Begroting 2025

Begroting 2025

Begroting 2025

Inhoudsopgave 1

2

3

4

5

Inleiding

3

1.1 1.2 1.3

3 4 9

Beleidsmatige inleiding Financiële begroting op hoofdlijnen Leeswijzer

Beleidsbegroting: Programmaplan

13

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11

13 17 20 25 28 33 38 48 53 59 62

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Programma 2 Veiligheid Programma 3 Verkeer en vervoer Programma 4 Economie Programma 5 Onderwijs Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Programma 7 Sociaal domein Programma 8 Duurzaamheid Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing Algemene dekkingsmiddelen Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien

Beleidsbegroting: Paragrafen

67

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8

67 77 82 86 91 92 95 102

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Openbaarheid Grondbeleid Lokale heffingen Verbonden partijen

Financiële begroting

121

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

121 123 137 139 141 144

Grondslagen begroting en meerjarenraming Overzicht van baten en lasten Recapitulatie structureel begrotingsevenwicht Verschillenanalyse Uiteenzetting financiële positie Investeringen

Bijlagen

145

5.1 5.2 5.3 5.4

146 151 154 157

Reserves Voorzieningen Totaaloverzicht baten en lasten per taakveld Investeringsoverzicht

1

Begroting 2025 5.5 5.6

2

Vastgesteld beleid Afkortingenlijst

163 165

Begroting 2025

1

Inleiding

1.1

Beleidsmatige inleiding

Noodzakelijke keuzes Op 11 juli 2024 stelde de gemeenteraad de Perspectiefnota 2025-2028 van de gemeente Gorinchem vast. In de inleiding van dit document schreven we dat dit een stevige perspectiefnota was. Het is noodzakelijk om een flink aantal keuzes te maken, zodat we een financieel sluitende begroting op kunnen stellen. Onvermijdelijke tegenvallers en tekortschietende middelen vanuit de Rijksoverheid maken het noodzakelijk om financiële ruimte in de begroting te zoeken en maatregelen te treffen. Maatregelen die extra inkomsten opleveren of kosten verminderen. Maatregelen die pijn doen, maar noodzakelijk zijn om de begroting op orde te brengen. Richting Met de perspectiefnota heeft de gemeenteraad het college richting meegegeven voor het opstellen van de begroting. Een groot deel van de maatregelen was concreet en kon worden verwerkt in de begroting. In een aantal gevallen was een nadere concretisering nodig en hiervoor zijn taakstellingen opgenomen in de begroting. Deze maatregelen zijn nu uitgewerkt en dit zal worden verwerkt in de 1e begrotingswijziging. Passende financiële middelen voor gemeenten Samen met andere gemeenten blijven we, via de VNG en de M50, aandacht vragen voor de financiële positie van gemeenten. Rondom Prinsjesdag hebben we dan ook meegedaan aan de VNG-campagne #jegemeeentedoeterallesaan.

Deze campagne laat zien welke bijdrage gemeenten leveren aan belangrijke maatschappelijke opgaven. We sluiten ons aan bij de oproep van de VNG en vele gemeenten dat hier passende financiële middelen bij horen. Gemeenten zijn tenslotte keihard nodig voor de uitdagingen waar we voor staan op onderwerpen als de toekomst van de zorg, onderwijshuisvesting, woningbouw, bestaanszekerheid en de energietransitie. Werken aan Gorinchem Aan deze, en nog vele andere onderwerpen, werken we volop in Gorinchem, ook in 2025. We staan voor het laatste volledige jaar van deze bestuursperiode. In het komende jaar gaan we verder aan de slag met acties zoals opgenomen in het collegeprogramma. We voeren zaken uit die in de afgelopen jaren in gang zijn gezet. Zo werken we in 2025 aan een nieuw uitvoeringsprogramma voor onze mobiliteitsvisie, waarin staat hoe we de fietsknelpunten aanpakken. We stellen gebiedsprofielen voor onze bedrijventerreinen op. We werken aan een nieuw cultuurbeleid. Daarnaast voeren we het besluit over de toekomst van De Nieuwe Doelen uit die gelijktijdig met deze begroting wordt besproken. We ondernemen actie om te verduurzamen en ons aan te passen aan een veranderend klimaat. We voeren het nieuwe erfgoedbeleid uit. In het geüpdatete Integraal Sociaal Beleid maken we zichtbaar hoe we samen met partners willen werken aan een gezonde en betrokken stad.

Samen aan de slag Een opsomming in een inleiding op de begroting doet nooit recht aan al het werk dat in de gemeente gebeurt. Voor een compleet overzicht verwijzen we dan ook graag naar de begroting zelf. Hierin beschrijven we uitgebreider waar we het komende jaar mee aan de slag gaan. En vooral wat we daarmee willen bereiken. Dat doen we als gemeente natuurlijk nooit alleen. We werken samen met inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en de regio. Samen met al deze partners blijven we ook in 2025 werken aan de ontwikkeling van onze mooie vestingstad. Het college van burgemeester en wethouders, 8 oktober 2024

3

Begroting 2025

1.2

Financiële begroting op hoofdlijnen

De financiële begroting van de gemeente Gorinchem wordt in dit hoofdstuk op hoofdlijnen uiteengezet. Dit gebeurt aan de hand van enkele financiële uitgangspunten, de ontwikkeling van het begrotingssaldo en de algemene reserve. Enkele financiële uitgangspunten Naast de specifieke uitgangspunten in de Perspectiefnota 2025 zijn in deze begroting zo veel mogelijk de volgende algemene financiële uitgangspunten gehanteerd: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

7.

De begroting 2025 dient reëel en structureel sluitend te zijn. De begroting 2026, 2027 en 2028 wordt zover mogelijk reëel en structureel sluitend opgesteld waardoor de toekomstige lasten van besluiten gedekt worden en er ruimte is voor het opvangen van tegenvallers. Er wordt gewerkt met het principe ‘nieuw voor oud’. Nieuwe lasten worden daarbij gedekt binnen het betreffende programma danwel binnen de totale begroting. De autonome en wettelijke ontwikkelingen gaan voor op de wensen voor nieuw beleid. Een begrotingstekort wordt opgelost met maatregelen die een structurele besparing of een structurele opbrengst geven. Er wordt gewerkt met een spaarsysteem (bestemmingsreserves) om te sparen voor grote investeringen in de (nabije) toekomst. Het al gespaarde en nog te sparen geld wordt in deze collegeperiode ingezet om enkele concrete resultaten te boeken. Het investeringsplafond wordt gehandhaafd om de toekomstige schuldenomvang te beheersen.

Op 19 september is een I&O gehouden over de invulling van de in de Perspectiefnota 2025-2028 opgenomen taakstellingen voor het Sociaal Domein, de subsidies en de efficiency organisatie. Verloop van het begrotingssaldo Het vertrekpunt voor het financieel meerjarenperspectief van de Begroting 2025 is de Perspectiefnota 2025-2028 en de uitkomst van de meicirculaire gemeentefonds 2024. Wij geven in het hierna volgende overzicht aan hoe wij vanuit dit financieel meerjarenperspectief tot ons voorstel voor de meerjarenbegroting 2025-2028 komen.

4

Begroting 2025 Begrotingssaldo (bedragen x € 1.000; - = nadeel)

2025

2026

2027

2028

Nr.

Perspectiefnota 2024 inclusief meicirculaire

289

1.142

768

1.878

1

Raadsvoorstel BSR

144

144

144

-110

2

Diverse technische en autonome bijstellingen

235

58

113

112

3

Tussentijdse rapportage 2024 structurele bijstellingen

54

-65

-108

-219

4

Meerjarenbegroting

722

1.279

917

1.661

5

-90

-90

-90

7

Wijzigingsvoorstellen (1e begrotingswijziging) Invulling taakstelling efficiency org. voor al geraamd deel BSR

-144

Windturbines Groote Haar

6

Betere inzet Brede Scholen

-40

-

-

-

8

Verkoop diverse gronden en panden

-74

-9

-9

-9

9

Algemene uitkering / septembercirculaire gemeentefonds

118

-869

-984

-978

10

Meerjarenbegroting inclusief wijzigingsvoorstellen

582

311

-166

584

11

44

143

309

309

12

-

175

200

225

12

-

-

178

168

12

44

318

687

702

12

Nieuwe taakstellingen: Nog in te vullen taakstelling subsidies Nog in te vullen taakstelling efficiency organisatie Nog in te vullen taakstelling Sociaal Domein Totaal nog in te vullen taakstellingen

5

Begroting 2025 1. Perspectiefnota 2025 inclusief meicirculaire Dit betreffen de saldi zoals deze zijn opgenomen in de Perspectiefnota 2025-2028. 2. Raadsvoorstel BSR Het uitbesteden van een deel van de belastingwerkzaamheden is na het raadsbesluit verwerkt in de begroting. 3. Diverse technische en autonome bijstellingen Dit betreffen bijstellingen die zich voordoen bij het opwerken van een Perspectiefnota in een gedetailleerde meerjarenbegroting. 4. Tussentijdse rapportage 2024 structurele bijstellingen Dit betreffen de structurele bijstellingen zoals deze zijn opgenomen in de Tussentijdserapportage 2024. 5. Meerjarenbegroting Na verwerking van de hiervoor genoemde punten komt de meerjarenbegroting uit op genoemde saldi. Onderstaande voorstellen zijn niet verwerkt in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, de BIEO en de stresstest. Wijzigingsvoorstellen (1e begrotingswijziging) Voor de hierna volgende punten stellen wij voor de meerjarenbegroting te wijzigen. In afwachting van de besluitvorming van de raad zijn deze voorstellen niet verwerkt in het programmaplan en de financiële begroting. De besluitvorming zal worden verwerkt in een 1e begrotingswijziging die gelijktijdig met de begroting wordt vastgesteld. 6.

Invulling taakstelling efficiency organisatie voor al geraamd deel BSR Bij het bepalen van de hoogte van de taakstelling efficiency organisatie is het voordeel van uitbesteding aan de BSR meegenomen. Bij de besluitvorming over de uitbesteding aan de BSR is het voordeel toegevoegd aan het begrotingssaldo. Om deze op de juiste wijze mee te nemen in het begrotingssaldo in relatie tot de taakstelling efficiency organisatie is het nodig voor 2025 een wijziging te maken. 7. Windturbines Groote Haar Inmiddels is er nieuwe besluitvorming geweest over de RES. Op basis hiervan worden de baten verlaagd naar nihil. Zodra er meer zekerheid is over de uiteindelijke plaatsing van de windturbines en de daarvoor te ontvangen bedragen zullen deze worden geraamd. 8. Betere inzet Brede Scholen Het realiseren van de Betere inzet Brede Scholen heeft meer tijd nodig. Wij gaan er vanuit dat dit vanaf 2026 wordt gerealiseerd zoals in de Perspectiefnota 2025 is opgenomen. 9. Verkoop diverse gronden en panden In de Perspectiefnota zijn baten opgenomen als gevolg van de verkoop van gronden en panden. De opgenomen bedragen worden aangepast omdat bij nader inzien een object niet voor verkoop in aanmerking komt. Gezien de beperkte omvang is dit nu niet gecorrigeerd op het investeringsplafond. Een eventuele correctie leidt overigens niet tot een overschrijding van het investeringsplafond. 10.

Algemene uitkering / septembercirculaire gemeentefonds Dit betreft het uiteindelijke budgettaire saldo van de wijziging van de raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds naar aanleiding van de septembercirculaire 2024. Meer gedetailleerde informatie over de septembercirculaire 2024 verstrekken wij zoals gebruikelijk in een afzonderlijk raadsvoorstel.

6

Begroting 2025 11. Meerjarenbegroting + wijzigingsvoorstellen Na verwerking van de hiervoor genoemde punten komt de meerjarenbegroting uit op genoemde saldi, waarmee rekening wordt gehouden bij het weerstandsvermogen en de stresstest. 12. Nog te realiseren taakstellingen De in de Perspectiefnota 2025-2028 opgenomen taakstellingen zijn voor 2025 grotendeels ingevuld. In 2026 moet nog circa 25% van de taakstelling worden ingevuld. Deze taakstelling zal tijdig verder worden ingevuld. Voor de verdeling van de taakstellingen en de verwerking in de begroting wordt verwezen naar de bijlage taakstellingen. Het investeringsplafond In de Perspectiefnota van 2021 is besloten tot het invoeren van een investeringsplafond. Dit bleek de meest doeltreffende maatregel om de hoge schuldpositie van de gemeente Gorinchem af te bouwen. Daarbij is er voor nieuwe investeringen een investeringsplafond ingevoerd van € 5 mln. per jaar. Onderstaand overzicht is zoals in de Perspectiefnota 2025-2028 aangegeven exclusief het IHP en variant B van het Groot Podium. In de begroting 2025 en verder zijn alleen de reeds in de Perspectiefnota 2025-2028 verwerkte ter beschikking gestelde budgetten opgenomen. Tot en met 2028 blijven we binnen het meerjarig investeringsplafond conform hetgeen in de Perspectiefnota 2025-2028 is opgenomen. Investeringsplafond (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Indexatie investeringsruimte (2,9%)

161

161

2.012

5.651

161

161

Totaal investeringsbudget

161

161

2.173

5.812

-3.709

2.557

-2.682

-4.205

Beschikbare investeringsruimte

Totaal investeringen IHP Retranchement Regenboog/Beatrix de Burcht

-475

Restant investering aanpassingen school Hiemstralaan

395

Renovatie Herman de Ruijterstraat 30

-350

Spaaropgave onderwijs

-1.000

Vervangen beschoeiingen en kades

-3.680

-655

-973

-960

Vervanging wegen

-1.721

-1.721

-1.721

-1.721

Reconstructies Fietspaden

-708

Legionella

-175

Vervangen parkeermanagement systeem garageparkeren

-250

Straatparkeren nieuwe modems

-100

Fietsknelpunten top 10

350

Reserve Sociaal domein

1.100

Reserve sloopkosten

226

Indexering zwembad

-840

420

420

Reserve energie zwembad

840

-420

-420

Speelruimteplan

29

29

12

1.650

1.400

Verkoop diverse gronden en panden Kweeklust (vrijval)

12 600

3.004

Storting aflossingsreserve t.b.v. investeringsplafond

500

Autonome ontwikkelingen

-1.136

Ruimte in investeringsplafond

-3.548

2.718

-509

1.607

Cumulatieve ruimte in investeringsplafond

-3.548

-830

-1.339

268

7

Begroting 2025 Verloop algemene reserve In onderstaand overzicht wordt het verloop van de algemene reserve weergegeven. Afgezien van de eenmalige inzet in 2023, 2024 en 2025 om voorgenomen nieuwe investeringen van dekking te voorzien, dient de algemene reserve voornamelijk als onderdeel van het weerstandsvermogen. Ontwikkeling algemene reserve (- = onttrekking, + = toevoeging, bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

Stand Algemene Reserve begin boekjaar

28.369

30.468

26.668

26.668

26.668

Bij: resultaat jaarrekening 2023

1.886

Bij: afroming reserve Sociaal Domein

4.100

Af: dekking investeringen PPN 2024-2027

-3.887

-3.800

Stand Algemene Reserve ultimo boekjaar

30.468

26.668

26.668

26.668

26.668

Autorisatieniveau Overeenkomstig artikel 5, lid 1, van de Financiële verordening autoriseert de raad met het vaststellen van de begroting, de baten en de lasten per programma en de investeringsbudgetten, voor het eerste begrotingsjaar. Op grond van artikel 5, lid 2, van de Financiële verordening kan de raad bij de begrotingsbehandeling aangeven van welke nieuwe investeringen hij op een later tijdstip een apart voorstel wil ontvangen voordat wordt overgegaan tot het aangaan van verplichtingen. Op grond van artikel 5, lid 16, van de Financiële verordening wordt het gebruik van lid 3 t/m 15 van de verordening als acceptabel aangemerkt. Op grond van artikel 5, lid 17, van de Financiële verordening worden begrotingsafwijkingen door overschrijding en onderschrijding van baten en onderschrijding van lasten en investeringsbudgetten als acceptabel en daarmee rechtmatig aangemerkt mits deze afwijkingen worden toegelicht overeenkomstig de uitgangspunten voor de toelichting in de jaarstukken of in een ander bestuurlijk document. De begroting geeft informatie op taakveldniveau. Dit is een detailniveau lager dan het programmaniveau waarop uiteindelijk de autorisatie plaatsheeft.

8

Begroting 2025

1.3

Leeswijzer

Programma-indeling en taakvelden De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel gedeelte. Voor 2025 hebben wij gekozen voor een andere vormgeving van het programmaplan (de programma's). In deze begroting gaan we niet meer in op de (uitvoering) van reguliere taken en hebben we het vastgesteld beleid opgenomen in een bijlage. Het beleidsmatige gedeelte (programmaplan en paragrafen) volgt de programma-indeling, waarbij de financiële informatie binnen die programma's op het niveau van taakvelden is opgenomen. Deze taakvelden zijn voorgeschreven vanuit het BBV. Het programmaplan bestaat uit negen programma's. Naast de negen beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en zijn er overzichten van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Het overzicht overhead geeft inzicht in de kosten van alle overhead die niet rechtstreeks aan de uitvoeringsprogramma's toe te rekenen is. Onder overhead vallen (o.a.) kosten voor directie, algemeen management, financiën, Human Resource Management (HRM), facilitaire zaken, informatievoorziening en communicatie. De Iv3-indeling voor 2025 is voor zowel gemeenten als provincies op een aantal punten inhoudelijk gewijzigd. Voor gemeenten zijn de taakvelden op het terrein van Jeugd en Wmo gewijzigd.

Indicatoren en streefwaarden Gekoppeld aan de eerder genoemde uniforme taakvelden is vanaf de Begroting 2017 vanuit het BBV een basisset van 39 beleids- of prestatie-indicatoren voorgeschreven, waarvan er inmiddels nog 36 zijn voorgeschreven, die gemeenten in de begroting en jaarrekening ten minste moeten gebruiken. De indicatoren geven inzicht in (de vergelijkbaarheid van) de beleidsprestaties en zijn objectief meetbaar. De gegevens zijn via landelijke bronnen voor alle gemeenten beschikbaar en vragen dus niet om een eigen/nieuw registratiesysteem. Al deze gegevens zijn te raadplegen via www.waarstaatjegemeente.nl. De indicatoren bevatten belangrijke informatie om te kunnen sturen. Alle gemeenten zijn verplicht om de basisset van beleidsindicatoren onder te brengen binnen de programma’s van de begroting. Per programma worden de verplichte indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'B'. De indicatoren worden vergeleken met gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse. We hebben de meest actueel beschikbare gegevens opgenomen. Voor diverse indicatoren zijn geen recente gegevens (meer) beschikbaar. Indicatoren die niet meer worden aangeboden via www.waarstaatjegemeente.nl zijn niet meer opgenomen in de begroting. Aan de indicatoren zijn ook streefwaarden voor 2025 gekoppeld. Voor enkele indicatoren zijn geen streefwaarden opgenomen.

Naast de basisset is een lijst met facultatieve indicatoren beschikbaar, waarvoor landelijke data (nog) ontbreken. Gemeenten moeten hiervoor zelf de registratie organiseren. In tegenstelling tot de verplichte indicatoren, zijn de facultatieve indicatoren wat minder feitelijk te meten. Ze hebben een bepaalde subjectiviteit in zich zoals een gevoel of waardering. Voorbeelden zijn de mate waarin de gemeentelijke dienstverlening wordt gewaardeerd door ondernemers en inwoners en het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Per programma worden de facultatieve indicatoren in een tabel weergegeven, aangeduid met 'F'. Voor een aantal indicatoren is gekozen om de resultaten uit te drukken in een getal en niet visueel. Per programma worden de indicatoren weergegeven in een tabel, aangeduid met de afkorting 'PI' of 'ME', respectievelijk Prestatie-Indicator en Maatschappelijk Effect. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat per programma uit de zogenaamde ‘3 W-vragen’. 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat gaat dit kosten?

9

Begroting 2025 Per programma is steeds een overkoepelend doel geformuleerd onder de kop "Wat willen we bereiken". Wat we in 2025 gaan doen om het programmadoel te bereiken is verder uitgewerkt in het overzicht 'concrete voornemens' vanuit het coalitieakkoord, inclusief de daaraan gekoppelde planning. Hierbij maken we gebruik van het onderstaande kleurenmodel: • Periode voorbereiding besluitvorming (Paars) • Periode plaatsvinden besluitvorming (Lichtblauw) • Periode actie na besluitvorming of actie zonder besluitvorming (Geel) Onder het kopje "Wat gaat dit kosten" worden de baten en lasten per programma gepresenteerd. Afwijkingen boven de € 100.000, ten opzichte van de primitieve begroting 2024, worden per taakveld nader toegelicht. De specifiek aan het programma gerelateerde investeringen worden hier eveneens gepresenteerd. Bijzondere en grote investeringen boven de € 500.000 worden nader toegelicht. In elk programma zijn de verbonden partijen opgenomen die bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen van dat programma. Paragrafen Na het programmaplan volgen de paragrafen. Deze geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein. Het gaat vooral om beheersmatige aspecten die grote (financiële) gevolgen hebben gehad en/of van belang zijn geweest voor het realiseren van de programma's.

Financiële begroting De financiële begroting gaat in op de grondslagen voor de begroting, zoals die bij de perspectiefnota 2025-2028 zijn bekrachtigd. Daarnaast biedt de financiële begroting o.a. een totaaloverzicht van de baten en lasten, het structurele begrotingsevenwicht, verschillenoverzicht met toelichting en de uiteenzetting van de financiële positie. Bijlagen Tot slot zijn in de bijlagen de meerjarige overzichten van reserves en voorzieningen, baten en lasten per taakveld, een overzicht vastgesteld beleid en een investeringsoverzicht opgenomen. Een lijst met gehanteerde afkortingen maakt deze begroting compleet.

10

Begroting 2025

Begroting 2025 Beleidsbegroting: Programmaplan

11

Begroting 2025

12

Begroting 2025

2

Beleidsbegroting: Programmaplan

2.1

Programma 1 Bestuur en Ondersteuning

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

0.1

Bestuur

Attie Mager

0.2

Burgerzaken

Attie Mager

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

Marjo Molengraaf

2.1.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Iedereen ervaart de dienstverlening van de gemeente. Of je nu inwoner, ondernemer of maatschappelijke partner bent in onze stad. In de visie Gastvrij Gorinchem hebben we concrete acties beschreven die we uitvoeren. Dat is merkbaar in het gemak waarop je producten of diensten kunt regelen maar ook bij de ontvangst in het stadhuis. We werken aan toegankelijkheid van onze (digitale) diensten, ook voor mensen met een beperking. In deze periode maken we meer zichtbaar welke diensten we als gemeente allemaal verlenen. Om ons werk als gemeente goed te doen, moet onze eigen bedrijfsvoering op orde zijn. We professionaliseren onze bedrijfsvoering, bijvoorbeeld door meer projectmatig te werken bij grote projecten, slim samen te werken met specialistische bureaus of professionals en ons verder te ontwikkelen in digitaal en datagedreven werken. Waar mogelijk maken we in onze bedrijfsvoering gebruik van diensten van Gorcumse ondernemers en bedrijven. Als gemeente hebben we diverse gebouwen in bezit. Zoals gebouwen waarin we werken, onderwijsgebouwen en accommodaties om te kunnen sporten en bewegen. We vinden het van belang dat ons vastgoed bijdraagt aan het bereiken van maatschappelijke doelen. In deze periode gaan we volop aan het werk om de gebouwen en accommodaties die ons eigendom zijn te verduurzamen.

Om onze stad steviger op de kaart te zetten gaan we werken vanuit één sterk merk. Zodat het voor iedereen herkenbaar is waar de gemeente Gorinchem voor staat en wat ze doet. We zorgen dat ons werk zichtbaar is. We nodigen inwoners uit om mee te denken, te doen of te beslissen. Dat doen we niet alleen tijdens speciale participatiebijeenkomsten, maar ook via ons Digipanel en natuurlijk gewoon door met mensen in gesprek te

13

Begroting 2025 gaan over wat hen bezighoudt. We zorgen dat inwoners weten waarover ze mee kunnen denken en op welke manier ze dit kunnen doen. Daarbij gaan we expliciet aan de slag om jongeren actief te betrekken. Maatschappelijke vraagstukken houden zich niet aan grenzen van gemeenten. Ze zijn gemeente overstijgend en vragen daarom om een stevige samenwerking. Daar zetten we vol op in. We versterken onze relaties in de regio en de verschillende overheden. We doen dat niet alleen, maar ook samen met het bedrijfsleven en maatschappelijke partners in onze stad. We werken onze regionale strategie uit om zichtbaar te maken waar we op welke regionale schaal aan werken. En we gaan hard aan de slag om een nieuwe Regio Deal binnen te halen, samen met de regio Drechtsteden.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F

Eenheid

Soort

2020

2021

2022

2023

Streefwaarde 2025

Formatie

B

fte per 1.000 inwoners

PI

8,7

8,8

8,9

9,4

8,5

Bezetting

B

fte per 1.000 inwoners

PI

6,9

8,1

8,6

8,5

8,3

Apparaatskosten

B

€ per inwoner PI

772

773

807

864

991

Externe inhuur

B

€ en %

PI

€ 82

12,9 %

12,2 %

21 %

17 %

Overhead

B

€ en %

PI

€ 305

9,0 %

8,4 %

7,6

8,6%

1-10

ME

6,8

7,0

Waardering inwoners F algehele dienstverlening

7,0

Verklaringen afkorting: B = Basisset indicator, F = Facultatieve indicator, PI = Prestatie Indicator, ME = Maatschappelijk Effect.

2.1.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2025 2026 2027 2028

Vastgoed 1. We actualiseren ons vastgoedbeleid. Een nieuw vastgoedbeleid biedt de mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan de stad op het gebied van maatschappelijke doelen, duurzaamheid en stedelijke ontwikkeling. 3. We maken een verduurzamingsplan voor onze gemeentelijke gebouwen en verduurzamen onze gebouwen volgens dit plan. Bedrijfsvoering en dienstverlening 1. We werken aan een divers personeelsbestand binnen de gemeente, door niemand uit te sluiten bij werving en selectie. We vinden diversiteit belangrijk en realiseren voorzieningen en regelingen die recht doen aan inclusie. 3. We ontwikkelen de kwaliteit van persoonlijke dienstverlening. Bijvoorbeeld door te investeren in middelen die controles van identiteitsdocumenten makkelijker maken. 5. We vernieuwen de inrichting van de publieke ruimte in het stadhuis op basis van de uitkomsten van het gezamenlijke dienstverleningsconcept 2024-2025.

14

RB

Begroting 2025 Actie (planning)

2025 2026 2027 2028

6. We vernieuwen onze telefooncentrale, om de telefonische dienstverlening door te ontwikkelen.

CB

7. We monitoren onze dienstverlening en meten de klanttevredenheid met een nieuwe tool, zodat we weten waar we bij moeten sturen. 8. We stellen een gemeentebreed ontwikkelplan op om als organisatie meer datagedreven te gaan werken, bijvoorbeeld in het sociaal domein of het beheer van de openbare ruimte. Datagedreven werken is daarbij geen doel op zichzelf, maar een middel om onze informatiepositie te verbeteren, zodat we daarmee beleidsdoelstellingen kunnen bereiken en publieke meerwaarde kunnen vergroten. 9. We verbeteren de leefbaarheid in wijken door te zorgen dat de informatie in de Basisregistratie Personen (BRP) klopt en we in beeld hebben wie waar woont, om illegale bewoning van leegstaande locaties tegen te gaan. Communicatie en participatie 1. We stellen beleid en afspraken op over hoe inwoners en organisaties de gemeente uit kunnen dagen om taken over te nemen. We maken daarvoor een inventarisatie op welke onderwerpen taken overgenomen kunnen worden en nodigen inwoners uit om hierover mee te denken. 3. We stellen een merkenstrategie op om één sterk, gemeentelijk merk neer te zetten en te versterken. We laten daarmee zien wat de gemeente allemaal doet en zoeken actief de samenwerking op met andere partijen die het merk Gorinchem uitdragen. Regionale samenwerking en lobby 2. We werken onze regionale strategie bij.

Daarin maken we zichtbaar welke vormen van regionale samenwerking het best aansluiten bij onze gemeentelijke doelstellingen, zodat onze inzet aansluit bij gemeentelijke doelen. Hierover gaan we met de gemeenteraad in gesprek. 3. We gebruiken de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen om de positie van de gemeenteraad te versterken, met de mogelijkheden die de wijziging van de wet hiervoor biedt. Dit betrekken we bij de noodzakelijke wijziging van gemeenschappelijke regelingen. 4. We stellen een lobbystrategie op, aan de hand van de ambities van onze gemeente. 5. We werken samen met andere gemeenten die dezelfde belangen hebben als wij aan lobbytrajecten. Dat doen we in de regio, of met gemeenten die om andere redenen op ons lijken, bijvoorbeeld andere middelgrote gemeenten. 6. We zetten in op het binnenhalen van provinciale, nationale en Europese subsidies. Toegekende subsidies worden beheerd. Nieuw begroting 2025 We gaan aan de slag met het herijken van het gemeentelijk subsidiebeleid waarbij we kritisch gaan kijken naar de inzet van alle subsidiegelden in relatie tot de gemeentelijke doelen en effectiviteit.

15

Begroting 2025

2.1.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

TV01 Bestuur

2.828

2.527

2.822

2.812

2.812

2.812

TV02 Burgerzaken

1.804

1.831

1.701

1.566

1.666

1.490

TV03 Beheer overige gebouwen en gronden

2.336

690

704

706

706

706

Lasten Bestuur en Ondersteuning

6.968

5.049

5.227

5.084

5.184

5.008

TV01 Bestuur

641

3

3

3

3

3

TV02 Burgerzaken

514

696

743

803

827

827

TV03 Beheer overige gebouwen en gronden

462

574

670

676

676

676

Baten Bestuur en Ondersteuning

1.617

1.273

1.416

1.482

1.506

1.506

Totaal saldo van baten en lasten

-5.351

-3.776

-3.811

-3.602

-3.677

-3.501

0

0

0

0

0

0

-5.351

-3.776

-3.811

-3.602

-3.677

-3.501

Mutaties reserves Resultaat Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2024 en 2025

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV01 Bestuur

TV02 Burgerzaken

16

295 N

130 V

124 N

In juli 2024 is een nieuwe CAO voor het personeel in de sector Rijk overeengekomen. Op basis van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers hebben deze afspraken ook doorwerking naar de bezoldiging van burgemeesters en wethouders en toelagen van raadsleden.

154 N

De pensioenvoorziening voor (ex)bestuurders is herzien. Om de voorziening voldoende te laten zijn voor de toekomstige verplichtingen is een extra dotatie gedaan.

135 V

De kosten voor de uitvoering van het project administratieve leegstand BRP zijn in 2025 aanzienlijk lager dan in 2024, omdat naar verwachting het project in 2025 wordt afgerond.

Begroting 2025

2.2

Programma 2 Veiligheid

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

1.1

Crisisbeheersing en Brandweer

Reinie Melissant

1.2

Openbare orde en Veiligheid

Reinie Melissant

2.2.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Om prettig te wonen, werken en verblijven in de stad, is het van groot belang dat je je veilig voelt. Daarom zetten we in op de aanpak van ondermijning, de samenwerking met zorg- en veiligheidspartners, het vergroten van de digitale veiligheid en een veilige woon- en leefomgeving. We beheersen de veiligheidsrisico’s als het gaat om het uitgaansklimaat en evenementen in de stad. Dit alles doen we vanuit de juiste balans tussen preventie en handhaving.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2020 2021 2022 2023 Streefwaarde 2025

Verwijzingen Halt

B

Aantal per 1.000 jongeren

PI

20

8

7

10

20

Winkeldiefstallen

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

2,0

2,1

2,1

2,6

2,1

Geweldsmisdrijven

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

4,7

4,3

4,4

4,3

4,5

Diefstallen uit woning

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

1,2

1,3

0,9

1,2

1,1

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte

B

Aantal per 1.000 inwoners

PI

5,8

6,0

4,9

4,9

6

Aandeel dat zich veilig voelt in de buurt F

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

86

86

86

Mate van ervaren overlast van buurtbewoners. Ten minste enige mate van overlast

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

ME

10

12

10

F

17

Begroting 2025

2.2.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2025 2026 2027 2028

Veiligheid RB

1. We geven uitvoering aan de ambities die zijn opgenomen in het Integraal Veiligheidsplan (IVP) 2023-2026.

RB a. Ondermijning; RB b. Zorg en Veiligheid; RB c. Digitale Veiligheid; RB d. Veilige woon- en leefomgeving; RB e. Beheersen van veiligheidsrisico's. 2. We organiseren activiteiten die bijdragen aan de bewustwording van medewerkers, inwoners en ondernemers op het gebied van ondermijning. 3. We nemen actief deel aan regionale overleggen over ondermijning.

4. We organiseren bijeenkomsten over het thema veiligheid voor de gemeenteraad.

5. De wijkboa’s werken wijkgericht en nemen deel aan wijkoverleggen.

2.2.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

TV11 Crisisbeheersing en Brandweer

3.590

3.565

4.260

4.260

4.234

4.234

TV12 Openbare orde en Veiligheid

1.908

1.977

2.039

1.910

1.625

1.628

Lasten Veiligheid

5.498

5.542

6.299

6.170

5.859

5.862

203

177

210

215

215

215

TV12 Openbare orde en Veiligheid Baten Veiligheid Totaal saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

18

203

177

210

215

215

215

-5.295

-5.366

-6.089

-5.955

-5.645

-5.647

4

4

4

4

4

4

-5.291

-5.361

-6.085

-5.951

-5.640

-5.643

Begroting 2025 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2024 en 2025

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV11 Crisisbeheersing en brandweer

2.2.4

695 N

695 N

De bijdrage aan de Veiligheidsregio (VRZHZ) wordt verhoogd als gevolg van de nieuwe kostenverdeelsystematiek, structurele meerkosten en loon- en prijsstijgingen.

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid • GR Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid • MerwedeLingelijn (MLL) Beheer B.V.

19

Begroting 2025

2.3

Programma 3 Verkeer en vervoer

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

2.1

Verkeer en vervoer

Marjo Molengraaf

2.2

Parkeren

Marjo Molengraaf

2.3

Recreatieve havens

Fatih Polatli

2.4

Economische havens en waterwegen

Fatih Polatli

2.5

Openbaar vervoer

Marjo Molengraaf

2.3.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: In de mobiliteitsvisie 2040 is vastgelegd hoe mobiliteit zich ontwikkelt in Gorinchem. Daarmee ligt een goede basis waarmee we aan de slag gaan. We maken keuzes in wat we de komende periode uitvoeren. Daarbij ligt de prioriteit bij het verbeteren en het veiliger maken van de routes voor fietsers en voetgangers. We hebben met name aandacht voor de oost-west verbinding en de noordelijke infrastructuur in de stad. We kijken naar de mogelijkheden om de kwaliteit van het openbaar vervoer te verbeteren. En werken samen met andere overheden aan het zoveel mogelijk voorkomen van (verkeers)hinder op de A27 en A15.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2020 2021 2022 2023 Streefwaarde 2025

Verkeersongevallen

F

Per 100.000 inwoners

ME

Geregistreerde ongevallen naar soort:

F

In %

ME

940

960

1.103 x

927

− Met uitsluitend materiele schade

93,4 91,9 89,2

x

64,9

− Met letsel ziekenhuis

6,6

7,5

10,4

x

3,9

− Met dodelijke afloop (x = onbekend)

x

0,6

0,5

x

0,14

* Vanuit het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 wordt ingezet om het aantal verkeersongevallen in 2030 te halveren ten opzichte van 2019. Dit komt overeen met een jaarlijkse daling van circa 6%.

20

Begroting 2025

2.3.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2025 2026 2027 2028

Mobiliteit 1. We onderzoeken de mogelijkheden voor een extra plek in het centrum om fietsen beveiligd te parkeren aangevuld met mogelijk andere faciliteiten zoals een openbaar toilet. RB 2. We verbeteren de fietsvoorziening langs de Nieuwe Hoven.

3. We richten de Haarsekades fietsvriendelijk in CB 5. We overleggen met de provincie en Qbuzz of zij aanvullende OV-lijnen kunnen exploiteren.

6. We introduceren vervoer op afroep, zoals een Wijkhopper. 7. We stimuleren initiatieven die mensen oproepen om op andere manieren te reizen dan met de auto tijdens de spits. CB 8. De Mollenburgseweg richten we in als 30 km/u weg. 9. Met de herinrichting van de Banneweg en omgeving, verbeteren we de verkeersveiligheid, oversteekbaarheid en doorstroming. 11. We werken samen met andere overheden langs de A27 aan het beperken van de overlast tijdens de werkzaamheden. We kijken met Rijkswaterstaat of we de veerdienst in kunnen zetten als alternatieve route tijdens de werkzaamheden aan de A27. 12. We lobbyen voor de realisatie van een OV Hub en met provincies en gemeenten langs de A15 voor het verbeteren van de doorstroming op deze weg. 13. We organiseren een pilot voor het stimuleren van kleine elektrische vrachtwagens voor het bevoorraden van de winkels in de binnenstad. 14. We evalueren de Mobiliteitsvisie 2040 en het uitvoeringsprogramma 2020-2023 en stellen een uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2027 op. Daarbij geven we prioriteit aan uitvoering van projecten uit de top 10 van fietsknelpunten en het aanpakken van de grootste knelpunten voor voetgangers en fietsers in de binnenstad.

CB

CB

Raadsagenda We geven invulling aan de raadsopdracht fietsveiligheid. Nieuw begroting 2025 We stemmen de parkeertarieven beter af op de regio. We onderzoeken de mogelijkheden om parkeergarage Kweeklust en de omliggende openbare ruimte op te knappen.

21

Begroting 2025

2.3.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

TV21 Verkeer en vervoer

8.678

5.777

8.252

8.262

8.769

9.296

TV22 Parkeren

1.235

1.127

1.118

1.199

1.195

1.171

TV23 Recreatieve havens

678

712

748

752

749

738

TV24 Economische havens en waterwegen

25

25

29

54

54

53

TV25 Openbaar vervoer

3.623

2.998

3.338

3.373

3.369

3.369

Lasten Verkeer en vervoer

14.239

10.640

13.486

13.640

14.135

14.627

TV21 Verkeer en vervoer

875

328

403

553

628

628

TV22 Parkeren

619

643

924

924

924

924

TV23 Recreatieve havens

126

116

196

243

243

243

TV24 Economische havens en waterwegen

329

215

265

265

265

265

TV25 Openbaar vervoer

3.323

2.427

2.479

2.485

2.483

2.480

Baten Verkeer en vervoer

5.271

3.729

4.267

4.470

4.543

4.540

Totaal saldo van baten en lasten

-8.967

-6.911

-9.219

-9.170

-9.592

-10.086

Mutaties reserves

1.723

-288

-2.585

-16

375

519

Resultaat

-7.244

-7.199

-11.804

-9.186

-9.217

-9.568

Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2024 en 2025

Verdeling Toelichting bedrag

Lasten TV21 Verkeer en vervoer

22

2.475 N

1.846 N

Er is een meerjarenplan opgesteld voor onderhoud en vervanging van wegverhardingen. Deze structurele verhoging van het budget is bedoeld voor het op orde brengen en vervolgens structureel op orde houden van de wegverhardingen. Het wegenbeheerplan wordt in 2024 ter goedkeuring aan de gemeenteraad voorgelegd.

220 N

Voor de bijdragen aan de GR Reinigingsdienst Waardlanden volgen we de begrotingen van de GR, zoals opgenomen in zienswijzestukken die eerder dit jaar aan de raad zijn aangeboden. Dit zorgt voor een verhoging van het budget straatvegen.

134 N

Per 1 januari 2024 heeft de partij die verantwoordelijk was voor de bestrijding van onkruid op verhardingen de werkzaamheden stopgezet. In het begin van 2024 is er een aanbestedingsproces gestart. Vanwege prijsstijgingen op de markt komt het beschikbare budget niet meer overeen met de werkelijke kosten.

674 V

Om drie bruggen in het centrum weer op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen, is er in 2024 eenmalig budget beschikbaar gesteld. Dit is in 2025 niet meer aan de orde.

700 N

We vervangen tussen 2024 en 2027, waar mogelijk, de lampen van onze buitenverlichting door LED-lampen. De resterende boekwaarde van de huidige verlichting boeken we versneld af, wat leidt tot een nadeel.

101 N

In de Perspectiefnota 2024 is budget aangevraagd voor het uitvoeringsprogramma 2024-2027 in het kader van de Mobiliteitsvisie 2040. Prioriteit wordt gegeven aan projecten uit de top 10 van fietsknelpunten en de grootste knelpunten voor voetgangers en fietsers in de binnenstad.

74 N

Als gevolg van een stijging van de salarissen valt de doorbelasting van ambtelijke inzet naar dit taakveld hoger uit.

Begroting 2025 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2024 en 2025

TV25 Openbaar vervoer

Verdeling Toelichting bedrag

340 N

103 N

De Gorinchem X wordt ingezet als blusboot voor de Veiligheidsregio ZuidHolland-Zuid en krijgt een eigen exploitatie. De kosten voor personeel, brandstof, onderhoud, kapitaallasten en verzekeringen bedragen € 103.000. Hier staat een vergoeding van € 90.000 tegenover.

125 N

De verzekering van m.n. de elektrische veerboten is duurder dan de huidige schepen.

193 N

Door de indexering van de brandstof en energieprijzen en de CAO verplichtingen nemen de lasten met respectievelijk € 100.000 en € 93.000 toe.

58 V

Door het later in gebruik nemen van de elektrische veren zijn de kapitaallasten eenmalig lager. De gevolgen van de hogere verzekeringen, exploitatiekosten en salariskosten en de lagere kapitaallasten worden volgens de samenwerkingsovereenkomst verrekend met de deelnemende oevergemeenten.

Baten TV22 Parkeren

281 V

281 V

De hogere baten worden gerealiseerd door de verhoogde parkeertarieven.

2.289 N

2.289 N

Dit nadeel wordt veroorzaakt door het vormen van een afschrijvingsreserve voor het Caribabad als gevolg van de indexering en een afschrijvingsreserve ten behoeve van de investeringen in Wegen 2025. Voor de verdere uitsplitsing van de mutaties reserve verwijzen wij naar het onderdeel Reserves in deze begroting.

Mutaties reserves

Investeringen In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen. Met deze begroting 2025 worden de investeringen 2025 ook vastgesteld. Investeringen (bedrag x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Openbare verlichting

59

59

56

58

Verduurzaming openbare verlichting

522

522

522

Vervangen straatmeubilair

95

95

95

98

Vervangen verkeersborden

43

43

43

45

Vervangen brug Dreesstraat

113

Vervangen brug den Uylstraat

149

Verkeersmanagement systeem parkeergarages

250

Straatparkeren nieuwe modems

100

Indexering herinrichting Banneweg

42

Indexering herinrichting Haarse kades

63

Herinrichting Banneweg fase 2 Mobiliteit Top tien fietsknelpunten

324 3.778 300

Verbeteren fietsvoorzieningen langs Nieuwe Hoven Nieuwe Lingebrug

514,5

1.721

1.721

601

Herinrichting Arkelsedijk

76

Herinrichting schoolomgeving Hiemstralaan

475

Vervanging wegen

300 514,5

1.631

1.721

23

Begroting 2025 Investeringen (bedrag x € 1.000)

2025

Recaonstructie fietspaden

708

2026

E-hyundai Riveer

2028

39

Herinrichting Mollenburgseweg Totaal investeringen

2027

250 9.329

3.505

2.991

1.922

Verduurzaming openbare verlichting Voor de vervanging van de lampen van onze buitenverlichting door LED-lampen in de periode van 2024-2027 is jaarlijks een investeringsbudget van € 522.000 benodigd. Mobiliteit Voor de uitvoering van de projecten voor mobiliteit is in 2025 € 3,8 mln. beschikbaar gesteld. Verbeteren fietsvoorzieningen langs Nieuwe Hoven De fietsvoorzieningen langs de Nieuwe Hoven worden vernieuwd en veiliger gemaakt. Hiervoor wordt in 2026 en in 2027 een investeringsbudget van € 515.000 beschikbaar gesteld. Nieuwe Lingebrug Dit betreft de indexering van het investeringsbudget voor de Nieuwe Lingebrug. Vervanging wegen In 2023 is het project 'Implementatie van planmatig wegbeheer' gestart naar aanleiding van de motie 'Onderhoud kapitaalgoederen 2021'. Er is een meerjarenplan opgesteld voor het noodzakelijke onderhoud en de vervanging van verouderde wegverhardingen. Voor de vervanging van wegen is in 2025 € 1,6 mln. beschikbaar gesteld. Reconstructie fietspaden Onderdeel van het beleids- en beheerplan wegen is het verkeersveiliger en begaanbaarder maken van de fietspaden. Voor de reconstructie van fietspaden is eenmalig € 708.000 beschikbaar gesteld in 2025.

2.3.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Bureau Openbare Verlichting • MerwedeLingelijn Beheer B.V.

24

Begroting 2025

2.4

Programma 4 Economie

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

3.1

Economische ontwikkeling

Attie Mager

3.2

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Marjo Molengraaf

3.3

Bedrijfsloket en - regelingen

Attie Mager

3.4

Economische promotie

Attie Mager

2.4.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Onze ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan onze stad. We verlevendigen de (binnen)stad samen met ondernemers en partners in de stad en met regionale samenwerkingsverbanden. We werken aan een aantrekkelijke binnenstad waar het voor bewoners en bezoekers prettig is om te verblijven. De stad is niet meer alleen om er iets te kopen of iets te eten of te drinken. Het is een plek waar je verblijft, ontmoet en beleeft. We versterken de relatie met de ondernemers en werken samen aan onder meer aantrekkelijke en toekomstbestendige bedrijventerreinen. We werken daarbij actief samen met onze partners in de regio. Een goed ondernemersklimaat kan daarnaast niet zonder een goede arbeidsmarkt. Daarom blijven we actief bijdragen in de arbeidsregio aan mogelijkheden vraag en aanbod van werknemers bij elkaar te laten komen. Daarbij profiteren we van de goede samenwerking die we hebben in de kleinste arbeidsmarktregio van Nederland. We zorgen dus dat we deze arbeidsmarktregio behouden. Onze allermooiste vesting van Nederland trekt ieder jaar veel bezoekers die als toerist Gorinchem bezoeken. Dit toerisme levert veel kansen op voor onze stad. Toeristen bezoeken onze ondernemers en culturele instellingen en genieten van het moois dat onze stad te bieden heeft, zoals de vesting en de kunst in de stad. Tegelijkertijd zorgt toerisme ook voor uitdagingen.

In deze periode stellen we een nieuw toeristisch beleid op, waarin we een balans zoeken tussen bezoekers en bewoners. De toeristenbelasting is ingevoegd om bezoekers mee te laten betalen aan onze voorzieningen. En we actualiseren onze marketingstrategie, om nog meer mensen bekend te maken met onze stad en hen uit te nodigen Gorinchem te bezoeken. Dat alles doen we natuurlijk niet alleen, maar samen met partners die betrokken zijn bij toerisme.

25

Begroting 2025

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2020 2021 2022 2023 Streefwaarde 2025

Functiemenging B Verhouding tussen woningen en banen

% 0 = alleen woningen, 100 = alleen banen

Vestigingen van bedrijven

B

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd PI van 15 t/m 64 jaar

154,9 163,4 175,3 186,2 186,2

Aantal overnachtingen op camperplaats

F

Aantal per jaar

2050 3696 5175 3818 3818

2.4.2

PI

PI

56,8

56,7

57,5

57,6

57,6

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2025 2026 2027 2028

Economie en arbeidsmarkt 1. We stellen een strategische agenda voor het bedrijfsleven op, met als doel het ondernemersklimaat en de samenwerking met het bedrijfsleven te verbeteren. We maken daarbij gebruik van accountmanagement en een vast aanspreekpunt voor bedrijven.

CB

2. We zetten het ondernemerschap en de maatschappelijke bijdrage van ondernemers centraal tijdens jubilea, openingen, de Dag van de Ondernemer en andere representatieve momenten. 4. We zetten het uitvoeringsplan Mooiste vesting in 2024 voort, met als doel een aantrekkelijke binnenstad voor bewoners en bezoekers. CB 5. We faciliteren de uitvoering van het concept Warenhuis Gorinchem van de ondernemersvereniging. 6. We houden binnen diverse samenwerkingsverbanden nauw contact met ondernemers en vastgoedeigenaren, om samen te kijken wat er nodig is om de binnenstad aantrekkelijk te maken en te houden. 7. Voor de binnenstad wordt het gebiedspaspoort opgesteld. 8. We onderhouden meerdere keren per jaar contact met de wijkwinkelcentra waarbij we samenwerken aan de vitaliteit deze gebieden. 9. We stellen gebiedsprofielen op voor bestaande, waaronder watergebonden, bedrijventerreinen. Per bedrijventerrein werken we aan een agenda voor de komende jaren. De ontwikkelrichting per bedrijventerrein vormt de basis voor een nieuw bedrijventerreinenbeleid. 10. We leveren een bijdrage aan de verbetering van de organisatiegraad van het bedrijfsleven op bedrijventerreinen. Samen met ondernemers verkennen we wat hiervoor nodig is. 11. We stimuleren ondernemers op de bedrijventerreinen om te verduurzamen, te vergroenen en elkaars energie te gebruiken.

26

RB

RB

Begroting 2025 Actie (planning)

2025 2026 2027 2028

Toerisme en citymarketing 3. In samenwerking met GCM en partners in de stad, zoals culturele instellingen, vernieuwen we de marketingstrategie uit 2017. Na actualisatie zal GCM de uitvoering op zich nemen. 4. In samenwerking met GCM en andere partners in stad en regio, zoals de Vestingdriehoek en de Nieuwe Hollandse Waterlinie, stellen we een integraal toeristisch beleid op. Daarbij gaan we uit van bestaande faciliteiten en lopende ontwikkelingen, zoals de toenemende hoeveelheid riviercruiseschepen, en hebben we aandacht voor zowel bewoners als bezoekers. Nieuw begroting 2025 We wijzigen de dienstverleningsovereenkomst met Citymarketing.

2.4.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel)

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

TV31 Economische ontwikkeling

878

805

635

622

622

622

TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

5.264

8.457

15.284

10.323

13.991

8.694

TV33 Bedrijfsloket en - regelingen

20

23

24

25

24

24

TV34 Economische promotie

622

829

737

654

654

653

6.784

10.115

16.680

11.624

15.291

9.994

Lasten Economie TV31 Economische ontwikkeling

15

0

0

0

0

0

TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

3.143

8.224

14.976

10.012

13.677

8.387

TV33 Bedrijfsloket en - regelingen

171

169

164

164

164

164

1

0

337

380

430

430

Baten Economie

3.331

8.393

15.477

10.556

14.271

8.981

Totaal saldo van baten en lasten

-3.454

-1.722

-1.203

-1.068

-1.020

-1.013

49

50

65

50

50

50

-3.405

-1.672

-1.138

-1.018

-970

-963

TV34 Economische promotie

Mutaties reserves Resultaat Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen Verdeling Toelichting 2024 en 2025 bedrag

Lasten TV31 Economische ontwikkeling

170 V

250 V

In 2024 loopt het project Verkleinen Kernwinkelgebied af. Dit zorgt voor een voordeel.

TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

6.827 N

4.320 N

Dit betreft het verlagen van de boekwaarde van de Oost II als gevolg van verwachte verkoop.

2.330 N

Dit betreft lasten die worden gemaakt voor Groote Haar.

4.320 V

Dit betreft de verwachte opbrengst van verkopen van grondposities op Oost II.

2.330 V

Dit betreft het verhogen van de boekwaarde van Groote Haar naar aanleiding van de lasten die worden gerealiseerd.

337 V

Per 1 juni 2024 is de toeristenbelasting ingevoerd. Dit levert meerjarig een voordeel op. De verwachte baten voor 2024 zijn echter opgenomen in de eerste begrotingswijziging, waardoor ze niet zichtbaar zijn in de primitieve begroting 2024. In deze vergelijking tussen primitieve begroting 2024 en 2025 levert dit dus een voordeel op van € 337.000.

Baten TV32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

TV34 Economische promotie

6.752 V

337 V

27

Begroting 2025

2.5

Programma 5 Onderwijs

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

4.1

Openbaar basisonderwijs

Attie Mager

4.2

Onderwijshuisvesting

Attie Mager

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingen

Attie Mager

2.5.1

Wat willen we bereiken?

Doel Uit het collegeprogramma: Gorinchem is een onderwijsstad met een grote regiofunctie. Meer dan 10.000 kinderen gaan in Gorinchem naar onze basisscholen en voortgezet onderwijs. Samen met (onderwijs)partners zorgen we met passend en meer inclusief onderwijs voor een kansrijk onderwijsklimaat. Dit doen we in innovatieve en duurzame onderwijsgebouwen waar ieder kind gelijke kansen heeft om zijn of haar talenten te ontplooien. Vanuit een lange termijnvisie concretiseren we onze plannen voor de komende vier jaar voor onderwijshuisvesting met een uitvoeringsplan. We zoeken naar subsidies die ons helpen onze plannen verder mogelijk te maken. We faciliteren doorlopende leerlijnen met onderwijs en bedrijfsleven en bevorderen een leven lang ontwikkelen. We sluiten daarbij zo goed mogelijk aan bij beleid(sontwikkelingen) van buurgemeenten en onszelf. Ook verbreden we de aanpak van laaggeletterdheid naar een aanpak die bijdraagt aan basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden.

28

Begroting 2025

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2020 2021 2022 2023 Streefwaarde 2025

Absoluut verzuim B Leerplichtigen die niet staan ingeschreven op een school

Aantal per 1.000 leerlingen PI

1,5

1,1

1,5

1,1

1,1

Relatief verzuim Leerplichtigen die zijn ingeschreven op een school maar ongeoorloofd afwezig zijn

B

Aantal per 1.000 leerlingen PI

11

10

12

13

13

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (x = onbekend)

B

% van het aantal leerlingen PI (12 - 23 jaar)

1,7

2,4

2,4

2,4

2,4

2.5.2

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2025 2026 2027 2028

Onderwijs 1. We stellen een nieuw integraal onderwijshuisvestingsplan (IHP) op en voeren de opgenomen projecten uit binnen het huidige en het nieuwe IHP. Per project leggen we een business plan voor aan de raad. 2. We realiseren de nieuwbouw van het Gilde Vakcollege Techniek, zodat naar verwachting begin 2025 het nieuwe gebouw gebruikt wordt en de oude locatie een andere functie voor de stad kan krijgen. 3. We onderzoeken in een continu proces passende subsidiemogelijkheden voor onze investeringen in onderwijs, zowel onderwijsinhoudelijk als voor huisvesting. 4. We blijven inzetten op de lobby richting de Rijksoverheid waarin we steeds aandacht vragen voor onze bijzondere en grote regionale onderwijsfunctie en de daarbij behorende kosten. 5. Samen met het bedrijfsleven en onderwijs ontwikkelen we i_lab verder als inspirerend centrum waar leren, werken en innoveren samenkomen. Zowel fysiek op de Beroepencampus en als aanjager in een groot regionaal netwerk. 6. We vergroten de regionale betekenis van i_lab met alle omliggende gemeenten die zich hebben verbonden aan i_lab, met het pact ‘Samen voor Elkaar’. 7. We verbreden, samen met het onderwijsveld en maatschappelijke partners, onze aanpak rondom laaggeletterdheid naar een aanpak rondom basisvaardigheden, zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden.

We werken daarbij mee aan de monitor laaggeletterdheid van het CBS. 8. We zetten in op toegankelijkheid van de communicatie met onze stad, onder meer via de campagne ‘Huh? Wat bedoelt u?’ en de Brievenwasserette. Nieuw begroting 2025 We streven naar een betere inzet van de wijkfunctie van de Brede Scholen voor zaken die ruimte vragen.

29

Begroting 2025

2.5.3

Wat gaat dit kosten?

Exploitatie (bedragen x € 1.000 / - = nadeel) TV41 Openbaar basisonderwijs

Realisatie 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

328

314

314

314

314

314

TV42 Onderwijshuisvesting

4.047

4.099

4.646

4.551

4.725

4.692

TV43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

9.204

6.339

6.045

6.086

5.954

5.944

Lasten Onderwijs

13.578

10.751

11.005

10.951

10.992

10.949

TV41 Openbaar basisonderwijs

1

0

0

0

0

0

TV42 Onderwijshuisvesting

127

162

191

171

148

148

TV43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

5.470

2.639

2.581

2.581

2.609

2.609

Baten Onderwijs

5.598

2.801

2.772

2.753

2.757

2.757

Totaal saldo van baten en lasten

-7.981

-7.950

-8.233

-8.198

-8.235

-8.192

92

-2.577

558

421

593

593

-7.888

-10.527

-7.675

-7.777

-7.642

-7.599

Mutaties reserves Resultaat

30

Begroting 2025 Taakveld (bedrag x € 1.000)

Verschil tussen 2024 en 2025

Verdeling bedrag

Toelichting

548 N

65 N

Ten opzichte van de primitieve begroting 2024 is voor 4 jaar een budget van € 100.000 voor onderzoekskosten Onderwijshuisvesting Primair Onderwijs opgenomen.

175 N

Voor sloopkosten, verhuiskosten, tijdelijke huisvesting en projectkosten is voor het IHP-project nieuwbouw Retranchement voor de Regenboogschool/Beatrix-De Burcht een exploitatiebudget beschikbaar gesteld in 2025.

540 V

In 2025 worden geen exploitatiekosten meer geraamd voor het i_lab in verband met de verwachte oplevering van het i_lab in 2024.

425 N

Voor de aanpassingen in het pand van Da Vinci voor het Omnia college is in 2025 geld beschikbaar gesteld.

270 N

Voor de huur van het Da Vinci voor het Omnia is een structureel budget bijgeraamd.

65 N

Als gevolg van een stijging van de salarissen valt de doorbelasting van ambtelijke inzet naar dit taakveld hoger uit.

294 V

344 V

Door een actualisatie van de exploitatielasten onderwijshuisvesting, waaronder de energielasten en verzekeringen, worden de onderwijsexploitatielasten naar beneden bijgesteld ten opzichte van 2024.

3.135 V

3.409 V

In 2024 zijn ten opzichte van 2025 diverse afschrijvingsreserves gevormd ten laste van het begrotingssaldo voor dekking van de kapitaallasten onderwijshuisvesting.

206 N

In 2024 zijn ten opzichte van 2025 diverse onttrekkingen aan afschrijvingsreserves gedaan ter dekking van de kapitaallasten onderwijshuisvesting.

465 V

Voor de dekking van de sloopkosten van de voormalige locatie Het Gilde wordt in 2025 een onttrekking aan de reserve Onderwijshuisvesting gedaan.

160 V

In 2025 wordt een onttrekking gedaan aan de reserve voor de gedeeltelijke dekking van de renovatiekosten Da Vinci.

Lasten TV42 Onderwijshuisvesting

TV43 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

Mutaties reserves

226 V

In 2025 valt de reserve sloopkosten Lange Slagenstraat vrij.

393 N

In 2025 wordt het saldo van vrijvallende kapitaallasten onderwijshuisvesting gestort in de reserve Onderwijshuisvesting.

526 N

In 2025 wordt minder onttrokken aan de dekkingsreserve i_lab in verband met de verwachte oplevering in 2024.

31

Begroting 2025 Investeringen In onderstaande tabel staan de investeringen die binnen dit programma vallen. Met deze begroting 2025 worden de investeringen 2025 ook vastgesteld. Investeringen (bedrag x € 1.000) IHP VO huisvesting JP Waaleschool Spaaropgave IHP 2023

2025

2026

2027

2028

1.029

1.029

1.000

4.262

1.000

1.000

387 1.029

Indexering Hiemstralaan 24-24a

15

Indexering IHP VO, Yulius Lingewaal College

30

Indexering IHP 2017 uitbreiding Retranchement

194

Legionella Schuttersplein

175

Verduurzaming Schuttersplein

428

Gymzaal t Gilde

2.983

Totaal investeringen

8.602

Spaaropgave IHP 2023 Vanaf 2025 nemen we, binnen de kaders van het investeringsplafond, jaarlijks een bedrag van € 1,03 mln. op voor toekomstige investeringen in onderwijshuisvesting. Gymzaal het Gilde Voor de toekomstige capaciteitsbehoefte voor bewegingsonderwijs in het scholengebied van de beroepencampus is in 2025 € 3,0 mln. beschikbaar. Per saldo is voor de nieuwbouw van de gymzaal € 5,3 mln. beschikbaar gesteld.

2.5.4

Met welke verbonden partijen doen we dit samen?

• GR Dienst Gezondheid & Jeugd • GR AVRES • Coöperatie i_lab

32

Begroting 2025

2.6

Programma 6 Sport, cultuur en recreatie

Taakvelden Nr.

Taakveld

Portefeuillehouder

5.1

Sportbeleid en activering

Fatih Polatli

5.2

Sportaccommodaties

Fatih Polatli

5.3

Cultuurpres. productie en participatie

Fatih Polatli

5.4

Musea

Fatih Polatli

5.5

Cultureel erfgoed

Eva Dansen

5.6

Media

Fatih Polatli

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Fatih Polatli

2.6.1

Wat willen we bereiken?

Uit het collegeprogramma: Kunst, cultuur en sport moeten voor iedereen in Gorinchem mogelijk zijn. Dit zijn voorzieningen in onze stad die ervoor zorgen dat het hier goed wonen is. Cultuur en sport maken geen onderscheid tussen mensen, maar dragen bij aan ontmoeting en verbinding en welzijn. We werken daarom aan toegankelijke en laagdrempelige mogelijkheden om deel te nemen aan kunst, cultuur en sport. Dit draagt bij aan een gezonde leefstijl. We voeren onze ingezette cultuur- en sportvisie verder uit. En we creëren duidelijkheid in twee onderwerpen waar al lang over wordt gesproken, namelijk de toekomst van De Nieuwe Doelen en de bibliotheek. Erfgoed bestaat uit het verhaal van het verleden en de fysieke overblijfselen in de stad. Het erfgoed is daarmee het DNA van onze stad. Onze vesting is een belangrijk onderdeel van het werelderfgoed van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Op ons erfgoed moeten we heel zuinig zijn. Dit willen we tenslotte voor de toekomstige generaties behouden. Bij onze maatschappelijke en ruimtelijke opgaven heeft het erfgoed steeds meer impact. Erfgoed vormt daarbij steeds meer een ontwikkelpotentieel en aanjager van ruimtelijke planvorming en ontwikkeling. Dit maken we dus een belangrijk onderdeel van onze omgevingsvisie en in de toekomst op te stellen omgevingsplannen.

Overige ontwikkelingen: Eind 2023 is het besluit genomen om een nieuw zwembad te bouwen en daarna het huidige Caribabad te slopen, omdat de technische en economische levensduur van het huidige Caribabad ten einde is gekomen. In de komende periode wordt de opdracht voor een Design en Build van het nieuwe zwembad aanbesteed. Het winnende voorlopig ontwerp wordt verder uitgewerkt tot een uitvoeringsgereed ontwerp. Naar verwachting kan de bouw van het nieuwe zwembad starten einde 2025 of begin 2026. Medio 2027 zal het nieuwe zwembad

33

Begroting 2025 haar deuren openen. Aansluitend zal het oude zwembad worden gesloopt en het terrein worden ingericht. Het totale project wordt medio 2028 opgeleverd.

Maatschappelijke effecten en indicatoren Hoe meten we dat? Indicator

B/F Eenheid

Soort 2020 2021 2022 2023 Streefwaarde 2025

Niet- sporters 19 jaar en ouder dat niet minstens 1 keer per week aan sport doet

B

in %

PI

52,9 x

45,6 x

40

Sporters In georganiseerd verband

F

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

PI

15

13

17

59

65

F

% vanuit Gorcumse burgerpeiling

PI

51

55

In niet georganiseerd verband Actieve deelname verenigingsleven afgelopen 12 maanden (x = onbekend)

2.6.2

62 x

45

x

Wat gaan we daarvoor doen?

Concrete voornemens Actie (planning)

2025 2026 2027 2028

Erfgoed 1. Samen met alle betrokkenen in de stad stellen wij een integraal erfgoedbeleid op. 2. Samen met de kerkbesturen, erfgoedstakeholders, inwoners en andere belanghebbenden stellen wij een kerkenvisie op. Het gaat hier om een visie op de toekomst van alle kerkgebouwen in Gorinchem, monumentaal en niet monumentaal.

RB

3. We zetten de lopende aanwijzingen voor gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden voort en onderzoeken daarbij de mogelijkheid van een subsidieregeling voor gemeentelijke monumenten. 4. We actualiseren en verruimen het beleid voor zonnepanelen op woningen, vooral voor de historische binnenstad en monumentale panden. 5. We onderzoeken de subsidiemogelijkheden voor erfgoed bij provincie, Rijksoverheid en andere mogelijke subsidiebronnen.

CB

6. We voeren het Vestingplan uit, stimuleren nieuwe projecten en houden de kansen voor subsidies in de gaten. 7. We gaan aan de slag met de acties uit het Vestingplan die op korte termijn zijn uit te voeren en reserveren hiervoor de benodigde middelen. Kunst, cultuur en sport 2. We actualiseren het cultuurbeleid. Daarbij doen we een aanzet voor een cultuurfonds voor culturele projecten en activiteiten en leggen we vast hoe kunst in de openbare ruimte meer aandacht kan krijgen. 3. We realiseren een Cultuurhuis met als uitgangspunt de combinatie van de bibliotheek en culturele voorzieningen. Momenteel werken we de inpassing uit van de bibliotheek in de Nieuwe Doelen inclusief een groot podium en overige ruimtes – zoals onder andere oefen-, les en kantoorruimtes tbv