Bijl. 1- Visie Sporten & Bewegen in Gouda 2024-2032

Met ‘Verenigde’ Krachten Bewegen en sporten? Vanzelfsprekend voor iedereen! Visie Sporten & Bewegen in Gouda 2024 -2032

Warming-up: door de wethouder Wat zou het mooi zijn als bewegen voor iedereen vanzelfsprekend is! Als wethouder sport heb ik de afgelopen jaren ervaren dat Gouda een zeer divers sportverenigingsleven heeft en dat er een breed palet is van andere sport- en beweegaanbieders. Ik zie ook dat er veel partijen en inwoners zijn die zich met volle overtuiging inzetten voor een gezond en sportief Gouda. Sport en bewegen zijn politiek gezien steeds hoger op de agenda gekomen en ik merk dat heel veel Gouwenaars plezier beleven aan sport, of het nu als deelnemer, vrijwilliger of supporter is. En toch lukt het niet om iedere Gouwenaar in beweging te krijgen. Integendeel: het aantal inwoners dat voldoende beweegt, neemt af, ondanks alle inspanningen die we doen. We bewegen te weinig en we zitten te veel. Dat is niet iets dat typisch is voor Gouda. We zien het in heel Nederland en er zijn diverse redenen voor aan te voeren. De coronaperiode was een echte spelbreker, er zijn veel mensen die weinig te besteden hebben en die andere prioriteiten hebben dan bewegen of sporten. En er zijn ook inwoners die zich niet op hun gemak of zich niet veilig voelen in de sport. Het is een van de grootste opgaven van deze tijd: hoe zorgen we ervoor dat zoveel mogelijk mensen voldoende bewegen? Dat kunnen we alleen met z’n allen: gemeente, onderwijs, gezondheidszorg, welzijn, bedrijfsleven.

Vandaar de titel van deze visie: ‘Met verenigde krachten’. Het woord ‘krachten’ straalt uit dat er een urgentie is en ‘verenigde’ verwijst naar ‘samen’ én naar verenigingen, die cruciaal zijn en moeten blijven in onze samenleving. In beweging komen vraagt voor veel mensen een gedragsverandering en dat vergt nu eenmaal tijd. Deze visie is erop gericht om de drempels voor iedereen die die ervaart zo laag mogelijk te maken of te houden. Naast bestaanszekerheid, de term die landelijk een flinke vlucht heeft genomen, introduceert Gouda het begrip beweegzekerheid. Iedereen moet kunnen meedoen, kunnen bewegen is geen luxe, maar een recht. Bewegen en sporten moet dichtbij huis kunnen, moet betaalbaar zijn, moet in kwalitatief goede accommodaties kunnen, onder professionele begeleiding en in een veilige omgeving. Daar zetten we ons als Gouda de komende jaren voor in. Dat doen we niet alleen met onze vertrouwde partners zoals SPORT•GOUDA, de Goudse Sportraad, de zorg, het onderwijs en de welzijnssector, maar we zoeken nadrukkelijk en nog meer dan voorheen de verbinding met de rest van de stad. Alles voor dat ene doel: we gaan voor een Gouda waarin het voor iedereen vanzelfsprekend is om te kunnen bewegen of sporten: in de eigen woon- en leefomgeving thuis, op school, op of op weg naar het werk en in de zorg.

En daar hebben we dus iedereen bij nodig! Want sport is leuk, sport is van en voor iedereen en sport verbindt. Sport en bewegen is bovendien van belang als het gaat om gezondheid, om de strijd tegen eenzaamheid, om veiligheid, integratie, werkgelegenheid. Daarom wil Gouda met deze visie enthousiasmeren en faciliteren. Door in te zetten op sterke verenigingen en een beweegvriendelijke omgeving, door te kiezen voor een aanpak gericht op doelgroep, levensfase of wijk. Door het lokale netwerk te vergroten. Om uiteindelijk meer Gouwenaars te hebben die bewegen als vanzelfsprekend zien in hun dagelijks gedrag. Ik kijk er naar uit om samen met verenigingen en andere sportaanbieders, inwoners en andere organisaties die zich nauw betrokken voelen bij sport en bewegen, invulling te gaan geven aan de Goudse ambities op dit belangrijke thema! Michiel Bunnik, Wethouder Sport

Inhoudsopgave: Warming-up: door de wethouder Leeswijzer

3

Samenvatting

4

1. De Aftrap

7

Replay: terugblik op de periode 2017-2023 De Spelopvatting: missie en visie De Belijning: onze ‘leidende principes’ De Score: indicatoren De Speelwijze: drie speerpunten 2. Fundament op orde Ambitie 1: Sport- en beweegaanbieders zijn sterk en vitaal Ambitie 2: We hebben een sport- en beweegvriendelijke openbare ruimte Ambitie 3: Kinderen, jongeren en ouderen zijn vaardig in bewegen Ambitie 4: We hebben toekomstbestendige sportaccommodaties 3. Creëren van verbinding & maatschappelijke meerwaarde Ambitie 5: We dragen met sport en bewegen bij aan een gezonde leefstijl Ambitie 6: Lokale ondernemers zijn nauw betrokken bij de Goudse sport Ambitie 7: Inspireren & etaleren

7 7 9 11 12 13 13 15 17 19 20 20 21 22

4. Bijdragen aan kansengelijkheid & talentontwikkeling

24

Ambitie 8: Sport is betaalbaar voor iedereen Ambitie 9: Sport is toegankelijk voor iedereen

24 25

5. Het spelsysteem De medespelers Het budget Fasering De nabeschouwing: evaluatie en monitoring De verslaggeving: communicatie De voorbereiding: totstandkoming Bijlagen A. De spelregels: het bestaande beleid B. Het Speelveld: trends & ontwikkelingen - hoe staan we ervoor in Gouda? C. Infographic Vitaliteitsscan D. Infographic SROI Gouda E. Infographic Sport en Bewegen Gouda Denkt Mee-app Losse bijlagen: 1. Goudse Sportdeelname Index 2023 2. Verslag participatieavond sportvisie 23 juni 2023 3. Uitwerking bijeenkomsten professionals niet-sport februari 2024

27 27 29 32 34 34 34

Leeswijzer Dit visiedocument begint met een visuele weergave van de beleidsstructuur die we voor ogen hebben voor de periode tot 2032. Waar hoofdstukken in beleidsstukken over sport de afgelopen jaren vooral bol stonden van termen als ‘een leven lang bewegen’, ‘sportstimulering’, ‘beweegvriendelijke omgeving’ en ‘verenigingsondersteuning’, kiezen we in dit document voor een andere indeling. Her en der gebruiken we bovendien sporttermen als overkoepelend begrip. We hopen dat dat de leesbaarheid ten goede komt. In het eerste hoofdstuk gaat het over de huidige situatie waarin het sport- en beweegbeleid zich bevindt. Wat gebeurde er de afgelopen jaren (Replay), wat is de rol van de gemeente, hoe luiden de missie en visie (de Spelopvatting). Wat zijn de kaders, onze ‘leidende principes’ (de Belijning). Wat zijn onze indicatoren waarop we willen scoren en welke speerpunten kennen we (de Speelwijze)? Bijlagen A en B dienen als achtergrondinformatie bij dit hoofdstuk. In die bijlagen worden het bestaande beleid (de Spelregels) en de ontwikkelingen die momenteel van invloed zijn (het Speelveld), beschreven. De hoofdstukken 2, 3 en 4 gaan in op de drie speerpunten die we hebben geformuleerd. Het vijfde hoofdstuk gaat over het spelsysteem: wie zijn onze medespelers, wat is het budget en hoe monitoren en evalueren we? En ten slotte: hoe is deze visie tot stand gekomen?

pagina 3

Samenvatting Meer Gouwenaars die sporten en die voldoende bewegen; dat is het doel van het gemeentelijke sport- en beweegbeleid. In deze geactualiseerde, nieuwe visie, wordt beschreven hoe Gouda dat de komende 8 jaren aanpakt. Welke instrumenten zet de gemeente daarvoor in, met wie wordt er samengewerkt en wat zijn concrete ambities? Het belang van sport en bewegen Aanleiding voor een nieuwe visie is dat er sinds het verschijnen van de vorige visie, in 2017, veel is veranderd. De COVID-19-pandemie en de energiecrisis hadden een flinke impact op het sport- en beweeggedrag. Ondanks alle maatregelen was er daarom een neerwaartse trend te zien in de sport- en beweegdeelname. In het nieuwe visiedocument benadrukken we het belang van sport en beweging. Als activiteit die leuk kan zijn en plezier kan brengen, maar ook als essentieel voor fysieke en mentale gezondheid, en als iets van grote sociale waarde. De gemeente ziet zichzelf als 'teammanager en supporter', waarbij ze beleid maakt, de uitvoering overlaat aan ‘aanvoerder’ SPORT•GOUDA en voortdurend in gesprek is met inwoners en partijen die zich ook sterk maken voor het belang van sport en bewegen. Bewegen en sporten moeten vanzelfsprekend worden en met de titel Met ‘verenigde’ krachten benadrukt de gemeente dat er urgentie is én dat dat gezamenlijk opgepakt wordt.

Missie, visie en ‘leidende principes’ De missie van de gemeente is dat elke Gouwenaar kan sporten of voldoende bewegen, bij voorkeur dicht bij huis. De visie richt zich op het zorgen voor een sport- en beweegaanbod dat plaatsvindt op of in kwalitatief hoogwaardige accommodaties en ruimte, en dat verzorgd wordt door sterke en vitale aanbieders. Daarnaast ziet de gemeente voor zichzelf een belangrijke rol weggelegd in het breder uitdragen van het belang van en het plezier in bewegen en sporten. De gemeente streeft naar het creëren en in stand houden van een gelijk speelveld en heeft 6 ‘leidende principes’ opgesteld om invulling te geven aan de missie en visie. Daarbij gaat het om het benutten van lokale kracht, kiezen voor focus op wijken, doelgroepen, levensfase en gedragsverandering, het model van Positieve Gezondheid, het gebruiken van data en een integrale aanpak. De gemeente kiest voor 3 speerpunten die in totaal 9 ambities omvatten. Fundament op orde In het eerste speerpunt ‘Fundament op orde’ gaat het om de basis van het beleid. De gedachte is dat alleen met een goed fundament gewerkt kan worden aan verbetering en innovatie. Binnen dit speerpunt streeft de gemeente bijvoorbeeld naar sterke en vitale sport- en beweegaanbieders.

De inrichting van het lokale sport- en beweegloket en het komen tot een Goudse Aanpak Veilig Sporten zijn activiteiten die aan de realisatie van deze ambitie moeten bijdragen. Een andere ambitie is het creëren van een beweegvriendelijke openbare ruimte. Daarnaast streeft de gemeente naar een grotere beweegvaardigheid van verschillende doelgroepen. Belangrijk daarbij is het stimuleren van bewegen op en rondom de scholen. Ten slotte is in dit speerpunt van belang dat er toekomstbestendige sportaccommodaties zijn. Daartoe wordt onder andere een huisvestingsplan voor de binnensportaccommodaties opgesteld. Verbinding en maatschappelijke meerwaarde Het tweede speerpunt gaat over het creëren van verbinding en maatschappelijke meerwaarde. Hierbij is vooral de samenwerking met lokale partijen van groot belang. Samen met het landelijke Platform Ondernemende Sportaanbieders bouwt de gemeente aan een lokaal netwerk met sportieve ondernemers. In het kader van dit speerpunt werkt Gouda ook aan het bijdragen aan een gezonde leefstijl, dat met de komst van het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) een nog belangrijker item is geworden. De lokale gezondheidssector speelt hier uiteraard een zeer belangrijke rol in.

De gemeente is een van de kartrekkers van het Gouds Leefstijlakkoord, gaat door met Gouda Goed Bezig en zet sport en bewegen in voor een betere mentale gezondheid van Gouwenaars.

pagina 4

Bijdragen aan kansengelijkheid en talentontwikkeling Met sport en bewegen bijdragen aan kansengelijkheid en talentontwikkeling is het derde speerpunt. Ambities hierin zijn sport betaalbaar en toegankelijk te maken en te houden voor iedereen. De gemeente gaat door met het Volwassenenfonds en heeft aandacht voor de zwemvaardigheid van Gouwenaars. Het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van accommodaties, het vergroten van de sociale veiligheid binnen de sport en het meer bekendheid geven aan het uitgebreide aanbod in Gouda zijn ambities binnen dit speerpunt.

pagina 5

pagina 6

1. De Aftrap Replay: terugblik op de periode 2017-2023 Op 5 juli 2017 stelde de gemeenteraad van Gouda de nota Sport en bewegen in Gouda 2022 vast. Inmiddels zijn we zeven jaar verder en is het beleid aan een actualisatie toe. In de afgelopen beleidsperiode waren onder andere in het oog springend de totstandkoming van het lokaal Sportakkoord (2019), de aansluiting bij het landelijke Volwassenenfonds Sport & Cultuur (2021), de vaststelling van een nieuwe sportaccommodatienota (Ruimte voor Sport in Gouda: Een goede match!, 2021) en de oprichting van de Goudse Sportraad (2022). Opvallend genoeg juist zaken die in 2017 nog niet voorzien waren, maar die wel allemaal bijdroegen aan de ambitie meer Gouwenaars aan het bewegen en sporten te krijgen. Een aanzienlijk deel van deze beleidsperiode stond ook in het teken van COVID-19. De sport oogstte veel lof voor de wijze waarop de sector omging met de situatie. Verenigingen bleken in samenwerking met SPORT•GOUDA sterk georganiseerd en veerkrachtig te zijn. Met de steeds wisselende beperkingen werd creatief omgegaan, maar het moge duidelijk zijn dat deze periode een zware wissel trok op de sport, al haar vrijwilligers en uiteraard ook de commerciële sportaanbieders in onze stad. Ook de energiecrisis die in 2022 opstak, baarde en baart veel sportorganisaties grote zorgen.

Als gemeente reageerden we alert en met het Winterplan hebben we ook sportverenigingen een helpende hand toegestoken. De sport liet nadrukkelijk van zich horen de afgelopen jaren en kreeg als gevolg daarvan ook meer politieke en maatschappelijke aandacht in Gouda, dat ook nog eens gepaard ging met grotere budgetten. Er ging dus veel goed, maar er is uiteraard ook veel dat beter kan of misschien wel heel anders moet. Want ondanks alle inspanningen stijgt het aantal inwoners dat voldoende beweegt maar mondjesmaat. Sterker nog: net als in de rest van Nederland ligt het percentage in Gouda in 2024 weer lager dan vóór de coronaperiode. De Spelopvatting: rol, missie en visie In dit visiedocument spreken we nadrukkelijk over sport én bewegen. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, liggen in elkaars verlengde. We beschouwen sporten hierin als een specifieke vorm van bewegen. Het belang van bewegen en sporten In navolging van het begrip bestaanszekerheid, dat in de aanloop naar de landelijke verkiezingen van 2023 een flinke vlucht nam, introduceren we in Gouda de term beweegzekerheid. Elke Gouwenaar heeft het recht te kunnen bewegen of sporten, in zijn of haar eigen woonomgeving. We vinden dat we als gemeente de verantwoordelijkheid hebben dat te faciliteren. We hechten namelijk een groot belang aan bewegen en sporten.

Het kan vooral leuk zijn en plezier brengen; als actieve sporter, als vrijwilliger of als supporter of kijker. Het heeft echter ook allerlei andere positieve effecten. Voor kinderen is het van groot belang voor de motorische en cognitieve ontwikkeling, voor volwassenen en ouderen is het een manier om fit en vitaal ouder te worden. Onvoldoende bewegen kan leiden tot gezondheidsschade, zoals harten vaatziekten, diabetes type 2 of depressiviteit. Daar tegenover staat dat voldoende bewegen juist een grote positieve bijdrage levert aan het fysiek, mentaal, sociaal en economisch welzijn van individuele personen en de samenleving als geheel. Sport, als specifieke vorm van (fysiek en mentaal) bewegen, draagt bij aan plezier en persoonlijke ontplooiing (talentontwikkeling), maar beschouwen we bovenal als het cement van de samenleving. Het zorgt voor verbinding en ontmoeting, kan een wapen zijn tegen polarisatie, voorkomt vereenzaming en draagt bij aan normen en waarden zoals respect en het omgaan met winst en verlies. Social return on investment: € 2,63 We zijn ervan overtuigd dat hoe meer Gouwenaars sporten en voldoende bewegen, hoe gezonder, sterker en dus gelukkiger Gouda is. En hoewel er geen sportwet is die ons verplicht ons in te zetten voor sport en bewegen, investeren we erin.

Omdat we weten dat investeren in sport en bewegen leidt tot mooie opbrengsten, zoals minder zorgkosten, minder arbeidsverzuim en meer productiviteit. Maar het gaat ook om maatschappelijke opbrengsten, die niet zichtbaar zijn op een rekening, zoals een betere kwaliteit van leven en een hogere levensverwachting. De ‘social return on investment’ is door het pagina 7

landelijke Kenniscentrum Sport & Bewegen voor Gouda berekend op € 2,63, visueel weergegeven in bijlage D. De maatschappelijke opbrengsten van sport en bewegen zijn voor Gouda dus 2,63 keer hoger dan de kosten. De rol van de gemeente: teammanager en supporter Als gemeente maken we dus beleid op sporten en bewegen. We voeren regie en enthousiasmeren. De gemeente bepaalt het beleid en neemt de beslissingen op strategisch en politiek niveau. SPORT•GOUDA is de aanvoerder als het gaat om de uitvoering van het gemeentelijke beleid. In een dienstverleningsovereenkomst ligt vast dat het ‘sportbedrijf’ zich onder andere inzet voor sportstimulering, verenigingsondersteuning en beheer en exploitatie van gemeentelijke sportaccommodaties. Wat we cruciaal vinden is dat de uitvoering in samenspraak gebeurt met inwoners en lokale partijen en dat we daarbij inzetten op duurzame relaties. Bovendien hebben we oog voor regionale samenwerking én – last but not least – koesteren we datgene dat er al is. We zijn blij met wat we in Gouda al hebben en laten dat ook blijken. Missie Onze missie voor de komende jaren luidt dan ook: Elke Gouwenaar kan sporten of voldoende bewegen, bij voorkeur dicht bij huis.

Visie De visie die we daarop hebben is dat we als gemeente de regie voeren over het zorgen voor een sporten beweegaanbod dat plaatsvindt op of in kwalitatief hoogwaardige accommodaties en ruimte, en dat verzorgd wordt door sterke en vitale aanbieders. Daarnaast zien we voor onszelf een belangrijke rol weggelegd in het breder uitdragen van het belang van en het plezier in bewegen en sporten. Toekomstbeeld We zien een Gouda in 2040 voor ons waar sport en bewegen voor iedereen vanzelfsprekend is. Wandelen en fietsen hebben het binnenstedelijke autovervoer naar de achtergrond verdrongen, op het station neemt iedereen de trap in plaats van de roltrap. Ouders brengen hun kinderen niet meer met de auto naar school of naar de sportvereniging, maar lopend of met de fiets. Kinderen spelen weer volop buiten. Op basis van ervaringen en data hebben we ongelijk geïnvesteerd om gelijke kansen te creëren. De verenigingssport vormt nog steeds een sociaal bolwerk binnen de stad. En het belang van een gezonde leefstijl wordt breed gedragen. Een realistisch toekomstbeeld? Ja, zeker als we de basis die we in de afgelopen jaren hebben gelegd, nu uitbouwen. En nee, dat krijgen we allemaal niet in een paar jaar voor elkaar, maar de komende acht jaar wordt het fundament gelegd. De looptijd van deze visie gaat dan ook verder dan de komende beleidsperiode, tot 2032.

Een transitie naar een gezondere samenleving vergt een lange adem. Dat bewerkstelligen we als Gouda niet in ons eentje, maar we kunnen wel het goede voorbeeld geven. Wat doen we niet? We doen dus ook dingen niet. We kunnen niet alles en we hebben als gemeente niet overal invloed op. We hebben geen topsportfaciliteiten en we halen geen grote topsportevenementen naar ons toe, in ieder geval niet als we die zelf moeten betalen of organiseren. Bovendien zetten we niet in op maatregelen die alleen effect zouden hebben als ze landelijk ingezet zouden worden. Een voorbeeld daarvan is sport gedeeltelijk gratis maken, ondanks dat daar wel eens stemmen voor opgaan. Los van de organisatorische uitdagingen die daarmee gepaard zouden gaan (‘wat is wel sport en wat niet? en ‘waarom sport wel gratis en andere dingen niet?’) zien we dat de betaalbaarheid van sportdeelname voor een groot deel van de niet-sporters niet de belangrijkste reden is om niet te sporten of onvoldoende te bewegen. Armoede (en kansengelijkheid) is bovendien een maatschappelijk probleem dat veel verder reikt dan alleen sport. Voor de Gouwenaars voor wie de betaalbaarheid van voorzieningen een probleem is, hebben we specifieke regelingen, in lijn met het gemeentelijke armoedebeleid. Focus

pagina 8

We willen veel en we kunnen veel, maar we realiseren ons ook dat we keuzes moeten maken in de fasering. Personele capaciteit (ambtelijk, binnen SPORT•GOUDA, maar ook binnen de vrijwilligersstructuur van verenigingen) is niet onbeperkt en dat geldt ook voor de financiële middelen. De gemeentelijke budgetten staan onder druk en er is onzekerheid over de koers van het kabinet de komende jaren. Tegelijkertijd weten we dat de maatschappij, en de sportwereld in het bijzonder, dynamisch is. Maatschappelijke ontwikkelingen gaan steeds sneller. Deze visie is dan ook geen uitvoeringsplan, maar bepaalt in grote lijnen de koers voor de komende jaren. We moeten tussentijds evalueren en er moet ruimte zijn om bij te sturen. Deze visie sluit dan ook af met een schematische weergave van een globale tijdlijn van de uitvoering van de voorgenomen acties. Een gelijk speelveld Een gelijk speelveld, een ‘level playing field’, is voor de gemeente een groot goed. De afgelopen jaren is gebleken, mede naar aanleiding van een ingediende motie, dat een gelijk ̶ of eerlijk ̶ speelveld er niet altijd is. Waarbij het ook nog de vraag is wanneer we iets als eerlijk of oneerlijk beschouwen. De ongelijkheid kan verschillende redenen hebben. Zo zijn er veel historische afspraken die tot de bestaande situatie hebben geleid.

En anderzijds zitten er per definitie verschillen in de kosten die aan de beoefening van verschillende sporten verbonden zijn. Als gemeente kunnen en willen we niet alles per definitie gelijktrekken. Het is een ingewikkelde materie die erop neerkomt dat er een gelijk speelveld in termen van regels (partijen in een gelijke situatie worden gelijk behandeld) en in termen van uitkomst zou moeten zijn (gelijk speelveld creëren kan om een concurrentienadeel te compenseren). Voor de gemeente staat voorop dat er gelijke kansen voor iedereen moeten zijn, dat het daarvoor soms noodzakelijk is om ongelijk te investeren, maar dat er ook niet ten koste van alles overal gelijkheid hoeft te zijn. De ene sport kost nu eenmaal meer dan de andere; de kosten om te kunnen paardrijden zijn anders dan de kosten om te kunnen voetballen. En een aanbieder die winst beoogt, is nu eenmaal een andere aanbieder dan een vereniging. Buiten kijf staat wel dat de voorwaarden voor gelijksoortige aanbieders uniform moeten zijn. We proberen daarom financiële ruimte te vinden om situaties die niet volgens het beleid zijn, daar wel binnen te laten passen. Daarin willen we 100% transparant zijn. Stap één daarin is het op orde brengen van de formele afspraken met verenigingen over eigendoms- en huurafspraken. Op basis daarvan bepalen we op welke fronten we veranderingen in werking moeten gaan stellen.

Met het oog op de motie vinden we het wel van groot belang dat iedereen die een bepaalde sport wil beoefenen, dat zou moeten kunnen. Dat vergt afspraken op maat, want de redenen dat mensen ergens niet aan mee kunnen doen, kunnen variëren. Het kan te maken hebben met de kosten, maar ook met het feit dat iemand zich niet thuis voelt binnen de cultuur van het betreffende aanbod. Daarover willen we afspraken maken met aanbieders. Ook dat beschouwen we als het creëren van een gelijkwaardig speelveld in de Goudse samenleving. Daarbij zien we ook kansen in het bij elkaar brengen van verenigingen en meer commerciële aanbieders. Van de manier waarop ze beide invulling geven aan hun maatschappelijke betrokkenheid kunnen ze leren. Daarmee versterken ze zichzelf, maar dragen ze ook bij aan een eerlijker sportief speelveld. De rol van SPORT•GOUDA SPORT•GOUDA is al vele jaren de organisatie die aan de lat staat voor de uitvoering van het gemeentelijke sportbeleid. De gemeente is tevreden over de wijze waarop het ‘sportbedrijf’ de gemeentelijke opdracht uitvoert. Op ambtelijk vlak is er intensief contact en vinden maandelijks voortgangsgesprekken plaats. Op bestuurlijk vlak wordt elk kwartaal verantwoording afgelegd aan de hand van kwartaal- en jaarrapportages.

De dienstverleningsovereenkomst tussen gemeente en SPORT•GOUDA is onlangs met 5 jaar verlengd tot einde 2027 en de insteek is om daarna opnieuw met 5 jaar te verlengen. Vanaf begin 2027 wordt de uitvoering van de opdracht geëvalueerd, zodat tijdig bepaald kan worden of de opdracht inderdaad verlengd kan worden en zo ja, onder welke voorwaarden. Specifiek wordt gekeken naar of de verschillende rollen van SPORT•GOUDA (verenigingsondersteuner, verhuurder, organisator van activiteiten) goed met elkaar te combineren blijven. De Belijning: onze ‘leidende principes’ We hanteren 6 kaders, onze ‘leidende principes’, om invulling te geven aan onze missie en visie. Bij alles wat we de komende jaren doen om invulling te geven aan onze regierol, stellen we ons steeds de vraag

pagina 9

of het binnen deze kaders valt. De kaders vormen dan ook een dwarsdoorsnede van de speerpunten en ambities. •

We maken in ons beleid gebruik van de specifieke kracht en waarden van Gouda. Gouda is een compacte stad, waar veel mensen en organisaties elkaar kennen, met een rijk verenigingsleven en waar veel inwoners zich als vrijwilliger inzetten voor een sportvereniging of evenement. We kiezen voor lokale organisatiekracht en vertrouwen op de kracht van lokaal samenwerken. We hebben naast vrijwilligers ook veel Goudse professionals met expertise op het gebied van sport en bewegen.

•

We kiezen voor focus: wijkgericht, doelgroepgericht en levensfasegericht. We schieten niet met hagel als we weten of vermoeden dat dat geen effect heeft. We kiezen voor focus, zoals we dat als gemeente in het algemeen doen, en nog specifieker in het sociaalmaatschappelijk beleid. Diversiteit en inclusiviteit zijn termen die voor Gouda, en dus ook voor het Gouds sportbeleid, grote waarde hebben. Bovendien: de ene wijk is de andere niet en kinderen en jongeren hebben andere behoeften dan volwassenen en ouderen. Ook voor de groep die aangeeft niet te sporten, juist vanwege gezondheidsredenen, is speciale aandacht. Voor hen is betere voorlichting over, en betere toeleiding naar bestaand beweeg- en sportaanbod, belangrijk.

•

We richten ons op gedragsverandering om die Gouwenaars die niet of onvoldoende bewegen, structureel in beweging te laten komen. We weten dat alleen een mooie accommodatie in de buurt of alleen het weghalen van een financiële drempel, niet voldoende is om mensen structureel in beweging te krijgen. Daarvoor is een gedragsverandering nodig, en dat vergt een lange adem. Die gedragsverandering proberen we te realiseren, zonder daarbij betuttelend te willen zijn. Daarbij is het in gesprek gaan met Gouwenaars en m֖ét hen in plaats van over hen beslissen de basis. We richten ons op het ‘maken van impact’ en kiezen daarom bij voorkeur ook voor erkende interventies.

•

We redeneren vanuit het model van Positieve Gezondheid. Het theoretische model van Machteld Huber over ‘Positieve Gezondheid’ heeft voor ons grote waarde: het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Het model biedt een bredere kijk op gezondheid. Als maatschappij geven we te veel aandacht aan het oplossen van klachten en gezondheidsproblemen, terwijl we ons meer op preventie zouden moeten richten. Vanuit Positieve Gezondheid ligt het accent op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt. Deze brede kijk op gezondheid en uitgaan van het potentieel van mensen hangt als een paraplu boven het Goudse gezondheidsbeleid.

•

We baseren onze beleidskeuzes op - bij voorkeur lokale - data. Er komen steeds meer inzichten over het sport- en beweeggedrag van Nederlanders, zowel op nationaal als op lokaal niveau. Daar maken we zoveel mogelijk gebruik van, waarbij we vanzelfsprekend ook oog hebben voor het verhaal achter de cijfers. We kijken gericht naar Gouds sport- en beweegaanbod waar we op inzetten. Hoe kunnen we het gebruik ervan monitoren en hoe kan dat ons voorzien van bruikbare data? Hierdoor kunnen we gerichtere keuzes maken in beweegen sportaanbod.

•

We kijken integraal naar het belang van sport en bewegen Sport- en beweegbeleid staat niet op zichzelf. Met de komst van het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft sport en bewegen een nog centralere rol gekregen in het beleid ten aanzien van gezondheid en sociaal domein. Maar ook met beleid op het gebied van veiligheid, groen, openbare ruimte, armoede, inclusiviteit, cultuur, duurzaamheid, spelen en inkomen is een sterke link. Sport kan een bijdrage leveren aan het realiseren van doelstellingen binnen die beleidsvelden, maar andersom ook.

pagina 10

De Score: indicatoren We kunnen gelukkig steeds meer beschikken over data. Begin 2024 werden de resultaten bekend van de eind 2023 door NOC*NSF uitgevoerde Goudse Sportdeelname Index. De cijfers vormen een belangrijk uitgangspunt voor de in deze nota gemaakte keuzes. Een aantal belangrijke bevindingen uit het onderzoek is in onderstaande infographic weergegeven.

pagina 11

Voor de komende periode stellen we de volgende doelen: -

Het aantal Gouwenaars dat wekelijks sport stijgt van 65% in 2023 naar 75% in 2032, naar 85% in 2040. Het aantal Gouwenaars dat voldoet aan de beweegrichtlijnen stijgt van 47% in 2023 naar 65% in 2032, naar 75% in 2040.

De cijfers meten we eens in de twee jaar met de NOC*NSF Lokale Sportdeelname Index, die we einde 2023 voor het eerst hebben laten uitvoeren. Ter aanvulling hanteren we onderzoeksgegevens van GGD Hollands Midden en RIVM (zoals de vierjaarlijkse Volwassenenmonitor). Met wekelijks sporten bedoelen we het beoefenen van een sport genoemd in de Goudse Sportdeelname Index. Met voldoen aan de beweegrichtlijnen bedoelen we de officiële richtlijnen zoals die in 2017 zijn opgesteld door de Gezondheidsraad: Voor volwassenen en ouderen (18 jaar en ouder): - Bewegen is goed, meer bewegen is beter - Doe minstens 150 minuten per week aan matig intensieve inspanning, zoals wandelen en fietsen, verspreid over diverse dagen. Langer, vaker en/of intensiever bewegen geeft extra gezondheidsvoordeel - Doe minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten, voor ouderen gecombineerd met balansoefeningen - En: voorkom veel stilzitten Voor kinderen (4 t/m 17 jaar): - Bewegen is goed, meer bewegen is beter - Doe minstens elke dag een uur aan matig intensieve inspanning, zoals wandelen en fietsen. Langer, vaker en/of intensiever bewegen geeft extra gezondheidsvoordeel - Doe minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten - En: voorkom veel stilzitten

De Speelwijze: drie speerpunten We hanteren een drietal speerpunten voor de komende beleidsperiode: Fundament op orde. We hebben een solide defensie; de verdediging staat als een huis, het fundament is op orde. Hier ligt de basis van ons beleid: sterke en vitale verenigingen, een sport- en beweegvriendelijke openbare ruimte, kinderen, jongeren en ouderen die vaardig zijn in bewegen en toekomstbestendige sportaccommodaties. Het zijn de voorwaarden om te kunnen verbinden en om successen te boeken. Creëren van verbinding & maatschappelijke meerwaarde. Op het middenveld schakelen we. Daar creëren we verbindingen en maatschappelijke meerwaarde. Daar kunnen we versnellen en vertragen. Daar zetten we in op urban sport, op lokale ondernemers, op het bijdragen aan een gezonde leefstijl. Daar liggen ook de mogelijkheden om inspiratie te bieden. Bijdragen aan kansengelijkheid & talentontwikkeling. Dankzij een goede basis en een energiek middenveld kunnen we aanvallen. Kunnen we scoren en resultaten boeken. Daar kunnen we ervoor zorgen dat sport en bewegen betaalbaar en toegankelijk worden of blijven voor iedereen. Zodat ieders talenten tot bloei kunnen komen.

pagina 12

2. Fundament op orde We willen dat alle Gouwenaars die al sporten of voldoende bewegen, dit blijven doen. We willen bovendien zoveel mogelijk Gouwenaars die een drempel ervaren om niet te sporten of niet voldoende te bewegen, over die drempel heen helpen. Daarvoor is het cruciaal dat er voorzieningen zijn waar ze dat kunnen doen. Bij verenigingen en andere sportaanbieders waar op een professionele, veilige en pedagogisch en didactisch verantwoorde manier gesport kan worden. In accommodaties en in de openbare ruimte op een veilige en uitdagende wijze. We noemen dat: het fundament op orde. Daarmee doelen we ook op het thema ‘vaardig in bewegen’ waarmee we inzetten op de jongste jeugd, op jong volwassenen en op ouderen. Daar ligt de basis voor een gezond en sportief leven. Bovendien gaat het om de organisatiekracht van sportaanbieders. Bijna een derde van de inwoners doet vrijwilligerswerk (Stadspeiling 2023) en meer dan een kwart daarvan (meer dan 6.000 dus) doet dat bij een sportvereniging. We zien echter wel dat er steeds minder vrijwilligers beschikbaar zijn, terwijl de hoeveelheid werk die gedaan moet worden, gelijk blijft of zelfs toeneemt. Het ondersteunen van organisaties die activiteiten ontwikkelen met vrijwilligers en het promoten van vrijwilligerswerk, is in het algemeen een belangrijke taak van de gemeente.

De sociale basis van Gouda moet blijvend versterkt worden, anders wordt Gouda een verschraalde stad zonder bloeiende verenigingen en bruisende ontmoetingsplekken. In 2024 stelt de gemeenteraad daarom een vrijwilligerswerkbeleidsplan vast. De sportsector maakt in aansluiting daarop gebruik van en werkt samen met het gemeentelijke Vrijwilligers Informatie Punt. Alleen vanuit een goed fundament, een stabiele basis, kunnen we werken aan verbetering en innovatie. We onderscheiden 4 ambities binnen dit speerpunt. Ambitie 1: Sport- en beweegaanbieders zijn sterk en vitaal We willen dat zoveel mogelijk sport- en beweegaanbieders sterk en vitaal zijn. We vinden sportverenigingen van cruciaal belang voor de Goudse gemeenschap. Een kwart van de Gouwenaars is lid van een sportvereniging en we zien verenigingen als belangrijke micromaatschappijen waarin mensen uit alle lagen van de bevolking bij elkaar komen, en waarin ontmoeting, zelfwerkzaamheid, normen- en waardenbesef en vriendschappen worden gestimuleerd en ontwikkeld. Bovendien weten we dat mensen die sporten binnen een vereniging, dat over het algemeen langer volhouden dan mensen die dat niet doen.

Met een sterke en vitale vereniging bedoelen we: ‘een vereniging met een krachtig bestuur die vanuit haar eigen verantwoordelijkheid, realistisch en toekomstgericht, activiteiten ontplooit voor haar leden en daarmee in staat is haar sportieve rol te vervullen. Verenigingen die dat willen en kunnen, hebben oog voor andere organisaties in de wijk en zetten zich ook in voor andere sociaal-maatschappelijke doelen’. De ambitie staat op gespannen voet met de situatie waarin veel verenigingen zich bevinden: de bestuurlijke kracht staat onder druk, ze hebben moeite om vrijwilligers te vinden, hebben zorgen over de betaalbaarheid van de sport en ervaren een toenemende last vanuit wet- en regelgeving. Om verenigingen te helpen sterk en vitaal te zijn of te worden, zetten we in op relatiebeheer en op ondersteuning op maat. We informeren en lichten voor (bijvoorbeeld via de website en verenigingsnieuwsbrieven van SPORT•GOUDA), we organiseren themabijeenkomsten, workshops en een aantal keren per jaar een sportcafé, er bestaan subsidieregelingen en we ontzorgen verenigingen zo veel mogelijk bij juridisch-administratieve kwesties. Behalve voor verenigingen doen we dat de komende jaren ook steeds meer voor ondernemers in de sport. Voorwaarde is wel dat een sportaanbieder zelf openstaat voor hulp.

Wat willen we bereiken? • Het aantal verenigingen dat alle vacatures binnen de vereniging op adequate wijze krijgt ingevuld stijgt van 15% in 2024 naar 35% in 2032 • Het aantal verenigingen dat de financiële toekomst van de vereniging neutraal, zonnig of zeer zonnig inziet stijgt van 85% in 2024 naar 90% in 2032. We meten dat met de tweejaarlijkse Vitaliteitsscan sportclubs. In 2022 waren de percentages respectievelijk 33% en 87%. Wat gaan we daarvoor doen?

pagina 13

o

We bouwen het Sport- en Beweegloket Gouda uit. In 2024 zijn we in Gouda, als een van de eerste gemeenten in Nederland en onder begeleiding van NOC*NSF, gestart met het Sport- en Beweegloket. De uitvoering is belegd bij SPORT•GOUDA dat vanuit de gemeente al de opdracht heeft om verenigingsondersteuning te bieden en zo goed mogelijk te organiseren. Het Sport- en Beweegloket is het lokale aanspreekpunt waar sportaanbieders terechtkunnen voor al hun vragen. In het landelijke whitepaper ‘De toekomst van clubondersteuning’ is de ambitie uitgesproken om clubondersteuning in Nederland effectiever en efficiënter in te richten. Dat kan worden bereikt met de eenloketgedachte waarin centraal staat: - Het bieden van de best passende ondersteuning aan sportclubs. - Het voorkomen dat ze vanuit alle kanten benaderd worden door partijen met divers of soms hetzelfde aanbod. - Het voorkomen dat sportclubs veel tijd kwijt zijn én verdwalen in de jungle van ondersteuningsaanbod. - Het versterken van bestuurlijke kracht. SPORT•GOUDA neemt met de inrichting van het loket een meer coördinerende rol in ten opzichte van de andere ondersteuningsorganisaties. Samenwerking is er dan ook met diverse sportbonden, RABO ClubSupport, NOC*NSF en Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS). De ondersteuningspartijen gaan structureel samenwerken aan de achterkant van het loket.

Doel is dan ook een beter gecoördineerde afstemming waardoor verenigingen en andere sportaanbieders efficiënter en effectiever geholpen kunnen worden. Dat betekent dat zij afspraken maken over bijvoorbeeld de organisatie van bijeenkomsten en over afstemming bij het beantwoorden van hulpvragen van sportclubs. Clubs worden nu soms vanuit verschillende invalshoeken bevraagd over dezelfde thema’s. Ook daarin is de intentie te komen tot samenwerking aan de achterkant, zodat clubs maar één keer informatie hoeven te verstrekken.

o

We voeren tweejaarlijks de Vitaliteitsscan sportclubs uit. Om een goed beeld te hebben van de vitaliteit van de Goudse clubs voert SPORT•GOUDA tweejaarlijks een Vitaliteitsscan uit. In de scan wordt onder andere gevraagd naar thema’s als accommodatie, financiën, veilig sportklimaat, vrijwilligers en ledenwerving en -behoud. Op basis van de resultaten wordt clubondersteuning op maat aangeboden. Bij de eerstvolgende scan einde 2025, begin 2026 nemen we ook de commerciële sportaanbieders die dat willen, mee.

pagina 14

o

We werken aan een grotere slagkracht van verenigingen De georganiseerde sport draait voor een groot deel op vrijwilligers. Het is de charme van de verenigingssport. Het is bovendien een kracht, maar tegelijkertijd een zwakte. Uit de meest recente Vitaliteitsscan blijkt dat slechts 47% van de Goudse sportverenigingen alle bestuursfuncties heeft ingevuld en dat het maar liefst 85% niet lukt om alle vrijwilligersfuncties adequaat in te vullen. Het ondersteunen van verenigingen op dit vlak blijft de komende jaren dan ook een belangrijk speerpunt. Dat kan ook gaan om het specifiek leveren van ‘handjes’. Kaderondersteuning bij de Goudse sportverenigingen is een belangrijk onderdeel van de inzet van Goudse buurtsportcoaches. Verenigingen draaien over het algemeen met goedwillende vrijwilligers met hart voor de club, sport en de leden. Training geven is echter een vak en ondersteuning geven aan de organisatie daarvan is een belangrijk aspect van het verenigingsondersteuningsaanbod in Gouda. Het in 2024 te organiseren Goudse trainerscongres is daar een mooi voorbeeld van. Verenigingen die gebaat zijn bij pedagogische of didactische ondersteuning kunnen een beroep doen op de inzet van een clubkadercoach vanuit SPORT•GOUDA. Daarnaast nodigen we verenigingen uit zelf met ideeën te komen voor professionalisering.

Daarbij kunnen we inhoudelijke ondersteuning bieden, maar ook financiële (zoals uit Leefstijlakkoord, sportbondenbudget (concept ‘superclubs’) en landelijke sportservicegelden).

o

We starten een Goudse Aanpak Veilig & Plezierig Sporten We ontwikkelen een Goudse Aanpak Veilig & Plezierig Sporten, waarbij we starten met voetbal. Vanuit de voetbalverenigingen komt het signaal dat zij steeds meer ervaren dat mensen een ‘kort lontje’ hebben en dat het respect voor elkaar afneemt. Samen met de clubs, de KNVB én lokale ambassadeurs van een veilige en respectvolle sport werken we aan een beweging gericht op het duurzaam veranderen van beleving, clubbeleid en gedrag. Het doel is te komen tot één waardenen normenbeleid voor de clubs waarbij er meer aandacht komt voor de basiseisen van sociale veiligheid, het belang van voldoende en goed opgeleide scheidsrechters, de voorbeeldrol van trainers en coaches, incidentenmanagement en het betrekken van partnerorganisaties in de wijk. Uiteindelijke doel is het structureel vergroten van het sportplezier van leden van de Goudse sportclubs.

o

We brengen de juridische (vastgoed)zaken op orde. We willen zo veel mogelijk uniformiteit in de afspraken met verenigingen over eigendom en huur van sportvelden en sportpanden. De afgelopen jaren is helder geworden dat die afspraken niet altijd goed of consistent geregeld zijn, wat niet alleen bij de gemeente, maar zeker ook bij sportverenigingen voor hoofdbrekens zorgt. Afspraken over panden op sportparken zijn vaak al tientallen jaren oud en leidden niet tot problemen zolang er niks bijzonders gebeurde met die panden. De algemene lijn is dat de gemeente eigenaar is van de ondergrond. De verenigingen huren dan de velden of banen die op deze ondergrond zijn aangelegd (via SPORT•GOUDA, inclusief veldafrastering en verlichting). Uitzonderingen daarop zijn bijvoorbeeld tennis en atletiek, die zelf eigenaar zijn van de banen. Panden zoals kleedkamers, kantines en tribunes zijn normaal gesproken eigendom van de vereniging. Voor de jaren 2024 en 2025 heeft de gemeenteraad budget beschikbaar gesteld voor personele capaciteit om de zaken voor alle verenigingen goed te regelen, of het nu om eigendom, huur, recht van opstal, erfpacht, belastingen of verzekeringen gaat.

Ambitie 2: We hebben een sport- en beweegvriendelijke openbare ruimte We willen dat Gouda een stad is met een gezonde leefomgeving, waar de openbare ruimte speel-, beweeg- en sportvriendelijk is. Met zo’n openbare ruimte kunnen we mensen immers enthousiasmeren om in beweging te komen en te blijven. Nu al maakt een groot gedeelte van de Gouwenaars gebruik van de straat of van parken om te sporten of te bewegen. Bij voorkeur doen ze dat rechtstreeks vanuit de voordeur. Het gaat om activiteiten als wandelen, hardlopen, fietsen, wielrennen, skateboarden, freerunnen, bootcampen, watersport, calisthenics en zelfs yoga. Het wordt dus steeds belangrijker dat sport en gezondheid een vast afwegingskader worden bij de inrichting van de openbare ruimte. Daarbij gaat het om het ontwerp, maar ook over gebruik en onderhoud. Dat we dat samen met buurtbewoners doen, spreekt vanzelf. Sterker nog: het is een eis vanuit de Omgevingswet die sinds 2024 van kracht is. In de nieuwe wet zijn maatschappelijke doelen opgenomen zoals de opgave dat gemeenten een veilige, gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit moeten bereiken en in stand houden. Ook in Gouda heeft sport en bewegen een plek in de omgevingsvisie gekregen. pagina 15

We scoren al redelijk hoog op de Kernindicator Beweegvriendelijke Omgeving (78 ten opzichte van 65 gemiddeld, op een schaal van 0 tot 100) zoals die landelijk gehanteerd wordt. De indicator bestaat uit vier deelindicatoren: • Sportaccommodaties (diversiteit en nabijheid voetbalvelden, hockeyvelden, tennisbanen, sporthallen, fitnessvoorzieningen en zwembaden) • Sport- en speelplekken (nabijheid sport- en speelplekken in de openbare ruimte) • Recreatief groen en blauw (nabijheid en oppervlakte parken, water geschikt voor recreatief gebruik) • Nabijheid van voorzieningen (zoals de gemiddelde afstand tot supermarkt en school) Met name op nabijheid scoren we hoog, wat niet zo gek is voor een compacte stad als Gouda. Wat willen we bereiken? •

De score voor de tevredenheid over sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte is in 2025 een 7,5 en stijgt door naar een 8 in 2032.

We meten dat met de Stadspeiling Gouda. Wat gaan we daarvoor doen? o

We realiseren sport- en beweegvoorzieningen in de openbare ruimte In de komende jaren realiseren we diverse projecten die het bewegen in de openbare ruimte bevorderen. Nog in 2024 wordt in Gouda Oost het eerste Goudse Cruyff Court geopend waarbij in samenwerking met diverse partijen gewerkt is aan hardware, software (de activiteiten die er plaatsvinden) en orgware (de organisaties die er actief zijn). Het skatepark tussen de wijken Korte Akkeren en Westergouwe krijgt een flinke upgrade. Dat gebeurt op initiatief van de Goudse skatecommunity, die als eindgebruiker een doorslaggevende stem heeft in het ontwerpproces. Bovendien staan op de planning een freerun- en calisthenicspark in Korte Akkeren en voor 2025 een buitengymzaal in combinatie met voetbalveld (ook in Korte Akkeren) en een Skills Garden, voor de deur van het nieuw te bouwen kindcentrum in Westergouwe. Met het budget dat structureel beschikbaar is om te investeren in (en onderhouden van) een beweegvriendelijke openbare ruimte, kunnen er jaarlijks nieuwe voorzieningen gerealiseerd worden. We sluiten daarbij zoveel mogelijk aan op geplande herinrichtingsprojecten van bestaande speelplekken en andere openbare plekken. Voorop staat steeds dat we omwonenden vooraf betrekken bij de planvorming.

Ook het meer en beter gebruik maken van bestaande sportaccommodaties is zoals opgenomen in de sportaccommodatienota van 2021 - een punt van aandacht. Daartoe moeten echter eerst de randvoorwaarden (veilig, afspraken met hoofdgebruikers, voorkomen van vandalisme) op orde gebracht worden,

o

We gaan in gesprek met de urban scene We weten dat Gouda een jonge, talentvolle en tamelijk grote urban scene heeft. Skaters, freerunners, dansers, hiphoppers, street artists en andere creatieven zijn in Gouda volop aanwezig en ook landelijk zien we een opmars van deze groep, die voornamelijk uit jongeren bestaat. Urban sports zijn op een andere manier georganiseerd dan het traditionelere verenigingsleven. In het kader van het stimuleren van jongerencultuur wordt hier ook vanuit cultuurbeleid op ingezet. Dat biedt kansen en vraagt van de gemeente om kaders los te laten en open, samen met de doelgroep, met nieuwe ideeën te experimenteren. Om ‘urban’ in Gouda een vaste plaats te geven zetten we in op een vast aanspreekpunt voor deze groeiende doelgroep. Naast de al aanwezige stadsprogrammeur, die vooral in de cultuursector actief is, zetten we daarom een urban buurtsportcoach in. Deze spant zich in om de verschillende urban beoefenaars regelmatig samen te brengen voor inspiratie- en kennissessies. De taak van deze buurtsportcoach ligt enerzijds in het mogelijk maken van evenementen, anderzijds op het gebied van samenwerken en het verkleinen van de kloof die urban sporters voelen tot een overheidsinstantie als de gemeente.

Het initiatief van een jonge ondernemer om een indoor freerunlocatie in Gouda te realiseren is een mooi voorbeeld van dat dit onderwerp goed op de kaart gezet kan worden.

o

We maken waar mogelijk gebruik van technologische innovaties om bewegen te stimuleren. Technologische ontwikkelingen kunnen helpen om sport en bewegen nog gemakkelijker en plezieriger te maken. De ontwikkelingen ten aanzien van nieuwe materialen, speelvormen en aangepaste sportgebouwen gaan hard. Dat geldt zeker ook voor de apps die bijhouden hoeveel pagina 16

en waar een sporter beweegt of die aangeven waar en met wie je kunt gaan sporten. Als er zich kansen voordoen om actief gebruik te maken van de mogelijkheden van de Nederlandse Sportinnovator-centra, laten we die niet onbenut. De centra zijn ontmoetings- en broedplaatsen waar onderzoekers, ondernemers, overheden en sportorganisaties structureel samenwerken en op die manier innovaties ontwikkelen die bijdragen aan de topsport, sportparticipatie en/of een actieve leefstijl. Flexibele straatverlichting, het meten van de hoeveelheid sportactiviteiten op bepaalde plekken in de stad, beweegapps op maat voor Gouda; het zijn aspecten die de moeite waard zijn om op te pakken. Minder technologisch van aard, maar ook waardevol: meer watertappunten, sanitaire voorzieningen en kluisjes waar sporters spullen even in kunnen opbergen. o

We maken wandelen en fietsen aantrekkelijker. Voor veel Gouwenaars zijn wandelen en fietsen de gemakkelijkste manieren om in beweging te komen. Het is dus zaak om het zo aantrekkelijk mogelijk te maken om vanuit je eigen huis te gaan lopen of fietsen. In het Goudse VerkeersCirculatiePlan ‘Gouda Goed op Weg’ is meer ruimte voor voetgangers en fietsers een belangrijk punt. Om het bewegen in de directe omgeving van je eigen huis nog meer te stimuleren zetten we als gemeente meer in op het realiseren van veilige en aantrekkelijke routes vanuit huis om een ommetje te maken, maar ook om het lopen naar voorzieningen in de wijk makkelijker te maken. Veilige, ruime en obstakelvrije wandelpaden en fietspaden zijn van groot belang. Ambities op dit vlak worden de komende jaren dan ook meer en meer integraal onderdeel van het gemeentelijke verkeersbeleid. Opkorte termijn realiseren we een aantal laagdrempelige en beweegvriendelijke QR-routes.

Ambitie 3: Kinderen, jongeren en ouderen zijn vaardig in bewegen Nederland staat inmiddels bekend als Europees kampioen stilzitten en kinderen spelen steeds minder buiten. Allerlei experts constateren dat de motorische vaardigheden van onze kinderen afnemen. Dat is zorgwekkend, want van jongs af aan voldoende en gevarieerd sporten en bewegen betekent dat je een goede basis legt voor een actieve en gezonde leefstijl en ‘een leven lang bewegen’. Dat betekent dat we terug naar de basis moeten: het beweegonderwijs op scholen en in kindcentra moet op orde zijn en we moeten er voor zorgen dat kinderen voldoende bewegen, ook buiten de gymlessen om. En: leren vallen kun je nu eenmaal het best leren op jonge leeftijd. Jong geleerd is oud gedaan. Daarnaast zien we dat mensen minder gaan bewegen als ze van de ene naar de andere levensfase gaan: de overgang naar de middelbare school of een gezin beginnen zijn daar bekende voorbeelden van. Het sport- en beweegaanbod moet aansluiten op de veranderende behoeften van verschillende doelgroepen. Dat vraagt om verschillen in aanpak én dat vraagt om een gezamenlijke aanpak. Niet alleen uitvoering vanuit de gemeente dus, zeker niet zelfs, maar juist ook van allerlei andere organisaties in de stad. Samen met onderwijs, welzijn, beweegmakelaars, gezondheids- en wijkorganisaties en sportaanbieders helpen we inwoners om passend beweegaanbod te vinden.

Wat willen we bereiken? • • •

Het percentage kinderen van 5-12 jaar dat voldoende beweegt stijgt van 24% in 2024 naar 35% in 2032 naar 50% in 2040. Het percentage jongeren van 13-18 jaar dat voldoende beweegt stijgt van 33% in 2024 naar 45% in 2032 naar 60% in 2040. Het percentage ouderen van 65 jaar en ouder dat voldoende beweegt stijgt van 52% in 2024 naar 65% in 2032 naar 75% in 2040.

We meten dat met de tweejaarlijkse Lokale Sportdeelname Index. Wat gaan we daarvoor doen? o

We voorzien in voldoende en goede accommodaties voor goed bewegingsonderwijs Als gemeente zijn we wettelijk verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in het basisonderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs. Hieronder vallen ook voorzieningen voor het bewegingsonderwijs. Scholen in het primair onderwijs zijn vanaf het schooljaar 20232024 verplicht om voor alle leerlingen wekelijks twee gymlessen van 45 minuten te verzorgen. Dat zorgt voor veel scholen voor de nodige uitdagingen. Niet alleen op het gebied van het vinden van voldoende vakleerkrachten, maar ook als het gaat om locaties om dat bewegingsonderwijs te pagina 17

geven. In theorie is er genoeg ruimte, maar in de praktijk schuurt het. We zoeken daarom actief naar een efficiëntere benutting van de beschikbare accommodaties. Ook onderzoeken we in overleg met de schoolbesturen de mogelijkheden van andersoortige (sport)accommodaties voor het bewegingsonderwijs. De plannen voor een buitengymzaal in Korte Akkeren, de deels volgens de principes van het Athletic Skills Model1 ingerichte sportzaal in Westergouwe en de vierkante gymzaal in de wijk Bloemendaal, zijn daar al voorbeelden van. Bovendien biedt de regeling voor groenblauwe schoolpleinen kansen en is er meer mogelijk met het gebruik van accommodaties van sportclubs. o

We stimuleren bewegen op en rondom de scholen Kinderen die fit en gezond opgroeien en voldoende bewegen, zijn motorisch vaardig en worden voorbereid op een leven waarin een gezonde leefstijl meer vanzelfsprekend is. Gezonde en fitte kinderen met zelfvertrouwen zijn kansrijker en beter toegerust voor de toekomst. Een integrale aanpak met als ingang het primair onderwijs en de buitenschoolse opvang, biedt kansen op het gebied van mogelijke inzet, stapeling van budgetten, realisatie van doelstellingen en vooral ook op maatwerk. Door middel van gezamenlijke afspraken tussen gemeente, schoolbesturen en Brede School willen we een fundament leggen voor een duurzame, samenhangende en integrale aanpak van bewegen, gezondheid en sport op en rondom het primair onderwijs. We kijken daarbij nadrukkelijk naar good practices van andere gemeenten, zoals het Arnhemse 2+1+2model, waarbij gemeente, sportbedrijf en schoolbesturen in gezamenlijk geborgd hebben dat kinderen per week minimaal 2 uur bewegingsonderwijs krijgen, 1 uur onder schooltijd bewegen en 2 uur na schooltijd bewegen. In samenhang hiermee streven we ernaar dat de motorische vaardigheden van kinderen op meer scholen worden gevolgd, bijvoorbeeld met instrumenten als de MQ Scan of Beweegbaas.

We gaan door met de methode Athletic Skills Model die docenten bewegingsonderwijs, pedagogisch medewerkers van kinderdagverblijven, zwemonderwijzers, sporttrainers en beweegaanbieders hanteren om motorische vaardigheden te verbeteren. Met het voortgezet onderwijs proberen we nieuwe methoden uit waarmee middelbarescholieren op een plezierige manier kennis kunnen maken met sport en bewegen.

o

We leiden toe naar een passend beweegaanbod We continueren de inzet van buurtsportcoaches op basis van de Brede Regeling Combinatiefuncties, die onderdeel is van de rijksregeling Brede SPUK 2023-2026, en die een structureel karakter kent. Buurtsportcoaches zijn al vele jaren actief in Gouda en niet meer weg te denken uit de wijken. Ze staan in contact met alle doelgroepen; van jong tot oud. De buurtsportcoaches worden ingezet voor kleutergym, organiseren buurtsporten in de wijk, bieden valpreventiecursussen aan, begeleiden kinderen met autisme tijdens sportactiviteiten en organiseren jaarlijkse sportevenementen waar iedereen aan mee kan doen. De buurtsportcoaches kennen het aanbod in de wijken en hebben de doelstelling om zoveel mogelijk mensen structureel in beweging te krijgen door ze in contact te brengen met verenigingen. Ieder gebied in Gouda (Oost, West, Noord en Westergouwe) heeft sinds 2023 een eigen beweegmakelaar met wekelijkse inloopuren. Naast beweeg- en sportadvies kunnen de beweegmakelaars ook ondersteunen bij financiële of sociale vraagstukken; bijvoorbeeld als intermediair van het Volwassenenfonds maar ook als sportmaatje bij het kennismaken bij een vereniging of sportaanbieder. Er is een toenemende vraag om contacten vanuit de jeugdzorg. Daar is uiteraard aandacht voor, voor zover dat past binnen het takenpakket van de beweegmakelaars.

Ook zien we dat er steeds meer aanbod ontstaat bij verenigingen en andere sport- en beweegaanbieders. Dat aanbod faciliteren we en maken we bekend waar mogelijk.

o

We zetten in op valpreventietrainingen voor ouderen Hoewel leren vallen het best al op jonge leeftijd kan plaatsvinden, is het belangrijk om te voorkomen dat ouderen vallen en gewond of geblesseerd raken. Dankzij de extra GALAmiddelen van het Rijk kunnen we hier de komende jaren flink op intensiveren. Dat doen we door gemeentebreed in te zetten op bewezen interventies en door regionaal een ketenaanpak op te stellen.De faseringen van dit plan zijn: opsporen, screenen, aanbieden en structureel aanbod. De buurtsportcoach heeft in al deze fases een belangrijke. Per fase omschrijven we wat die rol precies is. Door de verscheidenheid van rollen per fase komt de coördinatie van de lokale

1 Het Athletic Skills Model is een manier van denken over bewegen voor de top- en breedtesport, het bewegingsonderwijs en de

gezondheidszorg. Het ASM maakt gebruik van de Schijf van 10: tien grondvormen die gezamenlijk belangrijk zijn voor een optimale motorische ontwikkeling.

pagina 18

ketenaanpak bij SPORT•GOUDA te liggen. In het sportbeleid sluiten we er verder op aan. Bestaande interventies zoals Doortrappen, Stap Mee en Vitaal 55+ continueren we dan ook. Ambitie 4: We hebben toekomstbestendige sportaccommodaties Hoewel we een afzonderlijke sportaccommodatienota hebben (‘Ruimte voor sport: een goede match!’) is het goed om ook in deze sportnota apart aandacht te besteden aan de wijze waarop we met onze sportaccommodaties omgaan. Ze vormen immers een belangrijk instrument als we Gouwenaars willen laten (blijven) sporten. We leggen de komende jaren vast hoe we ervoor zorgen dat we in de toekomst voldoende en kwalitatief goede sporthallen, sportzalen en gymzalen hebben. We gaan aan de slag met het beter benutten van het Groenhovenpark en we helpen verenigingen met het op peil houden van de accommodaties waarvan ze zelf eigenaar zijn. Wat willen we bereiken? •

Het rapportcijfer dat verenigingen en andere organisaties gemiddeld geven aan zwembad, gemeentelijke gymzalen, sporthallen en sportparken stijgt van 7,3 in 2021 naar 7,5 in 2024 naar 8,0 in 2030.

We meten dat met het driejaarlijks klanttevredenheidsonderzoek. Wat gaan we daarvoor doen? o

We stellen een Strategisch huisvestingsplan binnensportaccommodaties op. In 2024 stellen we, als onderdeel van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, een plan op waarin we omschrijven hoe we de komende 10-15 jaar om willen gaan met renovaties, sloop en nieuwbouw van de gemeentelijke binnensportaccommodaties. Voorbeelden van keuzes die we daarin maken gaan over de toekomst van de Dick van Dijkhal (die nu tijdelijk is, tot 2030) en de twee verouderde gymzalen aan de Willem de Zwijgersingel. Bestaande meerjarige onderhoudsplannen en duurzaamheidsscans vormen bouwstenen van dit plan.

o

We maken van het Groenhovenpark een vitaal sportpark. In het Groenhovenpark zijn behalve 6 sportverenigingen ook het Groenhovenbad, de Dick van Dijkhal, SportCity en Monkey Town gevestigd. Er liggen uitdagingen op het gebied van samenwerking, ondersteuning, duurzaamheid, functiemenging, ruimtelijke integratie, bereikbaarheid, toegankelijkheid, veiligheid en een goede maatschappelijke, sportieve en recreatieve benutting. Om daar op een goede manier invulling aan te geven stellen we een sportparkmanager aan. Een nieuwe functionaris die enerzijds als taak heeft het onderzoeken van de wensen en behoeften van de partijen die op het park actief zijn. Anderzijds is deze het aanspreekpunt voor stakeholders, zoals gebruikers, samenwerkingspartners, omwonenden, gemeente, bedrijven, welzijns- en onderwijsinstellingen.

o

We bieden financiële mogelijkheden om verenigingsaccommodaties op orde te houden. Sportverenigingen kunnen de komende jaren gebruik maken van de gemeentelijke Subsidieregeling Investering Sportgebouwen. Ze kunnen daarin subsidie aanvragen voor nieuwbouw, of voor het opknappen en groot onderhoud van een accommodatie waar ze eigenaar of huurder van zijn. Daarnaast is er de landelijke subsidieregeling Stimulering Bouw en Onderhoud sportaccommodaties (BOSA). Amateursportorganisaties kunnen in het kader van deze regeling subsidie aanvragen voor bouw- en onderhoudskosten van sportaccommodaties en de aanschaf van sportmaterialen. Ten slotte kent de gemeente in 2024 de tijdelijke subsidieregeling toegankelijkheid verenigingsgebouwen. Bij een positief resultaat wordt bekeken of de regeling ook na 2024 kan blijven bestaan. Ten slotte is garantstelling door de gemeente bij leningen bespreekbaar, in samenspraak met de landelijke Stichting Waarborgfonds Sport.

pagina 19

3. Creëren van verbinding & maatschappelijke meerwaarde Met een fundament dat op orde is, ligt er een goede basis voor synergie. Verbinding tussen organisaties, sectoren en mensen kan leiden tot een ‘plus’: er is ruimte om invulling te geven aan extra activiteiten die het sportieve overstijgen. We zien dat bijvoorbeeld bij een aantal sportverenigingen. Naast dat zij sportaanbod verzorgen, kunnen en willen zij een bredere maatschappelijke rol vervullen. Daarbij is te denken aan het openstellen van hun accommodatie voor andere gebruikers, aandacht vragen voor verantwoord alcohol- en middelengebruik, en het bieden van een signaalfunctie richting andere organisaties (bijvoorbeeld als het gaat om schrijnende thuissituaties van leden). Andersom kan natuurlijk ook: sportclubs kunnen ook mensen of organisaties tegenkomen waarvan zij denken dat die een sportief aanbod zouden kunnen organiseren. Sport, cultuur, welzijn, buurten en socialebasisvoorzieningen kunnen veel van elkaar leren en kunnen elkaar versterken. Ze hebben in de kern veel gemeen: het werken met vrijwilligers, het zijn van een bron van inspiratie en het bieden van rolmodellen. Bovendien: als de organisatie rondom sport, cultuur en bijvoorbeeld buurtvoorzieningen ‘staat’, kunnen de sectoren zich ook nog meer inspannen om bij te dragen aan andere maatschappelijke belangen.