Bijlage 9 Vragendocument participatieproces windverkenning_1

P 28

Windverkenning RES Alblasserwaard

•

5 juni 2024

Beantwoording vragen

Met een omwonendenregeling ontvangen mensen die in de directe omgeving wonen een financiële vergoeding. Bijvoorbeeld met korting op stroom afkomstig uit het project of door investeringen in het verduurzamen van hun woning.

Meer informatie is ook te vinden op www.energieparticpatie.nl of bekijk het filmpje hierover van de NPRES. De revenuen van windparken kunnen behoorlijk oplopen, hoewel wel afhankelijk van de ontwikkeling van de stroomprijzen; rendementen van 10% voor investeerders zijn niet ongewoon. In de vergunningsfase, die naar verwachting start in 2026, is het voor beide gemeenten en de provincie belangrijk om goed te sturen op bovenstaande uitgangspunten en mogelijkheden. 57. Zijn er voorbeelden bekend in Nederland waar de opgewekte stroom van een windpark direct geleverd wordt aan een bedrijf? Ja, deze voorbeelden zijn er. Een aansprekend voorbeeld is de brouwerij van Heineken in Zoeterwoude. Daar zijn windmolens al langere tijd in exploitatie. Alle elektriciteit vanuit de windmolens op het terrein in Zoeterwoude wordt ingezet voor de brouwerij. Dit is naast de zonnepanelen op het dak nog niet voldoende om het totale elektriciteitsverbruik af te dekken, daarom wordt er ook nog elektriciteit ingezet vanuit een ander windmolenpark. Op momenten dat het hard waait en de zon schijnt kan het zijn dat er stroom “over” is, op dat moment wordt die opgewekte stroom terug geleverd aan het stroomnet. Op een ander moment wordt dit dan weer afgenomen. Dit is een manier van salderen die net als thuis werkt in het geval van zonnepanelen op het dak. 58.

Kun je sturen waar de stroom heen gaat, zodat de stroom direct naar de eigen inwoners gaat? Deze vraag, en dus ook het antwoord, lijkt op de vorige vraag. Technisch gezien is het zo je niet kunt kiezen waar de stroom heen gaat. Stroom stroomt automatisch naar plaatsen waar het nodig is, zoals huizen of bedrijven. Als windmolens stroom opwekken, gebruiken de mensen dichtbij die stroom direct. De stroom die overblijft, gaat naar andere plekken waar op dat moment meer stroom nodig is. Naast deze technische kant is er ook nog een interessante andere, ‘papieren’ kant. Een windpark kan een contract sluiten met huishoudens of bedrijven waarbij wordt vastgelegd dat het windpark de klant stroom levert en wat de prijs daarvan is. Als het windpark niet genoeg stroom kan leveren (bijvoorbeeld als het onvoldoende hard waait), dan koopt het windpark stroom elders om toch aan de vraag te voldoen. Als het windpark meer stroom produceert dan de eigen klanten nodig hebben dan verkoopt het windpark deze extra stroom op de energiemarkt.

P 29

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

Participatieaanpak Over de werkgroepen en adviezen 59. Welk mandaat heeft ons advies? Als werkgroep heeft u 100% zeggenschap (mandaat) over uw advies. Het advies zelf kunt u eind mei aanbieden aan de beide gemeenteraden. De beide colleges zullen uw adviezen meewegen in het opstellen van het raadsvoorstel over de definitieve gemeentelijke windlocaties. De gemeenteraden krijgen alle adviezen van de werkgroepen en de klankbordgroep, omgefilterd, als bijlage bij het raadsvoorstel meegestuurd en zij zullen de adviezen meenemen in hun besluitvorming. Ook in de provinciale besluitvorming in 2025 worden de uitkomsten van het lokale participatieproces meegewogen. In de werkgroepen zitten individuele inwoners en ook vertegenwoordigers van organisaties, zoals dorpsraden en dorpsklankbordgroepen. Het is de ambitie van de colleges om per werkgroep zoveel mogelijk perspectieven en inzichten over (de geschiktheid van) een zoekgebied op te halen. De werkgroepen gaan over hun eigen advies. U hoeft het onderling niet over alles eens te zijn; het is mogelijk om verschillende meningen over hetzelfde punt in een advies op te nemen. 60. Is de hele inwoners raadpleging geen feestje voor de bühne? Nee, zeker niet.

Beide gemeenteraden hebben in hun uitgangspunten en in hun vergaderingen over de windverkenning zeer nadrukkelijk aangegeven dat zij de mening en inzichten van inwoners stevig zullen meewegen in hun besluitvorming die voorzien is voor medio dit jaar. Ook de provincie hecht in haar besluitvormingsprocessen aan goede participatie door inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden. 61. Wat gaat er gebeuren als alle werkgroepen een negatief advies geven? De interpretatie van de adviezen en het wegen ervan tegen andere aspecten in de windverkenning is een taak voor de gemeentebesturen en –raden, en later het provinciebestuur. Wij kunnen daarop in dit stadium niet vooruitlopen. U heeft de kans om met uw advies de kwaliteit van de politieke beraadslaging en besluitvorming te verhogen (negatief, positief, of ergens er tussenin) door het advies te onderbouwen met duidelijke

P 30

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

argumenten. Voor de besluitvorming is het niet alleen belangrijk of u voor of tegen windturbines op een bepaalde locatie bent, maar ook waarom u dat standpunt kiest. En welke zorgen, aandachtspunten of kansen u over een specifieke locatie of een specifiek aspect wilt meegeven. 62. Is er ruimte om te zeggen: “We willen helemaal geen windturbines”? Ja dat kan. Het is daarbij wel goed om de context te kennen van dit participatieproces. Alle RES-partners (de gemeenten Gorinchem en Molenlanden, de provincie ZuidHolland en het Waterschap Rivierenland) hebben zich gecommitteerd aan het huidige RES-bod, waar realisatie van extra windenergie voor 2030 een deel van uitmaakt. De gemeenteraden hebben dit in december 2023 (Gorinchem) en januari 2024 (Molenlanden) nogmaals bevestigd, waarbij ze hebben ingestemd met het proces om voor zes zoeklocaties te verkennen of hier mogelijkheden zijn om het windbod in te vullen. Daarnaast heeft de provincie nadrukkelijk ook locatie Avelingen nog in beeld. Deze politieke context bepaalt de vragen die vanuit de gemeentebesturen centraal staan in dit participatieproces. Bestuurders en raden zijn vooral op zoek naar argumenten vanuit inwoners en de bredere samenleving die inzichtelijk maken welke waarden en aandachtspunten u belangrijk vindt bij de realisatie van windenergie in de regio.

En inzichten vanuit de samenleving over waarom het ene gebied meer of minder geschikt is dan het andere gebied. Het staat u echter ook vrij om aan te geven dat u vindt dat er op geen enkele locatie in de regio windturbines zouden moeten komen, of op andere locaties dan de zes shortlistlocaties. Welk advies u ook geeft, we adviseren u om met argumenten aan te geven waarom u dat standpunt kiest, omdat onze verwachting is dat uw standpunt hiermee aan zeggingskracht wint. De wijze waarop uw adviezen worden gewogen, ook in relatie tot andere onderdelen van de windverkenning, is een taak voor de gemeentebesturen en –raden, en later Gedeputeerde en Provinciale Staten (provinciebestuur). 63. Kan ik ook iets zeggen/ een bijdrage leveren aan het advies over andere locaties? Ja, dat kan. Probeer daarbij ook weer argumenten te vinden. Dat kan bijvoorbeeld zijn omdat u tussen twee zoekgebieden inwoont en dus direct effect verwacht van windturbines in zoekgebieden of over zicht op windturbines in zoekgebieden of misschien heeft u specifieke kennis of opvattingen die van toepassing zijn op meer gebieden of het hele gebied. 64. Wat gebeurt er met de adviezen? Hoe gebruiken de raden die om tot een weging te komen? De beide colleges zullen uw adviezen meewegen in het opstellen van het raadsvoorstel over de definitieve gemeentelijke windlocaties.

De gemeenteraden krijgen alle adviezen van de werkgroepen en de klankbordgroep aangeboden eind mei, en ook toegezonden als bijlage bij het raadsvoorstel in juni. De gemeenteraden zullen uw adviezen meenemen in

P 31

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

hun besluitvorming. Ook in de provinciale besluitvorming in 2025 worden de uitkomsten van het lokale participatieproces meegewogen. In de besluitvorming bij de verschillende overheden spelen naast uw adviezen ook andere aspecten een rol, zoals de uitkomsten van de online inwonerraadpleging, uitkomsten van eventuele verdiepende technische onderzoeken (m.n. impact op defensieradar), milieueffecten (vanuit de provinciale planMER) en inschattingen van plannen van grondeigenaren en initiatiefnemers. 65. Krijgen we een reactie van de wethouders en van de raadsleden op onze adviezen? De beide colleges zullen uw adviezen meewegen in het opstellen van het raadsvoorstel over de definitieve gemeentelijke windlocaties. We zullen de colleges vragen om zowel aan de werkgroep- en klankbordgroepleden als aan de raden aan te geven hoe zij de adviezen beoordeeld en gewogen hebben. Omdat wij als RES-team niet in opdracht werken van de raden kunnen wij geen belofte doen over een eventuele terugkoppeling door de raadsleden naar de werkgroepen over hoe zij de adviezen beoordeeld en meegewogen hebben. Wat we wel kunnen toezeggen is dat u de adviezen aan de raadsleden kunt overhandigen en dat deze ongefilterd worden meegestuurd met het raadsvoorstel. Raadpleging/ proces 66.

Is er ruimte om meer tijd te nemen voor het participatieproces? Als er zeer zwaarwegende argumenten zijn om meer tijd te nemen voor het proces, dan kan dat. Maar dit heeft wel ongewenste gevolgen. In een bestuursovereenkomst hebben de gemeenten Gorinchem, Molenlanden en provincie en Rijk afgesproken dat er uiterlijk medio 2024 een raadsbesluit genomen wordt. Deze afspraak willen de gemeenten niet zomaar schenden. Daar komt bij dat parallel aan deze verkenning de provincie besluitvorming over windturbines in de Alblasserwaard voorbereid. Dit jaar wordt door de provincie een zogenaamde planMER-procedure doorlopen waarin de zoeklocaties nader worden onderzocht op milieueffecten. In 2025 volgt het provinciale besluitvormingsproces. Als de gemeentelijke besluitvorming vertraging oploopt, is het risico groot dat de voorkeur van de gemeenteraden minder goed in de provinciale procedures kan worden meegenomen en daardoor minder sterk wordt meegewogen. Een kort en intensief participatieproces heeft ook een voordeel, namelijk dat daarmee aan bewoners eerder duidelijkheid kan worden geboden over welke locaties meer of juist minder de voorkeur hebben (volgens de gemeenteraden). Nu zijn alle zes locaties nog in beeld, maar er zijn er uiteindelijk maar 1 of 2 nodig om het RES-bod te halen.

Overigens is de ervaring van Public Mediation vanuit andere participatieprocessen dat de geboden tijd op zich voldoende zou moeten zijn om tot waardevolle bewonersadviezen te komen. 67. Waarom zijn de wethouders niet aanwezig bij de bijeenkomsten van de werkgroep? Bij de eerste bijeenkomst waren zij bewust alleen bij de introductie aanwezig. Dit om u allen de ruimte geven voor een goed gesprek met elkaar. We hebben van diverse kanten

P 32

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

gehoord dat de aanwezigheid wel op prijs gesteld zou zijn. Op 8 april was dit qua planning helaas niet mogelijk. Bij de bijeenkomsten op 22 en 23 april zijn beide wel aanwezig en ook zullen zij op 22 mei aanwezig zijn om uw adviezen in ontvangst te nemen. 68. Komen bestuurders ook op de stoel van de inwoners zitten? De betrokken bestuurders en de gemeenteraden proberen via dit participatieproces een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de inzichten en meningen van bewoners over de mogelijkheden van de realisatie van nieuwe windenergie op de zes verschillende shortlistlocaties. Omdat de politici meerdere adviezen te lezen krijgen, komen zij zo figuurlijk ‘op de stoelen’ van meerdere (groepen) inwoners te zitten, waardoor zij de situatie zoveel mogelijk vanuit de verschillende bewonersperspectieven kunnen bekijken. 69. Je kunt van inwoners niet vragen om op de stoel van bestuurders te gaan zitten. Wij hebben niet de informatie die bestuurders hebben. Wat gaat u hieraan doen? U wordt als deelnemer van de werkgroepen vooral gevraagd naar uw lokale kennis over de locaties. Dat is informatie waar de raden om gevraagd hebben en die u als inwoner als geen ander heeft. Daarvoor is het niet nodig de hele voorgeschiedenis over de besluitvorming volledig te kennen en te overzien, of om een expert te zijn op het gebied van windturbines.

De informatie die u tijdens en na de startbijeenkomst heeft gekregen biedt daarbij een stevige basis. Het is een goed punt dat het belangrijk is dat we in de communicatie over de windverkenning steeds aandacht besteden aan het geven van context en achtergrondinformatie. We zijn erg blij met bijeenkomsten die worden georganiseerd door dorpsraden en lokale klankbordgroepen waarin de tijd en ruimte is om hier dieper op in te gaan en vragen hierover te beantwoorden. Het RES-team kan u ook wijzen op kennisbronnen over specifieke aspecten van windenergie als die behoefte er is. 70. Wat is nu het niveau van de raadpleging? Wat wordt ons gevraagd? In de raadpleging wordt gevraagd aan inwoners om mee te denken over keuzes over het plaatsen van windmolens. De belangrijkste vragen die worden voorgelegd aan inwoners zijn: waar moeten de gemeenten Gorinchem en Molenlanden volgens u vooral rekening mee houden en waar gaan we windenergie opwekken? Aan de werkgroepen vragen we om een advies te geven over een specifiek zoekgebied. Eventuele opmerkingen over andere zoekgebieden zijn ook mogelijk. De uitkomsten van de raadpleging (die in april beschikbaar komen) kunnen daarbij behulpzaam zijn. In termen van het inspraakniveau is dat dus raadplegen en adviseren.

P 33

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

71. Wat is het verschil tussen de inwoners raadpleging en online raadpleging? Het totaal van de participatie bestaat uit twee onderdelen: De online raadpleging waar alle inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden aan kunnen deelnemen. En de werkgroepen en klankbordgroep die een advies geven over de beoogde zoekgebieden. Voor het advies kunnen de deelnemers gebruik maken van inzichten die we ophalen in de online raadpleging. In de communicatie gebruiken we niet het woord participatie maar inwonersraadpleging voor het totale traject. Dit heeft de wethouder Jan Lock, van de gemeente Molenlanden, toegezegd naar aanleiding van raadsvragen daarover. 72. Hoe ziet het programma er verder uit? In de week van 18 maart ontvangen de deelnemers van de werkgroepen en de klankbordgroep een testversie van de online raadpleging (een link naar de enquête die online in te vullen is). Tot uiterlijk dinsdag 27 maart heeft u dan de tijd om hierop feedback te geven. In april (vanaf 3 april) kan de raadpleging door iedereen worden ingevuld. Wanneer de werkgroepen en de klankbordgroep op 22 of 23 april bij elkaar komen, zal er een presentatie worden gegeven over de voorlopige resultaten van de online raadpleging. Daarna gaan de werkgroepen en de klankbordgroep met elkaar in gesprek over hun advies.

De belangrijkste uitkomst van de sessie is om met elkaar vast te stellen waarover zij een advies willen uitbrengen. Voor de uitwerking is dan nog een maand de tijd. Zij kunnen op 22/23 april met elkaar afspreken hoe zij dat willen doen. Bijvoorbeeld door een extra gesprek te organiseren via Teams of Zoom. Of door met elkaar een adviestekst te schrijven. Als de werkgroepen dat willen dan krijgen ze daarbij ondersteuning van Public Mediation. Op 22/23 april maken we daarover afspraken met elkaar. Op 22 mei geven de werkgroepen hun adviezen aan de gemeenteraden. Die gaan dat vervolgens gebruiken bij het beoordelen van de beoogde zoekgebieden voor windenergie. 73. Is er meer informatie over de PWE Methode? Participatieve Waarde Evaluatie (PWE) is een online raadplegingsmethode die gebruikt kan worden om te achterhalen hoe grote groepen burgers in een specifieke context publieke waarden wegen en hoe zij vinden dat waarden concreet moeten worden vertaald in beleid. De essentie van een PWE is dat een keuzesituatie van een overheid wordt nagebootst waardoor burgers het dilemma kunnen doorleven. Op een laagdrempelige manier zien burgers het vraagstuk, ze krijgen een overzicht van de gevolgen van de beleidsopties te zien en de beperkingen die er zijn (bijv. beperkt budget of een doel dat gehaald moet worden). Vervolgens geven burgers een advies inclusief een onderbouwing.

Dit levert een scherp beeld op van hun voorkeuren, van gemeenschappelijke waarden (waarden die burgers delen ondanks dat zij een verschillende mening hebben over klimaatbeleid), hoe waarden volgens burgers concreet moeten worden vertaald in beleid

P 34

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

en welke zorgen ze hebben. Meer informatie over de methode is te vinden via www.tudelft.nl/pwe. Op die website vindt u ook verschillende wetenschappelijke publicaties. 74. Hoe wordt de feedback van deze avond gebruikt voor de PWE en krijgen we de mogelijkheid om nog een keer naar de PWE te kijken voordat die definitief gemaakt wordt? Populytics gebruikt uw feedback bij het maken van de testversie van de raadpleging. In de week van 18 maart ontvangen de werkgroepen en de klankbordgroep deze testversie. Op deze testversie kan worden gereageerd. Tot uiterlijk dinsdag 26 maart heeft u dan de tijd om hierop feedback te geven. Vervolgens maakt Populytics de definitieve versie. Er komt een verantwoording van de aanpassingen die worden gedaan. Uiteindelijk beslist Populytics als onafhankelijk bureau hoe de raadpleging eruit komt te zien. In april (vanaf de week van 8 april) kan de raadpleging door iedereen worden ingevuld. 75. Hoe wordt er omgegaan met de inclusiviteit van de raadpleging? Vooral ouderen zijn niet in staat om een online raadpleging in te vullen. Dat is een terecht aandachtspunt. We zullen een papieren versie beschikbaar stellen en hulp bij het invullen organiseren in samenwerking met de verbinders . We selecteren een aantal willekeurig adressen in het gebied en nodigen mensen uit om mee te doen aan de raadpleging.

Dit is bedoeld om de inclusiviteit van de respondenten te vergroten. Daarnaast komt er een publiekscampagne voor het werven van respondenten. Iedereen die dat wil mag hieraan meedoen. 76. Wat heeft de raadpleging te maken met de inhoud van het advies? We hebben in andere vergelijkbare trajecten gemerkt dat mensen die meedoen aan werkgroepen, het soms lastig vinden om een advies te geven dat alleen is gebaseerd op wat zij zelf vinden. Zij willen graag weten hoe andere inwoners hierover denken. De raadpleging is een bron van informatie voor het maken van het advies. Het geeft inzicht in de voorkeuren, waarden en zorgen die leven onder een brede groep inwoners. Deze inzichten kunnen door de werkgroepen en klankbordgroep worden gebruikt bij het maken en onderbouwen van een advies aan de gemeente. 77. Hoe gaan we om met ‘Not In My Backyard’ (NIMBY) in de keuzetaak waarin deelnemers op plekken windmolens adviseren? In de raadpleging kunnen alle perspectieven op het vraagstuk worden gedeeld, dus ook als mensen van mening zijn dat er windmolens moeten komen, maar niet in de buurt van hun huis. Het doel van de raadpleging is om al deze perspectieven in beeld te brengen. Eerdere raadplegingen laten zien dat er vaak een rijk palet aan perspectieven over plannen voor duurzame energieprojecten is.

P 35

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

We willen ook benadrukken dat deze raadpleging geen stemming is. De plek met de meeste inwoners zou dan vermoedelijk de minste molens krijgen. Het gaat ons echter om de argumenten om wel of niet voor een locatie te kiezen. Dat helpt ook de werkgroepen bij het opstellen van hun adviezen. 78. In de online raadpleging moet een keuze gemaakt worden tussen mogelijke zoeklocaties. Leidt dit er niet toe dat locaties waar weinig mensen in de nabijheid wonen vanzelf boven komen als het meet kansrijk? Nee, dit zal niet het geval zijn. Zie ook het antwoord op de vorige vraag. Bij de interpretatie van de uitkomsten zal Populytics focussen op argumenten. 79. Waarom gebruiken we het woord ‘windmolen’ en niet ‘windturbine’? Het woord ’windturbine’ is geen woord op B1-taalniveau (eenvoudig Nederlands). Er wordt naar gestreefd om de raadpleging volledig op B1-taalniveau te ontwerpen, om zo rekening te houden met de toegankelijkheid en inclusiviteit. Het woord ‘windmolen’ is wel op B1-taalniveau. Deelnemers worden in de raadpleging wel geïnformeerd over de hoogte van de windmolens, om misverstanden hierover te voorkomen. In officiële stukken, zoals het raadsvoorstel ‘Shortlist zoeklocaties windenergie en participatieplan RES Alblasserwaard’ dat in november 2023 naar beide raden is verstuurd, wordt veelal wel het woord ’windturbine’ gebruikt. 80.

Komt Avelingen terug als ‘vraag/thema’ in het PWE? Ja.

81. Waarom is in de vraag met de schuifjes locatie Avelingen niet opgenomen? De reden is dat de bestuurlijke opdracht is om te zoeken naar alternatieven voor locatie Avelingen. Daarop ligt de focus. Er zijn wel andere vragen over Avelingen opgenomen in de vragenlijst. 82. Waarom kan ik in de raadpleging niet aangeven dat ik helemaal geen windmolens wil? Dit is niet juist. In de enquête staan vragen waarbij u kunt aangeven dat u geen windmolens in de regio wilt. Er wordt ook gelegenheid geboden hier een toelichting op te geven in een open veld. Ook over het bod voor windmolens in het bijzonder en opwek van duurzame energie in het algemeen kunt u in de raadpleging uw stem laten horen. En aangeven dat u het hier niet mee eens bent. Deze vragen staan aan het begin van de enquête. Mensen die hebben aangegeven dat zij geen windmolens willen of minder dan nu is voorgenomen, krijgen vervolgens de vraag of zij de vragen over de mogelijke locaties voor windenergie die nu worden verkend wel of niet willen invullen. Als u ervoor kiest om die vragen wel in te vullen kunt u ook bij die vragen argumenten opschrijven waarom u op deze plekken geen windmolens zou willen. Juist die argumenten zijn belangrijk voor de gemeenteraden om straks te kunnen gebruiken bij de keuze welke

P 36

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

locaties zij als definitieve locaties willen aanwijzen. Ook de antwoorden en argumenten die mensen geven waarom zij geen windmolens willen in de regio worden gedeeld met de raden. 83. Vragen vanuit de Klankbordgroep -

Wat is de verantwoordelijkheid van/ vraag aan Klankbordgroep voor de raadpleging? Wat is de verhouding tussen werkgroep en Klankbordgroep in de raadgeving?

De klankbordgroep heeft een aparte rol binnen het participatieproces, omdat deze groep alleen uit vertegenwoordigers van georganiseerde belangen bestaat. Dat wil zeggen dat de deelnemers een organisatie (en achterban) representeren. Deze organisaties hebben verschillende kernwaarden en functies in de regio. Net als de werkgroepen vragen we de klankbordgroep om een advies op te stellen waarin zij hun inzichten bundelen wat betreft de realisatie van windturbines op (een deel van) de vastgestelde shortlistlocaties en/of Avelingen. We vragen de klankbordgroep daarbij om hun inzichten te delen op het schaalniveau van de hele regio, en niet toegespitst op één of enkele specifieke shortlistlocaties, zoals we wel van de werkgroepen vragen. Net als bij de werkgroepen geldt voor de klankbordgroep dat de deelnemers het niet met elkaar eens hoeven te zijn. Er kunnen verschillende inzichten in het advies komen te staan, ook over dezelfde aspecten. Zowel consensus als verschil van inzicht over verschillende aspecten van windenergie kunnen de besluitvorming versterken. Het advies van de klankbordgroep fungeert als advies aan de colleges bij het opstellen van het raadsvoorstel over definitieve gemeentelijke windlocaties en als advies aan de gemeenteraden bij de besluitvorming over dat raadsvoorstel.

Het staat de organisaties die in de klankbordgroep zijn gerepresenteerd uiteraard vrij om aanvullend aan het gezamenlijke advies nog eigenstandige adviezen of reacties naar de gemeenten of provincie te sturen. 84. Tijdens de bijeenkomt van 22/23 april staat de online raadpleging nog open. Hoe kunnen we dan reageren op de uitkomsten hiervan? De onderzoekers kunnen dan al wel een betrouwbaar beeld geven van de resultaten van de online raadpleging (PWE). Immers de raadpleging staat dan nog maar één of twee dagen open en er is een 90% beeld beschikbaar. De onderzoekers zullen dat 90% beeld aan u presenteren. Het is ook belangrijk om u te realiseren dat de resultaten van deze raadpleging, zoals hiervoor aangegeven, slechts een van de mogelijke bouwstenen is voor uw advies. Uit de raadpleging kunnen argumenten komen die zijn opgeschreven door mede-inwoners over de verschillende zoekgebieden die u kunt gebruiken bij het opstellen van uw advies. We moedigen u aan om daarnaast ook vanuit uw eigen kennis van het gebied, en uw eigen perspectief, input te leveren voor het advies. Als u uw advies afrondt (22 mei), zijn de volledige resultaten van de PWE wel beschikbaar.

P 37

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

85. Kunnen wij als werkgroep-leden in gesprek met deskundigen? Ja, tijdens de volgende bijeenkomst (22-23 april) zijn experts van Arcadis aanwezig om vragen te beantwoorden. Wat overigens centraal staat in de werkgroepen is het ophalen van het lokaal perspectief, niet zozeer externe expertise. Onder u is bovendien deskundigheid op diverse terreinen aanwezig die u kunt benutten. Mocht na de volgende bijeenkomst blijken dat contact met experts wenselijk is dan bekijken we hoe hieraan invulling gegeven kan worden. 86. Waarom maken we een advies per werkgroep en maken we niet één gezamenlijk advies? Voor elk gebied zal hetzelfde gelden: we willen geen windturbines. Of iedereen in de werkgroepen dit standpunt heeft staat niet vast. Daarbij zal de argumentatie waarom de plaatsing van windturbines ongewenst (of juist wel gewenst) is, per plek wel verschillen. De nabijheid van woonkernen, de nabijheid van erfgoed en de aard van het landschap zijn bijvoorbeeld echt verschillend voor de diverse plekken. Deze locatie-specifieke bijzonderheden kun je benoemen in je advies. En uiteraard zijn er ook argumenten die voor elke plek gelden, deze kun je ook meenemen in je advies. Informatie/ Visualisaties 87.

Kan er een informatiepakket beschikbaar worden gesteld Voorbeeld: https://geo-platforma5h.nl/kaartviewer Verschillende deelnemers hebben aangegeven dat ze liever een 3d-model zien dan enkele foto’s/ visualisaties van windmolens in de voorlopige zoekgebieden. Wij hebben dit bekeken en dit is zeker interessant en biedt mooie voordelen. In deze fase vinden dit echter nog niet haalbaar en de juiste werkwijze. Om 3d-beelden te generen per zoekgebied moeten echt punten worden ingevoerd van waar de turbines komen te staan. Het aantal en de opstelling moet dan dus bekend zijn. Dat is in deze fase nog niet zo en daarmee bestaat het risico dat er een beeld ontstaat dat de plannen al rond zijn en de plek van windparken zijn bepaald. De beelden die we nu laten maken zijn een illustratie van hoe windturbines er in het landschap op de verschillende locaties uit zouden kunnen zien. Dat is meer een impressie dan een voldongen feit of werkelijkheid. De beelden die gemaakt zullen worden, zijn op basis van standpunten en andere aspecten zoals hoogteperspectief en weersomstandigheden die in de eerste bijeenkomsten door jullie zijn aangegeven. Bijvoorbeeld voor J vanuit het gezichtsveld van Papendrecht en Wijngaarden en op een zonnig of juist bewolkte dag.

P 38

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

Zoekgebieden Locatie J 88. Hoe zit het met de wettelijke afstandsnormen voor bovengrondse gascompressiestation? Het lijkt erop dat Arcadis dit over het hoofd heeft gezien. Delen van locatie J vallen af als je de wettelijke normen volgt. Bij de totstandkoming van de zoekgebieden is rekening gehouden met specifieke installaties en hun veiligheidscontouren. De zogenaamde 10-6 contour voor externe veiligheid van het compressiestation valt volledig weg onder de richtafstanden van de buisleidingen die daar lopen. De 10-5 contour valt wel in het zoekgebied. Wanneer er binnen de zoekgebieden wordt gekeken wat mogelijke opstellingsvarianten van windturbines kunnen zijn, dient er uiteraard gekeken worden naar de veiligheidsinpassing. 89. Nogmaals graag aandacht voor het gascompressiestation dat dichtbij zoekgebied J en K ligt. Het lijkt erop dat hier geen rekening mee gehouden is bij de totstandkoming van de zoekgebieden voor windenergie. Hier is eerder naar gevraagd, maar daar is geen bevredigend antwoord op gekomen. Hoe zit dit precies? We begrijpen de ongerustheid en hebben daarom extra navraag gedaan over hoe dit nu precies zit. We hebben deze vraag teruggelegd bij bij Gasunie, als eigenaar van het gascompressiestation bij Wijngaarden. En bij onze technisch adviseur Arcadis, als samensteller van het locatieonderzoek. Volgens de website van Gasunie is de standaard afstand 716 meter.

Maar, deze afstand geldt alleen als er geen specifieke informatie is over hoe ver stukken van de turbine kunnen vliegen, wat we de werpafstand noemen. Arcadis, die het onderzoek naar de locatie heeft gedaan, heeft uitgelegd dat ze een werpafstand van 250 meter gebruikt hebben. Dit is de afstand die stukken maximaal kunnen vliegen vanaf de windturbine van 240 meter tiphoogte waarmee zij hebben gerekend. Dus, de afstand van 716 meter is niet van toepassing omdat Arcadis een specifieke werpafstand heeft gebruikt volgens de instructies van Gasunie. Als de exacte details van de turbine bekend zijn in de toekomst, dan zal er specifiek gekeken worden naar de beste manier om de turbine veilig te plaatsen. Te allen tijde zullen bij de vergunningverlening voor windturbines (door provincie of gemeente) concrete plannen voor winturbines getoetst worden aan alle wettelijke normen voor externe veiligheid, waaronder richtafstanden tot een dergelijk gascompressiestation maar ook tot hoogspanningsleidingen et cetera. De vergunningverlener is hier wettelijk toe verplicht.

P 39

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

Locatie K 90. Wat is de exacte grootte van de windmolens en wat zijn de (maximum) aantallen per vak in K? Voor de verkenning is gerekend met windturbines met een hoogte van 240 meter hoog (tiphoogte). Uitgaande van die hoogte en de grootte van de voorlopige zoekgebieden zijn onderstaande indicatieve aantallen door Arcadis vastgesteld. Wanneer de windturbines kleiner worden neemt ook het aantal exponentieel toe en andersom geldt dit ook dat het aantal exponentieel afneemt bij de keuze van hogere windmolens. Locatie J K L2 M O S

Gemeente Molenlanden Molenlanden Molenlanden Molenlanden Molenlanden Gorinchem/ Molenlanden

Aantal windmolens (indicatief) Maximaal 6 Maximaal 7 Maximaal 4 Maximaal 5 Maximaal 3 Maximaal 1-2

Om een goede business case te hebben zijn zeker drie windturbines per locatie nodig. Bij minder molens zijn de vaste kosten van aanleg (o.a. aansluitkosten van de kabel en onderzoekskosten) per molen te hoog. Het voordeel van drie of meer molens op een locatie (in een rij of cluster) is ook dat het landschap dan minder wordt aangetast dan wanneer elke molen apart, verspreid over het gebied wordt geplaatst. Voor de totale opgave zijn in onze regio 1, 2 of (bij kleinere molens) wellicht meer locaties nodig met drie of meer windturbines. Voor locatie S geldt geen minimum van drie (nieuwe) windturbines, omdat daar al twee windturbines vergund zijn en deze in de fase van beroepsprocedure zitten. Voor die locatie wordt onderzocht of er nog 1 of meer turbines bij kunnen komen .

91. Het lijkt erop dat bij locatie K geen rekening is gehouden met het aspect natuur. Klopt dat? Nee, dat klopt niet. Er is een inschatting gemaakt van de mogelijke impact van de plaatsing van windturbines op natuur. Maar het is correct dat nog niet alle aspecten rond natuur op dit moment al onderzocht zijn. Veel van dit onderzoek gebeurt in de vervolgfase. Zo gebeurt dat eigenlijk altijd bij dit soort verkenningen naar windzoeklocaties. Er is strenge wet- en regelgeving omtrent Natura 2000-gebieden en NNN-gebieden. Voor beide geldt dat alleen na uitvoerig onderzoek ontheffingen of vergunningen kunnen worden afgegeven als er plannen voor windenergie worden ingediend in of nabij

P 40

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

natuurgebieden met zo’n status. Dergelijk onderzoek, bijvoorbeeld vogeltellingen, gebeurt als een plan specifieker is, en er meer bekend is over de locaties waar de beoogde turbines geplaatst zouden moeten worden. In een verdere fase komt natuur dus nadrukkelijk in beeld als thema waar veel aandacht naar toe zal gaan.

Locatie L2 Alle vragen vanuit deze werkgroep zijn al elders in deze notitie beantwoord.

92. Het lijkt erop dat geen rekening gehouden is met archeologische vindplaats de Hazendonk. Klopt dat? Deze archeologische vindplaats is ons bekend. Als locatie L2 gekozen wordt, dan zal (evenals voor andere locaties) archeologisch onderzoek plaatsvinden. Daarbij wordt onder meer naar de mogelijke impact op de Hazendonk gekeken. Vooralsnog verwachten we dat L2 voldoende mogelijkheden biedt om windturbines te plaatsen zonder dat de archeologische vindplaats wordt aangetast.

Locatie M 93. Dichtbij zoekgebied M vindt gaswinning plaats. Het lijkt erop dat hier geen rekening mee gehouden is. Hoe zit dit precies? Kunt u hierop antwoord geven? We hebben contact gezocht met de firma die de gaswinning verzorgt (Vermilion). Vermilion heeft laten weten dat bij toekomstige windenergieprojecten altijd een QRA nodig is als onderdeel van de vergunningsaanvragen. Een QRA, ofwel Quantitative Risk Assessment, is een verplichte risicobeoordeling voor externe veiligheid. Hierin wordt gekeken naar de risico's van falen bij een eventueel ongeluk met een of meer (onderdelen van) windmolens. De resultaten van een QRA zijn pas relevant als er specifieke opstellingen van windmolens zijn. Op dit moment, in de verkennende fase van windprojecten, is dit nog niet relevant. De gemeenteraden moeten eerst beslissen over de zoekgebieden voor windmolens. Pas later wordt bekeken of bepaalde delen van een zoekgebied mogelijk beperkt moeten worden door activiteiten van Vermilion.

Locatie O 94. Waarom is er geen rekening gehouden met de leefbaarheid van het dorp? De woningbouw zal ‘op slot’ gaan. In de uitgangspunten van de raden is opgenomen dat er rekening moet worden gehouden met andere ruimtelijke opgaven die relevant zijn zoals woningbouw.

P 41

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

Woningbouw mogelijk houden in de toekomst kan voor de werkgroep O een belangrijk argument zijn om op te nemen in het advies aan de raden ter onderbouwing waarom windturbines op deze locatie als onwenselijk worden gezien.

Locatie S 95. Kan duidelijker tot uiting komen dat locatie S een andersoortige zoeklocatie is omdat er hier al twee windturbines vergund zijn en dat er met name wordt gezocht naar uitbreidingsmogelijkheden van additionele windenergie? Ja, we zullen hier in onze raadpleging en in het raadsvoorstel extra aandacht aan besteden. Dank voor deze aanscherping. 96. Valt de Grote Haar niet samen met zoekgebied S? Zoekgebied S is ten noorden van toekomstig bedrijventerrein Groote Haar.

97. Waarom heeft het potentiële zoekgebied S deze vorm? De vorm van zoekgebieden wordt bepaald door veel criteria, zie hiervoor de beantwoording van vraag onder het kopje ‘Kennisvragen en onderzoek’. Voor deze zoeklocatie geldt dat hoogspanningsverbindingen, buisleiding en clusters van woningen in de nabijheid medeverantwoordelijk zijn voor de vorm van de (voorlopige) zoeklocatie windenergie. 98. De 2 windmolens die zijn vergund maar nog niet zijn geplaatst, welke normen zijn daar gehanteerd? In die vergunningsaanvraag is getoetst aan het toen geldende beleid. Voor dit project is het Activiteitenbesluit leidend geweest. De vergunning is echter nog niet onherroepelijk; er volgt later in 2024 of in 2025 nog een beroepsprocedure bij de Raad van State. 99. Wat zijn de ecologische gevolgen van windmolens in zoekgebied S? Dit is een specifieke vraag waarop het antwoord niet eenduidig te geven is. Veel hangt af van de specifieke opstellingsvariant die later in beeld zal komen. Op het moment dat een specifieke vergunningsaanvraag in voorbereiding is, dient hier zorgvuldig onderzoek naar te worden gedaan zodat die gevolgen gedetailleerd in beeld komen.

P 42

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

100. Hoe bereiken we ook bewoners van de Haarwijk? Sommigen zijn laaggeletterd of spreken onze taal niet. Dat is een goed aandachtspunt. De wijk Haarwijk heeft een eigen wijkcoördinator, opbouwwerker en seniorenconsulent. Wij zullen met hen in overleg gaan hoe we deze groep het beste kunnen betrekken en helpen bij het beantwoorden van de vragen uit de raadpleging.

P 43

Windverkenning RES Alblasserwaard

5 juni 2024

Beantwoording vragen

P 44