieslatend is volgens de bijgestelde MJB over de periode 2025 tot en met 2033. Vanaf 2029 begint de totale stichting een positief resultaat te behalen. Ondanks het positieve resultaat van de totale stichting blijft het eigen vermogen nog vele jaren negatief. Daardoor is de stichting nu en in de toekomst niet in staat om reserves aan te leggen. Dit vormt geen solide basis voor een duurzame financiële toekomst van de stichting. De solvabiliteitsratio, het eigen vermogen in verhouding tot het totaal vermogen, ligt in de jaarrekening 2024 op -0,08% omdat het eigen vermogen negatief is. Een goede solvabiliteitsratio ligt voor de meeste bedrijven tussen de 25% en 40%. Het gemiddelde van een uitvraag bij 9 collega-theaters ligt op 20,7%. Aangezien uit bovenstaande tabel blijkt dat het eigen vermogen niet positief wordt zal deze ongezonde financiële situatie blijven bestaan. Solvabiliteitsratio % (EV/TV)
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
Solvabiliteitsratio stichting
-14,3% -17,7% -19,5% -19,8% -18,7% -16,7% -14,5% -12,4% -10,2%
Gemiddelde van uitvraag bij theaters
20,7%
Liquiditeit na aanpassing meerjarenbegroting In de volgende tabel zijn de resultaten, uit de voorgaande tabel, omgerekend naar het effect op de liquiditeit (geld) van de stichting. Daarvoor wordt eerst omgerekend naar EBITDA (ontvangsten voordat rekening is gehouden met rente en afschrijving) door de afschrijving en rente uit het resultaat te corrigeren. Dit geeft feitelijk aan hoe groot de verdiencapaciteit van de stichting is om rente, aflossingen en vervangingsinvesteringen te kunnen betalen. Vervolgens wordt de liquiditeit berekend door van de EBITDA de posten af te halen die ermee betaald zouden moeten worden. Dit betreffen aflossingen, rente en vervangingsinvesteringen. Zonder ingrijpen zou de stichting een liquiditeitstekort hebben dat zou oplopen naar totaal € 5,7 mln in 2030. Het rekening courant krediet gaat tot € 2,4 mln, hierdoor is het feitelijke tekort zo’n € 3,3 mln.
19
Liquiditeit stichting na bijstelling (x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
2032
2033
Schouwburg Resultaat Correctie voor afschrijvingen Correctie voor rente EBITDA schouwburg
-265
-252
-233
-205
-186
-193
-200
-208
-216
74
62
49
26
8
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-191
-189
-184
-178
-178
-192
-200
-208
-216
Rente & aflossing
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Investeringen
0
-1.062
0
-4
-15
-39
-7
0
0
-191
-1.251
-184
-182
-193
-231
-206
-208
-216
Mutatie liquiditeit schouwburg
Cinema Resultaat
-176
11
110
182
266
330
358
352
373
Correctie voor afschrijvingen