Document · PDF

Bijlage 1. Kadernota 2026-2029

Raadsvergadering 9 juli 2025, gemeente GoudaBij agendapunt: Besluit Kadernota17.818 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

3.4.3 Intensiveringen en bĳstellingen In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties (intensiveringen/ bĳstellingen) opgenomen en toegelicht. Nr.

Onderwerp (bedragen in € x 1.000)

2026

2027

2028

2029

Overige ontwikkelingen: 1.

Actualisatie prognose budgetten sociaal domein

3.500

3.600

Maatregelen sociaal domein (breed onderzoek)

-3.400

-3.600

-3.500

100

-100

100

Totaal (+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Toelichting op de mutaties 1. Actualisatie prognose budgetten sociaal domein Op 9 april 2025 heeft de raad het college verzocht om alle hoofdmaatregelen uit de ‘Rapportage besparingsopgave Gemeente Gouda (Berenschot)’ uit te voeren en de uitkomsten daarvan te verwerken in de kadernota. In de rapportage van Berenschot is een nieuwe prognose voor het sociaal domein opgenomen. Hierin zĳn de meest actuele ontwikkelingen verwerkt en wordt er zoveel mogelĳk aangesloten bĳ de realiteit. De geactualiseerde prognose is opgenomen in de raadsmemo ‘Kaders Sociaal domein, d.d. 4 maart 2025 (dossiernummer 1306252). 2. Maatregelen sociaal domein (breed onderzoek) In de rapportage van Berenschot is (naast de actualisatie van de prognoses - zie mutatie 1) ook onderzoek gedaan naar besparingsmogelĳkheden. Hieruit is een maatregelenpakket (basismaatregelen Berenschot en maatregelenpakket Jeugdzorg) voortgekomen. Met deze mutatie worden de besparingsmaatregelen binnen de budgetten van Programma 4 verwerkt. Voor meer informatie wordt verwezen naar het memo ‘Verwerking besparingsopgave sociaal domein’ die als bĳlage bĳ deze kadernota is gevoegd.

Kadernota 2026-2029

3.5 Cultuur, sport en recreatie Ambitie Gouda is een bruisende en gezonde stad, waar het prettig wonen, opgroeien en recreëren is. Een stad met een rĳk cultureel aanbod waar ruimte is voor verwondering en een unieke beleving. De gemeente wil het culturele erfgoed van Gouda behouden, versterken en toekomstbestendig maken en haar archeologische verleden zichtbaar maken. Kansen die waterrecreatie biedt voor Gouda, aangrĳpen. Voor een aantrekkelĳke en leefbare stad zĳn cultuur en kunst een onmiskenbare schakel. Toegankelĳkheid, een breed bereik en divers aanbod van kunst en cultuur is daarbĳ cruciaal. Gouda is een gezonde stad met gezonde inwoners. Zowel lichamelĳk als geestelĳk. Sporten en bewegen is toegankelĳk en dichtbĳ voor iedere Gouwenaar.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.Het investeren in de verbinding van de culturele as Museum Gouda - Sint Jan – Stadhuis – Waag om de kracht van dit toonaangevende cultuurhistorische ensemble voor Gouda beter te benutten.

2) Het merk Gouda verder versterken en strategisch positioneren Gouda is een unieke stad die veel te bieden heeft en om trots op te zĳn. Daarom wil de gemeente datgene waar Gouda voor staat verder uitdragen en samen met partners werken aan versterking van het imago.

3) Versterken van het cultureel erfgoed in Gouda Inzetten op het behoud en maatschappelĳke benutting van het cultuurhistorisch erfgoed en stimuleren van onderhoud. Het uitdragen en zichtbaar maken van de geschiedenis van Gouda, ook op archeologisch gebied. Het uitvoering geven aan de herbestemmingsplannen voor het Stadhuis en een nieuwe aanwĳzingsronde voor monumenten.

4) Ontwikkeling en vernieuwing van de brede culturele sector Het stimuleren van een vernieuwend, interessant en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor de grote diversiteit aan Gouwenaars en bezoekers van buiten Gouda.

5) Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt De gemeente wil door de inzet van verschillende instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt toeneemt.

Kadernota 2026-2029

3.5.1 Ontwikkelingen Ratificatie Verdrag van Faro - erfgoed De ratificatie van het Verdrag van Faro zal naar verwachting eind 2025 door Nederland plaatsvinden. Het Verdrag van Faro stelt mens en samenleving centraal en hún relatie met erfgoed. Deze wetswĳziging vraagt in beleid en beleidsuitvoering meer aandacht voor burgerparticipatie, erfgoedgemeenschappen en het sociale aspect van het erfgoedbelang. Hoe we als gemeente invulling gaan geven aan het Verdrag van Faro wordt uitgewerkt in een op te stellen (thematisch) omgevingsprogramma erfgoed. In de uitvoering van het omgevingsprogramma zal extra geïnvesteerd moeten worden in participatie en communicatie. Landelĳke motie schoolzwemmen Landelĳk zĳn er zorgen over het toenemende aantal kinderen dat de basisschool verlaat zonder (voldoende) zwemdiploma’s. De Tweede Kamer heeft daarom een motie aangenomen waarin wordt gevraagd om samen met het onderwĳs scenario’s uit te werken waarmee schoolzwemmen weer ingevoerd kan worden. De staatssecretaris heeft inmiddels echter laten weten verplicht schoolzwemmen niet te willen herinvoeren. Ook in Gouda zĳn er zorgen omtrent de zwemvaardigheid. De komende periode wordt deze problematiek op de voet gevolgd, ook in relatie tot het groeiende aantal nieuwkomers in de stad.

Onzekerheid over continuering rĳksmiddelen GALA en SPUK Er is nog onduidelĳkheid hoe de rĳksmiddelen voor de SPUK Sport en Brede SPUK GALA een vervolg krĳgen na 2026. De SPUK Sport betreft een sinds 2019 bestaande compensatie van 17,5% van de kosten gerelateerd aan sportaccommodaties. Mogelĳk blĳft de SPUK als aparte regeling bestaan, mogelĳk komt er een extra uitkering voor in de plaats in het Gemeentefonds. De Brede SPUK GALA is voor sport en cultuur vooral van belang als het gaat om de financiering van buurtsport- en cultuurcoaches, sportakkoord en valpreventie. Mogelĳk komt de bĳdrage voor het sportakkoord te vervallen. Dat heeft dan effect op het budget dat we beschikbaar stellen voor het Sportakkoord. Vooruitlopend op een andere financieringssystematiek vanuit het rĳk wordt de regionale samenwerking momenteel geïntensiveerd. Als er daadwerkelĳk middelen wegvallen, kan dat effect hebben op de dekking van de opdracht voor SPORT•GOUDA.

Nader uit te werken / af te wegen onderwerpen richting begroting Stichting Schouwburgcomplex Gouda In mei spreekt de raad in een besloten bĳeenkomst over het toekomstperspectief voor de Stichting Schouwburgcomplex Gouda. Verwachting is dat dit leidt tot besluitvorming in de raad na de zomer. Door onder andere hoge kostenstĳgingen en langdurige effecten van de coronacrisis staat de bedrĳfsvoering en investeringsruimte onder druk. Op dit moment wordt in beeld gebracht wat er nodig is voor een duurzaam toekomstperspectief en de rol van de gemeente daarin. Stadhuis Op 1 november 2023 heeft de raad besloten te investeren in de herbestemming van het Stadhuis, bestaande uit renovatie, verbetering van de toegankelĳkheid en verduurzaming. Op dat moment zĳn ook de aanloopkosten vastgesteld die de stichting nodig heeft in de periode tot aan de (her)opening van her Stadhuis. De aanloopkosten gaan over het opzetten van de stichting, het werven van een RvT en directeur-bestuurder, opstartkosten voor de directeur-bestuurder en het kernteam, marketingkosten zoals visuele identiteit en website, en het doorontwikkelen van het programma rondom inspireren (inclusief cultuur- en educatieprogramma). De aanloopkosten zĳn nodig om de stichting in staat te stellen het concept “Eigenzinnig Samenleven” verder uit te werken en te realiseren alvorens opening.

De raad heeft kennisgenomen van de bĳ het beoogde concept behorende exploitatieopzet en de daarmee gemoeide exploitatiesubsidie na de heropening, op basis van de op dat moment bekende cĳfers en aannames. De exploitatiesubsidie is nodig ter ondersteuning van de business case en ter invulling van het geambieerde cultuur- en educatieprogramma (functie inspireren). De maatschappelĳke meerwaarde van de openstelling van het stadhuis voor inwoners en bezoekers draagt bĳ aan de aantrekkelĳkheid van Gouda. Bĳ de exploitatie vormt deze waarde een belangrĳk uitgangspunt. Daarbĳ ontstaat een subsidiebehoefte die structureel benodigd is voor de stichting als onderdeel van de businesscase. Zoals ook vorig jaar op deze plek in de Kadernota benoemd, werkt de stichting in 2025-2026 aan de uitwerking van het concept tot een concreet plan. De stichting krĳgt vanuit de gemeente een specifieke opdracht mee rondom de uitwerking van de exploitatie van het stadhuis op langere termĳn, met de daarbĳ behorende kosten en risico’s. Deze analyse wordt in 2025-2026 gedeeld met de gemeenteraad en gevraagd te besluiten welke exploitatiesubsidie benodigd is voor de stichting als onderdeel van de business case. In de komende periode wordt het plan voor de toekomstige exploitatie verder uitgewerkt door de stichting en in de vorm van een werksessie met de raad gedeeld en ter besluitvorming voorgelegd.

Eind 2026- begin 2027 start de inbouw van het interieur. De oplevering is voorzien in eind Q2 2027, waarna de exploitatie van start gaat. Huisvesting Museum Gouda Vooralsnog ontbreken de middelen voor noodzakelĳke investeringen in het cultuurhistorische gebouw, waarin Museum Gouda gehuisvest is. Daarbĳ wordt ook gekeken naar (overbruggings-) maatregelen om de tentoonstellingsruimten beter aan de huidige eisen te laten voldoen en te zorgen dat het museum haar kerntaken kan blĳven vervullen. In overleg met het

Kadernota 2026-2029

museum wordt in beeld gebracht wat er mogelĳk is binnen de incidentele extra middelen die de raad bĳ de begroting van 2025 beschikbaar heeft gesteld ten behoeve van het behoud van de collectie. Ook wordt gekeken naar de mogelĳkheden van aanwending van middelen uit de Routekaart Verduurzaming Gemeentelĳk Vastgoed. Binnenstadsvisie Momenteel wordt met stakeholders gewerkt aan een nieuwe binnenstadsvisie, gericht op de economische vitaliteit van de binnenstad. Bezien moet worden in hoeverre dit leidt tot behoefte aan additionele middeleninzet van betrokken partĳen. Volwassenenfonds Sport De uitgaven voor het Volwassenenfonds zĳn al twee jaar flink hoger dan het beschikbare budget. Omdat de raad heeft aangegeven alle aanvragen die in aanmerking komen voor een bĳdrage te willen honoreren, is er in 2024 een aanzienlĳke budgetoverschrĳding geweest. Structureel moet dat opgelost worden: het budget moet verhoogd worden (met interne of eventueel externe middelen) of er moet een beperking gezet worden op het aantal toekenningen. Gymzalen en sporthallen In de komende jaren moeten beslissingen genomen worden over de toekomst van de Dick van Dĳkhal, diverse verouderde gymzalen en noodzakelĳke verduurzamingsmaatregelen voor zwembad, gymzalen en sporthallen. Als integraal onderdeel van het IHP Onderwĳshuisvesting is ook een strategisch plan voor de gymzalen opgesteld.

Daar moet nog een financiële paragraaf bĳ gemaakt worden. Level Playing Field Al enkele jaren speelt het vraagstuk Level Playing Field een rol in de Goudse politiek. De gemeenteraad heeft inmiddels inzicht in bedragen die gemoeid gaan met sportvelden. Een aantal verenigingen heeft aangegeven in financiële moeilĳkheden te komen als vastgehouden wordt aan de huidige situatie. Zĳ hebben de hulp van de gemeente ingeroepen. Als we die financiële hulp bieden, heeft dat gevolgen voor de exploitatie (op korte termĳn) en de investeringsbegroting (op lange termĳn). Groenhovenbad Voor het Groenhovenbad wordt verkend welke mogelĳkheden er zĳn voor verduurzaming. Na de zomer van 2025 ligt er een businesscase die een beeld geeft van welke verduurzamingsmaatregelen getroffen kunnen worden. Vooralsnog is een van de gedachten om een van de voetbalvelden in het Groenhovenpark te voorzien van een warmtewinningssysteem zoals dat in 2024 bĳ SV DONK is gerealiseerd. Van dat systeem kan het Groenhovenbad dan profiteren. De kosten voor het pakket aan maatregelen moeten nog uitgewerkt worden.

Kadernota 2026-2029

3.5.2 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zĳn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Databron

Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen

Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

Aantal personen met een hotelovernachting

Cĳfers Toerisme Gouda

Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen

Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

Gemiddelde uitgaven per persoon per bezoek

Cĳfers Toerisme Gouda

Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen

Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

Aantal bezoekers attracties binnenstad (top 5)

Cĳfers Toerisme Gouda

Een aantrekkelĳke stad voor inwoners, bezoekers en toeristen

Investeren in een aantrekkelĳke binnenstad voor inwoners, bezoekers en toeristen, in samenwerking met de partners. Het benutten van kansen voor waterrecreatie.

Leegstand binnenstad

Schouw Gemeente Gouda

Versterken van het cultureel Inzetten op het behoud en maatschappelĳke erfgoed in Gouda benutting van ons cultuurhistorisch erfgoed en stimuleren van onderhoud. Het uitdragen en zichtbaar maken van de geschiedenis van Gouda, ook op archeologisch gebied.

Leegstand van rĳksmonumenten

Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed

Ontwikkeling en vernieuwing van de brede culturele sector

Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de Tevredenheid culturele aanbod culturele sector is noodzakelĳk. Om een interessant in Gouda en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren en bezoekers te blĳven trekken. Het cultureel bereik wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota o.a. via het totstandbrengen van een innovatiefonds.

Stadspeiling Gouda, Cultuur

Ontwikkeling en vernieuwing van de brede culturele sector

Het stimuleren van ontwikkeling en herstel in de Percentage inwoners dat (vaak Stadspeiling culturele sector is noodzakelĳk. Om een interessant of soms) culturele activiteiten in Gouda, Cultuur en aansprekend aanbod van kunst en cultuur voor Gouda bezoekt de grote diversiteit aan Gouwenaren te realiseren en bezoekers te blĳven trekken. Het cultureel bereik wordt verbreed door het uitvoeren van cultuurnota o.a. via het totstandbrengen van een innovatiefonds.

Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt

De gemeente wil door de inzet van verschillende instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt toeneemt.

Percentage inwoners van 18 jaar en ouder dat minimaal één keer per week sport

Goudse Sportdeelname Index (jaarlĳks)

Toename van het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt

De gemeente wil door de inzet van verschillende instrumenten faciliteren dat het aantal inwoners dat sport en voldoende beweegt toeneemt.

Percentage inwoners van 18 jaar en ouder dat voldoet aan de beweegrichtlĳnen

Goudse Sportdeelname Index (jaarlĳks)

Kadernota 2026-2029

3.5.3 Intensiveringen en bĳstellingen In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties (intensiveringen/ bĳstellingen) opgenomen en toegelicht. Nr.

Onderwerp (bedragen in € x 1.000)

2026

2027

2028

2029

222

345

567

Wettelĳke ontwikkelingen/ onontkoombaar: 1.

Aframen huuropbrengst groenhovenbad (bĳstelling budget) Mutatie(s) reserves (neutraal):

2a.

Regeling cultuur: innovatie & ontwikkeling

143

2b.

Inzet vanuit de reserve cultuur en erfgoedfonds

-143

3a.

Elektrificering bediening bruggen/ sluis vaarverbinding (bĳdrage vanuit reserve waterfonds aan algemene reserve)

-1.705

3b.

Elektrificering bediening bruggen/ sluis vaarverbinding (bĳdrage aan algemene reserve vanuit reserve Waterfonds)

1.705

3c.

Kapitaallasten investering elektrificering bruggen Totaal

222

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Toelichting op de mutaties 1. Aframen huuropbrengst groenhovenbad (bĳstelling budget) De afgelopen jaren is de huuropbrengst van het Groenhovenbad te hoog geraamd. Destĳds is afgesproken de huuropbrengst in een1e periode van 12 jaar niet te indexeren. Dit is de afgelopen jaren echter wel gebeurd, waardoor de feitelĳke huuropbrengst achterblĳft bĳ de raming. Met deze mutatie wordt dit hersteld. Dit voldoet aan het uitgangspunt om budgetten reëel te ramen. Per mei 2025 wordt de huur van het zwembad weer structureel geïndexeerd, conform de afspraken in de huurovereenkomst. 2. Regeling cultuur: innovatie & ontwikkeling Naar aanleiding van de Cultuurnota 2023- 2027 ‘Gouda sterker met cultuur!’ is de regeling Cultuur: Innovatie & Ontwikkeling opgezet. Met deze regeling worden sinds 2023 vernieuwende culturele initiatieven ondersteund. De dekking voor deze regeling bestaat sinds 2023 voor meer dan de helft uit tĳdelĳke middelen. Om door de jaren heen het budget stabiel te houden is de bestemmingsreserve Cultuur- en Erfgoedfonds in 2022 aangevuld, met het doel om deze reserve in te zetten zodra de tĳdelĳke middelen wegvallen. Met ingang van 2026 is dat het geval. De regeling voorziet in een grote behoefte.

Om, tot aan de besluitvorming over de nieuwe cultuurnota, het subsidieplafond van deze regeling op peil te houden wordt in 2026 een bedrag van € 143.000 aan de bestemmingsreserve Cultuur- en Erfgoedfonds onttrokken. 3. Elektrificering bediening bruggen / sluis vaarverbinding Gouda - Reeuwĳk Recent is er een ARBO-rapport opgesteld over de bediening van de bruggen en sluis in het vaartraject Gouda-Reeuwĳk, hieruit blĳkt dat de noodzaak om de bediening van de bruggen te elektrificeren urgent is en op korte termĳn moet worden uitgevoerd. In het verleden zĳn al onderzoeken uitgevoerd om duidelĳk te krĳgen wat de kosten zĳn om dit te realiseren, deze bedragen zĳn inmiddels geactualiseerd en geïndexeerd naar het prĳspeil 2025. Het is een wettelĳke taak om ervoor te zorgen dat het bedienen van de bruggen en sluis voldoen aan de gestelde Arbonormen. Daarnaast is de gemeente, als vaarwegbeheerder, voor deze route verplicht om deze bevaarbaar te houden. De gemeente kan de vaarverbinding dus niet opheffen. Specifiek gaat het om de Kazernebrug, Jan Verzwollebrug, Cornelis Ketelbrug, A.G. De Vrĳebrug en brug Reeuwĳks Verlaat. Voor de elektrificering van de vaarverbinding wordt een investeringsbudget beschikbaar gesteld van totaal € 2,9 miljoen (€ 1,7 miljoen in 2026 voor de Kazernebrug en Reeuwĳks Verlaat en € 1,2 miljoen in 2028 voor de Jan Verzwollebrug, de Cornelis Ketelbrug en A.G.

De Vrĳebrug). De hiermee samenhangende afschrĳvingslasten bedragen € 345.000 en wordt in mindering gebracht op het begrotingsresultaat. Het hiervoor eerder gereserveerde budget voor afschrĳvingslasten in de reserve waterfonds (afgerond € 1,7 miljoen) wordt over/ teruggeboekt naar de algemene reserve.

Kadernota 2026-2029

3.6 Leefbaarheid en veiligheid Ambitie Alle Gouwenaars moeten kunnen wonen en opgroeien in veilige, leefbare buurten en wĳken. Binnen het programma Leefbaarheid en veiligheid wordt gewerkt aan een breed scala aan onderwerpen. Het gaat hierbĳ om zowel het voorkomen (preventie) als het bestrĳden (repressie) van problemen variërend van ondermĳning, drugscriminaliteit, jeugdcriminaliteit en -overlast tot mensenhandel en (woning)inbraken. Veiligheid wordt mede bepaald door de sociale verbondenheid in de buurt en de situatie op straat, waar buurtbewoners elkaar kunnen aanspreken. Voor een effectieve aanpak van veiligheidsvraagstukken is de verbinding en samenwerking met en inzet van tal van partĳen in de veiligheidsketen en ook daarbuiten essentieel. Toezicht en handhaving blĳven essentieel voor uitvoering van het beleid.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Duurzaam terugdringen van ondermĳnende criminaliteit Ondermĳning betekent dat criminelen legale middelen inzetten om op illegale wĳze geld te verdienen. We willen voorkomen dat de gemeente Gouda criminelen of criminele organisaties bewust of onbewust faciliteert en zĳ kunnen investeren in de reguliere economie. Onder de ondermĳningsaanpak vallen ook de aanpak op drugscriminaliteit, criminele families/netwerken en mensenhandel.

2) Daling van het totaal aantal High Impact Crimes en het aanpakken van gedigitaliseerde criminaliteit Het aantal woninginbraken is de afgelopen jaren flink afgenomen. Dit resultaat moet structureel vastgehouden worden. Er is daarnaast een duidelĳk verschuiving gaande naar cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Het weerbaarder maken van inwoners en ondernemers hiertegen heeft de komende jaren prioriteit.

3) Afname jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit Veel van de veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele) trends en ontwikkelingen. Dit door de inzet van verschillende interventies en samen met Stadstoezicht, het Sociaal Domein en andere partners.

4) Een verdere professionalisering van het beleid en de uitvoering rondom vergunningen Hierbĳ ligt de focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing en evenementenveiligheid. Gestreefd wordt naar een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid.

5) Voorkomen van polarisatie en radicalisering Een groeiende groep Nederlanders voelt zich onzeker over de toekomst. Er is een sluimerend gevoel van onbehagen en onvrede. Een deel keert zich af van politieke instituties en is gevoelig voor complotdenken en ander radicaal gedachtegoed. De gemeente willen dergelĳke gevoelens in goede banen leiden.

Kadernota 2026-2029

3.6.1 Ontwikkelingen Ondermĳning Landelĳke trends op het gebied van integrale veiligheid zĳn ook in Gouda te merken. Zo zal de bestrĳding van ondermĳning (meer in het algemeen: het versterken van weerbaarheid) in 2025 nog meer aandacht krĳgen dan het nu al heeft. Criminaliteit in de zorg is hierbĳ een relatief nieuwe ontwikkeling. Jeugd Ook op het gebied van jeugd gebeurt er veel: de druk op de jeugdzorg is hoog, terwĳl er tegelĳkertĳd veel aan is gelegen om jeugdoverlast en -criminaliteit nog verder omlaag te brengen. Andere verschĳnselen, zoals onveiligheid door personen met onbegrepen gedrag of het gebruik van explosieven om geschillen te beslechten, komen landelĳk steeds meer voor; in Gouda zal hier dan ook meer aandacht voor komen. Polarisatie Het maatschappelĳke debat in Nederland is anno 2025 nog altĳd gepolariseerd. Ook al is het Goudse beeld – zoals geschetst in de in 2024 gepubliceerde ‘fenomeenanalyse radicalisering en polarisatie’ – geen reden voor alarm, er is wel werk aan de winkel om spanningen in de stad in goede banen te leiden. Ook zal het aantal demonstraties vermoedelĳk niet afnemen, als gevolg van nationale en internationale politieke ontwikkelingen (Gaza, klimaat, e.d.). Toezicht & handhaving De inzet van toezicht en handhaving is op al de bovenstaande terreinen essentieel.

De landelĳke discussies op dit vlak, over bĳvoorbeeld de afbakening van bevoegdheden tussen politie en gemeente of over de uitrusting van handhavers, hebben daarom de aandacht van het college. Het wordt steeds belangrĳker dat de Goudse handhavers (boa’s) worden ingezet op basis van een heldere visie, waarin de uitvoering centraal staat. Wat het college betreft blĳven de boa’s primair lokale functionarissen, gefinancierd en aangestuurd vanuit de gemeente.

Kadernota 2026-2029

3.6.2 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zĳn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Indicator

Databron

Duurzaam terugdringen van Voorkomen dat de onderwereld en de ondermĳnende criminaliteit bovenwereld zich met elkaar vermengen. Onder de ondermĳningsaanpak vallen ook de aanpak op: drugscriminaliteit, criminele families/netwerken en mensenhandel.

Doelstelling

Toelichting

Integrale controles

Gemeente Gouda, team ondermĳning

Signalen/casussen in ondermĳning

Gemeente Gouda, team ondermĳning

Daling van het totaal Ingezette daling van het aantal woninginbraken Woninginbraken aantal High Impact Crimes voortzetten. Daarnaast meer focus op cybercrime en en een aanpak op gedigitaliseerde criminaliteit. gedigitaliseerde criminaliteit

Tabellenboek politie

Daling van het totaal Ingezette daling van het aantal woninginbraken High Impact crime aantal High Impact Crimes voortzetten. Daarnaast meer focus op cybercrime en en een aanpak op gedigitaliseerde criminaliteit. gedigitaliseerde criminaliteit

Tabellenboek politie

Afname jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit

Afname van de jeugdoverlast op straat. Veel van de Meldingen overlast jeugd veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele) trends en ontwikkelingen.

Tabellenboek politie

Afname jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit

Afname van de jeugdoverlast op straat. Veel van de Verwĳzingen HALT veiligheidsvraagstukken in Gouda kunnen hier direct aan gelinkt worden. Snel inspelen op (criminele) trends en ontwikkelingen.

Gemeente Gouda, team Jeugd

Een verdere professionalisering van het beleid en de uitvoering rondom vergunningen

Streven naar een een goede balans tussen levendigheid, veiligheid en leefbaarheid. Focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing en evenementenveiligheid.

Aan de expoitatievergunningen gerelateerde Bibob-toetsen

Gemeente Gouda, team bĳzondere wetten

Een verdere professionalisering van het beleid en de uitvoering rondom vergunningen

Streven naar een een goede balans tussen levendigheid, veiligheid en leefbaarheid. Focus op gezonde horeca, Bibob-toetsing en evenementenveiligheid.

Verleende vergunningen voor horeca (exploitatievergunningen) en evenementen

Gemeente Gouda, team bĳzondere wetten

Voorkomen van polarisatie en radicalisering

Steeds meer inwoners voelen zich (mede door Netwerkgesprekken corona) onzeker over de toekomst. Er is weinig vertrouwen dat het ook voor hen beter zal worden. Er is sprake van sluimerend onbehagen en onvrede. Een deel keert zich zelfs af van de samenleving en politieke instituties.

Gemeente Gouda, team radicalisering & polarisatie

Voorkomen van polarisatie en radicalisering

Steeds meer inwoners voelen zich (mede door Signalen/casussen corona) onzeker over de toekomst. Er is weinig vertrouwen dat het ook voor hen beter zal worden. Er is sprake van sluimerend onbehagen en onvrede. Een deel keert zich zelfs af van de samenleving en politieke instituties.

Gemeente Gouda, team radicalisering & polarisatie

Kadernota 2026-2029

3.6.3 Intensiveringen en bĳstellingen In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties (intensiveringen/ bĳstellingen) opgenomen en toegelicht. Nr.

Onderwerp (bedragen in € x 1.000)

2026

2027

2028

2029

Fietsenstalling NS - 1e 24 uur gratis (dekking parkeerinkomsten)

Totaal

Overige ontwikkelingen: 1.

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Toelichting op de mutaties 1. Fietsenstalling NS - 1e 24 uur gratis 24 uur gratis fietsparkeren in de NS stalling draagt bĳ aan een uitstekend fietsklimaat in Gouda en stimuleert tevens het gebruik van duurzame mobiliteit. Uitbreiding van de capaciteit voor fietsparkeren rond het station is nodig om aan de groeiende behoefte te blĳven voldoen. Als er geen actie wordt ondernomen zal er in de toekomst een tekort van ca. 2.400 plaatsen ontstaan. Door het nemen van deze maatregel worden ca. 1.200 – 1.400 nu veelal onbenutte fietsparkeerplaatsen toegevoegd aan de capaciteit van fiets parkeren rond het station. De verwachting is dat fietsparkeerders sneller bereid zĳn om de fiets in de stalling te plaatsen als deze gratis is. Dit voorkomt overlast van foutparkeerders. De nettokosten voor dit project bedragen € 44.000 en worden gedekt uit de parkeerinkomsten.

Kadernota 2026-2029

3.7 Bestuur en organisatie Ambitie Ontwikkelingen in Gouda zĳn van belang voor de omliggende gemeenten in de regio en andersom. Veel van de opgaven waar de gemeente voor staat, kunnen alleen op regionaal niveau worden gerealiseerd. De intensieve samenwerking in de regio Midden-Holland wordt voortgezet en, indien daar bĳ alle gemeenten voldoende draagvlak voor is, versterkt. In de netwerksamenwerking Alphen-Gouda-Woerden zet de gemeente in op het versterken van het Groene Hart, met bĳzondere aandacht voor circulaire economie, recreatie & groen en NOVEX Groene Hart. In verbanden als de G40 en VNG neemt Gouda actief deel.

Wat wil de gemeente Gouda bereiken? 1) Versterken samenwerking tussen raad en college en binnen de raad Alle politieke partĳen in de Goudse gemeenteraad willen werken aan een vernieuwende vorm van besturen. Met samenwerking wordt bedoeld: de samenwerking tussen raad en college, tussen de leden van de politieke partĳen, maar ook binnen de raad tussen de raadsleden. Transparantie en openheid zĳn hierbĳ de basis.

2) Zicht houden op gemeenschappelĳke regelingen Op verzoek van de gemeenteraad kan het college de gemeenteraad faciliteren in het versterken van de kaderstellende en controlerende rol.

3) Strategisch inzetten van regionale samenwerking(en) en partnerschappen Gouda werkt intensief samen met gemeenten in de regio Midden-Holland en in het samenwerkingsverband Alphen-Gouda-Woerden (AGW). Ook de VNG, de VZHG, de G40 en tal van andere samenwerkingsverbanden worden steeds belangrĳker. Voor diverse opgaven en uitdagingen zĳn deze externe samenwerkingspartners nodig, waarbĳ steeds bekeken wordt welk schaalniveau en samenwerkingsverband het meest passend is.

4) Ruimte geven aan burgerparticipatie en -initiatieven De gemeente hecht waarde aan bewonersparticipatie en -initiatieven. Er is in de stad veel kennis en expertise aanwezig. Met inbreng van de stad komt de gemeente tot betere keuzes, beleid, plannen en uitvoering. De startnotitie participatie vormt de basis voor hoe de gemeente invulling geeft aan burgerparticipatie en -initiatieven.

Kadernota 2026-2029

3.7.1 Ontwikkelingen Midden-Holland In 2024 is het advies ‘’ Versterken & verstevigen regionale samenwerking in Midden-Holland’’ van Berenschot verschenen. De kern van dit advies was om een regionaal programmabureau op te zetten, die inzet coördineert en werkt aan drie centrale opgaven rond mobiliteit, woningbouw en economie. Dit advies is vertaald in de begroting 2025 – 2028 van Regio Midden-Holland. De gemeenteraden hebben 5,5 fte beschikbaar gesteld voor de versterking van de uitvoerings- en lobbykracht van de Regio Midden-Holland. Eind 2024 heeft regionale kwartiermaker een start te gemaakt met het opstellen van een nieuw organisatieontwerp, een nieuwe governancestructuur voor de Regio Midden-Holland en een aangescherpt strategisch programma en de bĳbehorende opgaven. In 2025 worden de voorstellen van de regionale kwartiermaker verder uitgewerkt en wordt het regiobureau ingericht door een nieuwe directeur-secretaris. In de tussentĳd blĳven de regionale tafels werken aan zaken als de regionale kantorenstrategie, de regionale woonzorgvisie, de woonruimteverdeelsystematiek en het regionale woningbouwprogramma. Vanaf de nieuwe bestuursperiode in 2026 wordt gewerkt met het nieuwe regiobureau op basis van het nieuwe organisatieontwerp en de nieuwe governancestructuur.

Nader uit te werken / af te wegen onderwerpen richting begroting Dienstverlening De vraag naar dienstverlening neemt toe door wĳziging in wet- en regelgeving, groei van de stad en meer interactie met inwoners. De formatie op de afdeling dienstverlening is met deze toenemende vraag en complexiteit niet meegegroeid, waardoor structurele tekorten ontstaan. Richting de begroting wordt bekeken welke mogelĳkheden er zĳn om de personele inzet en interne processen beter te laten aansluiten op de opgave. Huisvesting Oekraïense vluchtelingen De oorlog in Oekraïne duurt voort en de huidige opvanglocatie voor Oekraïense ontheemden loopt in 2026 af. De gemeente onderzoekt daarom alternatieve locaties voor tĳdelĳke huisvesting. Daarbĳ worden verschillende scenario’s en opties uitgewerkt. Ook worden mogelĳkheden voor rĳksfinanciering betrokken bĳ de planvorming.

Kadernota 2026-2029

3.7.2 Doelen en indicatoren

Doelen Onderstaand zĳn de Global Goals weergegeven die van toepassing zĳn op dit beleidsprogramma.

Indicatoren In de onderstaande tabel zĳn de indicatoren weergeven die samenhangen met doelstellingen binnen dit programma. Doelstelling

Toelichting

Indicator

Databron

Versterken samenwerking tussen raad Alle politieke partĳen in de Goudse Vertrouwen in overheid en college en binnen de raad gemeenteraad willen werken aan een en gezondheidsinstellingen vernieuwende vorm van besturen. Met samenwerking wordt bedoeld: de samenwerking tussen raad en college, tussen de leden van de politieke partĳen, maar ook binnen de raad tussen de raadsleden. Transparantie en openheid zĳn hierbĳ de basis. Zicht houden op gemeenschappelĳke regelingen

Op verzoek van de gemeenteraad kan Percentage jaarrekening Jaarrekening het college de gemeenteraad faciliteren in gemeen-schappelĳke regelingen Gemeente Gouda het versterken van de kaderstellende en (lasten gemeneen-schappelĳke controlerende rol. regelingen/ totaal van lasten)

Strategisch inzetten van regionale Voor diverse opgaven en uitdagingen zĳn Aantal samenwerking(en) en partnerschappen externe samenwerkingspartners nodig, samenwerkingsverbanden waarbĳ steeds bekeken wordt welk schaalniveau en samenwerkingsverband het meest passend is. Ruimte geven aan burgerparticipatie en -initiatieven

RISBO, enquête sociale cohesie via Kieskompas

Wordt verder uitgewerkt conform scenario Bĳv. Score voor ‘Samenwerking Stadspeiling 3 van de startnotitie participatie. met inwoners’, of voor ‘gemeente betrekt buurt’

3.7.3 Intensiveringen en bĳstellingen In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties (intensiveringen/ bĳstellingen) opgenomen en toegelicht. Nr.

Onderwerp (bedragen in € x 1.000)

2026

2027

2028

2029

Overige ontwikkelingen: 1.

Investering gasblusintallatie bunker (kapitaallasten) Totaal

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Toelichting op de mutaties 1. Investering gasblusintallatie bunker (kapitaallasten) Door de bĳzondere aard van installatie en plaats in de bunker is traditioneel blussen niet mogelĳk bĳ uitbreken van brand. Gezien het belang van de systemen en de bedrĳfscontinuïteit is het noodzakelĳk om de betreffende ruimte te voorzien van een gasblusinstallatie. Voorkomen moet worden dat door het blussen (gevolg) schade ontstaat aan de ruimte en de systemen. Hiervoor is een gasblusinstallatie het meest geëigende middel. Hiervoor wordt een investeringsbudget beschikbaar gesteld van € 80.000 in 2025. De hiermee samenhangende afschrĳvingslasten bedragen € 10.000 en wordt in mindering gebracht op het begrotingsresultaat.

Kadernota 2026-2029

3.7.4 Bedrĳfsvoering

Nader uit te werken / af te wegen onderwerpen richting begroting NIS2 Informatieveiligheid - versterking informatieveiligheidsorganisatie De invoering van de Europese NIS2-richtlĳn (Network and Information Security Directive) en de actualisatie van de BIO 2.0 stellen hogere eisen aan informatieveiligheid binnen gemeenten. Dit vraagt om verdere versterking van de informatieveiligheidsorganisatie en het inrichten van een structurele aanpak, onder andere via een formeel Information Security Management System (ISMS). In 2025 wordt hier verdere invulling aan gegeven. Regeling risicovolle projecten In 2025 werkt de gemeente verder aan het versterken van de sturing op risicovolle projecten. Aanleiding is het rapport van de Groene Hart Rekenkamer over het Ecopark en het besluit van de raad om verschillende aanbevelingen over te nemen. Er is een verbeterprogramma gestart dat zich richt op vier thema’s: projectmanagement, risicomanagement, financiële beheersing en bestuurlĳke informatievoorziening. De verbeteringen worden in samenhang opgepakt, met als doel meer grip en overzicht op complexe en risicovolle projecten. De benodigde middelen worden verwerkt in de 1e bestuursrapportage 2025.

Kadernota 2026-2029

3.8 Financiering en algemene dekkingsmiddelen Waar staat dit programma voor? In de zeven programma's van deze begroting zĳn de specifieke lasten en baten per programma opgenomen. Daarnaast heeft de gemeente ook lasten en baten die niet aan een programma zĳn toe te rekenen. Het betreft de algemene uitkering, algemene belastingen, financiering, onvoorziene uitgaven, stelposten en de vennootschapsbelasting. Deze onderdelen komen aan bod in dit programma. 3.8.1 Intensiveringen en bĳstellingen In de onderstaande tabel zĳn de financiële mutaties (intensiveringen/ bĳstellingen) opgenomen en toegelicht. Nr.

Onderwerp (bedragen in € x 1.000)

2026

2027

2028

2029

275

-412

-701

-992

-1.291

Wettelĳke ontwikkelingen/ onontkoombaar: 1.

Kwĳtschelding afvalstoffenheffing (bĳstelling budget) Overige ontwikkelingen:

Uitkomsten decembercirculaire 2024 gemeentefonds Mutatie(s) reserves (neutraal):

3a.

Inzetten spaaroptie voor algemene reserve (periode 2027 - 2029)

2.500

3b.

Toevoeging spaaroptie aan algemene reserve (periode 2027 - 2029)

-2.500

-426

-717

-1.016

Totaal

-137

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Toelichting op de mutaties 1. Kwĳtschelding afvalstoffenheffing (bĳstelling budget) Het budget kwĳtschelding afvalstoffenheffing is vanaf 2023 niet meegegroeid met de stĳging van het tarief. Gevolg is dat het budget niet meer toereikend is voor de kwĳtschelding die wordt verleend. Met deze mutatie wordt dit hersteld. Dit voldoet aan het uitgangspunt om budgetten reëel te ramen. 2. Uitkomsten decembercirculaire 2024 gemeentefonds Dit betreft het structurele effect van de uitkomsten decembercirculaire 2024 van het gemeentefonds. De raad is hierover per memo op 28 januari 2025 geïnformeerd (dossiernummer 8945). 3. Inzetten spaaroptie voor de algemene reserve Om een financiële goede positie te behouden en blĳvend in de stad te kunnen investeren is het nodig om de reservepositie zoveel mogelĳk op peil te houden. Hiermee wordt het weerstandsvermogen verhoogd, daarnaast heeft dit een gunstig effect op de ontwikkeling van de solvabiliteit (verhouding tussen het "eigen vermogen" en "vreemd vermogen") Voorgesteld wordt om in de periode 2027 - 2029 de spaaroptie in de zetten, waarbĳ er elk jaar € 2,5 miljoen wordt toegevoegd aan de algemene reserve. De dekking hiervan vindt plaats door het inzetten van de reeds gereserveerde spaaroptie. Deze spaaroptie is in de kadernota 2025 beschikbaar gesteld binnen programma 8 voor sparen cq opvangen van stĳgende afschrĳvingslasten.

De stĳging van afschrĳvingslasten vindt plaats per 2030, derhalve is dit budget beschikbaar als spaaroptie in de jaren 2027 - 2029.

Kadernota 2026-2029

4 Ontwikkeling meerjarenperspectief 2026 - 2029 4.1 Overzicht meerjarenperspectief 2026 - 2029 In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van het meerjarenperspectief 2026 - 2029 weergegeven. In deze tabel zĳn de algemene (overkoepelende) financiële ontwikkelingen meegenomen, zoals de bĳstelling van de reguliere structurele prĳsontwikkeling per 2026, de CAO prognose en de inflatieontwikkeling van gemeenschappelĳke regelingen. Ook de bĳstellingen op basis van wettelĳke/ onontkoombare en overige ontwikkelingen binnen de verschillende programma's komen terug in deze tabel. De algemene financiële ontwikkelingen zĳn toegelicht in hoofdstuk 5 van deze kadernota. De wettelĳke/ onontkoombare, overige ontwikkelingen en reservemutaties zĳn toegelicht in de afzonderlĳke programma's. Progr. Bedragen in € x 1.000

2026

2027

2028

2029

Saldo begroting 2025 - 2028

-815

-2.883

-2.398

-3.551

Actualisatie nota waarderen en afschrĳven (WAVA) (raadsbesluit 11-12-2024)

602

303

224

142

Actualisatie MeerJarenOnderhoudsPlan gemeentelĳk vastgoed 2025- 2030 (raadsbesluit 11-12-2024)

157

184

-159

-2.519

-2.017

-3.225

(A) Startsaldo Kadernota 2026 Algemene financiële ontwikkelingen: div. Prĳsontwikkeling 2026 (verrekening met stelpost)

1.000

div. Extra OZB inkomsten - areaaluitbreiding

-80

div. Prognose Cao 2025 / ontwikkeling arbeidsvoorwaarden (verrekening met stelpost)

800

500

div. Inflatie ontwikkeling GR-en 2026 (verrekening met stelpost)

600

200

div. Financiële verwerking bezuingingstaakstelling FKGR

-500

div. Geactualiseerd concern investeringsplan (CIP) fasering ontwikkeling afschrĳvingslasten

-780

-1.300

-889

-266

(B) Subtotaal algemene financiële ontwikkelingen

1.040

-1.180

-1.469

-846

222

Wettelĳke ontwikkelingen / onontkoombaar: 5

Aframen huuropbrengst groenhovenbad (bĳstelling budget)

222

Urgentieprocedure toewĳzen sociale huurwoningen

Programma voorzieningen onderwĳshuisvesting

300

Kwĳtschelding afvalstoffenheffing (bĳstelling budget)

275

875

875 -1.291

Uitkomsten decembercirculaire 2024 gemeentefonds

-412

-701

-992

Actualisatie prognose budgetten sociaal domein

3.500

3.600

Maatregelen sociaal domein (breed onderzoek)

-3.400

-3.600

-3.500

Fietsenstalling NS - 1e 24 uur gratis (dekking parkeerinkomsten)

Investering gasblusintallatie bunker (kapitaallasten)

Kapitaallasten investering elektrificering bedieningen bruggen/sluis (2,9 miljoen euro)

Uitvoeringsplan Onderwĳshuisvesting 2026-2030 2e tranche IHP (raadsvoorstel 18 juni 2025)*

345

148

(D) Subtotaal overige ontwikkelingen

-312

-791

-537

-836

(E) Prognose extra inkomsten Rĳk **

-1.000

Saldo na mutaties A t/m E

444

-4.615

-4.148

-5.032

Raadsvoorstel actualisatie meerjarenperspectief grondexploitaties (MPG) (raadsvoorstel 7 juli 2025)*

-254

-582

-557

-549

Doorkĳk saldo kadernota 2026

190

-5.197

-4.705

-5.581

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Kadernota 2026-2029

* Om een zo actueel mogelĳk beeld te schetsen van de ontwikkeling van het begrotingsresultaat is het raadsvoorstel van 18 juni 2025 (IHP) en het raadsvoorstel van het 7 juli (MPG) als doorkĳk opgenomen in het overzicht. **De voorzichtige prognose extra inkomsten Rĳk is gebaseerd op acresontwikkeling van het gemeentefonds. Vooruitlopend op de meicirculaire 2025 is de voorjaarsnota van het rĳk gepubliceerd. De definitieve uitwerking van de voorjaarsnota vindt plaats in de meicirculaire. Deze defnitieve uitwerking wacht het college af en zal verwerkt worden in het raadvoorstel van de kadernota 2026.

Reserve mutaties 2026 - 2029 In deze kadernota worden voorstellen gedaan voor nieuwe onttrekkingen/ toevoegingen aan reserves. De mutaties reserves zĳn toegelicht in de afzonderlĳke programma's. In de onderstaande tabel is een totaaloverzicht opgenomen van de mutaties van diverse reserves. Het totaaloverzicht van het verloop van alle reserves wordt geactualiseerd in de begroting 2026 - 2029. Progr. Reserve

Onderwerp (Bedragen in € x 1.000)

2026

Energie en klimaat

Soortenmanagementplan 2026

200

Algemene reserve

Asbest sanering renovatie Stadhuis

Wĳkontwikkeling

Wĳkontwikkeling - inzet restant budget 2024

Spoorzone

Project Spoorzone A1

Versnelling woningbouw

2027

2029

1.000 123 1.290

1.159

Projecten versnelling woningbouw lopende projecten

984

214

Versnelling woningbouw

Versnelling woningbouw - nieuwe projecten

900

Wĳkontwikkeling

Wĳkontwikkeling - overige projecten

331

Cultuur en erfgoedfonds

Regeling cultuur: innovatie & ontwikkeling

143

Waterfonds

Elektrificering vaarverbinding (overboeking naar algemene reserve)

1.705

Algemene reserve

Elektrificering vaarverbinding (bĳdrage vanuit reserve Waterfonds)

-1.705

Algemene reserve

Inzetten spaaroptie voor algemene reserve (periode 2027 - 2029)

Totaal nieuwe reserve mutaties 2026 - 2029

2028

4.971

276

-2.500

-851

-2.450

-2.500

(+ = onttrekking | - = toevoeging)

Kadernota 2026-2029

5 Algemene (overall) financiële ontwikkelingen

Kadernota 2026-2029

5.1 Inflatie/ prĳsontwikkeling 2026 Inflatiecĳfer begroting 2026 Voor de begroting 2026 wordt het indexcĳfer uit de meicirculaire gevolgd (gebaseerd op de meest recente macro economische verkenning). Zie hiervoor ook het hoofdstuk: 'Kaders en uitgangspunten voor de begroting 2026".

Effect prĳsindex 2026 Om een voorlopig beeld te schetsen van de ontwikkeling van de structurele prĳsindex per 2026 en het daarbĳbehorende financiële effect is uitgegaan van 2,2% reguliere indexatie (IMOC) en 3,95% OVA/PCC (indexering zorgbudgetten). In de begroting 2026 zal het definitieve indexcĳfer gekoppeld worden aan het indexcĳfer uit de meicirculaire 2025 (IMOC). Om de gemeentelĳke begroting op niveau te houden, zal de prĳsindex zowel aan de inkomsten- als uitgavenkant worden gecorrigeerd. In de onderstaande tabel is het financieel effect opgenomen van de indexatie.

Verloop stelpost prĳsontwikkeling De inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prĳzen. Dat betekent dat er rekening is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prĳsstĳgingen. Deze toekomstige stĳgingen worden gereserveerd op een stelpost en jaarlĳks bĳ de mei- en of septembercirculaire geactualiseerd. In de onderstaande tabel is de stand en het verloop van de stelpost prĳsontwikkeling opgenomen. In 2026 ontstaat er een tekort van € 0,9 miljoen op de stelpost prĳsontwikkeling. Dit effect wordt als mutatie verwerkt op het begrotingssaldo in 2026. Bedragen in € x 1 miljoen

2026

2027

2028

2029

Beschikbaar op stelpost prĳsontwikkeling

-2,3

-4,1

-7,9

-11,8

Effect inflatie/ prĳsontwikkeling begroting 2026

3,3

Totaal verloop stelpost prĳsontwikkeling

1,0

-0,8

-4,6

-8,5

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Areaaluitbreiding OZB-woningen De woningvoorraad in de gemeente Gouda breidt jaarlĳks uit als gevolg van nieuwbouw. Deze nieuwbouw leidt enerzĳds tot extra kosten ten aanzien van openbare ruimte, burgerzaken, onderwĳs etc, maar anderzĳds tot extra inkomsten onroerendezaakbelasting woningen. De opbrengst OZB wordt jaarlĳks geïndexeerd met het inflatiepercentage, maar de extra opbrengst als gevolg van de areaaluitbreiding werd hier niet in meegenomen. Om hier structureel rekening mee te houden wordt per 2025 (zoals besloten in de kadernota 2025 ) de extra opbrengst, als gevolg van areaaluitbreiding, apart meegenomen in de begrote opbrengst OZB-woningen. Voor het jaar 2026 gaat het structureel om € 80.000.

Kadernota 2026-2029

5.2 Doorkĳk Cao 2025 Cao gemeenten 2025 In december 2023 is de Cao gemeenten 2024 afgesloten. Deze Cao heeft een looptĳd van 1 januari 2024 tot 31 maart 2025. De onderhandelingen voor de nieuwe Cao 2025 zĳn onlangs afgerond, waarbĳ de stemming en definitieve vaststelling medio juni zal plaatvinden. De nieuwe Cao zal een looptĳd hebben van 1 april 2025 tot en met 31 maart 2027. In de onderstaande tabel is een doorkĳk opgenomen op basis van een geprognostiseerde loonontwikkeling van 6% in 2026 oplopend naar 7,6% in 2027. Bedragen in € x 1 miljoen

Mutatie

Kosten o.b.v. concept nieuwe Cao (6% in 2026 oplopend naar 7,6% per 2027)

4,1

Reeds gereserveerd op stelpost loonontwikkeling in 2026

-3,3

Totaal effect prognose doorkĳk Cao voor begrotingsjaar 2026

0,8

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

In het meerjarenperspectief was al rekening gehouden met een loonontwikkeling van totaal € 3,3 miljoen structureel, dit is gereserveerd op de stelpost loonontwikkeling. Er is hiermee structurele dekking voor een loonontwikkeling van ongeveer 5%. Het verschil bedraagt € 0,8 miljoen in 2026 en wordt ten laste gebracht van het begrotingsresultaat.

Verloop stelpost loononwikkeling De inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prĳzen. Dat betekent dat er rekening is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prĳsstĳgingen. Deze toekomstige stĳgingen worden gereserveerd op een stelpost en jaarlĳks bĳ de mei- en of septembercirculaire geactualiseerd. In de onderstaande tabel is de stand en het verloop van de stelpost loonontwikkeling opgenomen. Hierin is bovenstaand effect (prognose) van de nieuwe Cao opgenomen. In de periode 2026-2029 ontstaat er in de jaren 2026 en 2027 een tekort op de stelpost loonontwikkeling van € 0,8 miljoen in 2026 aflopend naar € 0,5 miljoen in 2027. Dit effect wordt als mutatie verwerkt op het begrotingssaldo. Bedragen in € x 1 miljoen

2026

2027

2028

2029

Beschikbaar op stelpost loonontwikkeling

-3,3

-4,7

-6,7

-8,7

Prognose effect bĳ Cao 6% in 2026 oplopend naar 7,6% in 2027

4,1

5,2

Totaal verloop stelpost loonontwikkeling

0,8

0,5

-1,5

-3,5

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Kadernota 2026-2029

5.3 Inflatieontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen 2026 Financiële kaderstelling gemeenschapelĳke regelingen Met de “Financiële kaderstelling gemeenschappelĳke regelingen” beschikken gemeenten in de regio Hollands-Midden sinds 2010 over een gedragen instrument om uniforme afspraken te maken over de indexering en de algemene taakstelling voor de op te stellen begroting. Dit betreft de gemeenschappelĳke regelingen waarin zĳ deelnemen. De bĳstelling van de begrotingen 2026 van de verbonden partĳen wordt verwerkt conform de vastgestelde (collegebesluit 10 december 2024) Financiële Kaderstelling Gemeenschappelĳke Regelingen (FKGR) voor de begroting 2026. Dit betreft een toegestane prĳsindexatie van 2,1% voor beloning werknemers en 2,7% voor netto materieel. In de onderstaande tabel is het financieel effect van het financieel kader gemeenschappelĳke regelingen opgenomen. Naast prĳsindexatie stĳgt door andere ontwikkelingen (bĳvoorbeeld: hoeveelheidsaanpassing) de bĳdrage aan gemeenschappelĳke regelingen. De gemeenschappelĳke regelingen dienen in het 1e halfjaar van 2025 hun concept begroting 2026 in. De raad kan haar zienswĳze hierover geven. De hieruit voortvloeiende effecten worden verwerkt in de programmabegroting 2026-2029. Bedragen in € x 1 miljoen

Mutatie

Financieel kader gemeenschappelĳke regelingen 2026 (FKGR)

0,7

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Verloop stelpost prĳsonwikkeling gemeenschappelĳke regelingen De inkomsten uit het gemeentefonds worden weergegeven in zogenaamde lopende prĳzen. Dat betekent dat er rekening is gehouden met de verwachte toekomstige cumulatieve loon- en prĳsstĳgingen. Deze toekomstige stĳgingen worden gereserveerd op een stelpost en jaarlĳks bĳ de mei- en of septembercirculaire geactualiseerd. In de onderstaande tabel is de stand en het verloop van de stelpost prĳsontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen opgenomen. Hierin is bovenstaand effect van het nieuwe kader voor 2026 opgenomen. In de periode 2026-2029 ontstaat er in de jaren 2026 en 2027 een tekort op de stelpost prĳsontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen van € 0,6 miljoen in 2026 aflopend naar € 0,2 miljoen in 2027. Dit effect wordt als mutatie verwerkt op het begrotingssaldo. Bedragen in € x 1 miljoen

2025

2026

2027

2028

Beschikbaar op stelpost prĳsontwikkeling gemeenschappelĳke regelingen

-0,1

-0,5

-1,2

-1,8

Effect financieel kader 2026

0,7

Totaal verloop stelpost prĳsontwikkeling GR-en

0,6

0,2

-0,5

-1,1

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Richtinggevende taakstelling gemeenschappelĳke regelingen Op basis van de concept begrotingen van de gemeenschappelĳke regelingen wordt het structurele voordeel (€ 500.000 totaal) op de uitwerking van de besparingsopgave ten gunste gebracht van het begrotingssaldo.

Kadernota 2026-2029

5.4 Geactualiseerd concern investeringsplan (CIP) 2025 - 2029 Investeringen leveren een positieve bĳdrage aan de fysieke leefomgeving, waardoor de stad voor inwoners, bedrĳven en toeristen aantrekkelĳk blĳft. Bĳ iedere actualisatie van het meerjarenperspectief wordt het concern investerinsplan (CIP) geactualiseerd. Met dit instrument wordt de omvang van de (meerjarige) investeringsbudgetten en de bĳbehorende kapitaallasten bepaald. Het totale investeringsbudget is hierin leidend. De bĳbehorende kasstroom (fasering) kan afwĳken.

Actualisatie concern investeringsplan (CIP) 2025-2029 In de 1e bestuursrapportage 2025 is het CIP 2025 - 2029 meerjarig geactualiseerd, waarbĳ alle mutaties zĳn toegelicht. Dit is gedaan om het gehele CIP in beeld te houden; waarbĳ faseringen duidelĳk zichtbaar zĳn. Deze actualisatie wordt als opmaat gebruikt naar de programmabegroting 2026 - 2029. Het financieel effect van de afschrĳvingslasten over de jaren 2026 - 2029 wordt als mutatie verwerkt op het begrotingssaldo 2026 - 2029. Toelichting (bedragen x € 1.000)

Nut

CIP 2025 in boekwerk Begroting 2025 (blz. 84-85)

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal

102.047

38.457

26.239

17.597

184.340

Overige ontwikkelingen/ raadsbesluiten: IHP (herfstakkoord/raadsbesluit 13-11-2024)

2.000

3.000

6.000

17.000

28.000

Maatschappelĳke Voorzieningen Wester-Gouwe (herfstakkoord/raadsbesluit 13-11-2024)

-6.000

6.000

Duurzame distributie (herfstakkoord/ raadsbesluit 13-11-2024)

1.975

Maatr. Knelpunt.verkeer en VCP 2022-2029 (herfstakkoord/raadsbesluit 13-11-2024)

7.475

2.500

12.475

Sporten in de buitenruimte (herfstakkoord/ raadsbesluit 13-11-2024)

1.000

Toegankelĳkheid Openbare Gebouwen 20 jr (herfstakkoord/raadsbesluit 13-11-2024)

716

167

168

1.383

Toegankelĳkheid Openbare Ruimte (herfstakkoord/ raadsbesluit 13-11-2024)

-1.127

-577

-256

-2.217

Verduurz Gem.Vastgoed (herfstakkoord/ raadsbesluit 13-11-2024)

-4.870

-5.211

-531

-1.389

2.500

-9.501

Vervangings investering Openbare Ruimte (herfstakkoord/raadsbesluit 13-11-2024)

6.500

Automatisering (herfstakkoord/raadsbesluit 13-11-2024)

500

MJOP 2025 - 2029 (raadsbesluit 11-12-2024)

755

191

1.318

286

2.637

Mutaties 1e Bestuursrapportage 2025 en doorwerking in CIP 2026-2029: Fasering budget 2025-2029 IHP

-7.977

7.977

Duurzame distributie (bestuursakkoord)

-1.975

1.975

Maatr. Knelpunt.verkeer en VCP

-6.230

1.782

1.215

2.839

393

Maatschappelĳke Voorzieningen Wester-Gouwe

-2.243

2.243

Onderhoudsinvesteringen Schouwburg

306

-306

Stadhuis 2023 (bestuursakkoord)

-6.985

3.823

3.162

Toegankelĳkheid Openbare Ruimte 20 jr (bestuursakkoord) correctie

-550

Vervanging comp.bestuur Selectief Toegangsysteem

-225

225

Vervanging VRI Goejanverw FI singel

354

-354

Buitensport

-618

618

Automatisering

-175

-56

202

AV middelen

-425

425

Actualisatie investeringen o.a. kadernota 2026 Elektrificering bruggen deel 1 (Kazernebrug en Reeuwĳks Verlaat – sluis)

Elektrificering bruggen deel 2 (Karnemelksloot-bruggen (drie bruggen))

Vervanging cameratoezicht*

Kadernota 2026-2029

1.700

1.205

118

Toelichting (bedragen x € 1.000)

Nut

2025

2026

2027

2028

2029

Totaal 1.164

Investeringen 1e bestuursrapportage 2025 Ondergrondse afvalcontainers 2024/2025

1.164

Gasblusinstallatie

Asbestsanering Stadhuis

-600

-1.000

-1.600

Rioolprojecten afschrĳven

Totaal actualisatie CIP 2025 - 2029

3.500

86.622

47.899

37.060

23.027

38.102

232.710

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat | E = economisch nut | M = maatschappelĳk nut)

*Het investeringsbudget voor vervanging van het cameratoezicht is aangepast en geactualiseerd conform de nieuwe nota waardering en afschrĳving vaste activa. In de onderstaande tabel is de ontwikkeling van de afschrĳvingslasten opgenomen. Dit betreft de bĳstelling van de mutaties van de fasering en actualisatie van de investeringen van de kadernota en 1e bestuursrapportage 2025. Onderwerp (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Bĳstelling afschrĳvingslasten per jaar

-800

-180

-340

-600

(+ = nadeel / last | - = voordeel / baat)

Kadernota 2026-2029

Totaaloverzicht actueel concern investeringsplan 2025 - 2029 Prg nr

Omschrĳving investering

Nut

2025

Burg. Martenssingel 15 (ISK)

1.410.000

IHP

12.963.849

Kinderopvang bĳ de nieuwbouw Auris Taalplein

273.382

2026

2027

2028

2029

10.441.194

3.000.000

6.000.000

17.000.000

129.200

193.800

91.356

6.000.000

13.352.399

Maatschappelĳke Voorzieningen Wester-Gouwe

85.000

Ondergrondse afvalcontainers 2024/2025

660.000

Ondergrondse afvalcontainers 2024/2025 xtra budget

1.164.000

Rioleringskrediet (uitgaven)

13.124.034

13.096.636

7.872.456

Rioleringskrediet (inkomsten)

-13.124.034 -13.352.399 -13.096.636

-7.872.456

Rioolprojecten (afschrĳven) (uitgaven)

Dubbelzĳdig fietspadverb Jamessingel

Duurzame distributie (bestuursakkoord)

Elektrificering bruggen deel 1 (Kazernebrug en Reeuwĳks Verlaat – sluis)

Elektrificering bruggen deel 2 (Karnemelkslootbruggen (drie bruggen))

Ontsluiting Gouda-West

Haastrechtsebrug

1.250.000

Herinrichting Agnietenstraat

358.228

Herinrichting Sportlaan

210.405

Kruising Jamessingel/Rĳsselseweg

Kwaliteitsverhoging binnenstad

395.000

795.000

Maatr. Knelpunt.verkeer en VCP

250.000

400.000

500.000

393.000

Maatr. Knelpunt.verkeer en VCP

3.750.000

4.500.000

3.500.000

4.853.616

2.500.000

Maatschappelĳke Voorzieningen Wester-Gouwe

24.623.912

MJOP 2025-2029

754.667

Noord-Zuid fiets- en wandelroutes bereikbaar Hoogv

Onderhoudsinvesteringen Schouwburg

Sporten in de buitenruimte (bestuursakkoord)

500.000

250.000

Stadhuis 2023 (bestuursakkoord)

2.561.714

5.323.427

3.161.713

Toegankelĳkheid Openbare Ruimte 20 jr (bestuursakkoord)

166.500

167.500

Uitbr. Parkeergarage Spoorzone

2.587.528

Uitbreiding woonwagen standplaatsen

725.392

Verduurz Gem.Vastgoed (bestuursakkoord)

4.610.905

1.892.000

2.192.000

2.500.000

Verv. viaduct Noothoven van Goorstraat

1.000.000

Vervanging comp.bestuur Selectief Toegangsysteem

125.000

Vervanging Kade- en Walmuren (bestuursakkoord)

1.864.400

Vervanging Kade- en Walmuur 20jr

Vervanging populieren

1.280.000

Vervanging VRI Goejanverw FI singel

404.085

Vervangings investering Openbare Ruimte

13.962.286

5.619.307

6.500.000

Voetpad door spoorpark

Buitensport

597.000

1.187.000

251.000

Vervanging camera toezicht

50.000

Automatisering

788.000

524.000

362.000

1.198.261

500.000

AV middelen

Gasblusinstallatie bunker

37.059.827

23.027.148

38.101.850

Totaal

Kadernota 2026-2029

6.864.363 835.000 1.975.000 1.700.000 1.205.000 3.000.000 1.250.000

1.440.675

191.403

345.000

6.306.499

100.874

86.250

1.318.234

286.350

1.450.331 306.475 1.000.000

225.000

1.500.000

780.000 15.893.963

6.590.059 179.000

937.000

425.350 80.000 86.622.091

47.899.037

6 Ontwikkeling financiële positie 6.1 Ontwikkeling reserves en weerstandsvermogen De ontwikkeling van de weerstandscapaciteit fluctueert met de jaarlĳkse inkomsten en uitgaven van de gemeente Gouda. De weerstandscapaciteit wordt daarom meerjarig beoordeeld. De actualisatie van de inschatting van de benodigde weerstandscapaciteit vindt plaats op basis van financiële effecten van vastgestelde raadsbesluiten, die ten laste komen van de algemene reserve en de ontwikkeling van de begrotingsresultaten 2025 - 2029. In de onderstaande tabel is de verwachte ontwikkeling meerjarig weergegeven. Hierin zĳn de mutaties, zoals opgenomen in deze kadernota, doorgerekend. De ontwikkeling van het weerstandsvermogen kan in de periode 2026 - 2029 als ruim voldoende/ uitstekend worden beoordeeld.

Bedragen in € x 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

Beschikbaar weerstandsvermogen

31.559

23.339

24.940

24.557

n.v.t.

Benodigd weerstandsvermogen totaal

23.559

n.v.t

1,3

1,0

1,1

1,0

n.v.t

Indicatie van beschikbaar weerstandsvermogen per 31-12

34.415

32.631

34.887

42.002

48.650

Indicatie van benodigd weerstandsvermogen*

20.179

1,7

1,6

1,7

2,1

2,4

Programmabegroting 2025 – 2028 (pag. 70)

Weerstandsratio Geactualiseerde inschatting t.b.v. programmabegroting 2026 - 2029

Inschatting weerstandsratio t.b.v. programmabegroting 2026 - 2029**

* De indicatie van het benodigd weerstandsvermogen is gebaseerd op de laatste actualisatie in de jaarrekening 2024 ** De weerstandsratio ten behoeve van de programmabegroting 2026 is indicatief weergegeven, inclusief het jaarrekening resultaat 2024.

6.2 Ontwikkeling leningportefeuille (schuldquote en solvabiliteit) De ontwikkeling van de leningenportefeuille fluctueert met de geldstromen van de gemeente Gouda en wordt meerjarig beoordeeld. Hiervoor wordt onder andere een inschatting gemaakt van het toekomstig verloop van de reserves en voorzieningen, de grondexploitaties en het geactualiseerde investeringsprogramma (CIP 2025 - 2029). In de onderstaande tabel is de huidige verwachte ontwikkeling van de leningenportefeuille als basis genomen. Hierin zĳn de mutaties zoals opgenomen in deze kadernota doorgerekend.

Ontwikkeling schuldquote 2025 - 2029 Bedragen * € 1.000.000

2025

2026

2027

2028

2029

Verwachte omvang leningenportefeuille (kort en lang)

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Gouda&id=60849a66-3b77-48cd-b705-58aec51f7e86