Bijl. 1- Visie Sporten & Bewegen in Gouda 2024-2032

Om te realiseren dat het sport-, cultuur- en welzijnsdomein elkaar daadwerkelijk gaan versterken op maatschappelijke vraagstukken, is het belangrijk om intensiever met elkaar te gaan samenwerken. In de afgelopen jaren is hier al kleinschalig op ingezet maar dat willen we duurzaam verankeren. Het Gouds Leefstijlakkoord is hier een mooi voorbeeld van. Hierin hebben de Brede School Gouda, de vier grote Goudse culturele instellingen, SPORT•GOUDA, de gemeente, de GGD, Kwadraad Maatschappelijk Werk, maar bijvoorbeeld ook wijkcentra, sociale teams en CJG een kartrekkersrol. Ambitie 5: We dragen met sport en bewegen bij aan een gezonde leefstijl Voldoende bewegen en het plezier van kunnen sporten dragen sowieso bij aan een gezonde leefstijl. Bij alles wat we doen is dat het onderliggende doel. Op een aantal vlakken is de verbinding er nog directer en zetten we instrumenten in om sport en bewegen rechtstreeks aan een gezonde leefstijl te koppelen. Dat doen we bijvoorbeeld in het algemeen met Gouda Goed Bezig, met het Leefstijlakkoord en in de afgelopen jaren ook met specifieke projecten zoals Bewegen Werkt (dat bewegen inzet voor mensen die belemmeringen ondervinden bij de stap naar werk). Ook de inzet voor nieuwkomers onze rol als koplopergemeente op het gebied van inzet voor de mentale gezondheid van jongeren, en de inzet op gecombineerde leefstijlinterventies, passen in dit plaatje.

Zeker binnen deze ambitie, gericht op het bereiken van een gedragsverandering bij inwoners, is een lange adem vereist en is een breed lokaal draagvlak nodig. Binnen deze ambitie wordt zeer nadrukkelijk de verbinding met het sociaal domein gelegd, niet alleen binnen het gemeentehuis. Het reeds opgebouwde netwerk met GGD, huisartsen, fysiotherapeuten, gezondheidscentra, leefstijlcoaches, diëtisten, ziekenhuis, verpleeghuizen en andere (para)medische partijen en zorgpartners speelt een cruciale rol in deze ambitie en willen we de komende jaren dan ook verder vergroten. Wat willen we bereiken? •

Het percentage Gouwenaars dat gedurende een maand niet sport, is in 2024 28%. 32% geeft aan niet te sporten vanwege gezondheidsklachten. Dat percentage van 32% daalt naar 15% in 2032. .

We meten dat met de tweejaarlijkse Goudse Sportdeelname Index. Wat gaan we daarvoor doen? o

We voeren het Gouds Leefstijlakkoord uit. In het in 2024 gelanceerde Leefstijlakkoord is de gemeente een van de dragende spelers. Samen met SPORT•GOUDA, de GGD, gro-up buurtwerk, de Brede School, Kwadraad, het Sociaal Team, Kwintes en Kernkracht is er een document opgesteld van en voor de stad. Een document waarin ambities zijn verwoord waaraan lokale partijen met elkaar willen werken de komende jaren. Waarbij over grenzen heen wordt gekeken en waarin ‘positieve gezondheid’ centraal staat. In het akkoord gaat het – net als in deze sportnota – over het fundament op orde, over verbinding en maatschappelijke meerwaarde en over kansengelijkheid en talentontwikkeling. Er is jaarlijks budget beschikbaar voor initiatieven vanuit de stad vanuit de ‘Leefstijlakkoordpot’ (in 2025 en 2026 in ieder geval € 50.000, daarna nog onzeker en afhankelijk van kabinetsplannen) en we zorgen gezamenlijk voor een communicatiecampagne die ervoor moet zorgen dat er voortdurend pagina 20

aandacht wordt gegeven aan de gedachte van het Leefstijlakkoord.

o

We continueren de uitvoering van Gouda Goed Bezig. Gouda is al sinds 2014 een JOGG Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst-gemeente. De overeenkomst met uitvoerder SPORT•GOUDA is inmiddels al een aantal keren verlengd en deze loopt in ieder geval tot en met 2026. Analoog aan het gemeentelijke uitvoeringsplan GALA sluiten we met Gouda Goed Bezig meer aan bij bewezen interventies en activiteiten waarbij regionaal of landelijk bewezen is dat deze resultaat boeken. Daarbij mikken we enerzijds op minder jeugdigen met overgewicht en obesitas, anderzijds op het vergroten van de kwaliteit van de gezonde leefomgeving. Overkoepelende doel is het aantal kinderen en jongeren met overgewicht te laten afnemen. Kansrijke Start, Gezonde sportkantines, rookvrije sportterreinen, verantwoord alcoholbeleid op sportverenigingen, Rijke Schooldag en Gezonde school-activiteiten zijn voorbeelden van acties waar we de komende jaren op blijven inzetten.

o

We zetten sport en bewegen in voor een betere mentale gezondheid van Gouwenaars Gouda is ‘koplopergemeente’ als het gaat om inzet op de mentale gezondheid van jongeren. Het aantal mensen dat zich eenzaam voelt of dat andere psychische problemen heeft, neemt de laatste jaren toe. Gemeentebreed zetten we daarom in op een mentaal en vitaal gezond Gouda waarin onze inwoners weerbaar en veerkrachtig zijn, om (beter) om te kunnen gaan met de uitdagingen in het leven. Dat doen we door preventie, vroegsignalering, agendering, bewustwording, bespreekbaar maken, handvatten te bieden en laagdrempelige ondersteuning waar nodig. We richten ons in het bijzonder op groepen mensen in kwetsbare omstandigheden. Met de inzet van sport en bewegen willen we daar een belangrijke bijdrage aan leveren, specifiek dus voor jongvolwassenen en ouderen, bijvoorbeeld in samenwerking met een partij als Mind Us

Ambitie 6: Lokale ondernemers zijn nauw betrokken bij de Goudse sport Uit de Goudse Sportdeelname Index 2023 blijkt dat 22% van de Gouwenaars die sporten, dat doet als abonnee, klant of cursist. En van de mensen die niet sporten, maar dat wel zouden willen, zou 49% een individuele fitnessactiviteit willen doen. Dat betekent dat sportieve ondernemers een belangrijke rol spelen in Gouda. Ze zijn over het algemeen goed in staat om specifieke doelgroepen aan te spreken. De beslotenheid en kleinschaligheid maakt dat mensen voor wie sporten lastig is, zich snel thuis kunnen voelen bij zo’n partij. Dat betekent dat sportieve ondernemers een belangrijke rol kunnen spelen bij het bereiken van bepaalde doelgroepen. Daarnaast zijn er veel ondernemers in de stad die een binding hebben met sport en die zich willen inzetten voor sport. Het zijn belangrijke redenen om nauw contact te zoeken en te houden met de Goudse ondernemers. Wat willen we bereiken? • •

Het aantal lokale sportondernemers dat aangesloten is bij POS-Gouda stijgt van 8 in 2024 naar 30 in 2032. SPORT•SUPPORT is in 2032 een netwerk met minimaal 20 bedrijven en 30 verenigingen.

pagina 21

Wat gaan we daarvoor doen? o

We voeren Gouda SPORT•SUPPORT uit. In 2023 zijn we gestart met SPORT•SUPPORT. Dit platform gaat uit van de kracht van verenigingen en ondernemers en wat ze voor elkaar kunnen betekenen. Met het platform kunnen matches worden gemaakt op basis van de vraag vanuit een vereniging/sportaanbieder en de kennis en kunde van een ondernemer. Goudse sportverenigingen en andere niet-commerciële sportaanbieders hebben hiermee de mogelijkheid om gratis ondersteuning te krijgen van gespecialiseerde vakmensen op verschillende terreinen.

o

We bouwen het lokale netwerk van sportieve ondernemers uit. We werken aan de opbouw van een lokaal netwerk van sportieve ondernemers. Naast Goudse verenigingen die zich dagelijks inzetten om Gouwenaars in beweging te krijgen, kent Gouda ook veel commerciële sport- en beweegaanbieders. Voorbeelden? Fitnesscentra, maneges, crossfit, padel, watersport, yoga. Deze partijen spelen een grote rol in Gouda omdat ze veel inwoners weten te motiveren om te bewegen. We gaan meer samenwerken met deze sportieve ondernemers en de landelijke koepelorganisatie Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) en kijken hoe we deze ondernemers kunnen ondersteunen vanuit de gemeente en SPORT•GOUDA. We noemen dat het lokale POS-kantoor. In 2023 is voor het eerst in klein verband met sommige van deze ondernemers gesproken. Vanaf 2024 doen we dat structureel.

Ambitie 7: Inspireren & etaleren Sport is voor velen een belangrijke bron van inspiratie. Mooie prestaties, doorzettingsvermogen en saamhorigheid kunnen mensen een goed gevoel geven. Het is belangrijk daar aandacht voor te hebben en deze waarde van sport volop te benutten. Dat doen we met onze lokale toptalenten, met rolmodellen, sleutelfiguren in de wijken, het uitdragen van good practices en het ondersteunen van clubs en sporters die op topniveau presteren. Wat willen we bereiken? •

Eens per twee jaar een gemeentelijke campagne over het belang van sporten en bewegen.

Wat gaan we daarvoor doen? o

We geven meer aandacht aan topprestaties We excelleren in meerdere sporten in Gouda. Topsporters en andere betrokkenen bij topsport spelen een belangrijke rol in de stad. We zetten hun in als ambassadeurs om te inspireren en om een gezonde leefstijl te stimuleren. We blijven aandacht geven aan door Goudse sporters geleverde topprestaties. We hopen en verwachten de komende jaren nieuwe Goudse Sportpenningen uit te kunnen reiken en de namen van de betreffende topsporters toe te kunnen voegen aan de Wall of Fame in sporthal De Mammoet. Die Wall of Fame krijgt in 2025 een makeover. In datzelfde jaar houden we het Reglement Goudse Sportpenning weer tegen het licht.

o

We communiceren over de waarden van sport We grijpen zoveel mogelijk gelegenheden aan om inspirerende waarden van sport zoals gezondheid, welzijn, doorzettingsvermogen, discipline, teamwork, fair play, respect, sociale interactie en persoonlijke ontwikkeling te benadrukken in onze communicatie-uitingen. We etaleren en inspireren Gouwenaars door sporters en sporten in de spo(r)tlight te plaatsen! Dit doen we tijdens evenementen zoals Gouda Beach, maar we kijken ook naar kansen om regionaal en landelijk samen te werken.

o

We ondersteunen organisatoren van sportevenementen Als er financiële ruimte voor is voeren we in 2025 een pilot Subsidieregeling Sportevenementen uit. Het is de bedoeling dat lokale organisatoren van sportieve evenementen daar een beroep op kunnen doen voor aanvullende financiering. Het gaat om relatief kleine ondersteuningsbudgetten waarvoor een eenvoudige regeling wordt opgesteld. Met de GoudApot wordt afgestemd hoe hierin samengewerkt kan worden.

pagina 22

o

We organiseren sportieve ontmoetingen Voor een sportief en gezond Gouda is samenwerken en ontmoeten heel belangrijk. Dit ontmoeten organiseren we op incidentele basis tijdens een Sportgala om te inspireren, tijdens festivals om te ervaren en tijdens sportcafés om te informeren. Sportverenigingen en andere bij sport en bewegen betrokken personen en partijen kunnen veel van elkaar leren, blijkt telkens weer. Elkaar ontmoeten is dan ook zeer waardevol. Bovendien is er op dit soort bijeenkomsten ook volop de gelegenheid om te laten zien en horen op welke onderwerpen er behoefte aan ondersteuning en advies is.

pagina 23

4. Bijdragen aan kansengelijkheid & talentontwikkeling Sport is bij uitstek geschikt om plezier te hebben, om te werken aan je gezondheid en conditie, om andere mensen te ontmoeten en voor het ontwikkelen van talent, maar dan moet wel iedereen de gelegenheid hebben om mee te doen. Dat is helaas lang niet altijd het geval. Dat kan allerlei redenen hebben: een fysieke of verstandelijke beperking, armoede of het niet bekend zijn met het bestaande aanbod. Ook weten we dat mensen met lagere inkomens veel minder sporten, meer stress ervaren en veel minder voldoende bewegen dan mensen met hogere inkomens. We willen iedereen zoveel mogelijk gelijke kansen bieden, maar dat betekent ook dat we ongelijk moeten investeren en op maat moeten kijken wat waar nodig is. Waar mogelijk doen we dat met ‘Living Labs’. In 2024 hebben we daar in De Korte Akkeren ervaring mee opgedaan door onder begeleiding van een ‘labregisseur’ met bewoners en wijkorganisaties in gesprek te gaan over wat er nodig is om de wijk letterlijk en figuurlijk meer in beweging te laten komen. We zien een tweedeling in de maatschappij. Voor de meeste mensen is een sportlidmaatschap of abonnement een relatief goedkope hobby, maar voor een aanzienlijke groep is het onbetaalbaar. De financiële drempel om in beweging te komen moet zo laag mogelijk zijn. Het vele aanbod dat er is, moet bekend en te vinden zijn.

Bovendien moet het aanbod letterlijk en figuurlijk toegankelijk en veilig zijn. Iedereen moet er kunnen komen en iedereen moet zich thuis voelen in een sport- of beweegomgeving. Diversiteit en inclusie zijn voor Gouda belangrijke waarden, ook in de sport. Ten slotte vinden we het belangrijk dat er voor iedereen iets is. We hebben een gevarieerd verenigingsleven en een breed commercieel aanbod, dat willen we zo houden. Ambitie 8: Sport is betaalbaar voor iedereen 6% van alle Nederlanders leeft onder of rond het bestaansminimum. Dat is ook in Gouda zo. Volgens de laatste cijfers van 2022 leven zo’n 8.000 Gouwenaars (waarvan circa 1.500 kinderen) in een huishouden dat een inkomen heeft van maximaal 130% van de bijstandsnorm. Omdat we vinden dat een beperkt budget sportdeelname niet in de weg mag staan, zetten we verschillende instrumenten in om dat tegen te gaan. Zo hanteren we een niet-kostendekkende huur voor het gebruik van gemeentelijke sportaccommodaties, proberen we de jaarlijkse huurverhoging binnen de perken te houden en ondersteunen we verenigingen met diverse financiële subsidies en tegemoetkomingen. Specifiek voor Gouwenaars met een minimuminkomen kennen we de Rotterdampas, het Kindpakket en het Volwassenenfonds, als middelen om sportdeelname te stimuleren. Wat willen we bereiken? •

Het aantal Gouwenaars dat geld soms of vaak ervaart als een beperking om de sportieve activiteiten te doen die ze het liefst beoefenen, neemt af van 36% in 2024 naar 20% in 2032.

We meten dat met de tweejaarlijkse Lokale Sportdeelname Index. Wat gaan we daarvoor doen? o

We continueren de uitvoering van het Volwassenenfonds o Gouda is, voor wat betreft sport, sinds 2021 aangesloten bij het landelijke Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Goudse minima kunnen via het fonds de contributie bij een sportaanbieder vergoed krijgen tot een maximum van € 250,- per 12 maanden, voor tenminste wekelijkse sportactiviteiten. Het netwerk bestaat uit inmiddels bijna 20 intermediairs en bijna 30 sport- en beweegaanbieders. Na een voorzichtige start vanwege de coronabeperkingen schoot het aantal toekenningen omhoog. Halverwege 2024 zijn al meer dan 500 aanvragen toegekend. De vele aanvragen voor sportdeelname van de afgelopen jaren geven aan dat een regeling voor volwassenen in Gouda hard nodig is. Het is goed dat we in Gouda een dergelijke regeling hebben, maar het laat ook zien dat steeds meer Gouwenaars gebruik moeten maken van een financiële regeling. Om de regeling toekomstbestendig te maken, vergroten we het budget en breiden we het aanbod uit . In samenspraak met lokale organisaties zoals Bizon, Emmaus, de Non-foodbank en de Voedselbank kijken we of we een ‘sportspullenbank’ kunnen oprichten.

o

We stimuleren het gebruik van de Rotterdampas

pagina 24

In Gouda wonen ongeveer 1.500 kinderen in een huishouden met een minimuminkomen. Zij bewegen vaak minder dan hun leeftijdsgenootjes uit gezinnen met een hoger inkomen. Ook ervaren zij meer belemmeringen om mee te doen aan sport- en beweegactiviteiten en culturele activiteiten en missen vaak een essentiële stimulans in hun fysieke, mentale en sociaalemotionele ontwikkeling. We streven naar een breder aanbod en een groter bereik van de Rotterdampas en het Kindpakket, waarmee Gouwenaars korting krijgen op of gratis gebruik kunnen maken van sport- en beweegaanbod. Dankzij deze regeling kunnen gezinnen met minder financiële middelen ook hun kind gewoon mee laten doen aan sport en cultuur. Anno 2024 wordt circa 40% van de tegoedbonnen van het Kindpakket gebruikt voor sport en cultuur. Dat gebeurt dan vooral voor zwemles en voetbal. We realiseren ons dat sporten voor de meeste mensen die in armoede leven niet de hoogste prioriteit heeft en dat meerdere aspecten een drempel vormen, zoals schaamte en vervoersmogelijkheden. Desondanks streven we naar een groter gebruik en intensiveren daarom vanaf 2025 de voorlichting bij sportaanbieders over de mogelijkheden van de Rotterdampas en het Kindpakket. o

We willen dat meer kinderen in Gouda zwemvaardig zijn Het kabinet heeft in 2024, naar aanleiding van een aangenomen motie, aangegeven scenario’s uit te werken om schoolzwemmen opnieuw in te voeren. Die ontwikkelingen volgen we uiteraard op de voet. We hechten er in Gouda grote waarde aan dat iedereen zwemvaardig is. Tegelijkertijd zien we dat het lastig is dat te borgen. De meeste scholen zijn niet erg enthousiast over het toevoegen van schoolzwemmen aan het curriculum. Ze zien op tegen de reistijd en voeren het al overvolle lesprogramma aan. Voor de reguliere zwemlessen zijn er in Gouda vier aanbieders (waarvan één commerciële). Die kampen met wachtlijsten, hoewel dat erg afhankelijk is van dag en tijdstip. Dankzij de Rotterdampas hebben veel Goudse kinderen hun zwemdiploma kunnen behalen, maar tegelijkertijd zien we dat veel kinderen die tegoedbonnen van het Kindpakket zouden kunnen inzetten, dat niet doen. Meer communicatie en communicatie op andere plekken is daarom van belang. We gaan beter in beeld proberen te krijgen hoe het in Gouda gesteld is met de zwemvaardigheid van kinderen. Aan de hand daarvan bepalen we of en zo ja hoe, het aantal kinderen met een goede zwemvaardigheid vergroot moet/kan worden. Indien nodig gaan we werken met een lokale zwem(beweeg)makelaar.

Uitgangspunt is dat het verkrijgen van voldoende zwemvaardigheid primair een verantwoordelijkheid van ouders is.

Ambitie 9: Sport is toegankelijk voor iedereen We streven naar een inclusieve en veilige sport. In Gouda vinden we dat iedereen mee moet kunnen doen. Sinds 2022 kent Gouda een Lokale Inclusie Agenda (LIA) en in het bestuursakkoord zijn inclusiviteit en diversiteit speerpunten. De LIA vormt een kompas voor de gemeente Gouda om inclusie en toegankelijkheid terug te laten komen in alles wat de gemeente doet. Het biedt ruimte om te anticiperen op de behoeften van Gouwenaars en ervoor te zorgen dat inclusie een integraal onderdeel wordt van het DNA van de gemeente. In Gouda is de doelgroep van de LIA breed: het doel is dat echt iédereen mee kan doen en dat iedereen zich veilig voelt. . Ook het Regenboogbeleid en het antidiscriminatiebeleid zijn daarom onderdeel van de LIA. Het thema speelt dan ook een belangrijke rol in de sport. Niet alleen omdat het ook in de sport niet vanzelfsprekend is dat iedereen kan meedoen, maar ook omdat sport een interventie kan zijn om inwoners wel mee te laten doen aan de maatschappij. Die rol vervult sport al een aantal jaren en wordt ook de komende jaren weer gepakt. Verenigingen die hier een rol in willen spelen, worden daarbij geholpen en we gaan door met het aanbieden van activiteiten voor specifieke doelgroepen , in ieder geval daar waar dat niet door verenigingen of andere partijen georganiseerd wordt.

Voorbeelden zijn de zwembadactiviteiten voor statushouders, mensen met reuma, dementie of een visuele beperking, maar ook de buurtsport, aanbod voor kinderen met autisme en Stap Mee, de succesvolle wandelactiviteit. Wat willen we bereiken? •

Regionaal leggen we jaarlijks met 5 extra organisaties verbinding en maken we afspraken over doorverwijzingen.

Dit doel ligt vast in de meerjarenoverenkomst Regioverband Aangepast Sporten Midden-Holland. Wat gaan we daarvoor doen?

pagina 25

o

We geven uitvoering aan het Regioverband Aangepast Sporten Midden-Holland In de sport is het gebruikelijk de term ’aangepast sporten’ te hanteren als we het hebben over mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking. . Sinds 2019 maakt Gouda deel uit van het Regioverband Aangepast Sporten Midden-Holland. Samen met de gemeenten Zuidplas, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Bodegraven-Reeuwijk werken we de komende jaren aan de volgende 5 doelen: 1. Uitbreiden en optimaliseren van het sport- en beweegaanbod voor inwoners met een beperking en chronische aandoening. 2. Vergroten van de bekendheid van het aangepast sporten en het aanbod bij mensen met een beperking en intermediairs. 3. Verlagen van praktische, sociale of financiële drempels voor mensen met een beperking en chronische aandoening om te sporten en bewegen. 4. Ontwikkelen van een regionaal netwerk van organisaties die kunnen bijdragen aan het aangepast sporten (zowel aanbod als vraagzijde). 5. Ontwikkelen en in stand houden van het regionaal samenwerkingsverband.

o

We vergroten de toegankelijkheid van sportaccommodaties In het Bestuursakkoord 2022-2026 spreekt de gemeente de ambitie uit om te investeren in de fysieke toegankelijkheid van openbare gebouwen en een betere inrichting van de buitenruimte voor mensen met een beperking, waaronder sanitaire voorzieningen. Ook in de sportaccommodatienota en de Lokale Inclusie Agenda is deze ambitie, ook specifiek voor sportaccommodaties, opgenomen. In samenspraak met de Goudse Adviesraad voor mensen met een Beperking (GAB) worden verenigingen die daar (bij een in 2023 uitgevoerde quickscan) hun interesse voor hebben getoond, geholpen bij het toegankelijker maken van hun accommodatie. Dat kan gaan over fysieke toegankelijkheid én over uitbreiding van het sport- en beweegaanbod. Op de website van SPORT•GOUDA is inmiddels te zien welke gemeentelijke binnensportaccommodaties zijn voorzien van een mivatoilet, lift of invalidenparkeerplaats. In het kader van deze ambitie is in 2024 de tijdelijke subsidieregeling toegankelijkheid verenigingsgebouwen in het leven geroepen. Bij een positief resultaat wordt bekeken of de regeling ook na 2024 kan blijven bestaan. Sportverenigingen kunnen daarnaast de komende jaren gebruik maken van de Subsidieregeling Investering Sportgebouwen en de landelijke BOSAregeling.

o

We geven meer bekendheid aan het bestaande sport- en beweegaanbod Gouda heeft een enorm aanbod aan sport- en beweegactiviteiten, maar voor veel mensen is het onvoldoende duidelijk wat er allemaal is. Het is daarom van belang om duidelijk te communiceren en de diverse beschikbare communicatiekanalen volop te benutten of beter met elkaar te combineren. Campagnevoering helpt daarbij, net als speciale aandacht voor laaggeletterden en anderstaligen. Ook locaties als scholen, bibliotheek en huisartsenpraktijken bieden mogelijkheden om het diverse aanbod in Gouda meer onder de aandacht te brengen.

pagina 26

5. Het spelsysteem Medespelers o

Bewoners Het klinkt misschien vanzelfsprekend, maar we voeren als gemeente sport- en beweegbeleid ten behoeve van bewoners. Zonder input van bewoners geen beleid. Bij de totstandkoming van deze nota is ruim gebruikgemaakt van bewonersparticipatie. Dat uitgangspunt blijft de komende jaren hoog in het vaandel staan.

o

Sportverenigingen Met een kwart van de Gouwenaars die lid zijn van een sportvereniging (meer dan 75% zelfs van de basisschoolkinderen) zijn sportverenigingen een essentiële partij in Gouda. Als gemeente staan we in nauw contact met veel verenigingen, rechtstreeks of via SPORT•GOUDA. Het belang van sterke en vitale verenigingen is groot en we zien verenigingen dan ook als een zeer belangrijke gesprekspartner, drager en medeverantwoordelijk voor de uitvoering van deze sportvisie.

o

Andere gemeentelijke beleidsafdelingen De integraliteit van sport- en beweegbeleid wordt in deze visie vaak benoemd. Ook binnen de gemeentelijke organisatie breed is er een toenemend besef van het belang van bewegen en sport. Uiteraard bij beleidsvelden als gezondheid en openbare ruimte (met haakjes als de Omgevingswet en spelen), maar ook bij andere onderwerpen als armoedebeleid, jeugdbeleid en veiligheid.

o

SPORT•GOUDA SPORT•GOUDA (het ‘sportbedrijf’) is de uitvoeringsorganisatie van de gemeente. De opdracht die zij heeft is vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst die loopt tot einde 2027 en dan in principe (opnieuw) met vijf jaar verlengd wordt. SPORT•GOUDA heeft binnen de kaders van de opdracht die ze heeft een eigen meerjarenvisie. Daarin is vastgelegd dat het haar ambitie is ervoor te zorgen dat in 2030 iedereen in Gouda kan meedoen aan sport en bewegen. Ze wil graag samen met de Goudse gemeenschap in beweging komen om de uitdaging aan te gaan dat iedereen kan sporten. In alles wat SPORT•GOUDA doet staan vijf kernwaarden centraal: verbindend, uitdagend, met plezier, duurzaam en persoonlijk. Deze waarden zet de organisatie centraal in haar dienstverlening naar partners, inwoners, verenigingen en klanten. SPORT•GOUDA wil haar ambitie bereiken door de sociale impact van sport, bewegen en vitaliteit te versterken door de inzet van twee elkaar versterkende velden: het speelveld en het kennisveld.

pagina 27

o

Buurtsportcoaches & Beweegmakelaars Onderdeel van TEAM SPORT•GOUDA zijn de buurtsportcoaches en de beweegmakelaars Goudse buurtsportcoaches brengen Gouwenaars in beweging. In Gouda staan de buurtsportcoaches in contact met alle doelgroepen; van jong tot oud. De buurtsportcoaches worden ingezet voor kleutergym, organiseren buurtsporten in de wijk, bieden valpreventiecursussen aan, begeleiden kinderen met autisme tijdens sportactiviteiten en organiseren jaarlijkse sportevenementen waar iedereen aan mee kan doen. De buurtsportcoaches kennen het aanbod in de wijken en hebben de doelstelling om zoveel mogelijk mensen structureel in beweging te krijgen, onder andere door ze in contact te brengen met verenigingen. Ieder gebied in Gouda (Oost, West, Noord en Westergouwe) heeft een eigen beweegmakelaar. De beweegmakelaar staat in contact met de inwoners van de wijken. Zo worden er wekelijkse inloopuren georganiseerd waarbij in gesprek gegaan kan worden over beweegbehoeften van inwoners. Naast beweeg- en sportadvies kunnen de beweegmakelaars ook ondersteunen bij financiële of sociale vraagstukken; bijvoorbeeld als intermediair van het Volwassenenfonds maar ook als sportmaatje bij het kennismaken bij een vereniging of sportaanbieder.

o

Gezondheidsorganisaties Het netwerk met GGD, huisartsen, fysiotherapeuten, gezondheidscentra, leefstijlcoaches, diëtisten, ziekenhuis, verpleeghuizen en andere (para)medische partijen en zorgpartners speelt een cruciale rol bij het breed uitdragen van het belang van een gezonde leefstijl.

o

Onderwijs- en welzijnsorganisaties Gouda kent een groot aantal onderwijs- en welzijnsinstellingen. Met veel daarvan is op regelmatige basis overleg vanuit het gemeentelijke sport-, beweeg- en gezondheidsbeleid.

o

POS en lokale sportondernemers Het landelijke Platform Ondernemende Sportaanbieders is een samenwerkingsverband van niettraditionele ondernemende sportaanbieders die jaarlijks meer dan de helft van het aantal Nederlandse sporters in staat stellen hun sport te beleven. De diversiteit is enorm: zwembaden, ondernemers in de buitensport, fitnesscentra, maneges, zeilscholen, bootverhuurders, squashbanen en golfbanen. Zo sporten jaarlijks ruim 5 miljoen Nederlanders bij deze ondernemende sportaanbieders. Inmiddels zijn negentien brancheverenigingen aangesloten bij POS en daarmee worden ruim 6.000 ondernemers met 110.000 medewerkers verenigd. Samen met het POS zetten we een lokaal netwerk van ondernemende sportaanbieders op.

o

Goudse Sportraad De Goudse Sportraad is een onafhankelijk adviesorgaan dat gevraagd en ongevraagd advies geeft aan het college van B en W of de gemeenteraad over strategische ontwikkelingen en vraagstukken op het gebied van sport en bewegen vanuit een breed en integraal perspectief.

o

Brede School De Brede School is een op inhoud gerichte samenwerking tussen scholen en organisaties in Gouda op het gebied van welzijn, cultuur, sport, natuur, techniek en educatie. Zij organiseert jaarlijks meer dan 2.000 activiteiten voor 10.000 kinderen.

o

Kernteam Gouds Leefstijlakkoord Samen met Goudse organisaties werken we samen om het Leefstijlakkoord in Gouda uit te voeren. Het leefstijlakkoord is een plan met een brede range aan thema's. Het is daarom belangrijk om een stevige samenwerking aan te gaan met verschillende expertises. Het kernteam zorgt voor afstemming en beoordeling van de aanvragen voor de LeefstijlakkoordPot, stuurt de koers bij indien nodig, zorgt voor breed draagvlak in Gouda, komt enkele keren per jaar bij elkaar om te evalueren en zorgt ervoor dat de successen voor het voetlicht komen. Het kernteam bestaat uit vertegenwoordigers van Brede School, GGD, gro-up buurtwerk, SPORT•GOUDA, Sociaal Team, Kwadraad, Kwintes en Kernkracht.

o

Goudse Adviesraad Sociaal Domein en Goudse Adviesraad voor mensen met een Beperking De Goudse Adviesraad Sociaal Domein (GASD) en de Goudse Adviesraad voor mensen met een Beperking (GAB) zijn lokale adviesraden. Beide partijen geven advies over grote thema’s. Met de GAB wordt in de praktijk ook gekeken naar de sport- en beweegmogelijkheden voor mensen met een beperking én naar de fysieke toegankelijkheid van sportaccommodaties. pagina 28

o

Adviseur Lokale Sport Sinds het voorjaar van 2023 zijn er in het kader van het Hoofdlijnen Sportakkoord II in Nederland door NOC*NSF 20 adviseurs lokale sport aangesteld. Zij hebben in de periode 2023 - 2026 de taak om op lokaal en regionaal niveau het fundament van sportclubs te versterken zodat die een rol kunnen spelen in lokale (sport)akkoorden. De adviseur lokale sport fungeert als sparringpartner voor SPORT•GOUDA en gemeente. Doel is de betrokkenheid van (meer) clubs bij het sportakkoord te stimuleren. Daarnaast helpen zij mee om de maatschappelijke rol van clubs in de sportakkoorden handen en voeten te geven. Kortom, adviseurs lokale sport zijn – namens alle sportbonden, Platform Ondernemende Sportaanbieders en NOC*NSF – een verbindende schakel binnen het lokale sportnetwerk. Ook voor Gouda is er een ‘adlok’ beschikbaar. Deze wordt regelmatig op de hoogte gebracht van de ontwikkelingen.

Het budget DVO en losse subsidies Het deel van de uitvoering van de visie waar SPORT•GOUDA voor staat, kan grotendeels plaatsvinden met bestaande middelen. Naast de middelen verbonden aan de dienstverleningsovereenkomst (in 2024 € 7.115.000) zijn er specifieke subsidieafspraken tussen gemeente en SPORT•GOUDA. Dat geldt onder andere voor de volgende onderwerpen: • Uitvoering Brede Regeling Combinatiefuncties (gelden uit GALA, in 2024 € 373.000). • Uitvoering coördinatie Leefstijlakkoord + communicatie (gelden uit sportbudget, jaarlijks € 32.000). • Uitvoering Buurtsport 12+ (gelden uit regulier budget brede basis jeugd, jaarlijks circa € 50.000). • Uitvoering valpreventie en inzet op ouderen (gelden uit GALA, jaarlijks € 130.000, opdrachtverstrekking in ontwikkeling). • Uitvoering JOGG/Gouda Goed Bezig (gelden uit regulier gezondheidsbudget, jaarlijks circa € 50.000) • Uitvoering groot onderhoud en renovatie sportparken (jaarlijks wisselende bedragen volgens MJOP, opgenomen in gemeentelijke investeringsbegroting). • Extra kapitaallasten investeringen buitensport + uitvoering duurzaamheidsmaatregelen binnensport (jaarlijks € 300.000). Meerjarenbegroting SPORT•GOUDA Het is SPORT•GOUDA nog niet gelukt om een sluitende begroting 2025 en verder te maken. Dat heeft te maken met de volgende zaken: - Stijging van de energielasten.

Het energiecontract van SPORT•GOUDA liep tot einde 2023. De kosten bedroegen in 2023 nog zo'n € 600.000. Vanaf 2024 zijn die zo'n € 1,2 miljoen. Dat is ongeveer 10% van de totale begroting van SPORT•GOUDA. - De loonstijgingen volgens cao zijn aanzienlijk. In 2025 naar verwachting 6,3% stijging ten opzichte van 2024. Uiteindelijk in 2028 18,5% hoger dan in 2024. - De kosten voor het bedrijfsonderdeel Bewegen & Leefstijl. De vergoeding voor buurtsportcoaches vanuit het Rijk is vanaf 2009 niet geïndexeerd, maar de personele kosten zijn uiteraard wel gestegen. De extra kosten werden tot nu toe binnen de exploitatie opgevangen, maar dat is niet langer haalbaar. - De kostendekkendheid van opdrachten en het gegeven dat bekostiging deels incidenteel is. - Huurinkomsten die achterblijven bij het daadwerkelijke (zwemwater)gebruik. In 2024 zijn gemeente en SPORT•GOUDA intensief met elkaar in overleg of het mogelijk is dat tekort te dichten. Daarbij wordt naar de volgende sleutels gekeken: afstoten van taken, met name op het gebied van bewegen & leefstijl, verhoging van huren, beperktere opening van zwembad en horeca, verduurzaming (langetermijneffecten), compensatie toegenomen energiekosten, actualiseren van in het verleden gemaakte specifieke huurafspraken (waardoor een deel van de huurders meer gaat betalen).

Wanneer het niet lukt om binnen deze sleutels een oplossing te vinden, heeft dat consequenties voor sommige ambities uit deze sportvisie. Dat doet niets af aan de inhoudelijke visie, maar heeft wel invloed op detailniveau; bepaalde activiteiten kunnen niet (meer) uitgevoerd worden

pagina 29

Overige eigen middelen Binnen de gemeentelijke begroting zijn meerdere overige middelen beschikbaar voor de uitvoering van het sport- en beweegbeleid. Voorbeelden daarvan zijn: - Volwassenenfonds (jaarlijks € 50.000) - Regulier uitvoeringsbudget (jaarlijks € 150.000) - Sport in de openbare ruimte (jaarlijks € 250.000, investeringsgelden) Subsidies en eigen initiatief We maken sinds 2022 ook gebruik van provinciale subsidies, nu Zuid-Holland een regeling kent voor een Beweegvriendelijke omgeving. Ten slotte hebben we steeds meer aandacht voor landelijke (zoals ZonMw) en Europese (Erasmus) regelingen. In dat laatste zien we ook mogelijkheden voor het stimuleren van eigen initiatief. Met als good practice de gemeentelijke Subsidieregeling Cultuur: Innovatie & Ontwikkeling stimuleren we ontwikkelingen vanuit de stad. Om meer mensen in beweging te laten komen, is het belangrijk om anders dan anders te denken. De beste ideeën daarvoor zitten meestal in de stad zelf. Die ideeën willen we graag horen en faciliteren. Financieel kunnen we op verschillende vlakken ondersteuning bieden, zoals met de LeefstijlakkoordPot en de GALA-middelen en door te kijken of we deze initiatieven kunnen omarmen waarmee we aansluiting kunnen vinden bij regionale en landelijke fondsen en regelingen.

Bovendien willen we in de toekomst bekijken of het zinvol is om binnen de gemeentelijke middelen te zoeken naar specifiek innovatiebudget. Wensen intensivering Om beter invulling te geven aan de visie, zou er op een drietal onderwerpen een financiële impuls nodig zijn: - Volwassenenfonds: het bedrag dat we voor 2024 tekort komen om alle aanvragen voor het Volwassenenfonds te kunnen honoreren, dekken we vanuit het reguliere sportuitvoeringsbudget. Dat kan wanneer we de Lokale Sportdeelname Index (zoals uitgevoerd einde 2023) niet jaarlijks, maar tweejaarlijks uit laten voeren. Gezien het huidige aantal aanvragen is de verwachting dat de jaarlijkse kosten circa € 100.000 zijn terwijl er momenteel € 50.000 beschikbaar is. Consequentie is dat we halverwege het jaar nee moeten verkopen aan inwoners die een aanvraag doen. Dat heeft waarschijnlijk ook invloed op de motivatie van de betrokken partijen (zoals intermediairs en sport- en beweegaanbieders). - Personele capaciteit SPORT•GOUDA vanwege de intensivering op clubondersteuning. Vanwege de toenemende problematieken waar verenigingen mee kampen, is intensievere ondersteuning wenselijk. Zonder extra middelen moeten we keuzes maken in welke verenigingen te ondersteunen op welke thematieken. - Het ondersteunen van lokale sportevenementorganisatoren.

Het is wenselijk lokale organisatoren van sportieve evenementen aanvullende financiële ondersteuning te kunnen bieden. Deze organisatoren kampen met sterk gestegen kosten en hebben steeds meer moeite om hun begroting rond te krijgen. Het gaat om relatief kleine ondersteuningsbudgetten waarvoor een pilot ‘Subsidieregeling Sportevenementen’ (€ 50.000) zou kunnen worden opgesteld. Hoewel er denkbare oplossingen binnen de sportbudgetten voorhanden zijn, worden die momenteel niet ingezet. Zo zouden investeringsgelden omgezet kunnen worden naar exploitatiegelden, maar dat is in de huidige gemeentelijke financiële situatie geen verantwoorde optie. De mogelijke oplossingen maken onderdeel van het financiële totaalpakket dat gemeente en SPORT•GOUDA in het derde en vierde kwartaal 2024 met elkaar overeenkomen. In onderstaand overzicht zijn de belangrijkste inkomsten en uitgaven tot en met 2029 weergegeven. De afgelopen jaren is er vanuit de bestuursakkoorden 2018 en 2022 extra geld beschikbaar komen voor sport, met name om een inhaalslag te maken op het onderhouden van de gemeentelijke binnen- en buitensportaccommodaties.

pagina 30

DVO SPORT•GOUDA (o.a. bedrijfsvoering, beheer en exploitatie accommodaties, groot) onderhoud binnensportaccommodaties, sportstimulering). Bedrag is afgerond saldo van uitgaven DVO en inkomsten huur) Algemene uitvoering sportbeleid BRC-regeling (inkomsten Rijk, inclusief cultuur) BRC-regeling (uitgaven gemeente bovenop uitgaven middelen Rijk)) Sportakkoord (inkomsten uit het Rijk, uitgaven via LeefstijlakkoordPot) Volwassenenfonds Subsidieregeling Investering Sportgebouwen Investeringen Beweegvriendelijke openbare ruimte* Onderhoud beweegvriendelijke openbare ruimte Renovaties buitensport Sportaccommodaties (kapitaallasten en verduurzaming) Incidentele Budgetten uit GALA/Brede SPUK (bv valpreventie en GLI) Personele inzet verduurzaming sport en onderwijs Personele inzet juridische zaken vastgoed sport

2024 € 4 miljoen (E)

Bestaand budget (exclusief jaarlijkse indexeringen) I = Investering, E = Exploitatie 2025 2026 2027 2028 € 4 miljoen (E) € 4 miljoen (E) € 4 miljoen (E) € 4 miljoen (E)

2029 e.v. € 4 miljoen (E)

€ 150.000 (E) € 373.000 (E)

€ 150.000 (E) € 373.000 (E)

€ 150.000 (E) € 360.000 (E)

€ 150.000 (E) € 360.000 (E)

€ 150.000 (E) € 360.000 (E)

€ 150.000 (E) € 360.000 (E)

€ 197.000 (E)

€ 197.000 (E)

€ 210.000 (E)

€ 210.000 (E)

€ 210.000 (E)

€ 210.000 (E)

€ 54.000 (E)

€ 54.000 (E)

€ 42.000 (E)

€ 42.000 (E)

€ 42.000 (E)

€ 42.000 (E)

€ 50.000 (E) € 100.000 (E)

€ 50.000 (E) € 250.000 (E)

€ 50.000 (E) € 50.000 (E)

€ 50.000 (E) € 50.000 (E)

€ 50.000 (E) € 50.000 (E)

€ 50.000 (E) € 50.000 (E)

€ 500.000 (I)

€ 250.000 (I)

€ 250.000 (I)

€ 250.000 (I)

€ 250.000 (I)

€ 250.000 (I)

€ 5.000 (E)

€ 10.000 (E)

€ 15.000 (E)

€ 20.000 (E)

€ 25.000 (E)

€ 30.000 (E)

€ 1,38 miljoen (I) € 300.000 (E)

€ 1,22 miljoen (I) € 300.000 (E)

€ 569.000 (I)

€ 251.000 (I)

€ 937.000 (I)

€ 300.000 (E)

€ 300.000 (E)

€ 300.000 (E)

€ 1,07 miljoen (I) € 300.000 (E)

PM

PM

PM

PM

PM

PM

€ 135.000 (E)

€ 135.000 (E)

€ 135.000 (E)

€ 135.000 (E)

€ 135.000 (E)

€ 135.000 (E)

€ 135.000 (E)

€ 135.000 (E)

pagina 31

Fasering ambities, inclusief indicatoren

pagina 32

pagina 33

De nabeschouwing: evaluatie en monitoring De realisatie van de ambities uit de visie worden op de reguliere wijze geëvalueerd en gemonitord. Dat wil zeggen dat er ambtelijk een maandelijks voortgangsoverleg plaatsvindt. Elk kwartaal en elk jaar wordt bestuurlijk verantwoording afgelegd door middel van respectievelijk kwartaalrapportages en jaarverslag en -rekening. De gemeenteraad wordt geïnformeerd via de gemeentelijke jaarrekening en programmabegroting. De gemeenteraad ontvangt bovendien jaarlijks het jaarverslag van SPORT•GOUDA. Lokale data verkrijgen we eens in de twee jaar met de NOC*NSF Lokale Sportdeelname Index, die we einde 2023 voor het eerst hebben laten uitvoeren. Ter aanvulling hanteren we onderzoeksgegevens van GGD Hollands Midden en RIVM (zoals de vierjaarlijkse Volwassenenmonitor). Bovendien maken we gebruik van de Stadspeiling Gouda. Deze nota loopt tot en met 2032. Het geeft een nieuwe gemeenteraad tegen die tijd ruimte om de koers wat betreft sport en bewegen opnieuw te bepalen. In de loop van 2028 stellen we een tussentijdse evaluatie (‘midterm review’) op en sturen we bij indien nodig. De ambities gaan verder dan de looptijd van de nota. Daarom wordt her en der een doorkijkje naar 2040 gegeven. Verandering en transformatie kost tijd en de ontwikkelingen gaan door.

We kijken steeds cyclisch of we de goede dingen doen en of we de dingen die we doen, goed doen. We monitoren en stellen bij. Zo blijven we zicht houden op die stip op de horizon. Verslaggeving: communicatie In dit document is het een en ander beschreven over campagnes, communicatie en het uitdragen van het belang en het plezier van sport en bewegen. Daarnaast wordt de gemeenteraad twee keer per jaar geïnformeerd over actuele ontwikkelingen en vullen we minimaal twee keer per jaar een sportpagina in het Goudse weekblad Het Kontakt. In de gemeentelijke begroting en jaarrekening wordt jaarlijks de stand van zaken weergegeven. De voorbereiding: totstandkoming Participatie Aan de totstandkoming van deze sportnota hebben vele Gouwenaars meegewerkt. Dat gebeurde op de volgende manier: -

In het voorjaar van 2023 werd de gemeenteraad (commissie samenleving) in de gelegenheid gesteld kaders mee te geven voor de sportnota. Dat deed ze op basis van een startdocument en een evaluatie van de afgelopen beleidsperiode. De Goudse Sportraad gaf een schriftelijke en mondelinge reactie op die stukken. - Vlak voor de zomer van 2023 vonden diverse bijeenkomsten plaats. Zo werd met diverse betrokkenen uit de wereld van de urban sports een middag belegd in de Chocoladefabriek. Bovendien waren circa 40 vertegenwoordigers van sportverenigingen en andere betrokken organisaties aanwezig bij een sessie over de sportnota, in het clubhuis van de hockeyvereniging. Ten slotte was er destijds een bijeenkomst in de Theaterbakkerheij voor het Leefstijlakkoord, die eveneens belangrijke input opleverde voor het sportbeleid. - In de zomer van 2023 werden via de Gouda Denkt Mee-app diverse vragen gesteld over sport en bewegen in Gouda. Zo’n 250 Gouwenaars vulden de vragenlijst in. - In de winter van 2024 vonden twee bijeenkomsten plaats met Gouwenaars die beroepsmatig juist minder met sport en bewegen bezig zijn. Doel was informatie op te halen van mensen die juist met een andere blik naar sport en bewegen kijken. - De eerste versie van de sportnota werd ter advies voorgelegd aan de Goudse Sportraad, de Goudse Adviesraad Sociaal Domein en de Goudse Adviesraad voor mensen met een Beperking.

Ook hebben diverse inwoners hun reactie gegeven op deze versie. Deze inwoners hadden op een van de eerdere bijeenkomsten aangegeven daarvoor beschikbaar te zijn. De belangrijkste ideeën voor de praktijk, die uit bovenstaande kwamen, zijn opgenomen in Bijlagen 2 en 3.

pagina 34

Bronnen Ook hebben we van meerdere bronnen gebruikgemaakt. o o o o o o o o o o

Lokale Sportdeelname Index Gouda, NOC*NSF, november 2023 Ruimte voor zaalsport en bewegingsonderwijs in Gouda – Inzichten voor een strategisch huisvestingsplan | Mulier Instituut: Björn Schadenberg en Janne van der Heijden, Utrecht, 1 maart 2024 Sportaccommodatienota ‘Ruimte voor sport: een goede match’, Gemeente Gouda, oktober 2021 Vitaliteitsscan 2024, SPORT•GOUDA, maart 2024 Stadspeiling 2023, Gemeente Gouda Plan van Aanpak GALA, 2023, Gemeente Gouda https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/sroi-van-sport-en-bewegen-maatschappelijkeopbrengsten-2-76-keer-zo-hoog-als-de-kosten/ https://eengezonderhollandsmidden.nl/dashboard/dashboardthemas/leefstijl https://eengezonderhollandsmidden.nl/ghm-profieltaart.aspx https://www.sportenbewegenincijfers.nl/

Bijlagen: A. De spelregels: het bestaande beleid B. Het Speelveld: trends & ontwikkelingen - hoe staan we ervoor in Gouda? C. Infographic Vitaliteitsscan D. Infographic SROI Gouda E. Infographic Sport en Bewegen Gouda Denkt Mee-app Losse bijlagen: 1. Goudse Sportdeelname Index 2. Uitwerking bijeenkomst sportnota (zomer 2023) 3. Uitwerking bijeenkomsten professionals niet-sport (winter 2024)

pagina 35

Bijlage A: De Spelregels: het bestaande beleid Sportbeleid is geen wettelijke taak voor gemeenten, hoewel er op landelijk niveau wel gesproken wordt over de invoering van een sportwet. Net als nagenoeg alle andere gemeenten in ons land, vinden we het in Gouda wel van belang om sportbeleid te formuleren. Sport heeft namelijk een grote maatschappelijke waarde, die de laatste jaren zelfs in een getal uitgedrukt kan worden. Voor Gouda geldt dat elke euro die in sport geïnvesteerd wordt, € 2,63 oplevert voor de Goudse samenleving (zie bijlage D). Een abstract begrip, deze Social Return On Investment, maar die positieve opbrengst zit ‘m bijvoorbeeld in gezondheidswinst, een hogere levensverwachting en lagere zorgkosten. Maar ook in lager ziekteverzuim op de arbeidsmarkt en een hogere kwaliteit van leven. Deze nieuwe sportvisie houdt rekening met een aantal documenten en uitgangspunten die in de afgelopen jaren belangrijke ijkpunten werden: Het Bestuursakkoord Geef Gouda Door, de sportaccommodatienota Ruimte voor Sport en het Gouds Leefstijlakkoord. Uiteraard is er ook aansluiting gezocht bij andere beleidsvelden en -documenten zoals GALA. Bestuursakkoord Geef Gouda Door In het in 2022 gepresenteerde Bestuursakkoord Geef Gouda Door is er uiteraard ook aandacht voor sport en bewegen.

Zo spreken we daarin uit dat we het belangrijk vinden dat sporten en bewegen toegankelijk en dichtbij is voor iedere Gouwenaar. Verder is te lezen: “We continueren het volwassenenfonds sport en we maken werk van de uitvoering van het sportakkoord met speciale aandacht voor bewegingsonderwijs. We zorgen bovendien voor goede sportfaciliteiten. Daarom investeren we in onderhoud, het accommodatiefonds en in nieuwe sportvoorzieningen in de openbare ruimte.” Ook op andere plekken in het akkoord zijn er linken met sport en bewegen te vinden. Zo vinden we dat Gouda een gezonde stad moet zijn met gezonde inwoners en dat we daarom de lichamelijke en geestelijke gezondheid van Gouwenaars bevorderen. Daarbij hebben we speciale aandacht voor het verbeteren van de gezondheid van kwetsbare inwoners. Sportakkoord, Leefstijlakkoord & GALA Het eind 2019 in het leven geroepen Gouds Sportakkoord heeft veel energie gebracht. In het akkoord stonden ambities om Gouda nog sportiever te maken en de kracht van sport en bewegen verder te vergroten. Daarbij werd ingezet op vijf pijlers: Toekomstbestendige sport- en beweegaanbieders, Dichtbij sporten, Meedoen, Vaardig in bewegen en Topsport die inspireert. Met name in de pijler Dichtbij sporten stonden veel aanknopingspunten met ruimte voor sport.

Het opstellen van deze nieuwe nota is er een van, maar ook het versterken van een beweegvriendelijke buitenruimte en het optimaliseren van het gebruik van sportaccommodaties zijn ambities die onder die pijler vielen. Met de SportakkoordPot waren er ook financiële middelen beschikbaar om lokale initiatieven te helpen van de grond te komen. In juni 2021 is ook het Goudse Preventieakkoord gepresenteerd. Een gezonde leefomgeving en beweging (& voeding) waren daarin twee thema’s die dicht tegen het Sportakkoord aanhangen. In de loop van 2023 werden het Sportakkoord en het Leefstijlakkoord samengevoegd tot een nieuw document: het Leefstijlakkoord. Het landelijke Sportakkoord II en de Brede SPUK vanuit het Rijk gaven daar aanleiding toe. Gouda maakte een plan van aanpak (in 2023) en een uitvoeringsplan (in 2024) Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Leefstijlakkoord vormt daar een belangrijke bouwsteen van. In juni 2024 is het officieel gelanceerd. Accommodatienota Ruimte voor Sport Eind 2021 stelde de Goudse gemeenteraad de sportaccommodatienota ‘Ruimte voor sport in Gouda, een goede match!’ vast. Minder dertien-in-een-dozijn gymzalen, meer ruimte voor nieuwe sporten in de stad en de nieuwe wijk Westergouwe als hét voorbeeld van een wijk die is ingericht op dichtbij huis kunnen sporten en bewegen.

Dat waren de zaken die de gemeente Gouda voor de komende jaren voor ogen heeft als het gaat om plekken waar gesport kan worden. Benoemd werd dat Gouda een mooi scala aan sportvoorzieningen heeft, met sporthallen, sportparken, een zwembad, gymzalen die door de sportverenigingen en SPORT•GOUDA zo goed mogelijk onderhouden worden, en uiteraard het uitgebreide commercieel aanbod. Het zorgt ervoor dat Gouwenaars dicht bij huis kunnen sporten. Tegelijkertijd constateerden we dat de sportwereld innoveert, dat nieuwe sporten ontstaan. We deden de uitspraak dat nieuwe gymzalen niet meer automatisch op een traditionele wijze ingericht moeten worden. Dat leidde er toe dat de nieuwe gymzaal in de wijk Bloemendaal vierkant wordt en dat de nieuwe sportzaal in Westergouwe een innovatieve inrichting krijgt volgens de principes van het Athletic Skills

Model, dat de basis vormt van onze visie op leren bewegen. Ook werd vastgesteld dat er meer aandacht moest komen voor ruimte voor nieuwe (urban) sporten zoals skateboarden, freerunning en suppen op het water. Op dat vlak zijn diverse projecten in de openbare ruimte in ontwikkeling. Thema’s als inclusiviteit, duurzaamheid, veiligheid en gezondheid spelen niet alleen een rol in het sociaal-maatschappelijke deel van het sportbeleid, maar ook in het accommodatiedeel. In de accommodatienota was er dan ook aandacht voor inclusiviteit en duurzaamheidsmaatregelen. Aardgasvrije sportlocaties, inzet op klimaatadaptatie, het op de voet volgen van de ontwikkelingen rondom kunstgras en het verminderen van afval op sportparken kwamen aan bod in de visie. Net zoals de fysieke en sociale toegankelijkheid van accommodaties en de manier waarop accommodaties kunnen bijdragen aan een gezonde leefstijl. Het vorige college trok bij de start van haar coalitieperiode in 2018 twee miljoen euro uit om een inhaalslag te maken met de opgelopen onderhoudsachterstand van de Goudse sportaccommodaties. Daar werd de afgelopen jaren dus het nodige in gedaan.

Het meerjarenonderhoudsplan voor de buitensportaccommodaties werd geactualiseerd en er werden diverse velden gerenoveerd, zoals een veld bij voetbalclub ONA, waar dankzij een aangebrachte waterberging wordt bijgedragen aan de bestrijding van wateroverlast in de wijk. In 2023 werd alle nog aanwezige conventionele verlichting op de bij SPORT•GOUDA in beheer zijnde sportparken vervangen door ledverlichting en werd een start gemaakt met de plannen om het zwembad gasloos te maken. Hoewel Gouda dus een afzonderlijke sportaccommodatienota heeft, komen sportaccommodaties ook in deze nota regelmatig ter sprake. De aanwezigheid van voldoende en kwalitatief goede sportaccommodaties is immers een belangrijk instrument om sport en bewegen aantrekkelijker te maken voor inwoners.

Bijlage B: Het Speelveld: trends & ontwikkelingen - hoe staan we ervoor in Gouda? Het aantal mensen dat voldoende beweegt, neemt af Nog steeds bewegen te veel Gouwenaars onvoldoende, ondanks dat het percentage Gouwenaren dat voldoet aan de beweegrichtlijnen tot corona iets steeg en Gouda bij de laatste metingen iets hoger scoorde dan het regionale gemiddelde. In 2022 bewoog nog maar 44% van de Nederlanders van 4 jaar en ouder voldoende en dat landelijke beeld herkennen we in Gouda. Motorische vaardigheden van kinderen gaan achteruit en het is aannemelijk dat ze de gevolgen daarvan op latere leeftijd gaan ondervinden. Er zijn verschillende redenen voor aan te voeren. Technologische ontwikkelingen vergemakkelijken ons leven, maar maken het ook minder nodig om in beweging te komen. Economische vooruitgang wordt maatschappijbreed nog altijd belangrijker gevonden dan een positieve gezondheid. En ook de economische waarde van een gezonde bevolking wordt nog onvoldoende onderkend. Bovendien wordt risicomijdend gedrag steeds meer de norm. Kinderen spelen minder buiten, maar ouders laten hun kinderen ook minder buiten spelen en behoeden ze voor gevaarlijk gedrag. Dat komt bewegen, sporten en leren vallen niet ten goede. En als je als kind niet leert vallen, dan heb je als oudere inderdaad valpreventie-oefeningen nodig.

De georganiseerde sport staat onder druk Sportverenigingen hebben een belangrijke maatschappelijke rol. 25% van de Goudse bevolking is lid van een sportvereniging. En behalve dat er gesport wordt, spelen ze ook een grote rol als het gaat om sociale contacten, vrijwilligersinzet en plezier. Het aantal leden van sportverenigingen is al een aantal jaren redelijk stabiel, maar er zijn wel degelijk zorgen over de uitdagingen waarmee het verenigingsleven te maken heeft. Het vinden van voldoende vrijwilligers (technisch en bestuurlijk), de gestegen kosten en het gevoel dat ze zich steeds meer moeten inspannen om aan wet- en regelgeving te voldoen, vormen voor veel verenigingen een grote uitdaging om vitaal en toekomstbestendig te blijven. Verenigingen ervaren bovendien steeds meer dat leden zich niet willen inzetten voor de club en dat steeds meer mensen – zeker sinds corona – een kort lontje hebben. De kern van de vereniging – verenigen – staat daarmee onder druk. Meer Gouwenaars sporten bij ondernemende sportaanbieders 22% van de sportende Gouwenaars sport als abonnee, klant of cursist bij een commerciële aanbieder. Groepslessen, fitnessabonnementen of CrossFit work-outs worden steeds populairder. Er zijn ook steeds meer sportondernemers actief in de stad of willen dat zijn. Dat zijn zowel ondernemers die deel uitmaken van grote ondernemingen en lokale ondernemers.

Gezamenlijk leveren ze dan ook een gevarieerd aanbod en zijn ze een onmisbare partij in het Goudse sportaanbod. Met de komst van het landelijke Platform Ondernemende Sportaanbieders zijn ook in Gouda de lijntjes met deze ondernemers korter geworden. Dat is mooi, want deze sportaanbieders trekken een groot aantal Gouwenaars en kunnen én willen een bijdrage leveren aan een veilig sportklimaat, goede betaalbaarheid van de sport en het interesseren van kwetsbare doelgroepen. Toenemende gezondheidsverschillen als gevolg van kansenongelijkheid Mensen met een hoog inkomen en hoog opleidingsniveau, leven gemiddeld 6 jaar langer dan mensen met een laag inkomen en laag opleidingsniveau. Ook leven hoogopgeleiden met hoog inkomen gemiddeld 15 jaar langer in goede gezondheid. In Gouda zien we een groot verschil tussen het voldoen aan de beweegrichtlijnen door mensen met een hoog opleidingsniveau (57%) en mensen met een laag opleidingsniveau (43%). Gekeken naar de mate van sporten is het verschil nog een stuk groter. In kwetsbare wijken/buurten hebben inwoners vaak te maken met een stapeling van problemen. Denk aan financiële zorgen, werkloosheid, laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden. Tegelijkertijd spelen er problemen op buurtniveau, zoals onveiligheid, geluidsoverlast en slecht onderhouden woningen en openbare ruimte.

Deze factoren in de sociale en fysieke leefomgeving dragen bij aan het ontstaan van chronische stress en dat is een belangrijke oorzaak voor ongezondheid en een verminderd vermogen om eigen regie te voeren. Jantje Beton: Gouda is meest speelvriendelijke gemeente van Nederland

Sport, spelen en bewegen liggen dicht bij elkaar. En dus is het feit dat Gouda in het voorjaar van 2023 de Jantje Beton prijs kreeg uitgereikt, belangrijk. Twee jaar lang mogen we ons de meest speelvriendelijke gemeente van Nederland noemen. Als gemeente werken we hard aan inclusieve, groene en veilige speelplekken. Die richten we zo veel mogelijk in samen met de buurt en de kinderen. Ook in het speelbeleid stellen we centraal dat iedereen moet kunnen meedoen en mee spelen, of je nu jong of oud of in een rolstoel zit. Adel verplicht en dus blijft spelen, ook in relatie tot sporten, hoog op de gemeentelijke agenda staan. Sporten en bewegen in de openbare ruimte wordt steeds populairder De mensen die sporten en bewegen, doen dat steeds meer in de openbare buitenruimte. De coronaperiode heeft die ontwikkeling verder versterkt. We zien een toenemende vraag vanuit de stad naar voorzieningen voor calisthenics, skateboarden en freerunnen. Gouda is een compacte stad waar de ruimte schaars is. Als we deze groeiende groep mensen willen voorzien van mogelijkheden om op een veilige manier te sporten, vraagt dat aanpassingen om te komen tot een beweegvriendelijkere ruimte.

Meer landelijke maatregelen, maar hebben ze effect? Met het sluiten van landelijke akkoorden als Sportakkoord 2.0, Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) zet de rijksoverheid in op een intensievere en meer integrale samenwerking tussen gemeenten, zorg en andere domeinen. Ook andere departementen kennen programma’s waarin bewegen aan de orde komt en in 2022 startte de Beweegalliantie als netwerkorganisatie. Toch constateert de NLsportraad in 2024 dat het ontbreekt aan regie en afstemming tussen de initiatieven. De raad vindt dat de maatregelen te kortdurend en te vrijblijvend zijn en te veel gericht zijn op bewegen en sporten in een vrijetijdssetting. Ze ziet de landelijke doelstelling dat 75% van de Nederlanders in 2024 voldoende beweegt dan ook als onhaalbaar.

Bijlage C: Infographic Vitaliteitsscan*

*De complete Vitaliteitsscan is te vinden op https://www.sportpuntgouda.nl/sterke-sportaanbieders

Bijlage D: SROI Gouda

Bijlage E: Infographic Sport en Bewegen Gouda Denkt Mee-app