Veiligheidsanalyse gemeente Gorinchem
Tekst van het document
Dit handboek biedt professionals een uniforme werkwijze voor de aanpak van radicaliseringscasuïstiek en heeft inmiddels ook buiten Gorinchem navolging gekregen bij andere Nederlandse gemeenten. Omdat verschillende vormen van extremisme om een specifieke aanpak vragen, wordt de komende jaren verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de lokale aanpak. Daarbij blijft het versterken en uitbreiden van het netwerk van sleutelfiguren een belangrijk speerpunt. Deze sleutelfiguren vervullen een belangrijke rol bij het vroegtijdig signaleren van zorgelijke ontwikkelingen en het versterken van de weerbaarheid binnen verschillende doelgroepen. Polarisatie De afgelopen jaren zijn maatschappelijke spanningen zichtbaar toegenomen. Ontwikkelingen zoals maatschappelijke onrust, wantrouwen richting de overheid en discussies over sociale en politieke thema’s hebben bestaande tegenstellingen in de samenleving versterkt. Daarnaast is sprake van een groeiende anti -institutionele beweging, die zich soms vermengt met andere activistische of extremistische stromingen. De gemeente heeft tevens aandacht voor de gevolgen van polarisatie voor inwoners die slachtoffer worden van discriminatie, intimidatie of geweld, bijvoorbeeld op basis van seksuele geaardheid, afkomst of levensovertuiging.
Het is van belang om maatschappelijke spanningen tijdig te signaleren, ontwikkelingen te monitoren en samen te werken met relevante partners om escalatie te voorkomen. Daarbij kiest de gemeente bewust voor een verbindende aanpak, waarbij niet wordt meegega an in polariserende tegenstellingen, maar wordt ingezet op dialoog, ontmoeting en maatschappelijke verbinding. Op dit moment zijn er binnen Gorinchem geen signalen die wijzen op acute of structurele problematische polarisatie die een uitbreiding van de huidige aanpak noodzakelijk maken. De beschikbare middelen worden daarom gericht ingezet op het onderhouden en ver sterken van bestaande netwerken, waaronder het netwerk van sleutelfiguren en de verbinding met professionals binnen het sociaal domein. Daarnaast blijft de gemeente actief investeren in kennisontwikkeling. Hierbij wordt gebruikgemaakt van landelijke expertise, zoals die van het Expertisecentrum Sociale Stabiliteit (ESS), zodat de eerstelijns professionals blijven beschikken over actuele inzichten en handelingsperspectieven. Ter versterking van de preventieve aanpak heeft de gemeente vanuit het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid financiële middelen ontvangen voor de ontwikkeling van een lesprogramma voor jongeren.
Dit programma richt zich op het vergroten van de weerbaarheid tegen polarisatie, extremisme en online beïnvloeding en draagt bij aan het versterken van democratische waarden en sociale cohesie. Conclusie thema polarisatie, radicalisering en extremisme Hoewel er weinig tot geen lokale casuïstiek rondom polarisatie, radicalisering en extremisme in de afgelopen periode heeft afgespeeld. Blijft kennisuitwisseling en onderhouden van de samenwerking met netwerkpartners bij dit thema van belang. Eventuele signalen in de maatschappij kunnen dan sneller opgepikt en zo nodig aangepakt worden. Thema 4.4. Huiselijk geweld Onder huiselijk geweld wordt alle vormen van geweld verstaan die zich in de relationele sfeer afspelen. Dit betekent dat de dader en slachtoffer elkaar (goed) kennen. Dit kunnen zowel (ex - )partners, gezins- en familieleden als huisvrienden zijn. In 2022 zijn er in Gorinchem 242 meldingen gedaan bij Veilig Thuis. In de jaren erna steeg dat aantal naar een piek van 350, m et uitzondering van 2025 waarin het aantal meldingen uiteindelijk iets daalde naar 322. Dit komt overeen met de stijging en later een daling binnen de regio Zuid-Holland Zuid. Veruit de meeste meldingen betreffen kindermishandeling. In 2025 betrof dat bijvoorbeeld 80% van het totaal aantal meldingen huiselijk geweld.
Naast de categorie kindermishandeling, wordt er ook onderscheid gemaakt in de meldingscategorieën ouderenmishandeling en huiselijk geweld overig. Bij overig kan onder andere gedacht worden aan partnermishandeling en mishandeling huisgenoot. 0 50 100 150 200 250 300 350 400 2022 2023 2024 2025 Veilig Thuis - meldingen huiselijk geweld in Gorinchem Totaal meldingen Actieve casussen Ouderenmishandeling komt relatief weinig voor en van de overige meldingen kan geen duiding gegeven worden welke vorm van huiselijk geweld er nog meer uitspringt qua cijfers. Naast het aantal meldingen huiselijk geweld, beschikt Veilig Thuis ook over cijfers van opgelegde tijdelijke huisverboden. In de periode 2022 -2025 is er tien keer een tijdelijk huisverbod opgelegd. Dit kwam ook neer op twee à drie verboden per jaar. Femicide Femicide is een extreme vorm van huiselijk geweld, waarbij een meisje of vrouw om het leven wordt gebracht. In Nederland worden jaarlijks ruim 40 vrouwen slachtoffer van moord of doodslag, waarbij in ruim de helft van de gevallen (ca. 54 -70%) een (ex -)partner de dader is. Hoewel het aantal gevallen fluctueert, blijft het aantal vrouwen dat door een (ex-)partner wordt gedood al jaren relatief stabiel. Deskundigen benadrukken dat er vaak een patroon van huiselijk geweld voorafgaat aan de moord.
Er zijn geen actuele, openbare cijfers beschikbaar die per individuele gemeente op jaarbasis aangeven. Bij de gemeente Gorinchem zijn er twee gevallen van femicide bekend in de periode tussen 2022 en 2025. Conclusie thema huiselijk geweld Huiselijk geweld komt in Gorinchem vaak voor, maar in vergelijking met andere vergelijkbare gemeenten uit de regio ligt het aantal meldingen in lijn met elkaar. Huiselijk geweld is dus zeker niet alleen een lokaal probleem. Ook in de regio is het een zorgelijk thema. 0 50 100 150 200 250 300 2022 2023 2024 2025 Veilig Thuis - meldingen huiselijk geweld per categorie Kindermishandeling Ouderenmishandeling Huiselijk geweld - overig Veiligheidsveld 5. Fysieke veiligheid Thema 5.1. Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is een kerntaak van gemeenten. Elke inwoner moet zich veilig kunnen verplaatsen, lopend, fietsend, met de auto of een ander vervoermiddel. Deze veiligheid wordt beïnvloed door fysieke factoren (zoals de infrastructuur) en het rijgedrag van verkeersdeelnemers (CCV, 2026). Verkeersveiligheid is een thema dat nadrukkelijk terugkomt uit het digipanel waar de gemeente Gorinchem aandacht aan moet besteden. Cijfers veiligheidsmonitor De overkoepelende verkeersoverlast stijgt in Gorinchem. Het aandeel inwoners dat aangeeft dat één of meer vormen van verkeersoverlast voorkomen stijgt van 82,4% in 2023 naar 84,0% in 2025.
Ook de ervaren hinder neemt toe: het aandeel inwoners dat veel over | last ervaart van één of meer vormen van verkeersoverlast stijgt van 33,2% naar 36,5% | . Het aandeel inwoners dat aangeeft dat te hard rijden in de buurt wel eens voorkomt, stijgt in Gorinchem van 64,7% in 2023 naar 70,7% in 2025. Dat is een stijging van 6,0 procentpunt. Ook het aandeel inwoners dat veel overlast ervaart van te hard rijden sti | jgt van 20,4% naar 24,8%. Het meest opvallende cijfer is de stijging van agressief gedrag in het verkeer. In Gorinchem stijgt het aandeel inwoners dat aangeeft dat dit in de buurt wel eens voorkomt van 32,4% in 2023 naar 44,6% in 2025. Dat is een stijging van 12,2 procentpunt. Wat betreft de totale verkeersoverlast scoort Gorinchem | gunstiger dan de politie-eenheid Rotterdam. Daar ligt het percentage op 40,8%. Echter scoort Gorinchem ongunstiger t.o.v. de landelijke cijfers. Landelijk ligt het percentage namelijk op 32,6%. Ongevallenbeeld 2022-2025 Op basis van geregistreerde ongevallen data worden er periodiek rapportages door de politie. Aan de hand waarvan een goed beeld kan worden gegeven van de meest verkeersonveilige kruispunten en wegvakken. Aantal geregistreerde ongevallen 202 | 2-2025 In de afgelopen vier jaar lag het aantal geregistreerde ongevallen tussen de 249 en 285.
Het aantal letselongevallen is ieder jaar verder opgelopen, met 88 als hoogste aantal in 2025. De afgelopen vier jaar waren er in totaal 4 doden te betreuren ten gevol | ge van een ongeval in het verkeer. De ongevallen in de linker tabel betreft alle ongevallen in de gemeente Gorinchem, inclusief de ongevallen die op de rijkswegen A15 en A27 plaatsvonden, of op provinciale | - en waterschapswegen. In de rechter tabel is een overzicht van de ongevallen en afloo | p gegeven, die op wegen in beheer van gemeente Gorinchem hebben plaatsgevonden. Van het totaal aantal ongevallen in de jaren 2022 tot en met 2025 vond bijna 64% ervan plaats op wegen in beheer van gemeente Gorinchem. Leeftijd verkeersslachtoffers In ruim een kwart van de ongevallen met letsel of dodelijke afloop gaat het in de beschouwde vier jaar om jonge verkeersslachtoffers in de leeftijd van 0 tot en met 17 jaar. Het aandeel slachtofferongevallen onder ‘jonge bestuurders’ in de leeftijdscategorie 18 tot en met 24 is bijna 16%. Ook de leeftijdscategorie daarboven is met ruim 17% goed vertegenwoordigd. Vervoerwijze van slachtoffers Onder het aantal slachtoffers waren de kwetsbare (brom)fietsers met ruim 60% in de meerderheid. Bij voetgangers ging het om 17 slachtoffers en 1 dodelijk ongeval. Met de kanttekening daarbij, dat er een onderregistratie is van ongevallen met fietsers en voetgangers.
Top 10 meest onveilige trajecten Binnen Gorinchem zijn er op basis van ongevallen in combinatie met gereden snelheden tien trajecten/wegvakken die met elkaar een top 10 meest onveilige trajecten vormen. 1. Mollenburgseweg (tussen Sportlaan en Busschieterstraat) 2. Concordiaweg (tussen Eike’s Hof en Nieuwe Hoven) 3. Kleine Haarsekade (tussen Nieuwe Hoven en viaduct rijksweg A15) 4. Driemanschapslaan – Gildenweg – Vroedschapstraat 5. Spijksesteeg (tussen Franklinweg en Van Ander Spruytlaan) 6. Kazerneplein – Krijstraat – Hoge Torenstraat – Haarstraat – Arkelstraat 7. Grote Haarsekade (tussen viaduct rijksweg A15 en Nieuwe Hoven) 8. Newtonweg (tussen Ds.G.H. Kerstenlaan en Spijksesteeg) 9. Glacis (tussen Flank en Vestingweg) 10. Banneweg (tussen Oude Hoven en Stadhuisplein) Top 10 meest onveilige kruispunten Van de meest onveilige kruispunten is eveneens een top 10 bekend. 1. Eike’s Hof (rotonde) 2. Mollenburgseweg/Stalkaarsen/Willem van Arkellaan (kruispunt) 3. De Kom (rotonde Stadhuisplein) 4. Arkelsedijk/Stoep van Ceelen/Paardenwater (kruispunt) 5. Mollenburgseweg/Koningin Wilhelminalaan/Scheywijck (kruispunt) 6. Pommel (rotonde Spijksesteeg/Griendweg) 7. Graaf Reinaldweg/Beatrixlaan (rotonde) 8. Spijksedijk/De Lingebrug (rotonde) 9. Newtonweg/Stephensonweg (kruispunt) 10.
Mollenburgseweg/Nieuwe Hoven (kruispunt) Wat is er gedaan of staat nog op de planning? Er wordt ingezet op verkeerseducatie op de scholen in Gorinchem en bereiken daarmee de jonge kwetsbare verkeersdeelnemers op de (brom)fiets. Zo worden er praktische verkeersexamens afgenomen voor de hogere groepen op de basisscholen. Zijn er lesprogramma’s voor de leerlin gen van het voortgezet onderwijs, om bewust(er) te worden van de verkeersveiligheidsrisico’s. Jonge bestuurders ontvangen na het behalen van hun rijbewijs op het gemeentehuis een box met nuttige verkeersveiligheidstips.
In de afgelopen periode zijn er op (delen) trajecten uit de top 10 werkzaamheden uitgevoerd. Zo zijn de Kleine (3) en Grote Haarsekade (7) heringericht in 2024/2025. Is de Glacis (9) aangepakt in 2025/2026 en voorzien van brede en duidelijk gemarkeerde fietsstroken. De reconstructie werkzaamheden Banneweg zijn in 2025 gestart. Voor de Concordiaweg (2) blijven met name de hoge intensiteiten een punt van zorg, waar de nieuwe Concordiabrug geen oplossing voor zal zijn. Voor de Spijksesteeg (5) is vastgesteld dat de te hoge snelheid een risico is, wat ook onderkend is door de politi e. Hiervoor is incidentele radarcontrole toegezegd. De Mollenburgseweg (1) is opgenomen in de meerjarenplanning om te worden aangepakt. Onderzocht wordt welke aanvullende kruispunt - en wegvakmaatregelen mogelijk zijn om de weginrichting als erftoegangsweg (ZONE 30) beter te krijgen. De rotonde Eike’s Hof (1) is in 2025 succesvol aangepakt en kan rekenen op positieve reacties. De drie kruispunten uit de top tien op de Mollenburgseweg (2, 5 en 10) worden meegenomen in de studie weginrichting ZONE 30. De rotonde bij het Stadhuisplein (3) gaat verdwijnen in het kader van de reconstructie Banneweg en wordt omgebouwd naar een met verkeerslichten geregeld kruispunt. Het onderzoek naar het kruispunt op Paardenwater (4) loopt in het kader van de Top 10 fietsknelpunten.
Op de Spijksesteeg bij de rotonde (6) wordt de gecombineerde fiets - en voetgangersoversteek aangepast gelijktijdig met de werkzaamheden voor de aanpassin g van de bushaltekom. Conclusie thema verkeersveiligheid De ervaren verkeersoverlast neemt toe en wordt vooral gedragen door te hard rijden en agressief verkeersgedrag. Opvallend is dat het aantal meldingen over verkeersveiligheid en verkeersoverlast al jaren een dalende trend laten zien. Het aantal ongevallen blijft door de jaren heen stabiel op eenzelfde niveau. Wel zijn er en worden er de komende periode diverse verkeersonveilige trajecten en knooppunten aangepakt. Thema 5.2. Brandveiligheid Brandveiligheid is een kerntaak van gemeenten. Het college van burgemeester en wethouders is belast met de organisatie van de brandweerzorg. Dit omvat het voorkomen, beperken en bestrijden van brand, het beperken van brandgevaar en het voorkomen en beperken van ongevallen bij brand (CCV, 2026). De Veiligheidsregio Zuid -Hollland Zuid (VRZHZ) waarin de gemeente Gorinchem deelneemt heeft eigen beleid opgenomen in het Beleidsplan VRZHZ 2026-2029’. Daarin staat hoe de Veiligheidsregio ook namens gemeente Gorinchem verschillende taken uitvoert voor risicobeheersing, crisisbeheersing, brandweerzorg en geneeskundige hulpverlening.
Voor toetsing en toezicht op omgevingsvergunningen bouw, onderdeel brandveiligheid, wordt bij complexe situaties hulp en advies gevraagd bij de VRZHZ. De afgelopen jaren zijn er geen bijzonderheden waargenomen. De samenwerking met de VRZHZ wordt als positief en constructief ervaren. Dit in de vorm van adviesfunctie, maar ook in de voorlichtingsfunctie die de VRZHZ heeft richting inwoners. Conclusie thema brandveiligheid Brandveiligheid blijft een belangrijk thema wanneer het aankomt op samenwerking tussen de gemeente en de veiligheidsregio Zuid -Holland Zuid (cq. brandweer). Samenwerking op het gebied van planvorming, advisering en uiteindelijk rondom de incidentbestrijding. Thema 5.3. Omgevingsveiligheid Bij omgevingsveiligheid gaat het om de risico’s van het gebruik, de productie, opslag en transport van gevaarlijke stoffen. Ook de risico’s van vliegverkeer nabij luchthavens en de risico’s van windturbines vallen hieronder. Om de veiligheid en gezondheid van inwoners te beschermen, dienen risicovolle activiteiten zorgvuldig te worden afgestemd op hun omgeving. Bijvoorbeeld door bedrijven met een verhoogd risicoprofiel op voldoende afstand te plaatsen van woningen, scholen of ziekenhuizen (CCV, 2026). De Omgevingsvisie van Gorinchem geldt als kapstok voor onderwerpen zoals omgevingsveiligheid van waar de komende jaren op ingezet wordt.
In de Omgevingsvisie wordt aangehaald dat er onderzocht wordt welke maatregelen er genomen kunnen worden gezondheidseffecten van o.a. externe veiligheid (tegenwoordig omgevingsveiligheid) te beperken. In het VTH-beleid (Vergunningen – Toezicht – Handhaving) Fysieke Leefomgeving wordt vervolgens uitvoering gegeven aan o.a. de Omgevingsvisie. Zo is gebleken dat de afgelopen jaren in Gorinchem geen nieuwe inrichtingen met gevaarlijke stoffen zijn gevestigd. Ook zijn er geen bestaande inrichtingen uit Gorinchem weggegaan. Conclusie thema omgevingsveiligheid Binnen dit thema heeft zich de afgelopen jaren niets afgespeeld als het om incidenten gaat. Wel is de afgelopen veel geïnvesteerd in veranderende regelgeving en beleidsaanpassingen hierop. Thema 5.4. Bevolkingszorg (crisisbeheersing) De organisatie van de rampenbestrijding en crisisbeheersing hebben gemeenten overgedragen aan de Veiligheidsregio. Een uitzondering daarop is het onderdeel bevolkingszorg. Dit onderdeel moeten gemeenten primair zelf op peil brengen en houden (CCV, 2026). Binnen de regio Zuid-Holland Zuid wordt er conform het convenant Bevolkingszorg Zuid-Holland Zuid (2019) intensief regionaal samengewerkt tussen gemeenten en de VRZHZ . De VRZHZ organiseert en faciliteert, in samenwerking met en in opdracht van de tien gemeenten, de regionale crisisorganisatie Bevolkingszorg.
De focus ligt op het versterken van de crisisorganisatie om voorbereid te zijn op kortstondige crises, langdurige cri ses én de crises van morgen. We zetten gezamenlijk in op het vergroten van de weerbaarheid van de bevolking. De VRZHZ en de tien gemeenten werken hiervoor onder andere intensief samen op het gebied van vakbekwaamheid en planvorming. De operationele paraatheid wordt geborgd via regionale piketten aangevuld met lokale crisisfunctionarissen. De afgelopen periode is er onder meer hard gewerkt aan het versterken van de relatie tussen de veiligheidsregio en de gemeenten. Hiermee hebben we een solide basis gelegd, die we de komende beleidsperiode borgen. Dit betekent dat de regionale crisisorganisatie, die bestaat uit mede werkers van de gemeenten, volledig bemenst, opgeleid en geoefend is. Alle bereikbaarheidsgegevens en planvorming zijn actueel en voor iedereen beschikbaar via de daardoor aangereikte middelen. Verder is er betrokkenheid bij (beleids)ontwikkelingen binnen en buiten de VRZHZ. Er is gewerkt aan bijvoorbeeld impactanalyses voor overstromingen, terrorisme, cybercrises en energietransitie. Een ander doel van de doorontwikkeling van bevolkingszorg is dat de regionale crisisorganisatie aantoonbaar beter wordt door het vakbekwaamheidsprogramma én door incidentevaluaties.
Dit is gedaan door afspraken te maken over de wijze van evalueren en door een systematiek te ontwikkelen, zodat de medewerkers deze individueel en in teamverband kunnen volgen. Bovendien is het netwerk uitgebreid door nog meer te investeren in netwerken binnen en buiten de gemeenten. Dit is onder andere gedaan door convenanten met externe partners (bijvoorbeeld vervoersbedrijven, uitvaartondernemers, etc.) aan te gaan voor samenwerking tijdens een incident, ramp of crisis. Tot slot wordt er jaarlijks gewerkt conform een jaarplan dat aan alle gemeentesecretarissen wordt aangeboden. De jaarplannen vormen de basis voor de doorontwikkeling van bevolkingszorg binnen Zuid-Holland Zuid. Onderwerpen die uit het oog springen zijn o.a. maatschappelijke weerbaarheid , grootschalig evacueren en het proces van preparatie nafase. Ook vindt er inmiddels jaarlijks een netwerkdag bevolkingszorg plaatst waarin collega’s uit de gehele regio bijeen komen om ervaringen uit te wisselen en kennis op te doen. Conclusie thema bevolkingszorg (crisisbeheersing) Crisisbeheersing is een onder werp dat de afgelopen periode onder het mom van maatschappelijke weerbaarheid veel aandacht heeft gekregen. Hierbij is landelijk, regionaal en lokaal een koers ingezet voor de komende jaren . Vanuit bevolkingszorg en de taken die daaruit voortvloeien wordt die ingezette koers nauw gevolgd en uitgevoerd .
Met als doel om een nóg beter voorbereide crisisorganisatie neer te zetten. Veiligheidsveld 6. Georganiseerde criminaliteit en ondermijning Georganiseerde criminaliteit is criminaliteit dat planmatig en systematisch door groepen wordt gepleegd. Het doel is illegale winst en/of macht. Voor hun illegale activiteiten gebruiken criminelen ook legale bedrijven en diensten. Denk aan panden, voertuigen, bedrijven en tussenpersonen. Organisaties, ketenpartners en doelgroepen kunnen (soms bewust, maar vaak onbewust) onderdeel worden van de bedr ijfsprocessen van georganiseerde criminaliteit. Zo raken onder- en bovenwereld met elkaar verweven. Dit ondermijnt de samenleving: normen kunnen vervagen, het gevoel van veiligheid en leefbaarheid neemt af en maatschappelijke structuren en onze democratie kunnen onder druk komen te staan. Daarom is het belangrijk om kwetsbare schakels te herkennen en te versterken. Ondermijning laat zich niet altijd ‘vangen’ in concrete cijfers. In de aanpak ligt de focus vooral op het frustreren en verstoren van criminele bedrijfsprocessen door middel van het opwerpen van barrières. Daarnaast loopt er uiteraard ook meerdere casuïstiek waar door de gevoeligheid geen verdere mededelingen over kunnen worden gedaan.
Veiligheidsbeeld 2022-2025 Ondermijnende criminaliteit kent binnen de gemeente Gorinchem verschillende verschijningsvormen, maar wordt in belangrijke mate gedreven door drugscriminaliteit. De strategische ligging van Gorinchem aan de A15, A27 en de Merwede, in combinatie met de aanwezigheid van bedrijventerreinen en logistieke knooppunten, maakt de gemeente aantrekkelijk voor criminelen die zich bezighouden met de productie, opslag, handel en het transport van verdovende middelen. In de afgelopen beleidsperiode is zichtbaar geworden dat de verschillende vormen van ondermijnende criminaliteit steeds meer met elkaar verweven raken. Drugscriminaliteit gaat regelmatig samen met vastgoedcriminaliteit, witwassen, mensenhandel en geweld. C riminelen maken daarbij gebruik van legale structuren, zoals bedrijven, woningen, op slaglocaties en vervoersmiddelen, maar ook van kwetsbare personen die, bewust of onbewust, onderdeel worden van het criminele proces. Naast deze verwevenheid is een verdere professionalisering van de georganiseerde criminaliteit zichtbaar. Criminele netwerken opereren steeds flexibeler en maken gebruik van logistiek e ketens, digitale middelen en publiek -private voorzieningen om buiten het zicht van de overheid te blijven.
Hierdoor verschuift de aanpak steeds meer van uitsluit end repressief optreden naar het vroegtijdig herkennen van signalen, het opwerpen van bestuurlijke barrières en het versterken van de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Thema 6.1. Drugscriminaliteit Drugscriminaliteit is één van de meest voorkomende vormen van ondermijnende criminaliteit. De problematiek doet zich voor in zowel stedelijke gebieden als het buitengebied en kent verschillende verschijningsvormen, zoals de productie, handel en opslag van verdovende middelen en de dumping van drugsafval. Drugscriminaliteit heeft grote maatschappelijke gevolgen. Naast zichtbare effecten, zoals geweldsincidenten en afrekeningen in het criminele milieu, leidt de handel in verdovende middelen tot aanzienlijke criminele geldstromen. Met deze opbrengsten verwerven criminelen economische en maatschappelijke invloed, waardoor de onder- en bovenwereld steeds verder met elkaar verweven raken. Dit ondermijnt de veiligheid, leefbaarheid en het vertrouwen in de overheid. In de periode 2022 -2025 heeft de gemeente Gorinchem ingezet op een brede bestuurlijke aanpak van drugscriminaliteit.
Daarbij lag de nadruk niet uitsluit end op het bestrijden van strafbare feiten, maar juist ook op het verstoren van het criminele bedrijfsproces door het opwerpen van bestuurlijke barrières en het versterken van de weerbaarheid van de samenleving. Om deze weerbaarheid te vergroten is actief geïnvesteerd in de samenwerking met zowel publieke als private partners. Hierbij is specifiek aandacht besteed aan branches en locaties die vanwege hun rol binnen de logistieke keten kwetsbaar kunnen z ijn voor misbruik door criminelen. Zo zijn onder meer samenwerkingen gestart met de Inland Terminal en het parkmanagement en zijn voorlichtingen verzorgd voor ondernemers en andere relevante doelgroepen. Daarnaast is ingezet op het vergroten van de bewustwording en meldingsbereidheid onder inwoners en ondernemers. Hiervoor zijn verschillende communicatiecampagnes uitgevoerd. Deze inzet heeft bijgedragen aan een toename van het aantal meldingen en een versterking van de informatiepositie. Tot slot is het bestuurlijk toezicht verder geïntensiveerd en geprofessionaliseerd. Door middel van integrale controles, een informatiegestuurde aanpak en intensieve samenwerking met veiligheidspartners is de gemeente beter in staat gebleken om signalen van drugscriminaliteit vroegtijdig te herkennen en bestuurlijk op te treden. Thema 6.2.
Vastgoedcriminaliteit Vastgoedcriminaliteit is criminaliteit waarbij onroerend goed, zoals woningen, bedrijfspanden en grond, wordt gebruikt om strafbare feiten te faciliteren of crimineel vermogen wit te wassen. Vastgoed vormt een belangrijke schakel binnen het bedrijfsproces van criminelen. Zo wordt vastgoed aangekocht, verhuurd of doorverkocht om illegaal verkregen geld een schijnbaar legale herkomst te geven of om criminele activiteiten aan het zicht van de overheid te onttrekken. Daarnaast worden panden misbruikt voor onder andere de productie of opslag van verdovende middelen, mensenhandel of illegale prostitutie. Vastgoedcriminaliteit leidt tot onveilige situaties, aantasting van de leefbaarheid en ondermijnt het vertrouwen in zowel de vastgoedmarkt als de overheid. Binnen de gemeente Gorinchem zijn in de periode 2022-2025 geen concrete signalen ontvangen dat gemeentelijk vastgoed werd aangekocht of verkocht ten behoeve van witwasconstructies of andere vormen van vastgoedcriminaliteit. Wel wordt vanuit het team Veiligheid nauw samengewerkt met de Bibob-coördinator en de afdeling Vastgoed om afwijkende transacties tijdig te signaleren en, waar nodig, nader te beoordelen. Binnen de aanpak van ondermijnende criminaliteit is gedurende de beleidsperiode blijvend aandacht besteed aan het signaleren en bestrijden van crimineel pandgebruik.
Hierbij is duurzaam samengewerkt met woningcorporatie Poort6 en andere veiligheidspartners. Deze samenwerking heeft geleid tot het signaleren en bestuurlijk aanpakken van verschillende vo rmen van crimineel gebruik van vastgoed. Daarbij zijn onder meer hennepkwekerijen, productie- en versnijdingslocaties voor verdovende middelen , crimineel gebruikte opslaglocaties en locaties waar illegale prostitutie plaatsvond aangetroffen. 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 2025 2024 2023 2022 Aantal Meld Misdaad Anoniem meldingen Aantal Meld Misdaad Anoniem meldingen Thema 6.3. Mensenhandel Mensenhandel is een ernstige vorm van ondermijnende criminaliteit waarbij mensen door middel van dwang, misleiding, geweld of misbruik van een kwetsbare positie worden uitgebuit. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel verstaat hieronder het werven, vervoeren, overbrengen, huisvesten of opnemen van personen met als doel hen uit te buiten. Mensenhandel kent verschillende verschijningsvormen, waaronder seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting. Gemeenten vervullen een belangrijke rol bij het voorkomen, signaleren en bestrijden van mensenhandel. Zij zijn verantwoordelijk voor pre ventie, het opwerpen van bestuurlijke barrières, toezicht en handhaving en het organiseren van passende hulp en opvang voor (mogelijke) slachtoffers.
In de periode 2022 -2025 heeft de gemeente Gorinchem ingezet op het voorkomen, signaleren en bestrijden van mensenhandel in al haar verschijningsvormen. Op het gebied van seksuele uitbuiting is actief deelgenomen aan het Regionale Controle Team Mensenhandel en zijn zowel vergunde als niet-vergunde prostitutielocaties gecontroleerd. Daarnaast zijn gemeentelijke medewerkers opgeleid om prostitutiecontroles uit te voeren en is door middel van onder meer de City Escape Tour, de sekskamer en verschillende voorlichtingsbijeenkomsten geïnvesteerd in bewustwording en deskundigheidsbevordering. Op het gebied van arbeidsui tbuiting is intensief samengewerkt met de afdeling Burgerzaken en andere ketenpartners. Hierbij zijn structureel integrale controles en huisbezoeken uitgevoerd op locaties waar arbeidsmigranten verblijven. Deze controles dragen bij aan het signaleren van mogelijke arbeidsuitbuiting, ondermaatse huisvesting en andere vormen van misbruik. Binnen de aanpak van criminele uitbuiting is vanuit Preventie met Gezag ingezet op het vergroten van de weerbaarheid van jongeren. Door middel van interventies, voorlichtingen en projecten zoals Hosselaar is geïnvesteerd in bewustwording, het herkennen van signalen en het voorkomen dat jongeren in de criminaliteit worden uitgebuit.
Hierdoor is de afgelopen beleidsperiode ook een beter beeld ontstaan van de aard en omvang van criminele uitbuiting binnen de gemeente. Thema 6.4. Criminele samenwerkingsverbanden Criminele samenwerkingsverbanden zijn duurzame netwerken van personen die zich gezamenlijk bezighouden met georganiseerde criminaliteit. Binnen deze netwerken bestaan vaak sterke onderlinge loyaliteit, afhankelijkheidsrelaties en een gesloten cultuur, waardoor zij lastig toegankelijk zijn voor de overheid. In sommige ge vallen spelen familiebanden hierbij een rol, maar ook sociale, zakelijke of andere langdurige relaties kunnen de basis vormen van een dergelijk samenwerkingsverband. De verwevenheid met de legale samenleving en het afschermende karakter van deze netwerken maken de bestuurlijke aanpak complex. De afgelopen beleidsperiode is ingezet op het opbouwen en versterken van de bestuurlijke informatiepositie rondom criminele samenwerkingsverbanden. In nauwe samenwerking met de politie, het RIEC en andere ketenpartners zijn signalen gedeeld, analyses uitgevoerd en bestuurlijke interventiemogelijkheden onderzocht. Daarbij zijn verschi llende casussen integraal opgepakt, waarbij de inzet zich richtte op het verstoren van criminele processen, het opwerpen van bestuurlijke barrières en, waar mogelijk, het frustreren van criminele samenwerkingsverbanden.
Het duurzaam ontmantelen van dergelijke netwerken is een langdurig en complex proces, echter heeft de aanpak wel al geleid tot een beter inzicht in de aard, omvang en werkwijze van criminele samenwerkingsverbanden binnen de gemeente Gorinchem. Thema 6.5. Explosies bij woningen en bedrijven Explosies bij woningen en bedrijven vormen een relatief nieuw, maar zorgwekkend fenomeen binnen de georganiseerde criminaliteit. Explosieven of zwaar vuurwerk worden steeds vaker gebruikt als intimidatiemiddel of om conflicten binnen het criminele milieu uit te vechten. De gevolgen reiken echter veel verder dan de direct betrokkenen. Een explosie bren gt grote veiligheidsrisico's met zich mee, zorgt voor gevoelens van onveiligheid in de buurt en kan de openbare orde en leefbaarheid ernstig verstoren. Juist omdat dergelijke incidenten vaak plaatsvinden in woonwijken of nabij bedrijven, is een bestuurlijke aanpak van groot belang. In de afgelopen beleidsperiode is ingezet op het vergroten van de bewustwording over de maatschappelijke impact van explosies. Binnen de City Escape Tour is aandacht besteed aan de gevolgen die een explosie bij een woning of bedrijf heeft voor de directe omgeving, de leefbaarheid van de wijk en het veiligheidsgevoel van inwoners. Hiermee is ingezet op het vergroten van de bewustwording en de sociale weerbaarheid van inwoners.
In 2025 heeft zich binnen de gemeente Gorinchem voor het eerst een explosie bij een bedrijf voorgedaan. Naar aanleiding van dit incident is bestuurlijk opgetreden door het betreffende pand te sluiten, waarmee is ingezet op het herstellen van de openbare orde en het waarborgen van de veiligheid in de directe omgeving. Thema 6.6. Weerbare overheid Een effectieve aanpak van ondermijnende criminaliteit begint bij een weerbare overheid. Een weerbare overheid is | in staat om onafhankelijk, integer en zonder ongewenste | beïnvloeding haar taken uit te voeren. Dit vraagt om een organisatie waarin bestuurders, leidinggevenden en medewerkers zich bewust zijn van de risico's van ondermijnende criminaliteit en beschikken over de kennis en middelen | om hier adequaat naar te handelen. | Door te investeren in bewustwording, integriteit en een veilige werkomgeving wordt de weerbaarheid | van de gemeentelijke organisatie versterkt. Daarmee worden niet alleen | de medewerkers en bestuurders beschermd, maar ook het vertrouwens in de overheid en de democratische | rechtstaat. In de afgelopen beleidsperiode is | geïnvesteerd | in het versterken van de | weerbaarheid | van de gemeentelijke | organisatie.
| Daarbij | is | ingezet | op | het | vergroten | van | de | bewustwording en deskundigheid | van bestuurders en medewerkers ten aanzien van on | dermijnende criminaliteit, integriteit en handelingsperspectieven. Door middel van trainingen, voorlichtingen en interne leerproducten is de kennis over signalering en bestuurlijke weerbaarheid verder vergroot. Onderdeel hiervan is ook de toepassing van de wet Bibob en het Bibob | -beleid dat binnen Gorinchem is vastgesteld. In het kader daarvan | zijn er de afgelopen jaren meerdere Bibob-onderzoeken uitgevoerd: • | 2022: 16 • | 2023: 31 • | 2024: 15 • | 2025: 31 In één geval gaf het onderzoek aanleiding om een vergunning onder voorwaarden te verlenen. Daarnaast zijn maatregelen getroffen om de integriteit en veiligheid van de organisatie te versterken. Voor functies met een verhoogd integriteitsrisico is een VOG | -P geïmplementeerd en incidenten op het gebied van agressie en intimidatie worden afgehandeld volgens de uitgangspunten van de Veilige Publieke Taak. Ook is gedurende de beleidsperiode blijvend aandacht besteed aan het beschermen van bestuurlijke en ambtelijke processen tegen ondermijnende | beïnvloeding. De gebeurtenissen rondom de gemeenteraadsverkiezingen hebben het belang van een weerbare overheid en het beschermen van democratische processen daarbij nogmaals benadrukt.
Eindconclusie veiligheidsveld georganiseerde criminaliteit en ondermijning De afgelopen beleidsperiode laat zien dat ondermijnende criminaliteit in Gorinchem verschillende verschijningsvormen kent die sterk met elkaar verweven zijn. Drugscriminaliteit vormt daarbij een belangrijke aanjager en raakt onder meer aan het crimineel ge bruik van vastgoed, mensenhandel, criminele samenwerkingsverbanden en geweld. De ligging van Gorinchem aan belangrijke weg - en waterverbindingen en de aanwezigheid van logistieke voorzieningen maken dat daarbij ook nadrukkelijk aandacht nodig is voor transport- en logistiek processen. De gemeentelijke aanpak heeft zich in de afgelopen periode verder ontwikkeld van voornamelijk repressief optreden naar een bredere aanpak waarin ook preventie, het opwerpen van bestuurlijke barrières, publiek -private samenwerking, bewustwording en het vergroten van de meldingsbereidheid een belangrijke plaats hebben gekregen. Het toezicht is geïntensiveerd en geprofessionaliseerd en de samenwerking met publieke en private partners is versterkt. Ook is geïnvesteerd in een betere informatiepositie. Hierdoor is meer zicht ontstaan op onder meer criminele samenwerkingsverbanden, criminele uitbuiting en het misbruik van panden en legale bedrijfsprocessen.
Tegelijkertijd blijkt dat het duurzaam verstoren van criminele structuren complex is en een langdurige en gezamenlijke inzet van gemeente en ketenpartners vraagt. Tot slot is de weerbaarheid van de gemeentelijke organisatie verder versterkt. Daarmee is een belangrijke basis gelegd om signalen van ondermijning eerder te herkennen, bestuurlijke instrumenten gerichter in te zetten en ongewenste beïnvloeding van de overheid tegen te gaan. Veiligheidsveld 7. Digitale veiligheid Thema 7.1. Eigen digitale systemen gemeente Bij de gemeente Gorinchem is er een ‘Strategisch gemeentelijk informatiebeveiligingsbeleid 2024 – 2028’ opgesteld. Met het beleid zet de gemeente een volgende stap om de beveiliging van (vertrouwelijke) informatie en gegevens en persoonsgegevens en de continuïteit van de gegevensverwerking/informatievoorziening te waarborgen en andere informatie binnen de gemeente te continueren en voort te gaan op de stappen die in de voorgaande jaren gezet zijn. Er wordt ingezet dat de informatiebeveiliging jaarlijks wordt verbeterd waarbij de grootste risico’s het eerst worden aangepakt.
Concreet betekent dat: - Zorgen voor een hoger niveau bewustwording (risico’s, effect eigen handelen); - Verhogen toezicht en controle (betere borging in contracten, meer controle prestaties van leveranciers, geautomatiseerde detectie en response, pentesten); - Versterken calamiteitenorganisatie (inrichten, oefenen (what if)). Dit betekent dat de wettelijke kaders voor informatiebeveiliging als uitgangspunt gelden om intern de eigen digitale systemen en gebruikers op orde te hebben. In de afgelopen jaren hebben er zich geen noemenswaardige incidenten voorgedaan. Thema 7.2. Cyberincidenten en cybercrises Dit thema heeft nauwe raakvlakken met thema 5.4 (bevolkingszorg (crisisbeheersing)) en 7.1 (eigen digitale systemen gemeente). Met het op orde hebben van de informatiebeveiliging, wordt er tevens gewerkt aan het op orde hebben van de bedrijfscontinuïteitsprocessen binnen de gemeente. Deze processen gaan echter over meer dan informatiebeveiliging . De processen raken ook het recent ingezette thema maatschappelijke weerbaarheid. Niet alleen inwoners van Nederland dienen zich voor te bereiden op een crisissituatie van meer dan 72 uur. Ook bedrijven en overheden dienen zich hierop voor te bereiden. In 2025 is hier zowel maatschappelijk als politiek-bestuurlijk veel aandacht voor gekomen.
Waarbij zowel lokaal als regionaal afspraken zijn gemaakt om de komende jaren voortvarend met dit thema aan de slag te gaan. Dit geldt ook in de lijn van bevolkingszorg (crisisbeheersing). Voorbereiden op een langdurige crisis (>72 uur) vraagt niet alleen om de interne bedrijfsprocessen op orde te hebben. Ook de crisisorganisatie dient voldoende toegerust, opgeleid en beschikbaar te zijn. Een cyberincident of cybercrisis wordt met de huidige geopolitieke dr eigingen als reëel risico ingeschat. Een opgeleid, getraind en geoefende crisisorganisatie blijft daarom altijd van belang om dergelijke incidenten en crises zo goed als mogelijk te managen. Door het jaar heen worden collega’s vanuit Bevolkingszorg dan ook opgeleid, getraind en beoefend. In de periode van 2022-2025 hebben zich geen cyberincidenten en/of crises voor gedaan binnen de gemeente. Thema 7.3. Online criminaliteit Gemeenten hebben een belangrijke rol om de samenleving weerbaarder maken tegen cybercrime en digitale criminaliteit. Dit kunnen zij doen door gericht in te zetten op specifieke doelgroepen, zoals ondernemers, jongeren en ouderen (CCV, 2026). Cijfers online criminaliteit Al langere tijd is er een verschuiving te zien van ‘traditionele’ criminaliteit , zoals woninginbraken , vernielingen en mishandeling, naar online criminaliteit (CBS, 2026). Dit laat zich niet altijd volledig in cijfers uitdrukken.
De meldings- en aangiftebereidheid bij online criminaliteit is namelijk laag: ongeveer 13% van de slachtoffers meldt het incident bij de politie en slechts zo’n 8% doet daadwerkelijk aangifte (WODC, 2024). Desondanks wordt er met de gepubliceerde cijfers een beeld geschetst: Gedigitaliseerde criminaliteit in Gorinchem Gezamenlijk veiligheidsbeeld eenheid Rotterdam 2025 In 2022 kwam gedigitaliseerde criminaliteit 111 keer voor (GVB eenheid Rotterdam, 2024). Er werd geen onderscheid gemaakt in de verschillende verschijningsvormen van gedigitaliseerde criminaliteit. Er is vanaf 2022 een duidelijke stijging (+40%) | te zien van gedigitaliseerde criminaliteit. Wel is opvallend dat er tussen 2024 en 2025 juist een daling (-21%) te zien is. Landelijke cijfers laten juist zien dat online criminaliteit ieder jaar stijgt.
Naast het gezamenlijk veiligheidsbeeld, heeft ook de veiligheidsmonitor aandacht besteed aan het thema online criminaliteit: Slachtofferschap online criminaliteit | 2023 | 2025 Persoonlijk slachtofferschap online criminaliteit | 15,3% | 17,8% Emotionele, psychische of financiële problemen als | 19,1% | 20,2% gevolg van online criminaliteit Emotionele of psychische problemen als gevolg van | 16,2% | 16,2% online criminaliteit Financiële problemen als gevolg van online | 4,0% | 8,6% criminaliteit Online oplichting of fraude Persoonlijk slachtofferschap online oplichting of | 10,6% | 12,2% fraude totaal Persoonlijk slachtofferschap aankoopfraude | 8,6% | 8,7% Persoonlijk slachtofferschap verkoopfraude | 1,8% | 1,5% Persoonlijk slachtofferschap fraude betalingsverkeer | 1,4% | 1,3% Persoonlijke slachtofferschap illegaal gebruik van | 0,8% | 1,5% persoonsgegevens Persoonlijke slachtofferschap phishing | 1,8% | 1,3% Hacken Persoonlijk slachtofferschap hacken totaal | 4,6% | 7,1% Persoonlijk slachtofferschap hacken apparaat | 1,7% | 2,8% Persoonlijk slachtofferschap hacken account | 3,8% | 5,4% Veiligheidsmonitor 2025 – Gorinchem Kijkend naar de resultaten van de veiligheidsmonitor dan is er ook een duidelijke stijging te zien in het aantal mensen dat slachtoffer is geworden van online criminaliteit.
Tegelijkertijd is er ook een stijging te zien persoonlijke gevolgen (financieel, emotioneel en/of psychisch) van slachtoffers dat online criminaliteit met zich mee kan brengen. Het zijn zorgwekkende ontwikkelingen waar op alle niveaus aandacht voor moet blijven. Aanpak online criminaliteit In lijn met de rolbeschrijving die het CCV toedicht aan gemeenten, is er de afgelopen jaren door de gemeente Gorinchem ingezet op het thema digitale veiligheid – online criminaliteit. Zo zijn er vele voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd voor verschillende doelgroepen. In meerdere wijkcentra, buurthuizen en de bibliotheek zijn bijeenkomsten voor senioren georganiseerd om hen te informeren over de online risico’s en verschillende vormen van online criminaliteit. Het bieden van handvatten en handelingsperspectief was een van de doelstellingen om ouderen meer weerbaar te maken tegen online criminaliteit. Deze bijeenkomsten werden ook geregeld in samenwerking met de Rabobank en politie georganiseerd. Zo is er vanuit verschillende perspectieven voorlichting gegeven. Daarnaast is er ook een grote ondernemersbijeenkomst georganiseerd waarbij aan de hand van experts uit het bedrijfs - en overheidsleven ervaringen zijn gedeeld hoe ondernemers zich kunnen voorbereiden op cybercriminelen. Ruim 100 ondernemers waren onderdeel van deze bijeenkomst.
Naast voorlichtingsbijeenkomsten is er ook in samenwerking met de Veiligheidsalliantie Rotterdam veel folder - en flyermateriaal beschikbaar gesteld en gedeeld met organisaties die grotere woongebouwen met woongroepen in beheer hebben. Thema 7.4. Online aangejaagde ordeverstoring Gemeenten en politie krijgen steeds vaker te maken met ordeverstoringen die online ontstaan of versterkt worden, zoals onrust rond politieke besluiten, oproepen tot demonstraties en illegale evenementen (CCV, 2026). Voorbeelden van online aangejaagde ordeverstoringen zijn o.a. diverse demonstraties tegen asielzoekerscentra, de avondklokrellen in Rotterdam en project-X in Haren. Voor zover bekend hebben zich binnen Gorinchem in de periode 2022-2025 geen online aangejaagde ordeverstoringen plaatsgevonden. Wel is het een fenomeen wat nadrukkelijk in de gaten gehouden wordt. Zo vindt er vrijwel dagdagelijks monitoring op social media plaats om te weten wat er zich online over de gemeente Gorinchem afspeelt. Hierbij heeft de gemeente Gorinchem een rol en vindt er tegelijkertijd ook samenwerking met de digitale wijkagent en digitaal professional van politie plaats. Naast monitoring van dagdagelijkse onlineactiviteiten, worden (landelijke) trends en ontwikkelingen ook gevolgd. Zo is er momenteel nog geen geschikt bestuurlijk instrumentarium om overtreders of opruiers aan te pakken.
De burgemeester van Utrecht heeft eerder een zogeheten online gebiedsverbod en dwangsom uitgevaardigd aan een persoon die via social media opriep tot rellen. Echter werd dit verbod door de Raad van State illegaal verklaard. De rechter oordeelde dat de burgemeester geen wettelijke bevoegdheid heeft om zo’n digitaal verbod op te leggen, omdat dit de vrijheid van meningsuiting schendt. Hierdoor is bestuurlijk ingrijpen nog niet mogelijk en bestaat de aanpak vooral uit monitoring en eventuele bemiddeling via de politie. Eindconclusie veiligheidsveld digitale veiligheid In een wereld waar steeds meer toepassingen digitaal beschikbaar zijn en waar diensten digitaal worden aangeboden en gebruikt, valt te zien dat dit ook met risico’s gepaard gaat. Digitale veiligheid is soms ongrijpbaar, maar wie de actualiteiten volgen leest ook dat verstoring en het crimineel toepassen van digitale systemen een grote impact op de maatschappij kunnen hebben. Gelukkig hebben zich de afgelopen periode in Gorinchem geen noemenswaardige cyberincidenten , ordeverstoringen of crises plaatsgevonden. Wel is te zien dat online criminaliteit steeds prominenter naar voren komt t.o.v. andere criminaliteitsvormen. Blijvende aandacht op dit thema is van belang.