4c. Wijkmobiliteitsplan bijlage Fietsparkeerplan binnenstad Gouda.pdf

RAPPORT

In opdracht van: Gemeente Gouda Projectnummer: 7430 Datum: 23 maart 2022

Fietsparkeerplan binnenstad Gouda

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

1.

WAAROM EEN FIETSPARKEERPLAN VOOR DE BINNENSTAD VAN GOUDA?

5

2.

HET VERTREKPUNT IN 2021

7

2.1 Huidig beleid en organisatie van het fietsparkeren

7

2.2 Capaciteit en variëteit van fietsparkeervoorzieningen

9

2.3 Parkeerdruk

11

2.4 Verschillende typen fietsen

12

2.5 De verschillende fietsers in de binnenstad

13

2.6 Huidige knelpunten in fietsparkeren Gouda

16

3.

18

FIETSPARKEREN IN 2030

3.1 Ontwikkelingen naar 2030

18

3.2 De fietsparkeeropgave

19

3.3 Parkeeropgave voor brom- en snorfietsen

21

3.4 Parkeeropgave voor deelmobiliteit

22

3.5 Afwegingskader maatregelen

23

4.

MAATREGELEN VOOR EEN TOEKOMSTBESTENDIGE INRICHTING

27

5.

ACTIEPROGRAMMA TOT 2030

33

5.1 Aandachtspunten bij implementatie

37

6.

MONITORINGSPLAN

38

7.

BIJLAGEN

40

BIJLAGE 1: DE FIETSPARKEERDERS IN DE BINNENSTAD

41

BIJLAGE 2: FIETSPARKEERBEHOEFTE VAN DE DOELGROEPEN

43

BIJLAGE 3: FIETSPARKEERVOORZIENINGEN GOUDA 2021

46

BIJLAGE 4: DE BANDBREEDTES VAN DE FIETSPARKEEROPGAVE TOT 2030

47

BIJLAGE 5: TYPE FIETSPARKEERVOORZIENINGEN

50

BIJLAGE 6: SOORTEN POP-UP FIETSPARKEERLOCATIES

52

BIJLAGE 7 ENQUETE FIETSPARKEREN

53

Colofon Auteurs: Wim van Tilburg en Moniek Jansen

Copyright Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission from the publisher. Pagina 2 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

SAMENVATTING FIETSPARKEERPLAN BINNENSTAD GOUDA De gemeente Gouda heeft in het Verkeerscirculatieplan (VCP, juni 2021) besloten te streven naar een autoluwe binnenstad en stimuleert de transitie naar duurzame mobiliteit, gericht op een groter aandeel van lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen zijn van belang om het fietsgebruik te stimuleren en het verblijfsklimaat in de binnenstad te verbeteren. Dit fietsparkeerplan brengt knelpunten en oplossingsrichtingen in beeld en is onderdeel van het wijkmobiliteitsplan binnenstad. Knelpunten Figuur 1: Uit tellingen in de binnenstad blijkt dat vooral in deelgebied 2 het Fietsparkeerplan huidige aantal voorzieningen onvoldoende is. Verwacht wordt dat er in 2030 voor de gehele binnenstad het huidige aantal van 2.838 met minimaal 735 fietsparkeervoorzieningen oftewel 26% moet worden uitgebreid. Hoe belangrijk het is om goede en veilige fietsparkeervoorzieningen te hebben blijkt ook uit dat van de politie; in 2021 zijn 335 fietsdiefstallen geregistreerd over heel Gouda; een stijging van 14% ten opzichte van 2020. 146 vallen in de binnenstad.

Onderzoeksgebied

Vanuit het bewonersplatform binnenstad, de Fietsersbond en de Samenwerkende binnenstadondernemers Gouda (SBG) wordt het rommelig straatbeeld, de vele verschillende voorzieningen, foutgeparkeerde fietsen en het ontbreken van één of meer volledig Rood: deelgebied 1, blauw: deelgebied 2, bewaakte stalling(en) genoemd. Dit wordt bevestigd door de groen: overig gebied binnen de singels deelnemers van de enquête op de Gouda Denkt Mee-app en de reacties op de website Oplossingsrichtingen Uitbreiding geconcentreerde fietsparkeerlocaties Aan de randen van het kernwinkelgebied is uitbreiding nodig. Hierbij wordt gedacht aan: • Noord; Kop van de Kleiweg • Oost; Nieuwe markt en Klein Amerika/Leo Vromanpark • Zuid; Oosthaven en Hoge Gouwe door opheffen autoparkeerplaatsen en de Markt nabij de Albert Heijn • West; Turfmarkt / Blauwstraat en beter gebruik Herpstraat op piekmomenten. De ruimte is beperkt. Een nadere uitwerking is nodig in samenhang met keuzes omtrent omvang voetgangersgebied, het terrassenbeleid, marktvoorzieningen, autoparkeerplaatsen en ruimte voor evenementen. Uitbreiden, verplaatsen en vervangen huidige fietsparkeervoorzieningen Uit de tellingen blijkt dat er op de maatgevende zaterdagmiddag een tekort is aan ca. 500 fietsparkeerplekken in deelgebied 2, maar dat deelgebied 1 een overcapaciteit heeft van ca. 350 plekken.

Goede communicatie en het verleiden van de juiste doelgroepen is hierbij essentieel. Op piekmomenten en bij evenementen kunnen plekken worden aangewezen voor pop-up stallingen met toepassen van tijdelijke belijning, aangezien dit geen extra ruimte in beslag neemt. De huidige verschillende type voorzieningen worden vervangen door in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) toegestane type klemmen en nietjes.

Pagina 3 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Inpandig, buiten, gratis of bewaakt stallen De respondenten van de Gouda Denkt Mee app zijn voorstander van gratis, bewaakte fietsenstallingen. Daarbij wordt verwezen naar andere steden waar het ‘zo goed geregeld is’, zoals Dordrecht, Den Haag en Utrecht. Tegenwoordig zijn in veel Nederlandse stadscentra gratis bewaakte fietsparkeerplekken te vinden. In Gouda is dit (nog) niet het geval. Een bewaakte fietsenstalling brengt enerzijds investeringskosten met zich mee, maar zal anderzijds het fietsgebruik én het fietsparkeergedrag in positieve zin stimuleren. Ook is het wenselijk om het gebruik te stimuleren van de huidige en enige particuliere bewaakte stalling aan de Agnietenstraat (Pet26). Communicatie en promotie Vanuit het VCP zal het fietsgebruik nader gestimuleerd en gecommuniceerd worden. De vindbaarheid van makkelijk toegankelijke fietsparkeervoorzieningen voor de verschillende doelgroepen (bewoners, winkelend publiek, uitgaans- en horecapubliek, bezoekers en werknemers) is van belang met inzet van betere bewegwijzering en gebruik van de juiste communicatiekanalen. Ook een anti-fietsdiefstalcampagne is nodig. Hiertoe zal een communicatieplan worden opgesteld.

Handhaving In het wijkmobiliteitsplan en het kwaliteitsplan openbare ruimte binnenstad zullen keuzes gemaakt worden in de uitbreiding van voetgangersgebieden in combinatie met het al dan niet toestaan van fietsers en fietsparkeerders. Door dit te combineren met aanwijzen van fietsparkeerverbodzones kan betere handhaving plaatsvinden. Hinderlijk en gevaarlijk geparkeerde fietsen moeten frequent verwijderd worden. Dit vraagt om uitbreiding van inzeturen Stadstoezicht en ruimte in het fietsdepot. Monitoring en evaluatie Momenteel is een tekort van minimaal 735 fietsparkeerplekken voor 2030 voorzien. Door de ontwikkeling van Westergouwe, de Spoorzone en de aanleg van doorfietsroutes kan de fietsparkeeropgave verder groeien. Daarnaast zal de samenstelling van de fietsen (elektrisch, bakfietsen, deelfietsen ed.) en scooters veranderen. In het monitorings- en evaluatieplan van het VCP wordt de ontwikkeling van de vraag en het aanbod gevolgd en waar nodig het actieprogramma fietsparkeren bijgesteld.

Pagina 4 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

1. WAAROM EEN FIETSPARKEERPLAN VOOR DE BINNENSTAD VAN GOUDA? De gemeente Gouda heeft in het Mobiliteitsplan Gouda 2017 – 2026 en het Verkeerscirculatieplan besloten te streven naar een autoluwe binnenstad. De gemeente wil de transitie naar duurzame mobiliteit verder stimuleren, gericht op een groter aandeel van lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. In het Verkeerscirculatieplan, dat in juni 2021 is vastgesteld, is één van de doelen om het gebruik van de fiets te vergroten door een uitstekend fietsklimaat in Gouda te creëren. Hierbij is nadrukkelijk genoemd dat goede hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen gebruikers zullen verleiden tot goed gedrag. Op dit moment worden fietsen in de binnenstad op meerdere plekken hinderlijk en buiten de fietsparkeervoorzieningen geparkeerd. Het gebrek aan goede voorzieningen voor het fietsparkeren in de binnenstad is daar mede debet aan. Het bieden van goede en voldoende fietsparkeervoorzieningen stimuleert het fietsgebruik en draagt bij aan het streven naar een autoluwe binnenstad. Omdat de beschikbare ruimte in de binnenstad beperkt is en er meerdere ruimteclaims zijn is afstemming met het kwaliteitsplan openbare ruimte essentieel.

De laatste jaren zien we steeds vaker innovatieve oplossingen om fietsparkeercapaciteit te realiseren, zoals het inruilen van autoparkeerplaatsen voor fietsparkeerplekken, fietsvlonders of met pop-up fietsenstallingen bij evenementen. De keuze voor de meest effectieve oplossing vraagt om meer inzicht in het huidige fietsparkeergedrag, de verschillende doelgroepen en hun wensen en behoeftes voor fietsparkeren. Een doelgroepgerichte benadering is nodig om het fietsparkeren nu en in de toekomst op juiste wijze te organiseren. Ondanks dat wij in Nederland veel fietsen, is niet de hele fietsketen optimaal georganiseerd. Fietsparkeren is het begin- of slotstuk van de fietsketen en de vraag naar fietsparkeren is veranderd en toegenomen. Fietsparkeren is dan ook een voorwaarde is voor blijvende fietsstimulering, ook in Gouda. De afgelopen jaren is het concept van de fiets uitgebreid, verdiept en vernieuwd. We hebben in het huidige straatbeeld te maken met gewone en elektrische fietsen, speed pedelecs, bakfietsen, driewielers, een diversiteit aan aangepaste fietsen en deelfietsen. Dit wordt de komende jaren aangevuld met elektrische steps en andere innovaties die hun plek nog moeten verwerven in het mobiliteitslandschap. Voor veel van deze nieuwe fietsconcepten zijn op dit moment geen geschikte fietsparkeervoorzieningen.

Dit vraagt om een gedifferentieerde aanpak met oog voor de verschillende typen fietsers in het centrum. Voor u ligt deze aanpak: het Fietsparkeerplan voor de binnenstad van Gouda. Hoofddoel van de gemeente Gouda voor het fietsparkeren in de binnenstad is voldoende ruimte bieden voor het juist parkeren van fietsen en het oplossen van knelpunten. Dit betekent concreet: 1. De fietsparkeervoorzieningen worden zo goed mogelijk benut. Bij een bezetting van meer dan 85% wordt aanvullende capaciteit gerealiseerd, 2. Het aantal foutgeparkeerde fietsen is in 2030 met minimaal 50% verminderd ten opzichte van 2021, 3. Het fietsparkeren draagt bij aan het verbeteren van het kwaliteitsniveau van het kernwinkelgebied en de rest van de binnenstad. We spreken in dit rapport over ‘fietsparkeervoorzieningen’ als verzamelterm voor alle mogelijkheden om de fiets in de openbare ruimte te parkeren, dat kunnen klemmen, rekken, nietjes, etc. zijn. Voor inpandige en/of bewaakte opties spreken we over ‘stallingen’. Voor fietsen die buiten een afstand van 5 meter van een fietsparkeervoorziening worden geparkeerd spreken we over ‘foutparkeren’.

Pagina 5 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Aanpak en leeswijzer Figuur 1: Onderzoeksgebied Fietsparkeerplan Het Fietsparkeerplan richt zich op de openbare fietsparkeervoorzieningen in de binnenstad van Gouda. Het onderzoeksgebied omvat twee deelgebieden waar de grootste opgaven zijn voor het fietsparkeren: het kernwinkelgebied en het gebied rond de Markt, en het overige gebied binnen de singels (zie figuur 1). In hoofdstuk 2 schetsen we het vertrekpunt in 2021. Hoofdstuk 3 kijkt vooruit naar 2030: wat zijn de verwachte ontwikkelingen en hoe borgen we een toekomstbestendige inrichting? Vervolgens gaat hoofdstuk 4 in op de concrete acties om het fietsparkeren in de toekomst te faciliteren. Monitoring van het gebruik is daarbij essentieel, evenals de wijze waarop de gemeente in samenwerking met de diverse stakeholders nieuwe ontwikkelingen wil faciliteren. In hoofdstuk 6 is daarom een monitoringsplan opgenomen. Alle onderdelen zijn nader uitgewerkt in de bijgevoegde bijlagen. Er is gekozen om de binnenstad op te delen in deze deelgebieden (zie figuur 1), omdat we hier verschillende fietsparkeerpatronen verwachten. Deelgebied 1 (rood) is een combinatie van wonen, winkels en horeca, deelgebied 2 (blauw) bestaat vooral uit winkels en horeca en deelgebied 3 (groen) met name uit woonstraten.

Pagina 6 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

2. HET VERTREKPUNT IN 2021 Voordat de strategie tot 2030 wordt toegelicht is het daarom zaak om de huidige situatie in beeld te hebben. Dit vertrekpunt bestaat uit meerdere elementen: het huidige beleid en de organisatie van het fietsparkeren (§2.1), de huidige stallingcapaciteit en de verschillende type voorzieningen (§2.2), de parkeerdruk (§2.3) en de verschillende fietsers in de binnenstad (§2.4). De slotparagraaf gaat in op de huidige fietsparkeerknelpunten die bewoners, bezoekers en ondernemers ervaren.

2.1

Huidig beleid en organisatie van het fietsparkeren

Eén van de doelstellingen die in het Mobiliteitsplan 2017-2026, het coalitieakkoord 2018-2022 en het programma Binnenstad zijn genoemd, is het aantrekkelijker maken van de binnenstad voor fietsers en ‘verrommeling’ van fietsparkeren tegen te gaan. Het Parkeerplan van 2020 en het Mobiliteitsplan 2017-2026 gaan in op het fietsparkeermaatregelen in de binnenstad (zie tabel 1). Hier zijn echter nog geen eisen aan verbonden. Tabel 1: fietsparkeermaatregelen genoemd in het Mobiliteitsplan en het Parkeerplan van Gouda Mobiliteitsplan 2017-2026 Parkeerplan (kortetermijnmaatregelen) • De openbare parkeerruimte evenwichtiger tussen auto’s en tweewielers verdelen • Bestaande parkeerterreinen en parkeergarages benutten • Fietsvoorzieningen meenemen in de systematiek voor de parkeernormen

• Verwijderen van fietswrakken • Plaatsen van meer fietsnietjes • Rekken bij de voormalige bioscoop, Agnietenstraat, de Herpstraat aantrekkelijker maken • Nieuwe inrichting met belijning, herkenning in het straatwerk en bebording • Inzet van fietscoaches • Pilots achter de Hema/Marktpassage/Achter de Waag

Op dit moment is fietsparkeren in Gouda in beleidsmatig opzicht ondergebracht bij de afdeling Ruimtelijk Beleid en Advies en integraal onderdeel van het mobiliteitsbeleid van de gemeente. Hier worden de beleidsmatige kaders voor het fietsparkeren vertaald in richtlijnen en projecten waar andere afdelingen van de gemeente verantwoordelijk voor zijn voor de uitvoering en beheer. Ook de monitoring van het fietsgebruik is onderdeel van het takenpakket. Bij de uitvoering van het fietsparkeren zijn meerdere afdelingen betrokken. De afdeling Beheer Openbare Ruimte (BOR) draagt zorg voor de aanleg, het beheer en het onderhoud van de fietsparkeervoorzieningen op straat . De afdeling Projecten Openbare Ruimte (POR) is betrokken vanwege de riolerings- en herinrichtingsprojecten zoals De Nieuwe Markt en de Agnietenstraat. De afdeling Stadstoezicht is verantwoordelijk voor de handhaving en het ruimen van weesfietsen en fietswrakken. Daarnaast vindt er handhaving plaats op verkeerd en te lang gestalde fietsen aan het begin van de Kleiweg en rondom het station. Deze fietsen worden naar het fietsdepot gebracht. Er is in de binnenstad één bewaakte particuliere fietsenstalling: in de Kazernestraat, nabij de Agnietenstraat, waar voldoende ruimte is. Pet26 is de exploitant. De eisen voor de inrichting staat beschreven in de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR).

Er wordt gewerkt aan een kwaliteitsplan openbare ruimte voor de binnenstad. Hierin wordt ook het gewenste kwaliteitsniveau van de fietsparkeervoorzieningen vastgesteld.

Pagina 7 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Verkeerscirculatieplan 2021 In het verkeerscirculatieplan (VCP) dat in juni 2021 is vastgesteld is één van de doelen om het gebruik van de fiets te vergroten door een uitstekend fietsklimaat in Gouda te creëren. Het VCP geeft een nadere uitwerking van het Mobiliteitsplan 2017-2026. Hierbij is nadrukkelijk genoemd dat goede hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen het aantrekkelijker zal maken om de fiets te gebruiken en fietsers zullen verleiden tot goed (stallings)gedrag. Gouda heeft al een hoog fietsaandeel maar kan in vergelijking met andere steden verder groeien.

Figuur 2: Vervoerskeuze van alle verplaatsingen in Gouda (excl. Voetgangers), Achtergrondrapportage VCP 2021

Daarnaast heeft de gemeente Gouda in samenwerking met de Fietsersbond een ‘wensbeeld fiets’ opgesteld, waarin onder andere alle (gewenste) regionale fietsroutes, hoofdfietsroutes en stedelijke fietsroutes zijn opgenomen (zie ook §3.1). De hoofdfietsroutes leiden de fietsers vanuit alle richtingen naar de binnenstad en ov-locaties. De stedelijke fietsroutes zorgen voor een goede ontsluiting in en tussen de wijken. Verder moeten er volgens het wensbeeld voldoende hoogwaardige fietsenstallingen zijn, bij ov-knopen en parkeervoorzieningen zijn transferhubs om makkelijk over te stappen op een andere modaliteit en in de woonwijken komen wijkhubs met deelmobiliteit en voorzieningen voor inwoners (o.a. bakfietsen en een pakketmuur). In het verkeerscirculatieplan zijn de volgende maatregelen met betrekking tot fietsparkeren opgenomen: • Hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen rondom het winkelgebied om wildparkeren te verminderen. • Fietsenstallingen in of bij de collectieve parkeerlocaties, zoals Bolwerk, Klein Amerika en Vossenburchkade. • Fietsparkeervoorzieningen als onderdeel van (wijk)hubs.

Pagina 8 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Verder beschrijft het VCP dat de historische structuren van de binnenstad geschikt zijn als hoofdfietsroutes vanuit de randen naar de binnenstad en stationszone (autoluwe structuren). De wens is om het autoverkeer te temperen en de fiets meer ruimte te geven, zodat de fiets een hoogwaardiger alternatief wordt voor de auto.

2.2

Capaciteit en variëteit van fietsparkeervoorzieningen

In november 2021 zijn tellingen uitgevoerd in de binnenstad. De invloed van COVID-maatregelen op het aantal fietsers dat in deze periode naar de binnenstad reisde is niet eenduidig te bepalen, daarom wordt aanbevolen periodiek de tellingen te herhalen. In totaal heeft het gebied binnen de singels een capaciteit van 2838 fietsparkeervoorzieningen. Meer dan de helft staan in deelgebied 1 (zie figuur 3). De verdeling van de capaciteit over de drie deelgebieden is weergegeven in tabel 2. Figuur 3: Onderzoeksgebied Fietsparkeerplan

Tabel 2: stallingscapaciteit per deelgebied Deelgebied Capaciteit Deelgebied 1 Deelgebied 2 Overig binnen de singels Totaal

1546* 415 877 2838

* Excl. Fietsparkeervakken Achter de Waag

Rood: deelgebied 1, blauw: deelgebied 2, groen: overig gebied binnen de singels In figuur 4 zijn de locaties van de huidige fietsparkeervoorzieningen in de binnenstad per wegvak opgenomen. De grootte en kleur van de stippen geven de capaciteit van de betreffende voorziening weer. De grotere clusters in de binnenstad zijn weergegeven in tabel 3. In de tabel is Achter de Waag niet opgenomen omdat hier formeel gezien geen fietsparkeervoorzieningen zijn.

Figuur 4: de grootte van de capaciteit per wegvak

Tabel 3: fietsparkeerclusters in de binnenstad Locatie Nieuwe Markt Agnietenstraat (hele straat) Kop Kleiweg Herpstraat Nieuwstraat Houtmanspad Raoul Wallenbergplantsoen

Capaciteit 408 256 134 163* 100 74 65

* door-de-weeks in gebruik door Casimirschool

Pagina 9 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

In de praktijk worden niet alle voorzieningen voor 100% gebruikt. Zo worden de klemmen vaak niet gebruikt, omdat de fietsbanden te dik zijn of de fiets te breed is. Fietsen die niet in de klemmen passen en waarbij geen aanbindmogelijkheden zijn worden foutief in de voorziening geplaatst of op straat geparkeerd. In figuur 5is met kleuren onderscheid gemaakt in het type fietsparkeervoorziening in de binnenstad. Met rood zijn de klemmen aangegeven, met blauw de beugels (in een rek), met groen de nietjes en met oranje een combinatie van klemmen en nietjes. Het is in één opslag duidelijk dat er in de binnenstad van Gouda een grote diversiteit aan fietsparkeervoorzieningen is ontstaan. Ruim de helft zijn klemmen. In tabel 4 zijn de tot heden voorgenomen uitbreiding van het aantal fietsparkeerplekken (fpp) en type fietsparkeerplekken voor de Agnietenstraat, Achter de Waag en de Nieuwe Haven opgenomen. Figuur 5: de huidige fietsparkeervoorzieningen binnen het centrum van Gouda

Tabel 4: voorgenomen aanpassing van fpp Aantal Type fietsparkeerfietsparkeervoorzieningen voorzieningen Agnietenstraat 120* Fietsklemmen (huidig 327 fpp) Achter de Waag Geen Fietsparkeeruitbreiding van vakken en pophet aantal fpp up stalling bij evenementen Nieuwe Haven Geen Fietsklemmen uitbreiding van het aantal fpp * Na herinrichting 2023

Pagina 10 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

2.3 Parkeerdruk Naast de capaciteitsmetingen is de fietsparkeerdruk in de deelgebieden 1 en 2 per wegvak gemeten. Uit de telling komt naar voren dat vooral deelgebied 2 te maken heeft met een hoge parkeerdruk. Op piekmomenten (zaterdagmiddag) wordt in bepaalde wegvakken een bezetting van meer dan 100% gehaald. KADER – Casus Achter de Waag Achter de Waag staan op de gemeten zaterdagmiddag ruim 90 fietsen maar geen rekken/nietjes. Op uitgaansavonden staan hier nog meer fietsen en scooters. Dit zorgt voor een rommelig beeld met kans op schade aan fietsen en overlast voor voetgangers. Het is zo’n plek in de binnenstad die aantrekkelijk is om je fiets te parkeren, maar ook een plek die van belang is voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Niet voor niets is er een plan ontwikkeld om deze locatie geheel opnieuw in te richten en een aantrekkelijke groene verblijfsfunctie te creëren. In verband met evenementen is er geen/nauwelijks ruimte voor fietsparkeervoorzieningen. Om het fietsparkeren tegen te gaan is een fietsparkeerverbod en handhaving nodig. Tevens is er nu geen alternatieve locatie. De Nieuwe Markt staat vol en zal na aanpassing van de Agnietenstraat in 2023 nog minder ruimte bieden. Bovendien wordt er veel op straat geparkeerd. Ook deze fietsen zijn geteld. Fietsen die meer dan 5 meter van de fietsparkeervoorziening geparkeerd stonden, zijn meegeteld als “foutparkeren”.

Ook het overige gedeelte binnen de singels is in de nachttelling meegenomen, zodat we inzicht verkrijgen in het aantal fietsen in de woonstraten als de bewoners thuis zijn. In een aantal woonstraten stonden er 15-25 fietsen op straat geparkeerd. Overdag wordt er vooral in de omgeving van de Markt veel op straat (tegen een muur, lantaarnpaal of boom) geparkeerd. Wanneer we verder inzoomen op de parkeerbezetting, zien we dat er een disbalans is tussen de aangeboden capaciteit en de vraag. Sommige fietsparkeervoorzieningen kennen een overcapaciteit, anderen een tekort. Voor die locaties met overcapaciteit geldt, dat ze ofwel niet aantrekkelijk zijn voor de gebruiker, ofwel op een verkeerde locatie staan, maar wellicht wel een verdere toename van de fietsparkeervraag kunnen opvangen. De voorzieningen met een tekort ervaren een grotere vraag dan de capaciteit. We spreken van een tekort wanneer de parkeerbezetting hoger is dan 85%. Bovenop het tekort is er op veel plekken sprake van een groot aantal fietsen die foutparkeren. De parkeerdruk, tekorten en het aantal straatparkeerders per gebied zijn weergegeven in tabel 5 Tijdens de tellingen1 waren er op zaterdagmiddag tussen 12.00 – 14.00 de meeste fietsen geparkeerd in de fietsparkeervoorzieningen (totaal 1537). Uitgaande van dit maatgevende moment is er in deelgebied 2 een tekort van 183 plaatsen.

Bovendien stonden er op zaterdagmiddag tussen 12.00 – 14.00 totaal 630 fietsen buiten de rekken op straat geparkeerd. Het grote aantal foutparkeren wijst op een tekort van (goede) locaties voor juist parkeren van de fiets.

1 Tellingen zijn uitgevoerd met goede weersomstandigheden begin november 2021 vóór de corona-lockdown.

Pagina 11 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Tabel 5: de huidige tekorten aan fietsparkeervoorzieningen en aantal foutparkeren per gebied, op het drukst gemeten moment Parkeerdruk (zaterdag Tekort (zaterdag 12.00Foutparkeren (zaterdag 12.00-14.00) 14.00) 12.00-14.00) Deelgebied 1 939 (61%) Geen tekort 183 Deelgebied 2 598 (144%) 183 447 Deelgebied 3 Geen data Geen data Geen data Totaal 1537 (78%) 183 630 Als we inzoomen op wegvakniveau wordt duidelijk dat er een aantal locaties zijn waar het tekort hoger is dan op andere locaties. De fietsparkeerdruk concentreert zich in een aantal ‘hotspots’ voor fietsparkeren. Hier zijn de tekorten aan capaciteit en de aanwezigheid van fout en hinderlijk geparkeerde fietsen dermate groot dat deze tot overlast voor de gebruikers van de openbare ruimte leiden. In het kernwinkelgebied wordt ook veel fout geparkeerd. De verdeling van capaciteit over de binnenstad komt niet overeen met de behoefte. Voor huidige knelpunten en richting 2030 verwachten we met de huidige capaciteit tekorten op de volgende hotspots: • Achter de Waag • De Markt • Zeugstraat

• Lange Tiendeweg • Kleiwegstraat • Nieuwstraat/Agnietenstraat

• Achter de Kerk • Achter de Vismarkt • Wijdstraat

• Oosthaven • Westhaven • Nieuwe Markt

2.4 Verschillende typen fietsen De fiets en ‘fietsachtige’ innovaties zijn in opkomst. Het ligt in de lijn der verwachting dat de e-bike en cargobikes meer gebruikt gaan worden. In het verlengde van het fietsparkeren hebben we daarom ook naar de invulling van het stallen van de overige fietstypes gekeken. Samen met de landelijke toename in e-bikes, het snorfietsbezit en de herinrichtingsopgave van de ruimtelijke kwaliteit van de binnenstad waar de gemeente Gouda voor staat, is het van belang dat ook het parkeren van overige fietstypes vorm krijgt in dit plan. In onderstaande tabellen is de verdeling van typen fietsen per deelgebied weergegeven op een dinsdagnacht, zaterdagmiddag van 14.00-16.00 en zaterdagnacht. Zaterdagmiddag is geen telling uitgevoerd in deelgebied 3. Zaterdagnacht is er alleen een telling uitgevoerd in deelgebied 2. Tabel 6: verdeling van typen fietsen per deelgebied op zaterdagmiddag (14.00-16.00) Normaal E-bike Bakfiets Wrak Snorfiets Bromfiets (25 km/h) (45 km/h) Deelgebied 1 806 62 17 1 6 16 Deelgebied 2 460 32 31 0 6 4 Deelgebied 3 Tabel 7: verdeling van typen fietsen per deelgebied op zaterdagnacht (alleen deelgebied 2 geteld) Normaal E-bike Bakfiets Wrak Snorfiets Bromfiets (25 km/h) (45 km/h) Deelgebied 1 Deelgebied 2 369 6 2 0 1 13 Deelgebied 3 -

Overig 0 0 -

Overig 0 -

Pagina 12 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Tabel 8: verdeling van typen fietsen per deelgebied op een dinsdagnacht Normaal E-bike Bakfiets Wrak Snorfiets (25 km/h) Deelgebied 1 315 0 0 1 1 Deelgebied 2 144 2 2 0 2 Deelgebied 3 430 1 0 2 1

Bromfiets (45 km/h) 11 16 8

Overig 0 0 0

De resultaten van de tellingen laten zien dat er op zaterdagmiddag meerdere e-bikes en bakfietsen in de binnenstad staan. Dinsdag- en zaterdagnacht staan er meerdere bromfietsen. Voor de bakfietsen, snorfietsen en bromfietsen zijn er momenteel geen specifieke aanbindmogelijkheden die specifiek voor deze type fietsen zijn bedoeld, waardoor ze naast de fietsparkeervoorziening of elders op straat geparkeerd staan. Er zijn geen specifieke locaties waar zich grote problemen voordoen door geparkeerde brom- en snorfietsen. Toch worden met name de scooters door ondernemers, bezoekers en bewoners van de binnenstad als storend ervaren omdat ze soms fietsparkeervoorzieningen of de doorgang voor voetgangers blokkeren.

2.5 De verschillende fietsers in de binnenstad Gouda is een echte ‘boodschappenstad’ waarbij men de fiets het liefst voor de deur van de winkel parkeert. Dit blijkt ook uit de enquête die onder de Gouwenaren is uitgezet: ruim 80% (van de 430 respondenten) komt naar de binnenstad om te winkelen. In de binnenstad komen verschillende functies en doelgroepen samen. In dit plan houden we rekening met de fietsparkeerwensen en -behoeften van de diverse doelgroepen. We onderscheiden de volgende doelgroepen: • Bewoners • Winkelend publiek o Run shoppers (de doelgroep parkeert de fiets kort) o Fun shoppers (de doelgroep parkeert de fiets lang) • Uitgaans- en horecapubliek • Bezoekers § Recreanten en toeristen § Van bedrijven § Van voorzieningen (o.a. kapper, scholen, bibliotheek, kerken, exposities) § Van evenementen • Werknemers Het fietsparkeergedrag van de bovengenoemde doelgroepen en de communicatiekanalen waarmee zij bereikt kunnen worden zijn uiteengezet in tabel 9. Bijlage 2 gaat hier gedetailleerder op in.

Pagina 13 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Tabel 9: de geïdentificeerde doelgroepen van fietsparkeren, hun algemeen theoretische gedrag en bestaande en potentiële communicatiekanalen 3 Bewoners Fietsparkeergedrag Stallen in de eigen berging Bestaande communicatiekanalen Gemeente Gouda Kans voor communicatiekanalen Bewonersvereniging Winkelend publiek (run shoppers) Fietsparkeergedrag Kort fietsparkeren. In een voorziening of fietsvak nabij de bestemming. Bestaande communicatiekanalen Bebording, winkeliers, ondernemersvereniging, gemeente Gouda (fiets stimulering) Kans voor communicatiekanalen Fietscoach (vanuit de sociale dienst) Winkelend publiek (fun shoppers) Fietsparkeergedrag Lang fietsparkeren. In een inpandige, bewaakte of pop-up fietsenstalling. Bestaande communicatiekanalen Bebording, winkeliers, ondernemersvereniging, gemeente Gouda (fiets stimulering) Kans voor communicatiekanalen Bewonersvereniging Uitgaans- en horecapubliek Fietsparkeergedrag Stallen in een (bewaakte) fietsenstalling of in een stalling in een fietsenrek op straat Bestaande communicatiekanalen Fietsveiligheidscampagnes, social media van de uitgaansgelegenheden en de horeca Kans voor communicatiekanalen Introductie van fietsenstallingen bij de start van het nieuwe schooljaar, via BOB campagnes, de horecazaken Bezoekers Fietsparkeergedrag Stallen in een (bewaakte) fietsenstalling of in een geschikt rek nabij de voorziening.

Bestaande communicatiekanalen Ondernemersvereniging, VVV Gouda, social media Kans voor communicatiekanalen Sociale media van de gemeente, evenementen, Fietsersbond, VVV Gouda Werknemers Fietsparkeergedrag Stallen in een (bewaakte) fietsenstalling of inpandig bij de werkgever Bestaande communicatiekanalen Werkgevers, gemeente Gouda, beheerder van het pand Kans voor communicatiekanalen Ondernemersvereniging In figuur 6 staat weergegeven waar deze doelgroepen globaal hun bestemming hebben in de binnenstad van Gouda. Daarnaast zijn de fietserstroomrichtingen en de concentratiepunten van fietsparkeervoorzieningen weergegeven. Ook zijn de huidige fietsparkeervoorzieningen (klemmen/ rekken / nietjes) en de indicatieve fietsparkeerhubs (op basis van het VCP, 2021) toegevoegd. In bijlage 3 zijn de fietsintensiteiten van de fietsersstromen in aantallen weergegeven voor een werkdag, zaterdag en zondag (gebaseerd op telpunten die bekend zijn bij de gemeente Gouda). Dit fietsparkeerplan beperkt zich tot het gebied binnen de singels. Hierbij is wederom onderscheid gemaakt in 3 deelgebieden: de woonstraten, het kernwinkelgebied en rondom de markt.

Pagina 14 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Figuur 6: gebiedsfuncties, fietsersstromen richting de binnenstad en de aanwezige en indicatieve fietsparkeerplekken

Figuur 7: indeling functies binnenstad (beeldkwaliteitsplan en winkelvisie Gouda)

Pagina 15 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

2.6 Huidige knelpunten in fietsparkeren Gouda Op basis van een werksessie met ondernemers en bewonersvertegenwoordigers, enquêtes (430 respondenten), gesprekken met de gemeente en observaties zijn de volgende knel- en aandachtspunten aan het licht gekomen. Onvoldoende capaciteit met name in deelgebied 2 De fietsparkeerdruk in de binnenstad van Gouda concentreert zich op verschillende plekken in de stad. Een ruime meerderheid van de enquêterespondenten ervaart het tekort aan fietsparkeervoorzieningen in de binnenstad daadwerkelijk als ‘overlast’, mede omdat er veel op straat wordt geparkeerd vanwege het gebrek aan fietsparkeervoorzieningen. Door de woningen boven winkels parkeren veel bewoners in de fietsparkeervoorzieningen bij winkels (oa. Zeugstraat, Lange Tiendeweg) waardoor winkelend publiek en bezoekers deze plekken niet kunnen gebruiken. Het tekort aan capaciteit en het aandeel foutgeparkeerde fietsen (binnen en buiten de fietsparkeervoorzieningen) zijn rondom de markt dermate groot dat deze tot overlast leiden; doorgang wordt belemmerd, voetgangers ervaren onveiligheid en fietsers kunnen hun fiets niet kwijt. De capaciteit komt met name in deelgebied 2 niet overeen met de behoefte aan fietsparkeervoorzieningen. In deelgebied 1 wordt daarentegen niet alle capaciteit benut.

Ongeschikte fietsparkeervoorzieningen Niet alle fietsen passen in de huidige fietsparkeervoorzieningen, deze zijn volgens de respondenten onduidelijk en rommelig ingericht. Over sommige wordt zelfs gesproken van ‘voorwielmoordenaars’. Dit geldt met name voor de klemmen waar bakfietsen, transportfietsen, elektrische fietsen, fietsen met een mand of krat, scooters niet in passen. Respondent: “Er komen steeds meer fietsen met afwijkende afmetingen, bijvoorbeeld door grote bagagedragers/manden boven het voorwiel. Mochten hier geschikte stallingen voor komen dan zou dat heel fijn zijn.” Er is behoefte aan fietsnietjes. Alle type fietsen kunnen in of aan de nietjes gebonden worden. Op dit moment zetten bezoekers de fietsen soms expres niet in de fietsparkeervoorziening, omdat een lantaarnpaal of brugleuning een beter aanbindalternatief is. Respondenten: “De huidige fietsklemmen zijn te compact voor ebikes. Nietjes zoals bijvoorbeeld in Roosendaal zijn beter.”, en: “De standaard klemmen zijn minder geschikt voor dubbel aanbinden dan lantaarnpalen, verkeersborden en brugleuningen.” Geen aanbindplekken voor snor- en bromfietsen in de binnenstad Er zijn geen specifieke aanbindplekken voor brom- en snorfietsen in de binnenstad van Gouda. Scooters staan meestal willekeurig op straat geparkeerd, omdat ze niet in de fietsparkeervoorziening passen.

Dit zorgt voor een extra rommelig straatbeeld. De aanwezigen in de werksessie waren het erover eens dat (elektrische) scooters overlast geven in de binnenstad. Het rijgedrag wordt als onprettig en gevaarlijk ervaren en de geparkeerde scooters blokkeren vaak de doorgang voor voetgangers. Respondenten: “Zorg voor scooterplekken, zodat deze niet tussen de fietsen staan.”, en: “Laten we al die bromfietsen nu eens weren uit de binnenstad of alleen elektrische toelaten.” Een suggestie is om parkeren van snor- en bromfietsen binnen de singels te verbieden en specifieke parkeerplekken in te richten aan de randen van de binnenstad, zoals bij Klein Amerika. Fietsdiefstal en vandalisme Er worden in de binnenstad veel fietsen gestolen. Daarnaast is er sprake van vandalisme, fietsen worden opzettelijk beschadigd of de drukte in de winkelstraten leidt tot beschadigingen. Sommige respondenten die niet

Pagina 16 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

met de fiets naar de binnenstad gaan, zouden wel op de fiets komen als er meer veilige, bewaakte fietsparkeervoorzieningen zijn. Op dit moment is er één bewaakte (betaalde) fietsenstalling, bij Pet26. De fietsenstalling op het NS-station, wordt niet als veilig genoeg beschouwd en ligt te ver van het winkelgebied. Respondenten: “Gezien de huidige situatie zou een beveiligde fietsenstalling een nieuwe norm moeten zijn”, en: “Er vindt veel diefstal plaats, hierdoor zou een bewaakte maar gratis fietsenstalling hierdoor fietsen die wild geplaatst worden verminderen en meer mensen uitnodigen met de fiets te gaan.” De politie heeft in 2021 335 fietsdiefstallen geregistreerd over heel Gouda; een stijging van 14% ten opzichte van 2020. 146 vallen in de binnenstad. Zoals weergegeven op figuur 8 ziet de politie de gehele binnenstad als hotspot. Figuur 8: fietsdiefstal hotspots in Gouda

Fietsparkeren vs. andere ruimtelijke functies Op sommige locaties passen de fietsparkeervoorzieningen niet in het ruimtelijke beeld, bijvoorbeeld aan de zuidkant van de Wijdstraat en Achter de Waag. Op dit moment is het project “herinrichting Achter de Waag” in de maak. In participatiebijeenkomsten is afgesproken om Achter de Waag 25 fietsnietjes te plaatsen. Met oog op de huidige parkeerdruk is dit onvoldoende en is er vraag naar alternatieve locaties. Ook in de smalle steegjes (o.a. Cappenerhof en Speldenmakerssteeg) knellen de geparkeerde fietsen met de openbare ruimte. Tot slot is het openbare (invalide) toilet op de markt onlangs een kwartslag verplaatst, zodat de ingang beter bereikbaar is. Nog steeds staan er soms geparkeerde fietsen in de weg waardoor het toilet moeilijk te bereiken is, met name voor mindervaliden.

Pagina 17 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

3. FIETSPARKEREN IN 2030 In de compacte stad Gouda wordt veel gefietst en de gemeente wil dit verder uitbreiden en stimuleren. De binnenstad kenmerkt zich door het feit dat de meeste locaties per fiets bereikbaar zijn en er niet streng wordt gehandhaafd op fiets- en fietsparkeerverboden. Om de weg naar een integraal kwaliteitsplan voor de binnenstad en een mobiliteitstransitie in goede banen te leiden, wil Gouda fietsers en voetgangers optimaal faciliteren. Dit betekent dat fietsers in 2030 bediend worden met een hoogwaardig fietsnetwerk en een fietsparkeersysteem dat aansluit bij de behoefte van de verschillende doelgroepen en type fietsers. In dit hoofdstuk schetsen we een toekomstbeeld van de fietsparkeeropgave voor 2030 en gaan we in op de mogelijkheden in de openbare ruimte en de verwachte vraag. Alvorens we ingaan op de aanbevelingen voor de aanpak, lichten we beknopt toe hoe we tot deze aanbevelingen zijn gekomen. In §3.2 kijken we naar de mogelijkheden voor uitbreiding van de capaciteit en geschikte locaties voor fietsparkeren, de inrichting van de fietsparkeervoorzieningen, de rol van deelmobiliteit in de binnenstad en hoe het gewenste gedrag gestimuleerd kan worden. Tot slot bespreken bij elke aanbeveling voorbeelden en lessen van fietsparkeervraagstukken die in andere Nederlandse steden zijn toegepast.

3.1 Ontwikkelingen naar 2030 In het verkeerscirculatieplan dat in juni 2021 is vastgesteld is één van de doelen om het gebruik van de fiets te vergroten door een uitstekend fietsklimaat in Gouda te creëren. Hoogwaardige fietsparkeervoorzieningen kunnen gebruikers verleiden tot het gewenste gedrag. Daarnaast heeft de gemeente Gouda in samenwerking met de Fietsersbond een wensbeeld fiets opgesteld, waarin onder andere alle toekomstige fietsroutes zijn opgenomen. Ook bevat het wensbeeld voldoende hoogwaardige fietsenstallingen en hubs waarbij men makkelijk overstapt op een andere modaliteit. In de woonwijken komen wijkhubs met deelmobiliteit en voorzieningen voor inwoners (o.a. bakfietsen en een pakketmuur). Het wensbeeld voor de fietser en voetganger (zie figuur 9) ambieert om het autoverkeer te temperen om de voetganger en fietser meer ruimte te geven. Voetganger en fietser worden hoofgebruikers in de binnenstad van Gouda. Het gebied rondom de Markt is een A-milieu, waarbij de voetganger centraal staat. De fietser krijgt directe routes buiten het centrum om. De binnenstad is tot aan de Markt goed per fiets bereikbaar. Aan de randen van het kernwinkelgebied en de Markt kunnen fietsen geparkeerd worden in fietsparkeervoorzieningen.

Figuur 9: wensbeeld binnenstad van Gouda (VCP) 2021)

Het fietsverkeer wordt opgevangen in fietsenstallingen, wijkhubs (microhubs) of transferhubs. Een wijkhub is een plek waar bewoners gebruik kunnen maken van deelmobiliteit. Een transfer-hub is een grotere voorziening met meerdere modaliteiten (indien mogelijk ook openbaar vervoer) .

Pagina 18 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

KADER – Casus Uitbreiding voetgangersgebied De Samenwerkende Binnenstadondernemers Gouda (SBG) heeft de wens om het gehele kernwinkelgebied zo in te richten dat voetgangers centraal staan, met fietsparkeerplekken aan de rand. Het gaat hierbij om de Kleiweg, Tiendeweg, Groenendaal en de Agnietenstraat. De optie voor het al dan niet toestaan van fietsen en fietsparkeren in het kernwinkelgebied staat ter discussie voor het Wijkmobiliteitsplan binnenstad, omdat het invloed heeft op onder andere het fietsparkeren, de handhaving en het realiseren van opvang fietsparkeervoorzieningen aan de rand van het kernwinkelgebied. Er moet meer budget worden vrijgemaakt voor strengere handhaving en het verplaatsen van foutgeparkeerde fietsen naar een depot.

3.2 De fietsparkeeropgave Voor de fietsparkeeropgave tot 2030 gaat dit plan uit van drie uitgangspunten: • Voldoende ruimte in de fietsparkeervoorzieningen: de bezetting per deelgebied is < 85% van de capaciteit. • Een vermindering van het foutparkeren op straat met 50% ten opzichte van de huidige situatie. • In de prognose berekening gaan we uit van de verwachte autonome groei in het aantal fietsers per jaar volgens het VCP. Voldoende ruimte in de fietsparkeervoorzieningen (bezetting is <85% van de capaciteit) Allereerst nemen we als uitgangspunt dat de stallingscapaciteit in 2030 voldoende ruimte biedt op piekmomenten. Met voldoende ruimte bedoelen we dat de bezetting niet hoger is dan 85% van de capaciteit. Er is dus altijd voldoende ruimte in de fietsparkeervoorzieningen, zodat ook de fietsen die meer ruimte innemen de fiets kwijt kunnen. Onderstaand kader geeft aan hoe we dit berekenen in de prognose in bijlage 4. KADER – toelichting op de berekening van de gewenste capaciteit De berekeningen van de verwachte capaciteitsontwikkeling zijn opgenomen in bijlage 4. In deze prognose is de huidige bezettingsgraad per deelgebied 1 en 2 op het piekmoment (maatgevende zaterdagmiddag) gelijkgesteld aan 85%.

Tabel 10 geeft een overzicht van het aantal benodigde fietsparkeerplekken om ervoor te zorgen dat de bezetting van het maatgevende piekmoment niet hoger is dan 85% van de capaciteit. Tabel 10: benodigde fietsparkeercapaciteit per deelgebied bij een bezetting van <85%, november 2021 Huidige bezetting tijdens Gelijkgesteld Gewenste Huidige piekmoment (za 12:00-14:00) aan 85% capaciteit (100%) capaciteit Deelgebied 1 939 939 1104 1546 Deelgebied 2 598 598 704 415 De huidige capaciteit van deelgebied 1 voldoet vooralsnog aan de gewenste capaciteit. Toch kan dit de komende jaren door de verwachte toename van het aantal fietsers veranderen. In deelgebied 2 waren er op het maatgevende piekmoment bijna 300 fietsparkeerplekken te weinig om de gewenste capaciteit te behalen. Het fietsparkeren op straat verminderen met 50% Het streven is dat 50% van het totaal aantal fietsen dat in 2021 op straat is geparkeerd in 2030 in fietsparkeervoorzieningen staat. Met ‘op foutgeparkeerde fietsen’ bedoelen we de fietsen die buiten de 5 meter cirkel van een fietsparkeervoorziening (fietsklemmen, nietjes, fietsparkeervakken ed.) vallen. De nadruk ligt hierbij op het verminderen van de fietsen op straat die overlast veroorzaken of als storend worden ervaren in de openbare ruimte. Dit betreffen de fietsen in en rondom voorzieningen, het kernwinkelgebied, smalle steegjes en rondom de horeca.

Buiten deze gebieden staan er fietsen van bewoners van de binnenstad op straat geparkeerd

Pagina 19 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

die geen fietsparkeervoorziening bij de woning hebben, of deze niet in de berging stallen. Deze fietsen in de woonstraten in deelgebied 3 worden over het algemeen niet als storend ervaren. Daarnaast kan het een keuze zijn dat fietsen in multifunctionele ruimten zoals Achter de Waag in fietsparkeervakken in plaats van – voorzieningen worden geplaatst. Het is niet realistisch om te verwachten dat alle foutgeparkeerde fietsen in fietsparkeervoorzieningen worden geplaatst. Er blijven altijd runshoppers of bewoners die de fiets tegen een hek, lantaarnpaal, vuilnisbak of boom in de straat plaatsen. Daarom gaan we uit van een halvering van het aantal foutgeparkeerde fietsen in de binnenstad van Gouda in 2030. Tabel 11: halvering van het aantal op straat geparkeerde fietsen, november 2021 Piekmoment zaterdag 12:00-14:00 foutparkeren Deelgebied

Aantal

Gewenste reductie van 50%

Deelgebied 1

183

91

Deelgebied 2

447

224

Door de gewenste capaciteit en de gewenste halvering van het foutparkeren bij elkaar op te tellen, komen we uit bij de totaal benodigde capaciteit. Bovenstaande cijfers komen uit de tellingen die in november 2021 zijn uitgevoerd. In onderstaande tabel zijn deze cijfers samengevat: Tabel12: fietsparkeerbehoefte op basis van de gewenste capaciteit en halvering van fietsparkeren op straat Gebied

Deelgebied 1 Deelgebied 2 Totaal

Capaciteit

Aantal

Piekmoment zaterdag 12:00-14:00 voorzieningen Bezettingsaantal

Gewenste capaciteit (<85% bezetting) Aantal

1546 415 1961

939 598 1537

1104 704 1808

Piekmoment zaterdag 12:00-14:00 foutparkeren Aantal Aandeel 50% 183 91 447 224 630 315

Totale behoefte Aantal 1195 928 2123

In deze tabel is de verwachte groei van het aantal fietsers in de binnenstad van Gouda de komende jaren nog niet toegevoegd. Verwachte autonome groei Het VCP 2021 stelt dat “meerjarige verkeerstellingen geven waardevol inzicht in de lange termijn trends in het mobiliteitsgedrag in Gouda. Het aantal fietsbewegingen in Gouda groeit sinds ca 20 jaar gestaag met gemiddeld 1 à 2% per jaar.” Aangezien de binnenstad de komende jaren niet te maken krijgt met een verdichtingsopgave, verwachten we tot 2030 geen extra toename van fietsparkeren door bewoners. In de Spoorzone en Westergouwe worden wel aanzienlijke hoeveelheden woningen voorzien in de komende jaren. Het mogelijke effect daarvan op de fietsparkeerdruk in de binnenstad is nog niet meegenomen in de berekeningen. Wel gaan we door deze ontwikkelingen uit van een gemiddelde groei van fietsbewegingen per jaar van 2%. In de prognoseberekening in bijlage 4 houden we rekening met drie scenario’s: • Scenario 1: een lagere autonome groei van fietsers dan verwacht (1,5% per jaar). • Scenario 2: een autonome groei van fietsers zoals verwacht (2% per jaar). • Scenario 3: een hogere autonome groei van fietsers dan verwacht (2,5% per jaar).

Pagina 20 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Korte samenvatting: de totaal benodigde capaciteit in 2030 De benodigde capaciteit voor fietsparkeervoorzieningen is berekend met de situatie van november 2021 als uitgangspunt. De ontwikkeling van de benodigde capaciteit is bepaald op basis van de fietsparkeerdruk in bestaande fietsparkeervoorzieningen, het huidige aantal fietsen dat op straat is geparkeerd en de autonome groei op basis van de meerjarige fietstellingen. De binnenstad krijgt de komende jaren niet te maken met een verdichtingsopgave, waardoor we geen extra toename van fietsparkeren door bewoners verwachten. In de Spoorzone en Westergouwe worden wel aanzienlijke hoeveelheden woningen voorzien in de komende jaren. Het mogelijke effect daarvan op de fietsparkeerdruk in de binnenstad is nog niet meegenomen in de berekeningen. Volgens de prognose zijn er in 2030 in totaal 735 extra openbare fietsparkeervoorzieningen nodig in de binnenstad om in de parkeerbehoefte te voorzien (zie tabel 13). Aangezien het effect van de nieuwbouwopgaven van de Spoorzone en Westergouwe nog niet zijn meegenomen, ligt dit aantal waarschijnlijk hoger. Daarnaast is het effect van corona, de realisatie van regionale doorfietsroutes en het seizoenseffect (in de lente – zomer meer fietsers dan op moment van de telling) nog onduidelijk.

In deelgebied 1 zijn er op dit moment meer fietsparkeervoorzieningen dan dat er fietsen geparkeerd worden, terwijl er in deelgebied 2 een hoge parkeerdruk is. Het is duidelijk dat er vooral in deelgebied 2 op korte termijn een grote inhaalslag nodig is om de huidige tekorten op te lossen. Bijlage 4 geeft een verdere toelichting op de toegepaste methodiek om tot de parkeerbehoefte te komen en zijn de drie scenario’s van autonome groei weergegeven voor de ontwikkeling tot 2030. Dit fietsparkeerplan gaat uit van de gemiddelde verwachte groei van het aantal fietsers van 2%. Tabel 13: Fietsparkeeropgave in 2030 in aantallen per deelgebied Gewenste capaciteit volgens de prognose berekening

Deelgebied 1 Deelgebied 2 Deelgebied 3 Totaal

Huidige capaciteit

2024

2027

2030

Totaal

1546 415 877 2838

-279

+76

+81

-123

+569

+59

+63

+ 690

+53

+56

+59

+168

+342 +191 +202 +735 * aangezien de huidige capaciteit in deelgebied 1 hoger is dan de gewenste capaciteit, is dit een mingetal

3.3 Parkeeropgave voor brom- en snorfietsen Gouda is een gemeente met een gemiddeld aantal brom- en snorfietsen per 1.000 inwoners ten opzichte van de rest van Nederland. Een snorfiets rijdt maximaal 25 km/uur en een bromfiets maximum 45 km/uur. De gemeente telde in 2021, 19 bromfietsen per 1000 inwoners en 37 snorfietsen per 1000 inwoners (CBS). Waar het bezit van de bromfiets de afgelopen jaren een afnemende trend laat zien, laat het bezit van snorfietsen de laatste jaren juist een stijgende trend zien. Het aantal snorfietsen in Nederland is in de periode tussen 2009 en 2019 bijna verdubbeld. Daarnaast is op landelijk niveau te zien dat hoe hoger de stedelijkheidsgraad is, hoe hoger het snorfietsbezit in vergelijking met het bromfietsbezit. Daarnaast zijn de elektrische deelscooters in opkomst. De invoering van de helmplicht voor scooters / snorfietsen per 1 januari 2023 zal waarschijnlijk leiden tot een afname. De gemeente Gouda onderzoekt de potentie voor elektrische deelscooters van onder andere GoSharing.

Pagina 21 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

Met oog op de reacties tijdens de werksessie met ondernemers en bewoners en de uitkomsten van de enquête lijkt de interesse voor deelscooters in de binnenstad niet groot. Bezoekers van de binnenstad en bezorgdiensten zullen per (deel)scooter) naar de binnenstad komen. De binnenstad scootervrij maken zal niet zondermeer mogelijk zijn. Wel kan het parkeren van (deel)scooters buiten de singels worden geconcentreerd. Deze optie zal nader moeten worden verkend en zal zeker een extra inspanning voor handhaving betekenen.

3.4 Parkeeropgave voor deelmobiliteit Deelmobiliteit wordt door de gemeente (VCP) als kans gezien om binnenstadsbewoners een volwaardig alternatief te bieden voor de eigen auto. Denk hierbij aan e-bikes, e-scooters, deelbakfietsen en elektrische deelsteps in wijk- en transfershubs. Sinds 2020 is de gemeente Gouda ook partner in de City Deal, een organisatie van overheden en marktpartijen die het gebruik van elektrische deelmobiliteit in stedelijke gebieden willen versnellen. Om het autoverkeer zo weinig mogelijk en zo schoon mogelijk te maken, wil de gemeente vraag en aanbod van deelmobiliteit stimuleren en in heel Gouda faciliteren. Denk hierbij aan de bovengenoemde microhubs en e-hubs met oplaadmogelijkheden bij voorzieningen. Daarnaast heeft de gemeenteraad in het kader van het Verkeerscirculatieplan in juni 2021 besloten dat de binnenstad van Gouda vanaf 2025 autoluw is met een selectieve toegankelijkheid vanaf 2025 (in aanvulling op het bestaande autovrije winkelgebied). Daarmee krijgt vanaf 2025 alleen Zero Emission Stadslogistiek toegang tot de binnenstad. In het Verkeerscirculatieplan is één transfer-hub met deelfietsen opgenomen in de binnenstad, bij de parkeergarage Bolwerk. De overige hubs die in het plan zijn opgenomen, bevinden zich aan de rand van de binnenstad. Figuur 10: maatregelen voor de binnenstad tot 2030 (VCP Gouda , 2021)

Anderzijds is er ook aandacht voor eventuele overlast die deelmobiliteit mogelijk met zich meebrengt, zoals ongewenst parkeren op straat. In de binnenstad zijn nog geen elektrische deelmobiliteitaanbieders actief. Het is daarom nog onduidelijk hoe de verdeling van toekomstige deelmobiliteit tussen het centrumgebied en de woonwijken/bedrijventerreinen gaat plaatsvinden. Met oog op de negatieve reacties uit de werksessie en enquête over deelscooters in de binnenstad, nemen we in dit plan als uitgangspunt dat er binnen de singels, geen deelscooterstallingen komen.

Pagina 22 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

De opgave voor deelmobiliteit is daarmee als volgt: de gemeente faciliteert deelmobiliteitsaanbieders om microhubs te openen in bovenstaande parkeerlocaties, zodat binnenstadsbewoners een volwaardig alternatief krijgen voor de eigen auto (deelauto, -fiets, -cargobike, OV-abonnement). Het Bolwerk of de bestaande parkeergarage in de Agnietenstraat zijn interessante deelfietslocaties voor bewoners. Wat betreft deelfietsen voor bezoekers faciliteert het station voldoende deelfietsmogelijkheden met de ov-fiets.

3.5 Afwegingskader maatregelen De verwachte ontwikkelingen raken diverse beleidsterreinen. Er dienen keuzes gemaakt te worden over de volgende onderwerpen om tot een concreet maatregelenaanpak te komen: • Geconcentreerd of verspreid fietsparkeren in de binnenstad • Uitbreiden of verplaatsen van huidige fietsparkeerplekken • Het effect van fietsvrije straten op horeca-ondernemers en winkeliers • Fietsvrije straten en aanvullende maatregelen en handhaving Geconcentreerd of verspreid fietsparkeren in de binnenstad Er is door meerdere partijen gepleit voor een fietsvrije binnenstad of een aantal fietsvrije straten in de binnenstad. Fietsers zouden in dat geval moeten parkeren op geconcentreerde locaties. De binnenstad biedt echter weinig ruimte voor (extra) geconcentreerde fietsparkeerlocaties binnen de singels. Geconcentreerde fietsparkeerlocaties De afweging om concentratiepunten in te richten als comfortabele parkeerlocaties voor fietsen en (deel)scooters, neemt een aantal aanvullende maatregelen met zich mee. Om fietsers daadwerkelijk ertoe te bewegen hun fietsen daar te parkeren is stevig flankerend beleid nodig, bijv. goede informatie en communicatie, aantrekkelijke looproutes naar de binnenstad, faciliteiten als een openbaar toilet en (camera)toezicht, maar ook fietsparkeerverboden op strategische locaties in de binnenstad inclusief de handhaving ervan.

Aan de randen van het kernwinkelgebied is uitbreiding nodig. Hierbij wordt gedacht aan: • Noord; Kop van de Kleiweg • Oost; Nieuwe Markt en Klein Amerika/Leo Vromanpark • Zuid; Oosthaven en Hoge Gouwe door opheffen autoparkeerplaatsen en de Markt nabij de Albert Heijn • West; Turfmarkt / Blauwstraat en beter gebruik Herpstraat op piekmomenten. De ruimte is beperkt. Een nadere uitwerking is nodig in samenhang met keuzes omtrent omvang voetgangersgebied, het terrassenbeleid, marktvoorzieningen, autoparkeerplaatsen en ruimte voor evenementen. Per potentiële fietsparkeerlocatie ligt een ontwikkelopgave wat nader moet worden uitgewerkt. Ook de mogelijkheden van een inpandige stalling bij de Nieuwe Markt of nabij de Markt moet verder worden verkend. Verspreid fietsparkeren in de binnenstad Het benodigde aantal fietsparkeerplekken in, met name deelgebied 2 van, de binnenstad kan moeilijk gedekt worden door verspreide fietsparkeerplekken in de binnenstad. Er zijn niet veel straten waar extra fietsparkeerplekken kunnen worden gecreëerd. Mogelijk kan er hier en daar slim worden ingezet op andere parkeervoorzieningen. Een voorstel is om fietsnietjes te plaatsen op locaties waar ruimte is, zoals aan de randen van de stad, en fietsenrekken te plaatsen op locaties waar de ruimte schaars is en de fietsparkeerdruk hoog is.

Pagina 23 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

KADER – Fietsnietjes of fietsenrekken? Fietsnietjes zijn minder schadegevoelig. Ze zijn strak van vorm, duurzaam en de tussenruimte per fiets is bij nietjes 20% groter dan bij fietsenrekken. Daarnaast passen de grotere fietsen tussen de nietjes, zijn er aanbindmogelijkheden en kunnen de fietsen verder naar voren en achteren uitsteken. Wat betreft beeldvorming zijn nietjes het mooiste als er weinig fietsen staan. In gebieden waar de fietsparkeerdruk groot is, is de kans op een rommelig aanzicht bij nietjes groter dan bij fietsenrekken. We adviseren daarom om nietjes te plaatsen op locaties waar voldoende ruimte is en de fietsparkeerdruk minder hoog is. Op locaties met een hoge fietsparkeerdruk raden we rekken aan, omdat deze minder ruimte in beslag nemen. Daarnaast ziet een vol fietsenrek er beter uit dan een aantal fietsnietjes waar meerdere fietsen tussen zijn gepropt. Uitbreiden of verplaatsen van huidige fietsparkeerplekken Uit de tellingen blijkt dat er op de maatgevende zaterdagmiddag een tekort is aan ca. 500 fietsparkeerplekken in deelgebied 2, maar dat deelgebied 1 een overcapaciteit heeft van ca. 350 plekken. Verplaatsen van huidige fietsparkeerplekken Een afweging zou kunnen zijn om de fietsparkeerders in deelgebied 2 te verleiden om meer gebruik te maken van de plekken in deelgebied 1.

Zo blijkt uit de telgegevens en uit de reacties van belangengroepen dat er vaak veel plek is in de fietsenrekken in de Herpstraat. Goede communicatie en het verleiden van de juiste doelgroepen is hierbij essentieel. Uitbreiden van huidige fietsparkeerplekken De binnenstad biedt weinig ruimte om de huidige fietsparkeerplekken uit te breiden. Er kan gedacht worden aan tijdelijke uitbreidingen ten tijde van evenementen, zoals de markt of de kermis. Hierbij is het echter belangrijk om te beseffen da de ruimte voor uitbreidingsmogelijkheden veelal op de Markt zelf liggen, terwijl de evenementen daar meestal ook plaatsvinden. Voor het tijdelijk uitbreiden van fietsparkeerplekken zijn popupfietsenstallingen mogelijk. Mogelijk interessanter is het toepassen van tijdelijke belijning, aangezien dit geen extra ruimte in beslag neemt. Inpandig, buiten, gratis of bewaakt stallen De respondenten van de Gouda Denkt Mee app zijn voorstander van gratis, bewaakte fietsenstallingen. Daarbij wordt verwezen naar andere steden waar het ‘zo goed geregeld is’, zoals Dordrecht, Den Haag en Utrecht. Tegenwoordig zijn in veel Nederlandse stadscentra gratis bewaakte fietsparkeerplekken te vinden. In Gouda is dit (nog) niet het geval. Een bewaakte fietsenstalling neemt enerzijds investeringskosten met zich mee, maar zal anderzijds het fietsgebruik én het fietsparkeergedrag in positieve zin stimuleren.

Hierbij zijn verschillende opties mogelijk, denk aan: • Een inpandige, bewaakte, gratis fietsenstalling in een bestaand (leegstaand) pand in de binnenstad. Dit zal enige investeringskosten vergen, zeker als deze 24/7 open is. Dit mogelijk combineren met laadvoorzieningen voor de elektrische fiets en een openbaar toilet • Een bewaakte, gratis buiten fietsenstalling in de openbare ruimte (eventueel als pop-up fietsenstalling). Dit kost minder dan de inpandige fietsenstalling, maar zal naar alle waarschijnlijkheid ook minder lang open zijn. Stallingen die de eerste 24 uur gratis (zoals Utrecht Jaarbeurs) zijn scoren uit onderzoek van het Fietsberaad uit 20192 significant beter op klanttevredenheid dan stallingen met een gratis regime (Delft) of een betaald regime (Hilversum). Bovendien blijkt dat stallingen die de eerste 24 uur gratis zijn vooral een positief effect hebben op de klanttevredenheid van fietsparkeerders die voorheen onbewaakt parkeerden. Het oordeel van 2 Fietsberaad, 2019: Onderzoek Fietsenstallingen Eerste 24 Uur Gratis.

Pagina 24 van 54

Fietsparkeerplan binnenstad van Gouda

fietsparkeerders die al gebruik maakten van de fietsenstalling is gelijk gebleven. Ze zijn positiever over de kosten, maar vinden minder gemakkelijk een plek vanwege de hogere bezetting. Effect fietsvrije straten op handhaving, winkeliers en horeca-ondernemers Waar de één roept om een fietsvrij kernwinkelgebied, roept de ander om een binnenstad waarbij alle winkels per fiets bereikbaar zijn. De discussie zal in het Wijkmobiliteitsplan verder tot uiting komen. In paragraaf 2.1 is deze casus al aan het licht gekomen. Daarnaast dient er een keuze gemaakt te worden in de definitie van een fietsvrije straat. Is dit een straat waarin niet gefietst mag worden of een straat waar men geen fietsen mag parkeren, of geldt dat op bepaalde momenten van de week. De gemeente Dordrecht heeft een concreet handhavingsbeleid omtrent fietsparkeren. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in: • Gevaarlijk geparkeerde fietsen: de fiets is zodanig geparkeerd dat deze fiets direct moet worden verwijderd om de gevaarlijke of de zeer hinderlijke situatie op te heffen. Het verwijderen van deze fietsen is spoedeisend. • Fout geparkeerde fietsen: fietsen die buiten de expliciet door het college aangewezen voorzieningen zijn geparkeerd. De fietsen geven overlast doordat ze bijvoorbeeld de doorgang van looproutes versperren of zorgen voor een rommelig straatbeeld. Dit beïnvloedt het aanzien van de stad.

• Weesfietsen: Fietsen die langer dan een door het college vastgestelde periode onafgebroken en ongebruikt in een door het college aangewezen gebied staan. Deze fietsen zijn door de eigenaar aan hun lot overgelaten en geven overlast in de openbare ruimte of beperken de stallingscapaciteit. • Fietswrakken: fietsen die rijtechnisch in onvoldoende staat zijn en uiterlijk verwaarloosd zijn. Of een fiets een fietswrak is, wordt door de handhaving beoordeeld op basis van deze twee criteria gezamenlijk. Fietswrakken zorgen net als weesfietsenvoor een rommelig straatbeeld en beinvloeden het aanzien van de stad. De gemeente Dordrecht verwijdert weesfietsen en fietswrakken consequent, waardoor er direct meer stallingsruimte vrijkomen voor andere fietsen. Daarnaast communiceert de gemeente Dordrecht met diverse middelen over de fietsparkeerverbodzones: bebording, waarschuwingen door middel van labels aan het stuur (dit gebeurt ook in Den Haag en nu ook al beperkt in Gouda). Daarnaast wordt er op de borden vermeld waar de fietseigenaren terecht kunnen als de fiets is weggehaald door de handhaving. Hierbij dient te worden opgemerkt dat Dordrecht beschikt over meerdere stallingen waardoor er betere alternatieve locaties beschikbaar zijn dan nu in Gouda.