Bijlage 1 Data-analyse Jeugdzorg 2019-2022 Gemeente Gouda
Tekst van het document
Data-analyse Jeugdzorg 2019 - 2022 Gemeente Gouda
Door: Leonie Lubbersen Froukje Pronk
Inhoud
1. Inleiding ....................................................................................................................................................................... 1 1.1. Aanleiding ........................................................................................................................................................... 1 1.2. Doel ...................................................................................................................................................................... 1 2. Toelichting inhoud rapport ........................................................................................................................................ 1 2.1. Bronnen ............................................................................................................................................................... 1 2.2. Definities .............................................................................................................................................................. 2 2.3. Leeswijzer ............................................................................................................................................................ 3 3.
Disclaimers ............................................................................................................................................................. 3 3.1. Disclaimer 1: Declaratie achterstand ................................................................................................................ 3 3.2. Disclaimer 2: Overgang specialistische ggz naar Jeugd-ggz ......................................................................... 3 3.3. Disclaimer 3: Data 2015-2019 niet volledig ..................................................................................................... 3 3.4. Disclaimer 4 : Vergelijkingen met andere gemeenten .................................................................................... 3 3.5. Disclaimer 5: Context ......................................................................................................................................... 3 3.6. Disclaimer 6: Verschillen interne data en externe data van het CBS ............................................................. 3
4.
Samenvatting ......................................................................................................................................................... 5 4.1. Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg te verminderen van 1 op 7 (14,3%) in 2020 naar 1 op de 8 (12,5%) jeugdigen in 2024; ...................................................................................................................... 5 4.2. Het stabiliseren van de gemiddelde kosten per cliënt op het niveau van 2020 (gecorrigeerd voor de indexering). ................................................................................................................................................................. 5
5. Analyse ........................................................................................................................................................................ 6 5.1 Kwantitatieve analyse jeugdzorggebruik ........................................................................................................... 6 5.1.1 Jeugdige inwoners per jaar......................................................................................................................... 6 5.1.2 Aantal jeugdigen met jeugdzorg per jaar .................................................................................................. 6 5.1.3. Leeftijd actieve cliënten .............................................................................................................................. 8 5.1.4. Financieringsvorm ....................................................................................................................................... 8 5.1.5. Jeugdzorggebruik per type jeugdzorg ..................................................................................................... 9 5.1.6. Verwijzers .................................................................................................................................................. 10 5.1.7.
Instroom en uitstroom.............................................................................................................................. 10 5.1.8. Gemiddeld aantal toewijzingen per cliënt ............................................................................................. 11 5.1.9. Kosten........................................................................................................................................................ 11 5.1.10. Zorgduur ................................................................................................................................................. 24 5.1.12. Zorgstapeling ......................................................................................................................................... 26 5.1.13. Recidive ................................................................................................................................................... 29 5.1.14. Herindicaties ........................................................................................................................................... 31 5.2 Regionale ontwikkelingen ................................................................................................................................
32 5.2.1 Vergelijking Gouda en vergelijkbare gemeenten .................................................................................. 32 5.2.2 Factoren vergelijkbare gemeenten ......................................................................................................... 35 5.3 Kwalitatieve analyse .......................................................................................................................................... 36 5.3.1. Succesvolle interventies ........................................................................................................................... 36
5.3.2. Jeugdzorg algemeen, signalen en knelpunten ..................................................................................... 36 5.3.2. Interne en externe samenwerking .......................................................................................................... 38 5.3.4. Aanbevelingen door deelnemers aan het kwalitatieve onderzoek ..................................................... 39 7. Antwoord op de onderzoeksvragen ...................................................................................................................... 40 7.1. Wat valt er op ten aanzien van het jeugdzorggebruik in de periode 2019-2022 t.a.v. de eerder beschreven ambities. .............................................................................................................................................. 40 7.1.1.
Het aantal jeugdigen in jeugdzorg verminderen van 1 op 7 in 2020 naar 1 op 8 in 2024........ 40
7.1.2. Het stabiliseren van de gemiddelde kosten per jeugdige op het niveau van 2020 (exclusief indexering) .......................................................................................................................................................... 41 7.2.
Hoe verhoudt het beroep op jeugdzorg in Gouda zich tot dat van vergelijkbare gemeenten? ....... 41
7.3.
Waarin onderscheidt Gouda zich van andere gemeenten? .................................................................. 42
7.4.
Als er vergelijkbare gemeenten zijn die beter presteren, aan welke factoren ligt dat dan? .............. 42
7.5. Welke succesvolle interventies kunnen overgenomen worden? Zijn er interventies die niet effectief zijn en waarmee gestopt kan worden?.................................................................................................................. 43 7.6.
Wat is een realistisch ontwikkelscenario voor het beroep op jeugdzorg?........................................... 44
8.Conclusie en aanbevelingen ................................................................................................................................... 44 8.1. Conclusie .......................................................................................................................................................... 44 8.2.
Aanbevelingen........................................................................................................................................... 45
Bijlage 1 Bronnenlijst ................................................................................................................................................... 47 Bijlage 2 Vergelijk met andere gemeenten ............................................................................................................... 47 Bijlage 3 Contractmanagement.................................................................................................................................. 49
1. Inleiding
1.1. Aanleiding Van Dam Datapartners (VDD, voorheen Van Dam & Oosterbaan) is door gemeente Gouda gevraagd om een diepte-analyse uit te voeren van de (meta)data gegenereerd in en door het Jeugdwetberichtenverkeer van gemeente Gouda in de periode 2019 - 2022. Ondanks de succesvol ingezette interventies, zoals de inzet van een jeugdconsulent in de huisartsenpraktijk, afstemming met het onderwijs en de aanscherping van de gemeentelijke toegang is er geen significante daling te zien in het gebruik van jeugdzorg. Daarnaast zou de gemeente graag willen weten hoe landelijke jeugdzorgcijfers en cijfers over jeugdzorg van vergelijkbare gemeenten zich verhouden tot de cijfers van de gemeente.
1.2. Doel Gemeente Gouda is op 1 januari 2021 gestart met het Programma Sturen op zorg voor nu en straks (voorheen programma Sturen op Kosten). Het hoofddoel van het programma is om de groei in uitgaven voor maatwerkvoorzieningen Jeugd en Wmo te stabiliseren om zo de zorg en ondersteuning beschikbaar te houden voor wie dat echt nodig heeft. Voor het onderdeel Jeugd zijn twee ambities opgesteld: 1. Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg te verminderen van 1 op 7 (14,3%) in 2020 naar 1 op de 8 (12,5%) jeugdigen in 2024; 2. Het stabiliseren van de gemiddelde kosten per cliënt op het niveau van 2020 (exclusief indexering). Het doel van dit onderzoek is te beschrijven in hoeverre deze ambities worden bereikt door de deelaspecten hiervan te duiden in een effectenrapportage.
2. Toelichting inhoud rapport Dit rapport betreft een beschrijvende analyse van de geïndiceerde jeugdzorg geboden door gemeente Gouda. Deze analyse gaat in op de jaren 2019-2022. De volgende onderzoeksvragen zijn in de analyse verwerkt: 1. Wat valt op ten aanzien van jeugdzorggebruik in Gouda in de periode 2019-2022 ten aanzien van de twee eerder beschreven ambities? 2. Hoe verhoudt het beroep op jeugdzorg in Gouda zich tot dat van vergelijkbare gemeenten? 3. Waarin onderscheidt Gouda zich van andere gemeenten? 4. Als er vergelijkbare gemeenten zijn die beter presteren, aan welke factoren ligt dat dan? 5. Welke succesvolle interventies kunnen overgenomen worden? 6. Zijn er interventies die niet effectief zijn en waarmee gestopt kan worden? 7. Wat is een realistisch ontwikkelscenario voor het beroep op jeugdzorg. Wat is er nodig om alsnog de doelstelling van 1 op 8 te behalen? 8. Hoe kunnen de verschillende percentages jeugdzorggebruik in interne data en externe data van het CBS worden verklaard? Om vraag 5 en 6 te kunnen beantwoorden is een kwalitatief onderzoek uitgevoerd. Door middel van interviews onder uitvoerders van de jeugdzorg heeft VDD onderzocht wat de kwaliteit is van de geboden jeugdzorg, welke versterkende en belemmerende factoren er spelen en welke interventies als succesvol worden beschouwd en welke niet.
2.1. Bronnen Om bovengenoemde doelen te bereiken is in deze rapportage gebruik gemaakt van de volgende bronnen: • (Meta)data gegenereerd in en door het Jeugdwetberichtenverkeer van gemeente Gouda in de periode 2019 - 2022 • Openbare data (o.a. CBS & Waar staat je gemeente) • Focusgroep met medewerkers (o.a. beleidsmedewerkers en jeugdconsulenten)
1
2.2. Definities In dit rapport wordt uitgegaan van de volgende definities: • JEUGDZORG : dit is de verzamelnaam voor jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Dit is dezelfde definitie als wordt gehanteerd door het CBS sinds de decentralisatie van alle zorg voor jeugd naar gemeenten. • JEUGDHULP: deze term omvat alle vormen van geïndiceerde hulp en ondersteuning (bijv. opvoedvragen, opvoedhulp, jeugd-LVB en jeugd-ggz) variërend van licht ambulant tot en met intensieve, zeer gespecialiseerde zorg in een al dan niet gesloten setting. • JEUGDBESCHERMING : dit omvat een maatregel die door een rechter dwingend opgelegd is wanneer een gezonde en veilige ontwikkeling van een jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet (voldoende) helpt. • JEUGDRECLASSERING : deze term omvat de begeleiding en het toezicht die jeugdigen krijgen als zij een proces-verbaal hebben gehad, gericht op het voorkomen dat de jeugdige opnieuw strafbare feiten pleegt. • ACTIEVE CLIËNT : het aantal cliënten met minimaal één actieve toewijzing in de geselecteerde periode. Zolang een cliënt in de geselecteerde periode een zorgproduct heeft ontvangen, wordt deze cliënt bij deze definitie opgeteld. • GESTARTE CLIËNT : het aantal cliënten waarvan de startdatum van een toewijzing in de geselecteerde periode ligt. Een cliënt met meerdere startdata in een geselecteerde periode wordt één keer geteld.
• ZORGSTAPELING : deze term omvat de inzet van verschillende zorgproducten gedurende een periode met minimaal één dag overlap. • ZELFVERWIJZER: wanneer een wettelijk verwijzer verwijst naar de organisatie waar hij/zij zelf werkzaam is. • RECIDIVE BINNEN 180 DAGEN : wanneer een cliënt na 31 dagen van eindigen zorg en binnen 180 dagen terug in zorg komt met een nieuwe toewijzing • RECIDIVE NA 180 DAGEN : wanneer een cliënt na 180 dagen van eindigen zorg, maar binnen 2 jaar weer terug in zorg komt met een nieuwe toewijzing • HERINDICATIE: wanneer een jeugdige na afloop van een toewijzing binnen 31 dagen aansluitend dezelfde voorziening toegewezen krijgt • INSTROOM: het aantal cliënten met een startdatum in de geselecteerde periode die, zover bekend, nog niet eerder een zorgproduct hebben ontvangen. • UITSTROOM: het aantal cliënten met ten minste één zorgproduct met een einddatum in de geselecteerde periode waarbij, zover bekend, binnen 180 dagen niet nog een zorgproduct bij de betreffende cliënt is afgegeven. • NOMINALE KOSTEN : de totale gedeclareerde waarde • REËLE KOSTEN : de gedeclareerde waarde wanneer er gecorrigeerd wordt voor de prijsindexatie, oftewel de kosten die overblijven wanneer de kostenstijging door de indexatie wordt weggehaald.
2
2.3. Leeswijzer In hoofdstuk 3 worden disclaimers beschreven, die belangrijk zijn voor een juiste interpretatie van de resultaten van de kwantitatieve data-analyse in hoofdstuk 5.1. In hoofdstuk 2 wordt in een samenvatting van het rapport antwoord gegeven op de stand van zaken met betrekking tot de twee genoemde ambities. In hoofdstuk 5.2. wordt een vergelijking gemaakt met andere vergelijkbare gemeenten aan de hand van openbare data. En in 5.3. worden de uitkomsten van de kwalitatieve analyse beschreven. In hoofdstuk 6 worden de onderzoeksvragen beantwoord. In hoofdstuk 7 volgen de conclusie en aanbevelingen.
3. Disclaimers 3.1. Disclaimer 1: Declaratie achterstand Wettelijk gezien mogen zorgaanbieders met terugwerkende kracht tot vijf jaar na dato declareren. Door deze mogelijkheid om met terugwerkende kracht declaraties in te dienen, kan de data een vertekend beeld geven van de werkelijke situatie.
3.2. Disclaimer 2: Overgang specialistische ggz naar Jeugd-ggz Tot aan 2018 is de categorie Specialistische ggz gebruikt, deze is echter per 1-1-2018 overgegaan naar de categorie Jeugd-ggz. Dit benoemen we voor de volledigheid maar deze naamswijziging heeft in dit geval verwaarloosbare consequenties op de data en analyse.
3.3. Disclaimer 3: Data 2019 Vanwege de transitie kan het zijn dat niet alle data van 2015-2019 volledig zijn. Met name de resultaten over 2019 moeten dan ook voorzichtig geïnterpreteerd worden.
3.4. Disclaimer 4 : Vergelijkingen met andere gemeenten In hoofdstuk 5.2. wordt een vergelijking gemaakt met andere vergelijkbare gemeenten. Dit is vergelijkbaar in de zin van het inwonersaantal, geografische ligging en verstedelijkingsgraad. De vergelijking met andere gemeenten is echter altijd lastig, omdat de inrichting van o.a. de jeugdzorg er anders uit kan zien. Deze vergelijkingen moeten dan ook met die gedachte worden geïnterpreteerd.
3.5. Disclaimer 5: Context Bij het interpreteren van de cijfers en het lezen van de conclusie en aanbevelingen is het van belang te bedenken dat het jeugdzorgdomein niet op zichzelf staat en wordt beïnvloed en samenwerkt met andere domeinen, zoals onderwijs, WMO en bestaanszekerheid. Het is altijd belangrijk vraagstukken zo integraal mogelijk te benaderen en aan te pakken. Daarnaast is het zo dat er factoren zijn waar weinig invloed op uit te oefenen is, maar die wel een stevige invloed kunnen hebben op de vraag of duur van jeugdzorg. Zoals de wachttijden en de werkdruk.
3.6. Disclaimer 6: Verschillen interne data en externe data van het CBS Volgens de data van het CBS kregen er in 2019 t/m 2022 meer jeugdige inwoners jeugdzorg dan uit de interne data naar voren kwam: Het verschil in percentages tussen die van het CBS en van de gemeente komt door meerdere factoren: 1. Bij navraag per mail aan het CBS blijkt dat het aantal jeugdigen de jeugdigen betreft waar daadwerkelijk zorg voor is uitgevoerd én betaald. Terwijl de gemeente Gouda heeft gerekend met het aantal jeugdigen met een toewijzing. In het huidige rapport zal in de berekening van het aantal jeugdige inwoners in zorg dan ook gekeken worden naar de jeugdigen in jeugdzorg waarvoor daadwerkelijk zorg is gedeclareerd en niet naar de jeugdigen met een toegewezen zorgproduct, omdat deze niet altijd worden verzilverd (zie
3
grafiek 1). In grafiek 1 is, ondanks dat is uitgegaan van gedeclareerde zorg, echter nog steeds een verschil te zien tussen de percentages van het CBS en die van de gemeente. 2. De definitie van het CBS verschilt met die van de gemeente. Het CBS rekent met alle jeugdigen 0-23 jaar in zorg afgezet tegen de jeugdige inwoners van 0-23 jaar en de gemeente rekent met alle jeugdigen van 0-18 jaar in zorg, afgezet tegen het aantal jeugdige inwoners van 0-18 jaar. In het vervolg van de analyse zullen we daarom gebruik te maken van de volgende definitie: Het aantal jeugdigen van 0-23 jaar waarvoor jeugdzorg is gedeclareerd, afgezet tegen het aantal jeugdige inwoners van 0-23 jaar. De resultaten met deze definitie zijn te zien in onderstaande grafiek, waarbij er nog steeds een aanzienlijk verschil is met de percentages van het CBS. Grafiek 1a: percentage van jeugdige inwoners tot 23 jaar dat jeugdzorg ontving volgens interne en CBS-data
10,2%
12,8%
2019
10,5%
12,4%
2020
% gedeclareerde jeugdigen 0-23 jaar in jeugdzorg
11,0%
13,1%
2021
11,4%
12,8%
2022
% jeugdigen met jeugdzorg volgens cbs data
3. De grootste verklaring voor het verschil zit hem namelijk in de brondata. De data van het CBS wordt opgehaald bij jeugdzorgorganisaties zelf, die deze één keer per half jaar verplicht dienen aan te leveren, terwijl de gemeente gebruikt maakt van de interne data vanuit het berichtenverkeer. De data die het CBS bij de jeugdzorgorganisaties ophaalt betreft ook zorg die niet via het berichtenverkeer wordt aangemeld en gedeclareerd. Het gaat hier om zorg die door het Sociaal Team zelf is aangeboden. Deze cijfers ontbreken in de interne data die is gebruikt voor de huidige analyse. In 2019 ontving 5,3%, van de totale jeugdigen in jeugdzorg zorg vanuit het sociaal wijkteam, in 2020 4,8%, in 2021 2,8% en in 2022 was dat 1,7%. Het kan echter zijn dat in dat percentage ook jeugdigen zitten die naast zorg vanuit het Sociaal Team ook jeugdzorg vanuit jeugdzorgorganisaties hebben ontvangen. Daardoor is niet te achterhalen welk percentage bestaat uit jeugdzorg zonder zorg uit het wijkteam, maar het verklaart mogelijk al wel een groot deel van het verschil tussen de cijfers van het CBS en die van de gemeente omdat het CBS een bredere zorgvlak meeneemt. 4. De rest van het verschil kan komen door de lagere betrouwbaarheid van de gegevens van het CBS.
Zoals het CBS aangeeft: “De nauwkeurigheid van de statistiek is afhankelijk van de volledigheid van de lijst met jeugdzorgorganisaties en van de nauwkeurigheid van de registraties bij de aanbieders van jeugdhulp en de gecertificeerde instellingen. Per verslagperiode levert ruim 90 procent van de jeugdzorgorganisaties gegevens aan, waaronder ook alle gecertificeerde instellingen. Gegevens van grote jeugdzorgorganisaties (meer dan 250 cliënten) zonder opgave worden ingeschat aan de hand van hun opgave over eerdere perioden indien beschikbaar. De kleinere jeugdzorgorganisaties zonder opgave ontbreken in de resultaten” 5. Tot slot ligt een deel van de verklaring hem ook in de actualiteit van de data. De interne data is altijd de actuele data, terwijl de data van het CBS over de al opgehaalde periodes achteraf niet altijd meer wordt aangepast. Voor beleidsdoelstelling bevelen wij aan om altijd de interne data te gebruiken, deze is actueler en meer betrouwbaar. En daarbij gebruik te maken van de definitie: aantal jeugdigen van 0-23 jaar
4
waarvoor jeugdzorg is gedeclareerd, afgezet tegen het aantal jeugdige inwoners van 0-23 jaar. Dit is ons advies omdat de leeftijdsgroep van 18-23 tussen 2019-2022 gemiddeld 8% van de jeugdzorgcliënten bevatte (grafiek 5). Dit is een te grote groep om buiten beschouwing te laten. Het werken met die definitie geeft weliswaar een positiever beeld van de situatie, omdat het aantal cliënten tussen 18 en 23 jaar laag is, en de groep 18-23 inwoners groot is, maar dat geldt ook voor andere leeftijdscategorieën, zoals 0 t/m 3 jaar, die ook worden meegenomen in de groep inwoners waar het aantal tegen afgezet wordt. Om de data vollediger te maken zal het goed zijn de data van het berichtenverkeer aan te vullen met die van de het Sociaal Team en andere overige geboden zorg die niet via het berichtenverkeer wordt geregeld. Wanneer men de cijfers wil vergelijken met andere gemeenten, dan is het goed om de cijfers van het CBS te gebruiken. Hoewel de foutmarge daarin mogelijk wat groter is, geldt dat de data voor alle gemeenten op dezelfde manier is verzameld, waardoor de foutmarge voor elke gemeente hetzelfde is. Kortom, de databron en de datakwaliteit zijn voor alle gemeentes nagenoeg hetzelfde, waardoor het vergelijkingen mogelijk maakt.
4. Samenvatting In dit hoofdstuk geven we een samenvatting van de analyse op de ambities van Gouda. In hoofdstuk 6 en 7 wordt dit in verder detail uitgewerkt.
4.1. Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg te verminderen van 1 op 7 (14,3%) in 2020 naar 1 op de 8 (12,5%) jeugdigen in 2024; Het percentage jeugdige inwoners (0-23 jaar) waarvoor gedeclareerd is voor jeugdzorg is toegenomen: van 10,5% in 2020 naar 11,4% in 2022. In 2020 ging het om 1 op de 9,5 jeugdigen en in 2022 om 1 op de 8,8 jeugdigen in jeugdzorg. Ook het percentage jeugdige inwoners (0-18 jaar) waarvoor gedeclareerd is voor jeugdzorg is toegenomen. In 2020 had 1 op de 7,4 en in 2022 had 1 op de 6,7 jeugdige inwoners van 0-18 jaar een declaratie in de jeugdzorg Het aantal jeugdigen waarvoor gedeclareerd werd nam tussen 2020 en 2022 vooral toe in: • INDIVIDUELE BEHANDELING (met 13% van 802 naar 880 jeugdigen) • DAGBEHANDELING GROEP (met 43% van 114 naar 154 jeugdigen) • RESIDENTIEEL VERBLIJF ( met 29% van 28 naar 36). • GEZINSGERICHT (met 66% van 100 naar 143 jeugdigen) • GEZINSGERICHT VERBLIJF (met 24% van 113 naar 140 jeugdigen). • BASIS GGZ (met 57% van 246 naar 443 jeugdigen)
4.2. Het stabiliseren van de gemiddelde kosten per cliënt op het niveau van 2020 (gecorrigeerd voor de indexering). De gemiddelde kosten per cliënt waren in 2020 € 11.919 en namen met 4,81% toe naar €12.492 in 2021. In 2022 namen de gemiddelde kosten weer af met 2,81% naar € 12.141. Tussen 2020 en 2022 is er sprake van een toename van 1,86%. Indexering maakt hier nog onderdeel uit van dit percentage. Wanneer voor indexering wordt gecorrigeerd zijn de gemiddelde kosten per jeugdige juist met 3,33% afgenomen. De gemiddelde kosten per cliënt namen tussen 2020 en 2022 alleen toe in de volgende typen jeugdzorg: • JEUGDZORGPLUS: nominale stijging van 271,0%, reële stijging van 252,1% • DAGBESTEDING /BEGELEIDING GROEP : nominale stijging van 77,1% reële stijging 68,1%
5
• • • • • •
BASIS GGZ: nominale stijging van 37,1%, reële stijging 30,1% J EUGDHULP GEZINSGERICHT VERBLIJF : nominale stijging van 25,0%, reële stijging van 18,6% J EUGDHULP CRISIS /LTA/GGZ-VERBLIJF: nominale stijging van 24,9% reële stijging van 18,6% J EUGDRECLASSERING : nominale stijging van 15,3%, reële stijging van 9,4% GGZ AMBULANT : nominale stijging van 8,0%, reële stijging van 2,5% J EUGDBESCHERMING /JEUGDRECLASSERING : nominale stijging van 6,2%, reële stijging van 0,8%
5. Analyse 5.1 Kwantitatieve analyse jeugdzorggebruik 5.1.1 Jeugdige inwoners per jaar In de periode 2019 t/m 2022 is het totale aantal jeugdige inwoners van Gouda van 0 tot 23 jaar afgenomen met 2,3% (grafiek 2a). Grafiek 2b laat de verdeling zien tussen de groep van 0 tot 18 jaar en de groep 18 tot 23 jaar. Daarin is een lichte stijging te zien in de groep 18-23 jarigen (+2,3%) en een lichte daling van de groep 0-18 jarigen (-3,6%). Grafiek 2a: aantal jeugdige inwoners van 0 tot 23 jaar in Gouda per jaar op 1 januari van dat jaar
19152
2019
18970
18750
18718
- 1,0%
- 1,2%
-0,2%
2020
2021
2022
*De gegeven percentages betreffen het verschil t.o.v. het voorgaande jaar ** Cijfers afkomstig van het CBS, met als peildatum 1 januari van het betreffende jaar
Grafiek 2b: aantal jeugdige inwoners van 0 tot 18 en 0-23 jaar in Gouda per jaar op 1 januari van dat jaar
4288
4328
+0,9%
4332
+0,1%
4388
+1,3%
14864
14642
-1,5%
14418
-1,5%
14330
-0,6%
2019
2020 0 tot 18 jaar
2021
2022
18 tot 23 jaar
*De gegeven percentages betreffen het verschil t.o.v. het voorgaande jaar ** Cijfers afkomstig van het CBS, met als peildatum 1 januari van het betreffende jaar
5.1.2 Aantal jeugdigen met jeugdzorg per jaar Een actieve jeugdige is een jeugdige met een actieve toewijzing. Deze hoeft niet per definitie verzilverd te zijn. Daarom wordt er ook gekeken naar het aantal cliënten waarvoor daadwerkelijk gedeclareerd is. Een gestarte jeugdige is een jeugdige waarvoor de toewijzing gestart is in de betreffende periode.
6
De trends voor de periode 2019 t/m 2022 uit grafiek 3 op het gebied van aantallen actieve en gestarte cliënten en cliënten waarvoor gedeclareerd is, zijn als volgt: 1. Een lichte toename van het aantal actieve cliënten (+1,2% van 2.174 naar 2.201) 2. Stijging van het aantal jeugdigen waarvoor daadwerkelijk gedeclareerd is (+9,7% van 1945 naar 2134). Ten opzichte van het aantal actieve cliënten nam het verzilveringspercentage toe van 90% in 2019 naar 97% cliënten in 2022. 3. In 2022 nivelleerde de toename van het aantal gestarte jeugdigen in 2020 en 2021 (overall +0,6% tussen 2019 en 2022). Dit komt door een afname van 4 procent in 2022 t.o.v. het jaar daarvoor. Grafiek 3: aantal actieve jeugdigen, jeugdigen met een gestarte toewijzing en aantal jeugdigen waarvoor gedeclareerd is in jeugdzorg per jaar 2174
2258
2163 1945
2019 Aantal actieve cliënten
2134
1787
1729
1711
2201
2068
1988
2020
1722
2021
Aantal cliënten waarvoor is gedeclareerd
2022 Aantal gestarte cliënten
In 2022 had 11,8% van de jeugdige inwoners (0-23 jaar) een actieve toewijzing (grafiek 4a). Het percentage jeugdige inwoners (0-23 jaar) waarvoor is gedeclareerd voor jeugdzorg is toegenomen van 10,2% in 2019 naar 11,4% in 2022. Dat betekent dat er in 2019 voor 1 op de 9,8 jeugdige inwoners voor jeugdzorg is gedeclareerd, in 2020 voor 1 op de 9,5 , in 2021 voor 1 op de 9,1 en in 2022 voor 1 op de 8,8 jeugdige inwoners. Grafiek 4b toont de percentages wanneer het aantal cliënten van 0-18 jaar, is afgezet tegen de 0-18 jarige jeugdige inwoners. In 2019 en 2020 had 1 op de 7,0 jeugdige inwoners van 0-18 jaar een actieve toewijzing in de jeugdzorg, in 2021 1 op de 6,5 en in 2022 1 op de 6,6. In 2019 had 1 op de 7,6, in 2020 1 op de 7,4 , in 2021 1 op de 7,0 en in 2022 had 1 op de 6,7 jeugdige inwoners van 018 jaar een declaratie in de jeugdzorg. Grafiek 4a: percentage jeugdige inwoners Gouda (0 tot 23 jaar) in jeugdzorg (actief/gedeclareerd)
11,4%
10,2%
2019
11,4%
10,5%
2020
% actieve jeugdigen 0-23 jaar in jeugdzorg
12,0%
11,0%
2021
11,8%
11,4%
2022
% gedeclareerde jeugdigen 0-23 jaar in jeugdzorg
7
Grafiek 4b: percentage jeugdige inwoners Gouda (0 tot 18 jaar) in jeugdzorg (actief/gedeclareerd)
14,2%
14,3%
13,1%
2019
13,6%
2020
15,3%
15,0%
14,3%
2021
% actieve jeugdigen 0-18 jaar in jeugdzorg
14,9%
2022
% gedeclareerde jeugdigen 0-18 jaar in jeugdzorg
5.1.3. Leeftijd actieve cliënten In de onderstaande grafiek wordt de verdeling van leeftijdscategorieën per jaar weergegeven. De leeftijdsgroepen 8 t/m 11 jaar en 12 t/m 15 jaar hebben het grootste aandeel van de jeugdigen in jeugdzorg (samen ongeveer 60%). Globaal genomen is de leeftijdsverdeling van de actieve cliënten in de onderzoeksperiode niet significant veranderd. Grafiek 5: percentage actieve cliënten per leeftijdsgroep van totaal aantal actieve cliënten in dat jaar
2019
4,5%
14,4%
31,6%
27,0%
14,6%
7,9%
2020
4,6%
14,5%
30,7%
29,0%
13,6%
7,6%
2021
4,3%
14,0%
30,9%
28,4%
14,3%
8,0% 0,1%
2022
4,5%
13,6%
31,2%
28,2%
15,5%
6,8% 0,1%
0 t/m 3 jaar
4 t/m 7 jaar
8 t/m 11 jaar
12 t/m 15 jaar
16 t/m 17 jaar
18 t/m 22 jaar
23 plus
*Het gaat om de leeftijd van actieve cliënten op 1 januari van het betreffende jaar
5.1.4. Financieringsvorm De meeste gestarte cliënten in de jeugdzorg doen dat met de financieringsvorm Zorg in Natura (ZIN). In 2019 t/m 2022 startte gemiddeld 4% van de jeugdigen in jeugdzorg met een Persoonsgebonden budget (PGB). Het totaal in onderstaande grafiek komt boven de 100% uit, dat betekent dat een deel van de jeugdigen zowel een ZIN financieringsvorm heeft als een PGB financieringsvorm. Grafiek 6: percentage van gestarte jeugdigen in jeugdzorg per financieringsvorm 2019
98,2%
5,6%
2020
98,8%
4,0%
2021
99,5%
2,5%
2022
98,5%
3,8%
% gestarte cliënten ZIN
% gestarte cliënten PGB
8
5.1.5. Jeugdzorggebruik per type jeugdzorg In tabel 1 wordt het aantal cliënten waarvoor gedeclareerd is per jaar en per type jeugdzorg weergegeven. De meeste cliënten ontvingen zorg in de type jeugdzorg individuele behandeling. Binnen de types jeugdzorg is een aantal opvallende ontwikkelingen te zien. Stijging aantal jeugdigen in: • DAGBEHANDELING GROEP , nam tussen 2019 en 2022 toe met 88% en tussen 2020 en 2022 met 43%. • GEZINSGERICHT , nam tussen 2019 en 2022 toe met 77% en tussen 2020 en 2022 met 66%. De absolute aantallen in deze categorie zijn klein waardoor er relatief gezien al snel grote wijzigingen kunnen optreden. Het aantal nam toe van 76 in 2019 naar 100 in 2020 en 143 in 2022. • BASIS GGZ , nam tussen 2019 en 2022 toe met 36% en tussen 2020 en 2022 toe met 57%. In 2020 nam het aantal nog af met 13% sinds 2019, maar daarna nam het aantal elk jaar toe. • INDIVIDUELE BEHANDELING , nam tussen 2019 en 2022 toe met 30% en tussen 2020 en 2022 toe met 13%. • GEZINSGERICHT VERBLIJF , nam tussen 2019 en 2022 toe met 26% en tussen 2020 en 2022 toe met 24%. • LANDELIJKE VOORZIENINGEN , nam tussen 2019 en 2022 toe met 23% en tussen 2020 en 2022 toe met 6%. • INDIVIDUELE BEGELEIDING , nam tussen 2019 en 2022 toe met 15% en tussen 2020 en 2022 toe met 4%. Daling aantal jeugdigen in: • JEUGDZORGPLUS , nam tussen 2019 en 2022 af met 82% en tussen 2020 en 2022 af met 77%.
De absolute aantallen in deze categorie zijn klein waardoor er relatief gezien al snel grote wijzigingen kunnen optreden. Het aantal nam af van 17 in 2019 naar 13 in 2020 en 3 in 2022. • J EUGDHULP MET VERBLIJF OVERIG , nam tussen 2019 en 2022 af met 59% en tussen 2020 en 2022 af met 53%. De absolute aantallen in deze categorie zijn klein waardoor er relatief gezien al snel grote wijzigingen kunnen optreden. Het aantal nam af van 22 in 2019 naar 19 in 2020 en 9 in 2022. • JEUGDRECLASSERING , nam tussen 2019 en 2022 af met 40% en tussen 2020 en 2022 af met 20%. • JEUGDHULP GEZINSGERICHT VERBLIJF , nam tussen 2019 en 2022 af met 29% en tussen 2020 en 2022 af met 18%. • NIET LANGER VRIJBLIJVENDE HULPVERLENING , nam tussen 2019 en 2022 af met 25% en tussen 2020 en 2022 af met 29%. • GGZ AMBULANT , nam tussen 2019 en 2022 af met 14% en tussen 2020 en 2022 af met 10%. • RESIDENTIEEL VERBLIJF , nam tussen 2019 en 2022 af met 10% en tussen 2020 en 2022 toe met 29%. • JEUGDHULP CRISIS /LTA/GGZ- VERBLIJF , nam tussen 2019 en 2022 af met 4% en tussen 2020 en 2022 af met 15%. • DAGBESTEDING /BEGELEIDING GROEP , nam tussen 2019 en 2022 af met 3% en tussen 2020 en 2022 af met 1%. • JEUGDBESCHERMING /JEUGDRECLASSERING , bleef tussen 2019 en 2022 gelijk, maar nam tussen 2020 en 2022 af met 7%.
9
Tabel 1: aantal gedeclareerde cliënten per type jeugdzorg Aantal actieve cliënten per type jeugdzorg 2019
2020
2021
2022
Verschil 2022-2019
Verschil 2022-2020
Individuele behandeling
653
748
834
847
30%
13%
GGZ Ambulant
925
884
829
795
-14%
-10%
Individuele begeleiding
450
497
511
519
15%
4%
Basis GGZ
278
241
307
378
36%
57%
Jeugdbescherming/Jeugdreclassering
268
286
279
267
0%
-7%
Dagbesteding/begeleiding groep
148
145
140
144
-3%
-1%
Dagbehandeling groep
76
100
126
143
88%
43%
Gezinsgericht verblijf
111
113
122
140
26%
24%
Niet langer vrijblijvende hulpverlening
121
129
115
91
-25%
-29%
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
75
85
72
72
-4%
-15%
Gezinsgericht
30
32
31
53
77%
66%
Landelijke voorzieningen
43
50
46
53
23%
6%
Residentieel verblijf
40
28
37
36
-10%
29%
Jeugdhulp gezinsgericht verblijf
51
44
40
36
-29%
-18%
Jeugdreclassering
58
44
44
35
-40%
-20%
Jeugdhulp met verblijf overig
22
19
14
9
-59%
-53%
Jeugdzorgplus
17
13
7
3
-82%
-77%
Onbekend
6
10
1
-100%
-100%
Totaal
1945
1988
2068
10%
7%
2134
5.1.6. Verwijzers De meeste toewijzingen worden gedaan door de huisarts en de gemeente. Het aandeel verwijzingen door de huisarts nam met 3% toe tussen 2019 en 2022, in 2019 werd 31% en in 2022 werd 34% van de nieuw gestarte toewijzingen door de huisarts toegewezen. Het aandeel verwezen toewijzingen via de gemeente nam af met 3% tussen 2019 en 2022. In 2022 werd 27% van de nieuw gestarte toewijzingen toegewezen door de gemeente. Tabel 2: percentage nieuw gestarte toewijzingen verwezen per verwijzer per jaar Percentage gestarte toewijzingen per verwijzer 2019
2020
2021
2022
Verschil 2022-2019
Huisarts
31%
31%
33%
34%
3%
Gemeente
30%
30%
28%
27%
-3%
Gecertificeerde instelling
17%
17%
17%
19%
2%
Rechter, Officier van Justitie, functionaris Justitiële jeugdinrichting
9%
8%
8%
8%
-1%
Medisch specialist
8%
8%
8%
6%
-2%
Jeugdarts
1%
2%
3%
3%
2%
Zelfverwijzer/geen verwijzer
2%
3%
3%
3%
0%
Verwijzer onbekend
2%
0%
0%
0%
-2%
5.1.7. Instroom en uitstroom INSTROOM: het aantal cliënten met een startdatum in de geselecteerde periode die, zover bekend,
nog niet eerder een zorgproduct hebben ontvangen. UITSTROOM: het aantal cliënten met ten minste één zorgproduct met een einddatum in de geselecteerde periode waarbij, zover bekend, binnen 180 dagen daarna niet nog een zorgproduct aan de betreffende cliënt is afgegeven. In 2020 t/m 2022 is het aantal nieuw ingestroomde cliënten nauwelijks gewijzigd. (toegenomen met 1%). Het aantal uitgestroomde cliënten is tussen 2019 en 2021 toegenomen met 40 procent (grafiek 7).
10
Grafiek 7: aantal ingestroomde en uitgestroomde cliënten per jaar 653
549
2019
681
770
657
538
Instroom
2020
Uitstroom 2021
2022
* Deze grafiek toont geen informatie voor instroom in 2019 en ook niet voor uitstroom in 2022. Toewijzingen die eindigden voor 2023 en
verlengd zijn in 2023 zijn nu als uitstroom gerekend. Hetzelfde geldt voor de instroom in 2019, omdat er in het onderzoek geen data is meegenomen van voor 2019 worden cliënten die actief zijn sinds 1 januari 2019 als nieuw ingestroomd gezien, terwijl zij daarvoor mogelijk wel een actieve toewijzing hadden. De jaren 2020 t/m 2022 geven daarom een getrouwer beeld voor de instroom en de jaren 2019 t/m 2021 voor de uitstroom.
5.1.8. Gemiddeld aantal toewijzingen per cliënt Tussen 2019 en 2022 is er sprake van gemiddeld 2,7 tot 2,9 toewijzingen per cliënt. Zoals te zien in onderstaande grafiek starten cliënten gemiddeld met een iets lager aantal toewijzingen dan actieve cliënten, namelijk tussen 2,3 tot 2,4 toewijzingen. Dat betekent dat er later in het traject nieuwe toewijzingen worden toegevoegd. In hoofdstuk 5.11.1. wordt dieper ingegaan op het aantal toewijzingen per cliënt. Grafiek 8: gemiddeld aantal toewijzingen per actieve of gestarte cliënt 2,7
2,9
2,3
2019
2,8
2,3
2020
2,4
2021
Gemiddeld aantal toewijzingen per actieve cliënt
2,7
2,3
2022
Gemiddeld aantal toewijzingen per gestarte cliënt
5.1.9. Kosten 5.1.9.1. TOTALE KOSTEN JEUGDZORG PER JAAR
De totale kosten voor de jeugdzorg namen tussen 2019 en 2022 toe met 14,6% en € 3.292.799 (grafiek 9). Wanneer er gecorrigeerd wordt voor de indexering is de kostenstijging nog 6,0% en bedraagt deze €1.353.687 (tabel 3). Dat betekent dat deze kostenstijging van 6% voortkomt uit de inzet van zorgproducten zelf en niet door de prijsinflatie. De grootste daadwerkelijke toename van kosten vond plaats in 2021, met 9% (reële kostenstijging van 6,6%). In 2022 zijn de kosten t.o.v. 2021 nominaal gezien nagenoeg gelijk gebleven, terwijl ze reëel zijn gedaald met 2,6%. Grafiek 9: Totaal gedeclareerde waarde voor jeugdzorg per jaar € 25.834.013
€ 25.908.352 +0,3%
€ 23.695.190
+9,0%%
€ 22.615.553 +4,8%
2019
2020
+1%
2021
2022
*De gegeven percentages betreffen het nominale verschil t.o.v. het voorgaande jaar
11
Tabel 3: nominaal en reëel kostenverschil per jaar 2019
2020
2021
2022
€ 23.695.190
€ 25.834.013
€ 25.908.352
Nominaal kostenverschil met vorig jaar
+4,77%
+ 9,03%
+0,29%
Indexering
2,58%
2,30%
3,00%
Reële kostenverschil met vorig jaar
+2,14%
+6,57%
-2,63%
Totale kosten
€ 22.615.553
Grafiek 10 laat de verdeling zien van de gedeclareerde waarde van PGB en Zorg in natura in 2019 t/m 2022; 95-97% van de gedeclareerde waarde in deze periode betreft Zorg in Natura. Grafiek 10: aandeel van totaal gedeclareerde waarde wat bestaat uit declaraties PGB of Zorg in Natura 2019
5%
95%
2020
4%
96%
2021 3%
97%
2022
3% PGB
97% ZIN
5.1.9.2. HET AANTAL JEUGDIGEN IN JEUGDZORG WAARVOOR IS GEDECLAREERD EN DE GEMIDDELDE KOSTEN PER CLIËNT
In de periode 2019 t/m 2022 kostte de jeugdzorg ieder jaar gemiddeld € 12.045 per cliënt. De gemiddelde kosten per cliënt zijn 4,4 % hoger in 2022 dan in 2019, maar gecorrigeerd voor indexering zijn de gemiddelde reële kosten per jeugdige juist met 3,4% afgenomen. Het aantal cliënten waarvoor gedeclareerd wordt is wel elk jaar toegenomen en in totaal tussen 2019 en 2022 is er sprake van een toename van 9,7% (tabel 4). Per cliënt is er in 2022 dus gemiddeld minder zware en/of minder langdurige jeugdzorg ingezet dan in de drie jaren daarvoor. Tabel 4: Gemiddelde gedeclareerde waarde per cliënt per jaar Jaar Aantal cliënten Nominaal gemiddelde waarvoor gedeclareerde waarde gedeclareerd per cliënt 2019 1945 € 11.628
Nominaal verschil t.o.v. jaar ervoor
Reëel gemiddelde gedeclareerde waarde per cliënt € 11.628
Reëel verschil t.o.v. jaar ervoor
2020
1988
€ 11.919
+ 2,51%
€ 11.619
- 0,07%
2021
2068
€ 12.492
+ 4,81%
€ 11.904
+2,45%
2022
2134
€ 12.141
- 2,81%
€ 11.232
- 5,65%
Verschil 2022-2019
+ 189 (9,7%)
+ € 513
+ 4,41%
-€ 395
-3,40%
5.1.9.3. A NALYSE ONTWIKKELING TOTALE KOSTEN
De totale reële kosten voor de jeugdzorg zijn tussen 2019 en 2022 toegenomen met 6% en tussen 2020 en 2022 met 3,8% (bij beiden is er gecorrigeerd voor de indexatie). Deze stijging wordt alleen veroorzaakt door een stijging in het aantal cliënten waarvoor er gedeclareerd is (namelijk een stijging van 9,7% tussen 2019 en 2022 en van 7,3% tussen 2020 en 2022), want de gemiddelde reële kosten per cliënt namen af met 3,4% tussen 2019 en 2022 en met 3,3% tussen 2020 en 2022. Tabel 5: nominaal en reëel verschil tussen 2019 en 2022 in kosten, aantal cliënten en kosten per cliënt Nominaal verschil 2019-2022
Reëel verschil 2019-2022
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/client
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/client
+ 14,56%
+9,72%
+4,41%
+5,99%
+9,72%
-3,40%
12
Tabel 6: nominaal en reëel verschil tussen 2020 en 2022 in kosten, aantal cliënten en kosten per cliënt Nominaal verschil 2020-2022
Reëel verschil 2020-2022
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/client
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/client
+ 9,34%
+7,34%
+1,9%
+3,77%
+7,34%
-3,30%
5.1.9.4. ZIN
De totale kosten voor jeugdzorg met Zorg in Natura namen toe met 17,2% (reëel met 8,4%). Tussen 2020 en 2021 namen de kosten het hardst toe, namelijk met 17,8% (reëel met 15,1%). Dat komt alleen door een toename in het aantal cliënten want de kosten per cliënt namen reëel gezien juist af. In 2022 bleven de kosten nominaal gezien nagenoeg gelijk maar reëel gezien is er sprake van een afname van 2,9%. Tabel 10: Gemiddelde gedeclareerde waarde ZIN per cliënt per jaar Jaar Gedeclareerde waarde Aantal cliënten waarvoor gedeclareerd 2019 € 21.375.349 1912
Gemiddelde gedeclareerde waarde per cliënt € 11.180
2020
€ 22.654.157
1968
€ 11.511
2021
€ 25.057.089
2055
€ 12.193
2022
€ 25.052.123
2110
€ 11.873
Verschil 2022-2019
+ € 3.676.774 (17,20%)
+ 198 (+ 10,36%)
+ € 693 (+ 6,20%)
Tabel 11: nominaal en reëel kostenverschil voor ZIN per jaar 2019 2020
2021
2022
€ 22.654.157
€ 25.057.089
€ 25.052.123
Nominaal kostenverschil met vorig jaar
+5,98%
+10,61%
-0,02%
+17,20%
Indexering
2,58%
2,30%
3,00%
8,09%
Reële kostenverschil met vorig jaar
+3,32%
+8,12%
-2,93%
+8,43%
Totale kosten
€ 21.375.349
2019-2022
Tabel 12: nominaal en reëel verschil tussen 2019 en 2022 in kosten, aantal cliënten en kosten per cliënt voor PGB Nominaal verschil 2019-2022
Reëel verschil 2019-2022
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/client
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/client
+ 17,20%
+10,36%
+6,20%
+ 8,43%
+10,36%
-5,46%
5.1.9.5. PGB
De totale kosten voor PGB namen af met 31% tussen 2019 en 2022 (reële afname was 36%). Het gaat hier echter om voorschotten van de verwachte zorg. De daadwerkelijke verwachte uitnutting is ongeveer 70-75%. In 2022 is er o.b.v. de voorschotten sprake van een toename van 10,2% t.o.v. 2021 (reëel 7,0%). Zowel het aantal cliënten als de gemiddelde kosten per cliënt zijn afgenomen. Maar de algehele kostendaling zit vooral in de afname van het aantal cliënten tussen 2019 en 2022. Tabel 7: Nominaal gedeclareerde waarde, aantal cliënten waarvoor gedeclareerd en gemiddelde gedeclareerde waarde per cliënt voor PGB per jaar Jaar Gedeclareerde Aantal cliënten Gemiddelde gedeclareerde waarde waarvoor gedeclareerd waarde per cliënt 2019 € 1.240.204 114 € 10.879 2020
€ 1.041.034
93
€ 11.194
2021
€ 776.924
64
€ 12.139
2022
€ 856.228
81
€ 10.571
Verschil 2022-2019
-€ 383.975 (31,0%)
-33 (-28,9%)
-€308 (-2,8%)
13
Tabel 8: nominaal en reëel kostenverschil voor PGB per jaar 2019 2020
2021
2022
€ 1.041.034
€ 776.924
€ 856.228
Nominaal kostenverschil met vorig jaar
-16,06%
- 25,37%
+ 10,21%
-30,96%
Indexering
2,58%
2,30%
3,00%
8,09%
Reële kostenverschil met vorig jaar
-18,17%
-27,05%
+7,00%
-36,13%
Totale kosten
€ 1.240.204
2019-2022
Tabel 9: nominaal en reëel verschil tussen 2019 en 2022 in kosten, aantal cliënten en kosten per cliënt voor PGB Nominaal verschil 2019-2022
Reëel verschil 2019-2022
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/client
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/client
- 30,96%
-28,9%
-2,83%
-36,13%
-28,9%
-15,46%
5.1.9.6. KOSTEN PER TYPE JEUGDZORG
In tabel 13 wordt de totaal gedeclareerde waarde (PGB+ZIN) per jaar per type jeugdzorg weergegeven, het aandeel per type jeugdzorg van de totale kosten in 2022 en het nominale en reële kostenverschil tussen 2019 en 2022 per type jeugdzorg. Grafiek 11 toont per type jeugdzorg het percentage van de totaal gedeclareerde waarde van alle jaren. Het type jeugdhulp individuele begeleiding beslaat 17% van de totale jeugdzorgkosten in 2022. Individuele behandeling betreft 16% en GGZ ambulant betreft 14% van de totale jeugdzorgkosten in 2022. De kostenstijging van de jeugdzorg wordt vooral veroorzaakt door een stijging in de volgende type jeugdzorg: 1. INDIVIDUELE BEHANDELING (nominaal 39,1%, reëel 28,7%) in combinatie met dat dit type jeugdzorg 16% van de totale kosten betreft (nr. 2 duurste type jeugdzorg), heeft dit een grote impact op de totale kostenstijging. 2. DAGBEHANDELING GROEP (nominaal met 66,1%, reëel met 53,7%), in combinatie met dat dit type jeugdzorg 7,5% van de totale kosten betreft (nr. 4 duurste type jeugdzorg), heeft dit een grote impact op de totale kostenstijging. 3. RESIDENTIEEL VERBLIJF (nominaal met 50,2%, reëel met 39,0%) in combinatie met dat dit type jeugdzorg 7,4% van de totale kosten betreft (nr. 6 duurste type jeugdzorg), heeft dit een grote impact op de totale kostenstijging. 4.
GEZINSGERICHt (nominaal met 92,1%, reëel met 77,7%) in combinatie met dat dit type jeugdzorg 7,2% van de totale kosten betreft (nr. 6 duurste type jeugdzorg), heeft dit een grote impact op de totale kostenstijging. 5. GEZINSGERICHT VERBLIJF (nominaal met 23,4%, reëel met 14,2%) in combinatie met dat dit type jeugdzorg 7,2% van de totale kosten betreft (nr. 6 duurste type jeugdzorg), heeft dit impact op de totale kostenstijging. De reële gedeclareerde waarde van GGZ ambulant, jeugdhulp gezinsgericht verblijf, jeugdbescherming/jeugdreclassering, jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf, jeugdzorgplus, jeugdreclassering, jeugdhulp met verblijf overig nam juist af.
14
Tabel 13: gedeclareerde waarde per type jeugdzorg per jaar. Type jeugdzorg 2019 2020
2021
2022
Gemiddelde
Individuele begeleiding
€ 4.077.166,6
€ 4.551.780,0
€ 4.635.055,6
€ 4.497.283,0
€ 4.440.321
Percentage van totaal in 2022 17,4%
Nominaal Verschil 2019-2022 10,3%
Reëel verschil 2019-2022 2,0%
Individuele behandeling
€ 2.977.373,5
€ 3.860.523,7
€ 4.741.717,7
€ 4.141.410,5
€ 3.930.256
16,0%
39,1%
28,7%
GGZ Ambulant
€ 3.980.230,9
€ 3.669.493,2
€ 3.793.198,6
€ 3.564.838,8
€ 3.751.940
13,8%
-10,4%
-17,1%
Dagbehandeling groep
€ 1.176.878,7
€ 1.633.098,2
€ 2.262.949,0
€ 1.955.072,4
€ 1.757.000
7,5%
66,1%
53,7%
Jeugdbescherming/Jeugdreclassering
€ 1.816.282,0
€ 1.940.779,2
€ 1.870.093,9
€ 1.923.692,1
€ 1.887.712
7,4%
5,9%
-2,0%
Residentieel verblijf
€ 1.268.725,8
€ 1.426.854,0
€ 1.685.978,5
€ 1.905.629,4
€ 1.571.797
7,4%
50,2%
39,0%
Gezinsgericht
€ 973.100,7
€ 1.180.929,2
€ 1.156.810,2
€ 1.868.865,9
€ 1.294.926
7,2%
92,1%
77,7%
Gezinsgericht verblijf
€ 1.276.466,5
€ 1.262.352,9
€ 1.385.357,9
€ 1.575.402,3
€ 1.374.895
6,1%
23,4%
14,2%
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
€ 1.172.024,1
€ 970.230,7
€ 876.769,8
€ 1.026.781,9
€ 1.011.452
4,0%
-12,4%
-18,9%
Landelijke voorzieningen
€ 538.936,4
€ 654.884,4
€ 799.000,9
€ 731.684,5
€ 681.127
2,8%
35,8%
25,6%
Basis GGZ
€ 308.510,5
€ 296.707,4
€ 419.841,0
€ 637.970,2
€ 415.757
2,5%
106,8%
91,3%
Dagbesteding/begeleiding groep
€ 441.181,3
€ 352.045,3
€ 552.903,1
€ 619.108,2
€ 491.309
2,4%
40,3%
29,8%
Jeugdhulp gezinsgericht verblijf
€ 490.645,3
€ 417.632,3
€ 450.150,3
€ 427.041,3
€ 446.367
1,6%
-13,0%
-19,5%
Jeugdzorgplus
€ 1.155.172,8
€ 444.689,9
€ 301.040,8
€ 380.702,8
€ 570.402
1,5%
-67,0%
-69,5%
Niet langer vrijblijvende hulpverlening
€ 345.825,0
€ 478.104,9
€ 373.023,3
€ 358.459,9
€ 388.853
1,4%
3,7%
-4,1%
Jeugdreclassering
€ 211.879,4
€ 197.329,7
€ 170.362,7
€ 180.950,7
€ 190.131
0,7%
-14,6%
-21,0%
Jeugdhulp met verblijf overig
€ 381.209,9
€ 321.515,3
€ 344.404,0
€ 113.458,0
€ 290.147
0,4%
-70,2%
-72,5%
Type jeugdzorg onbekend
€ 23.943,9
€ 36.239,9
€ 15.355,6
€0
€ 25.180
0,0%
-100,0%
-100,0%
Totaal
€ 22.615.553
€ 23.695.190
€ 25.834.013
€ 25.908.352
€ 24.513.277
100%
+14,6%
6,0%
* Type jeugdzorg onbekend: betekent dat er gedeclareerd is zonder productcode.
15
Grafiek 11: Percentage van de totaal gedeclareerde waarde per type jeugdzorg per jaar 0%
10%
20%
30%
40%
50%
2019
18%
2020
19%
16%
15%
2021
18%
18%
15%
2022
17%
13%
18%
16%
60%
5%
14%
70%
8%
7%
8%
9%
8%
6%
7%
7%
80%
90%
100%
4%
6%
5%
2% 1% 2% 2%
6%
5%
5%
4%
3% 1%1% 2% 2% 2%1%1%
3%
3% 2% 2% 2% 1%1%1%1%
4%
3%
7%
7%
4%
7%
5%
6%
Individuele begeleiding
Individuele behandeling
GGZ Ambulant
Dagbehandeling groep
Jeugdbescherming/Jeugdreclassering
Residentieel verblijf
Gezinsgericht
Gezinsgericht verblijf
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
Landelijke voorzieningen
Basis GGZ
Dagbesteding/begeleiding groep
Jeugdhulp gezinsgericht verblijf
Jeugdzorgplus
Niet langer vrijblijvende hulpverlening
Jeugdreclassering
Jeugdhulp met verblijf overig
Onbekend
5%
2%1%2%
2% 2% 2% 1%1%1% 0%
16
Gemiddelde kosten per jeugdige per type jeugdzorg De totale kosten per type jeugdzorg afgezet tegen het aantal jeugdigen in dat type jeugdzorg toont of de kosten per jeugdige ook zijn gestegen. Tabel 14 laat de gemiddelde kosten per jeugdige per type jeugdzorg zien. Voor de analyse van de gemiddelde kosten per jeugdige wordt er niet alleen gekeken naar de ontwikkeling sinds 2019, maar ook naar de ontwikkeling sinds 2020. Dit doen we om de ambitie “het stabiliseren van de gemiddelde kosten per cliënt op het niveau van 2020 (gecorrigeerd voor indexering)” te kunnen beantwoorden. Typen jeugdzorg waarbij er sprake is van een reële kostenstijging per jeugdige: • JEUGDZORGPLUS (reële stijging van 72,8% sinds 2019 en van 252,1% sinds 2020) • BASIS GGZ (reële stijging van 40,7% sinds 2019 en van 30,1% sinds 2020) • DAGBESTEDING /BEGELEIDING GROEP (reële stijging van 33,4% sinds 2019 en van 68,1% sinds 2020) • JEUGDRECLASSERING (reële stijging van 30,9% sinds 2019 en van 9,4% sinds 2020) • NIET LANGER VRIJBLIJVENDE HULPVERLENING (reële stijging van 27,5% sinds 2019 en van 0,9% sinds 2020) • JEUGDHULP GEZINSGERICHT VERBLIJF (reële stijging van 14,1% sinds 2019 en van 18,6% sinds 2020) Typen jeugdzorg waarbij er sprake is van een reële kostenvermindering per jeugdige: • JEUGDHULP MET VERBLIJF OVERIG (reële kostenvermindering van 32,7% sinds 2019 en van 29,3% sinds 2020) • DAGBEHANDELING
GROEP (reële kostenvermindering van 18,3% sinds 2019 en van 20,6% sinds 2020) • INDIVIDUELE BEGELEIDING (reële kostenvermindering van 11,5% sinds 2019 en van 10,2% sinds 2020) • GEZINSGERICHT VERBLIJF (reële kostenvermindering van 9,5% sinds 2019 en van 4,4% sinds 2020) • INDIVIDUELE BEHANDELING (reële kostenvermindering van 0,8% sinds 2019 en van 10,1% sinds 2020) Typen jeugdzorg waarbij er sprake is van een verschil in trend tussen 2019-2022 en 2020-2022: • JEUGDHULP CRISIS /LTA/GGZ-VERBLIJF (reële kostenvermindering van 15,6% sinds 2019 maar een reële stijging van 18,6% sinds 2020) • GGZ AMBULANT (reële kostenvermindering van 3,6% sinds 2019 maar een reële stijging van 2,5% sinds 2020) • RESIDENTIEEL VERBLIJF (reële stijging van 54,4% sinds 2019 en een daling van 1,4% sinds 2020) • GEZINSGERICHT (reële stijging van 0,6% sinds 2019 en een daling van 9,3% sinds 2020)
17
Tabel 14: gemiddelde kosten per jeugdige per type jeugdzorg en jaar Type jeugdzorg 2019 2020
2021
2022
Jeugdzorgplus
€ 67.951,34
€ 34.206,92
€ 43.005,83
€ 126.900,92
Nominaal Verschil 2019-2022 86,8%
Reëel Verschil 2019-2022 72,8%
Nominaal Verschil 2020-2022 271,0%
Reëel Verschil 2020-2022 252,1%
Residentieel verblijf
€ 31.718,15
€ 50.959,07
€ 45.566,99
€ 52.934,15
66,9%
54,4%
3,9%
-1,4%
Gezinsgericht
€ 32.436,69
€ 36.904,04
€ 37.316,46
€ 35.261,62
8,7%
0,6%
-4,5%
-9,3%
Jeugdhulp met verblijf overig
€ 17.327,72
€ 16.921,86
€ 24.600,29
€ 12.606,44
-27,2%
-32,7%
-25,5%
-29,3%
Dagbehandeling groep
€ 15.485,25
€ 16.330,98
€ 17.959,91
€ 13.671,84
-11,7%
-18,3%
-16,3%
-20,6%
Landelijke voorzieningen
€ 12.533,40
€ 13.097,69
€ 17.369,58
€ 13.805,37
10,1%
1,9%
5,4%
0,0%
Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf
€ 15.626,99
€ 11.414,48
€ 12.177,36
€ 14.260,86
-8,7%
-15,6%
24,9%
18,6%
Gezinsgericht verblijf
€ 11.499,70
€ 11.171,26
€ 11.355,39
€ 11.252,87
-2,1%
-9,5%
0,7%
-4,4%
Jeugdhulp gezinsgericht verblijf
€ 9.620,50
€ 9.491,64
€ 11.253,76
€ 11.862,26
23,3%
14,1%
25,0%
18,6%
Individuele begeleiding
€ 9.060,37
€ 9.158,51
€ 9.070,56
€ 8.665,29
-4,4%
-11,5%
-5,4%
-10,2%
Jeugdbescherming/Jeugdreclassering
€ 6.777,17
€ 6.785,94
€ 6.702,85
€ 7.204,84
6,3%
-1,6%
6,2%
0,8%
Individuele behandeling
€ 4.559,53
€ 5.161,13
€ 5.685,51
€ 4.889,50
7,2%
-0,8%
-5,3%
-10,1%
GGZ Ambulant
€ 4.302,95
€ 4.151,01
€ 4.575,63
€ 4.484,07
4,2%
-3,6%
8,0%
2,5%
Jeugdreclassering
€ 3.653,09
€ 4.484,77
€ 3.871,88
€ 5.170,02
41,5%
30,9%
15,3%
9,4%
Niet langer vrijblijvende hulpverlening
€ 2.858,06
€ 3.706,24
€ 3.243,68
€ 3.939,12
37,8%
27,5%
6,3%
0,9%
Dagbesteding/begeleiding groep
€ 2.980,95
€ 2.427,90
€ 3.949,31
€ 4.299,36
44,2%
33,4%
77,1%
68,1%
Basis GGZ
€ 1.109,75
€ 1.231,15
€ 1.367,56
€ 1.687,75
52,1%
40,7%
37,1%
30,1%
Onbekend
€ 3.990,65
€ 3.623,99
€ 15.355,55
€ 0,00
-100,0%
-100,0%
-100,0%
-100,0%
Totaal
€ 11.628
€ 11.919
€ 12.492
€ 12.141
+4,41%
-3,4%
+ 1,9%
-3,33%
18
5.1.9.4. A NALYSE ONTWIKKELING KOSTEN VAN DE DUURSTE 83% TYPES JEUGDZORG
Tabel 15 toont het nominale en het reële verschil tussen 2019 en 2022 per type jeugdzorg voor de totale kosten van die combinatie, het aantal cliënten en de gemiddelde kosten per cliënt. Dit maakt overzichtelijk of de eventuele kostenstijging verklaard wordt door een toename in het aantal cliënten of door een toegenomen zorgzwaarte, te zien in een toename van kosten per cliënt, of allebei. Type jeugdzorg met een kostentoename De flinke toename in kosten voor GEZINSGERICHT komt bijna volledig door een toename in cliënten. De stijging in kosten van DAGBEHANDELING GROEP komt door een nog grotere stijging in aantal cliënten, de kosten per cliënt namen juist aanzienlijk af. De kostenstijging in RESIDENTIEEL VERBLIJF wordt alleen verklaard door een toename in kosten per cliënt, want het aantal cliënten nam juist af De toename in kosten voor INDIVIDUELE BEHANDELING wordt verklaard door een bijna evenredige toename in cliënten. De kostenstijging van GEZINSGERICHT VERBLIJF wordt veroorzaakt door een nog grotere stijging in aantal cliënten, de kosten per cliënt namen juist af. De kosten voor INDIVIDUELE BEGELEIDING namen reëel maar met 2% toe, dit komt door een toename in cliënten, de kosten per cliënt namen juist af. Type jeugdzorg met een kostenafname De kostenafname in GGZ AMBULANT komt voornamelijk door een afname in cliënten, en in mindere mate door een afname in kosten per cliënt.
De minimale kostenafname van JEUGDBESCHERMING /JEUGDRECLASSERING van 2% komt voornamelijk door een afname in kosten per cliënt -
Tabel 15: nominaal en reëel verschil tussen 2019 en 2022 per type jeugdzorg in kosten, aantal cliënten en kosten per cliënt Nominaal verschil 2019-2022
Reëel verschil 2019-2022
Type jeugdzorg
Gedeclareerd in 2022
Percentage van totaal 2022
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/ client
Kosten
Aantal cliënten
Kosten/ client
Individuele begeleiding
€ 4.497.283,0
17,4%
10,3%
15,3%
-4,4%
2,0%
15,3%
-11,5%
Individuele behandeling
€ 4.141.410,5
16,0%
39,1%
29,7%
7,2%
28,7%
29,7%
-0,8%
GGZ Ambulant
€ 3.564.838,8
13,8%
-10,4%
-14,1%
4,2%
-17,1%
-14,1%
-3,6%
Dagbehandeling groep
€ 1.955.072,4
7,5%
66,1%
88,2%
-11,7%
53,7%
88,2%
-18,3%
Jeugdbescherming/ Jeugdreclassering
€ 1.923.692,1
7,4%
5,9%
-0,4%
6,3%
-2,0%
-0,4%
-1,6%
Residentieel verblijf
€ 1.905.629,4
7,4%
50,2%
-10,0%
66,9%
39,0%
-10,0%
54,4%
Gezinsgericht
€ 1.868.865,9
7,2%
92,1%
76,7%
8,7%
77,7%
76,7%
0,6%
Gezinsgericht verblijf
€ 1.575.402,3
6,1%
23,4%
26,1%
-2,1%
14,2%
26,1%
-9,5%
19
5.1.9.5. KOSTEN PER PRODUCT
In 2022 werd zorg binnen 96 producten gedeclareerd. In de volgende grafiek wordt de verdeling van deze producten over de gedeclareerde waarde in 2022 weergegeven. In de legenda staan de 14 producten die samen 70% van de gedeclareerde waarde in 2022 innemen gerangschikt van hoog naar laag. De drie grootste kostendrijvers van de totale jeugdzorgkosten in 2022 zijn: - Individuele behandeling zwaar (10%) - Jeugd-ggz behandeling specialistisch (8%) - Begeleiding specialistisch jeugd (8%) Grafiek 12: Percentage van de totaal gedeclareerde waarde ZIN per product
3,5% 10,1%
7,9%
7,8%
6,6%
5,6%
4,5%
2,9% 3,4%
0%
10%
20%
30%
2,2%
4,3% 4,1% 3,8%
40%
50%
2,8%
60%
70%
80%
90%
Individuele behandeling - zwaar Jeugd-ggz behandeling specialistisch Begeleiding specialistisch - Jeugd Begeleiding - Jeugd Pleegzorg
Individuele behandeling Jeugd ggz behandeling hoog-specialistisch Gezinshuizen Ondertoezichtstelling jaar 2 en verder: inspanningsgericht Groepsbehandeling Kinderdagcentrum (KDC) Jeugdhulp verblijf: inspanningsgericht URC Gezinshuizen (44A08) Aspecifiek
*aspecifiek betreft landelijk ingekochte zorg
Trends duurste 70% producten van 2022 In tabel 16 is de gedeclareerde waarde per jaar te zien van de duurste 70% producten van 2022. Er wordt onderscheid gemaakt in het nominale en reële verschil tussen 2019 en 2022. Ten opzichte van 2019 stegen de kosten voor het duurste product, individuele behandeling-zwaar, tot 2022 nominaal met 33,5% en reëel met 23,5%. De opvallende kostenstijging in 2021 nam in 2022 weer flink af. Het tweede duurste product, jeugd-ggz behandeling specialistisch, laat ondanks het grote aandeel op het totaal van de kosten een daling zien van nominaal 22,6% en reëel 28,4%. Er zijn twee producten die opvallen in de mate van stijging van gedeclareerde kosten. Dat zijn het product jeugdhulp verblijf: inspanningsgericht, waar bijna 4x zoveel voor is gedeclareerd in 2022 dan in 2019 en URC Gezinshuizen waarop in 2022 2,5x zoveel werd gedeclareerd dan in 2019.
20
100%
Tabel 16: gedeclareerde waarde per product uit de top 70% van 2022 per jaar. Product 2019 2020
2021
2022
Gemiddelde
Percentage van totaal in 2022
Nominaal verschil 2019-2022
Reëel verschil 2019-2022
Individuele behandeling - zwaar
€ 1.968.530
€ 2.600.447
€ 3.140.313
€ 2.622.988
€ 2.583.069
10,1%
33,2%
23,3%
Jeugd-ggz behandeling specialistisch
€ 2.649.116
€ 2.367.923
€ 2.235.554
€ 2.049.911
€ 2.325.626
7,9%
-22,6%
-28,4%
Begeleiding specialistisch - Jeugd
€ 1.975.961
€ 2.547.346
€ 2.560.805
€ 2.033.695
€ 2.279.452
7,8%
2,9%
-4,8%
Begeleiding - Jeugd
€ 1.109.090
€ 1.268.512
€ 1.591.568
€ 1.714.974
€ 1.421.036
6,6%
54,6%
43,1%
Pleegzorg
€ 1.246.642
€ 1.233.530
€ 1.338.667
€ 1.433.481
€ 1.313.080
5,5%
15,0%
6,4%
Individuele behandeling
€ 777.166
€ 970.558
€ 1.230.623
€ 1.166.380
€ 1.036.182
4,5%
50,1%
38,8%
Jeugd ggz behandeling hoog-specialistisch
€ 906.751
€ 1.022.745
€ 1.178.975
€ 1.127.826
€ 1.059.074
4,4%
24,4%
15,1%
Gezinshuizen
€ 973.101
€ 1.180.929
€ 1.156.810
€ 1.836.337
€ 1.286.794
7,1%
88,7%
74,6%
Ondertoezichtstelling jaar 2 en verder: inspanningsgericht
€ 829.241
€ 1.097.617
€ 1.025.428
€ 975.386
€ 981.918
3,8%
17,6%
8,8%
Groepsbehandeling Kinderdagcentrum (KDC)
€ 513.162
€ 657.442
€ 940.542
€ 905.684
€ 754.207
3,5%
76,5%
63,3%
Jeugdhulp verblijf: inspanningsgericht
€ 183.251
€ 450.594
€ 902.984
€ 888.468
€ 606.324
3,4%
384,8%
348,5%
Aspecifiek
€ 538.936
€ 654.884
€ 799.001
€ 731.684
€ 681.127
2,8%
35,8%
25,6%
Dagbehandeling/Naschoolse Leergroep zwaar
€ 577.558
€ 705.927
€ 816.666
€ 562.938
€ 665.772
2,2%
-2,5%
-9,8%
21
5.1.9.6. A NALYSE ONTWIKKELING KOSTEN VAN DE DUURSTE 70% PRODUCTEN
In tabel 17 wordt het nominale en het reële verschil tussen 2019 en 2022 weergegeven per product (70% duurste producten) voor de totale kosten, het aantal cliënten en de gemiddelde kosten per cliënt. De kolommen die het reële verschil tonen maken overzichtelijk of het kostenverschil verklaard wordt door een toename in het aantal cliënten of door een toegenomen zorgzwaarte, te zien in een toename van kosten per cliënt, of allebei. De getallen in de kolommen met het nominale verschil geven door de verrekende indexering een minder duidelijk beeld over de ontwikkelingen in de declaraties. Producten met een kostentoename -
-
Oorzaak van de kostenstijging is (vooral) een toename van de reële kosten per cliënt De kostenstijging van INDIVIDUELE BEHANDELING - ZWAAR wordt voornamelijk verklaard door een toename in de reële kosten per cliënt, en voor een kleiner deel door een stijging van het aantal cliënten. De toename in kosten voor BEGELEIDING -JEUGD komt alleen door de toename in kosten per cliënt. Het aantal cliënten nam namelijk zelfs iets af. De kostentoename van JEUGD- GGZ BEHANDELING HOOG - SPECIALISTISCH wordt alleen verklaard door een flinke toename in reële kosten per cliënt, het aantal cliënten nam juist af. Ook de kostentoename voor ONDERTOEZICHTSTELLING JAAR 2 EN VERDER: INSPANNINGSGERICHT namen alleen toe doordat de reële kosten per cliënt zijn toegenomen. Oorzaak van de kostenstijging is (vooral) een toename van het aantal cliënten De toename in kosten voor PLEEGZORG wordt alleen verklaard door een toename in cliënten, want de kosten per cliënt namen juist af. De flinke kostentoename van INDIVIDUELE BEHANDELING komt alleen door een grote toename in cliënten, want de kosten per cliënt namen juist af. De flinke kostentoename van GROEPSBEHANDELING KINDERDAGCENTRUM (KDC) komt door een grote toename in cliënten. De reële kosten per cliënt namen juist af.